နေ့ရက် - ဩဂုတ်လ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃- ဝီရိယ (Energy) နှင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity Management)

နေ့ရက် - ဩဂုတ်လ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃- ဝီရိယ (Energy) နှင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity Management)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၃) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ အထိမ်းအမှတ်နေ့တွေအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ဟာ ဟီရိုရှီးမားနေ့ (Hiroshima Day) လို့ ခေါ်တဲ့ စစ်ပွဲဆန့်ကျင်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဦးတည်တဲ့ နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာက ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ လူသားတွေဟာ "အဏုမြူ စွမ်းအင်" (Atomic Energy) ကို အသုံးပြုပြီး မြို့ကြီးတစ်မြို့လုံးကို ပြာကျသွားအောင် ဖျက်ဆီးခဲ့ကြဖူးပါတယ်။ စွမ်းအင်ဆိုတာ ကောင်းတဲ့ဘက်မှာ သုံးရင် အလင်းရောင် ရနိုင်သလို၊ မကောင်းတဲ့ဘက်မှာ သုံးရင်လည်း လောင်ကျွမ်းပျက်စီးစေနိုင်တယ် ဆိုတာကို သမိုင်းက သက်သေပြခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းများ အနေနဲ့ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်စွမ်းအင်ကို အဖျက်ဘက်မှာ မသုံးဘဲ၊ အပြုဘက်မှာ အသုံးပြုနိုင်ကြပါစေ၊ လောကကြီးတစ်ခုလုံး စစ်မီးများ ငြိမ်းသတ်ပြီး အေးချမ်းတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဝီရိယ" လို့ ခေါ်တဲ့ စိတ်ရဲ့ စွမ်းအင်အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ လူတိုင်းက အောင်မြင်ချင်ကြတယ်။ ချမ်းသာချင်ကြတယ်။ တရားထူး တရားမြတ် ရချင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် "လုပ်ချင်တဲ့စိတ်" (ဆန္ဒ) ရှိရုံနဲ့ မရပါဘူး။ "လုပ်နိုင်တဲ့ အား" (ဝီရိယ) ပါမှ ရတာပါ။ အထူးသဖြင့် ဒီနေ့ခေတ် စီးပွားရေးလောကနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ပညာရပ်တွေမှာ "Productivity" (ကုန်ထုတ်စွမ်းအား) ဆိုတာကို အသည်းအသန် ပြောနေကြတယ်။ "ဘယ်လိုလုပ်ရင် အလုပ်ပိုပြီး တွင်ကျယ်မလဲ"၊ "ဘယ်လိုလုပ်ရင် မပျင်းမရိဘဲ တက်ကြွနေမလဲ" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေဟာ လူတိုင်းရဲ့ မေးခွန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကတော့ ဒီမေးခွန်းတွေကို "ဝီရိယ" ဆိုတဲ့ စေတသိက် သဘောတရားနဲ့ အတိအကျ ဖြေကြားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို တက်ကြွလန်းဆန်းသွားအောင်၊ ထိုင်းမှိုင်းမှုတွေ ပျောက်သွားအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "စွမ်းအင်" နဲ့ "လှုပ်ရှားမှု" ဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ထဲက "ဝါယောကသိုဏ်း" (Wind Kasina) ဆိုတဲ့ လေဓာတ်ကို အာရုံပြုတဲ့ နည်းလမ်းလေးနဲ့ စိတ်ကို နှိုးဆွကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြတ်သန်းတိုက်ခတ်သွားတဲ့ လေကိုပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ သစ်ရွက်ကလေးတွေ လှုပ်ရှားသွားတဲ့ လေကိုပဲ ဖြစ်ဖြစ် အာရုံယူကြည့်ပါ။ လေဆိုတာ ရပ်တန့်မနေဘူး။ အမြဲတမ်း တွန်းကန်တယ်၊ ရွေ့လျားတယ်။ "လေ... လေ... လေ" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ရင်း၊ မိမိရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှုတွေကို ဒီလေပြင်းနဲ့ တိုက်ထုတ်လိုက်သလို ခံစားကြည့်ပါ။ လေရဲ့ တွန်းကန်အားကို ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ပြည့်လာအောင် (၁) မိနစ်လောက် အာရုံစိုက်ထားကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး အနည်းငယ် တက်ကြွလန်းဆန်းလာပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် ရူပဗေဒ (Physics) နဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ (Management Science) က ဒီ "စွမ်းအင်" (Energy) ဆိုတာကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ကြည့်ကြရအောင်။ ရူပဗေဒမှာ နယူတန်ရဲ့ ပထမနိယာမ (Newton's First Law of Motion) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "ရပ်နေတဲ့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဟာ အပြင်ကနေ အားတစ်ခု လာမသက်ရောက်မချင်း ဆက်ပြီး ရပ်နေလိမ့်မယ်" တဲ့။ ဒါကို "Inertia" (အရှိန်စောင့်သဘော) လို့ ခေါ်တယ်။

လူတွေရဲ့ စိတ်ကလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့ မနက်အိပ်ရာထကာနီးအချိန်ကို စဉ်းစားကြည့်။ စောင်လေးခြုံပြီး ကွေးနေရတာ ကောင်းလိုက်တာဆိုပြီး ဆက်အိပ်ချင်နေတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒီ "ဆက်အိပ်ချင်တဲ့ သဘော" ဟာ Inertia ပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ "ထမယ်" ဆိုပြီး အားစိုက်လိုက်ရတဲ့ စွမ်းအင်ကိုတော့ သိပ္ပံပညာမှာ "Activation Energy" (စတင်လှုံ့ဆော် စွမ်းအင်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဓာတုဗေဒမှာလည်း ဒီသဘောပဲ။ ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခု ဖြစ်ဖို့အတွက် မီးပွားလေး တစ်ခု၊ အပူချိန်တစ်ခု လိုအပ်တယ်။ အဲဒီ "စလုပ်လိုက်တဲ့ အား" မရှိရင် ဘယ်လောက်ပဲ ကုန်ကြမ်းတွေ ရှိနေပါစေ၊ ဘာမှ ဖြစ်မလာပါဘူး။

ကုန်ထုတ်စွမ်းအား (Productivity) ပညာရပ်မှာကျတော့ "Momentum" (အရှိန်) ဆိုတာ ရှိပြန်တယ်။ ကားတစ်စီးကို စတွန်းတုန်းက အရမ်းလေးတယ်။ ဒါပေမယ့် ကားဘီး စလိမ့်သွားပြီ ဆိုတာနဲ့ တွန်းရတာ သက်သာသွားတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ "အရှိန်" ရသွားလို့။ လူတစ်ယောက် အလုပ်လုပ်တာလည်း ဒီအတိုင်းပဲ။ စာတစ်အုပ်ကို စရေးဖို့၊ ပန်းကန်တွေ စဆေးဖို့၊ တရားစထိုင်ဖို့ အခက်ခဲဆုံးက ပထမ (၅) မိနစ်ပါပဲ။ အဲဒီ (၅) မိနစ်ကို ကျော်ဖြတ်နိုင်တဲ့ စွမ်းအင် ရှိသွားရင် နောက်ပိုင်းက "Flow State" လို့ခေါ်တဲ့ ရေစီးကြောင်းထဲ မျောပါသွားသလို အလိုလို ပြီးသွားတတ်ပါတယ်။

.

 သူတော်ကောင်းတို့... ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ကျောက်တုံးကြီးကို တောင်ကုန်းပေါ် ရောက်အောင် တွန်းတင်တဲ့ နေရာမှာ သုံးရတဲ့ အားက အများဆုံးပဲ။ အဲဒီ တွန်းတင်လိုက်တဲ့ အားကို ဗုဒ္ဓစာပေမှာတော့ "အာရမ္ဘဓာတ်" (စတင်အားထုတ်မှု) လို့ ခေါ်တယ်။ တောင်ထိပ်ရောက်လို့ လိမ့်ဆင်းသွားတဲ့ အားကိုတော့ "ပရက္ကမဓာတ်" (ဆက်လက် ကြိုးစားမှု) လို့ ခေါ်တယ်။ သိပ္ပံနဲ့ ဓမ္မဟာ သဘောတရားချင်း တူညီနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမ (Law of Conservation of Energy) အရ စွမ်းအင်ဆိုတာ ပျောက်ပျက်မသွားဘူး၊ ပုံသဏ္ဍာန်ပဲ ပြောင်းသွားတာ။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ ကုသိုလ်ပြုရာမှာ စိုက်ထုတ်လိုက်တဲ့ ဝီရိယစွမ်းအင်တွေဟာ ဘယ်တော့မှ အလကား မဖြစ်ပါဘူး။ ပါရမီစွမ်းအင်အဖြစ် ကိန်းဝပ်ပြီး နိဗ္ဗာန်ရောက်တဲ့အထိ အကျိုးပြုနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ဝီရိယ" ကို အင်မတန် အလေးထား ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိလို "ဝီရာနံ ဘာဝေါ ဝီရိယံ" လို့ ဖွင့်ဆိုပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "ရဲရင့်သော သူတို့၏ အဖြစ်၊ သို့မဟုတ် သူရဲကောင်းတို့၏ သဘောသည် ဝီရိယ မည်၏" တဲ့။ သာမန်လူတွေက အခက်အခဲ တွေ့ရင် နောက်ဆုတ်သွားတယ်။ ဝီရိယရှိတဲ့ သူရဲကောင်းတွေကတော့ အခက်အခဲ တွေ့လေလေ၊ စိတ်ဓာတ်တွေ တက်ကြွလေလေ ဖြစ်တယ်။

အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်တွေက ဝီရိယကို ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ရှင်းပြတယ်။ အိမ်ဟောင်းကြီး တစ်လုံး ရှိတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအိမ်က ယိုင်နဲ့ပြီး ပြိုကျတော့မယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ အိမ်ရှင်က သစ်သားတိုင်ကြီးတွေနဲ့ အိမ်ကို ထောက်ကန်ထားလိုက်တယ်။ အဲဒီလို ထောက်ကန်ထားတဲ့အတွက် အိမ်ကြီး မပြိုကျသလိုမျိုး... ဝီရိယ ဆိုတာဟာလည်း ကုသိုလ်တရားတွေ၊ စိတ်စေတသိက်တွေကို မပြိုလဲအောင်၊ မဆုတ်ယုတ်အောင် ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ သဘော (Pagganhana Lakkhana) ရှိပါတယ်။ ဝီရိယ မရှိရင် စိတ်က "ထိနမိဒ္ဓ" လို့ခေါ်တဲ့ ပျင်းရိခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်းခြင်းရဲ့ ဖိစီးမှုကို ခံရပြီး ပြိုကျသွားတတ်တယ်။

ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က ဝီရိယကို (၄) မျိုး ခွဲခြားပြီး "သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယ" (Right Effort) အဖြစ် ဟောကြားခဲ့တာပါ။

(၁) သံဝရပဓာန: မဖြစ်သေးတဲ့ အကုသိုလ်တွေ မဖြစ်အောင် တားဆီးတဲ့ ဝီရိယ။ (ကာကွယ်ရေး စွမ်းအင်)။

(၂) ပဟာနပဓာန: ဖြစ်ပြီးသား အကုသိုလ်တွေကို ပယ်ဖျက်တဲ့ ဝီရိယ။ (တိုက်ခိုက်ရေး စွမ်းအင်)။

(၃) ဘာဝနာပဓာန: မဖြစ်သေးတဲ့ ကုသိုလ်တွေ ဖြစ်လာအောင် လုပ်တဲ့ ဝီရိယ။ (ထုတ်လုပ်ရေး စွမ်းအင်)။

(၄) အနုရက္ခဏာပဓာန: ဖြစ်ပြီးသား ကုသိုလ်တွေ မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းတဲ့ ဝီရိယ။ (ထိန်းသိမ်းရေး စွမ်းအင်)။

ဒီလေးချက်ဟာ တကယ်တော့ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ (Management) မှာ သုံးနေတဲ့ "Risk Management" (အန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး) နဲ့ "Growth Strategy" (တိုးတက်ရေး မဟာဗျူဟာ) တွေပါပဲ။ ဘုရားရှင်က စိတ်ကို စီမံခန့်ခွဲရာမှာ ဒီနည်းဗျူဟာတွေကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ချမှတ်ပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "ဝီရိယ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တယ် ဆိုတာ တကယ်တော့ ဒီ "ဝီရိယ" ကို အသုံးချပြီး ကိလေသာတွေကို တိုက်ထုတ်နေတာပါပဲ။

စိတ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): တရားထိုင်နေတုန်း ခြေထောက်က နာလာတယ် ဆိုပါစို့။ (ဒုက္ခဝေဒနာ)။

(၂) ကိလေသာ ဝင်ရောက်မှု: စိတ်ထဲမှာ "ငါ မခံနိုင်တော့ဘူး၊ ဖြုတ်လိုက်ချင်ပြီ" ဆိုတဲ့ ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်ပျက်ခြင်း (ထိနမိဒ္ဓ/ဒေါသ) ဝင်လာတယ်။ ဒါဟာ အကုသိုလ် စတင် တိုက်ခိုက်တာပါ။

(၃) ဝီရိယ တုံ့ပြန်မှု (Reaction): ဒီအချိန်မှာ ယောဂီက "သည်းခံမယ်၊ ဆက်မှတ်မယ်" ဆိုပြီး စိတ်ကို တင်းလိုက်တယ်။ အဲဒီ "တင်းလိုက်တဲ့ သဘော"၊ စိတ်ကို မလျှော့ချလိုက်တဲ့ သဘောဟာ ဝီရိယ စေတသိက် (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) ပါပဲ။

(၄) ရလဒ် (Result): ဝီရိယက စိတ်ကို ထောက်ကန်လိုက်တဲ့အတွက်၊ စိတ်က နာကျင်မှု (ဝေဒနာ) အောက်ကို ရောက်မသွားဘဲ၊ နာကျင်မှုကို "ကြည့်နေတဲ့သူ" (Observer) အဖြစ် အပေါ်ကနေ စီးမိုးနိုင်သွားတယ်။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုတာဟာ သာမန် နှုတ်က ရွတ်ဆိုရုံ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘုရားရှင်ရဲ့ "မလျော့သော လုံ့လ" (Unshakeable Effort) ကို အားကျပြီး ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ပွားများယူတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "ငါ့ရဲ့ အရေ၊ အကြော၊ အရိုးတို့သာ ကြွင်းကျန်ပါစေ၊ အသားအသွေးတို့ ခန်းခြောက်ပါစေ၊ ဒီတရားကို မရမချင်း မထတော့ဘူး" ဆိုပြီး "စတုင်္ဂ ဝီရိယ" ထားခဲ့တယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ကတော့ နည်းနည်းလေး ပင်ပန်းတာနဲ့ လျှော့ချင်ကြတယ်။ ဒါကြောင့် သရဏဂုံ တည်တယ် ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ပျင်းရိတဲ့ စိတ်ကို ဘုရားရဲ့ ဝီရိယဓာတ်နဲ့ အစားထိုးလိုက်ခြင်း (Transmuting the energy) ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အိမ်ရောက်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ရုံးမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) အမှတ်စိုက်ပါ (The Breaking Point): အလုပ်လုပ်ရင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တရားထိုင်ရင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ် "တော်ပြီ၊ နားလိုက်တော့မယ်" လို့ စိတ်က အော်တဲ့ အချိန်ကို စောင့်ဖမ်းပါ။ အဲဒါ "ထိနမိဒ္ဓ" (Sloth) ဝင်လာတဲ့ အချိန်ပဲ။

(၂) ဝီရိယကို နှိုးပါ (Activate Viriya): အဲဒီအချိန်မှာ ချက်ချင်း မရပ်လိုက်ပါနဲ့။ "နောက်ထပ် တစ်မိနစ်ပဲ"၊ "နောက်ထပ် စာတစ်မျက်နှာပဲ"၊ "နောက်ထပ် တစ်မှတ်ပဲ" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို စိန်ခေါ်ပါ။

(၃) စောင့်ကြည့်ပါ (Observe the Element): အဲဒီလို တွန်းလိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ "အောင့်ခနဲ၊ တင်းခနဲ" ဖြစ်သွားတဲ့ စွမ်းအင်သဘောကို ကြည့်ပါ။ အဲဒါဟာ "ငါ" မဟုတ်ဘူး။ အဲဒါဟာ "ဝီရိယဓာတ်" (Energy Element) သက်သက်ပဲ။

(၄) ဉာဏ်စဉ် (Insight): ပျင်းတာလည်း စိတ်ပဲ၊ ကြိုးစားတာလည်း စိတ်ပဲ။ ဘယ်အရာကမှ "ငါ" မဟုတ်ပါလား။ အကြောင်း (ဝီရိယ) ရှိရင် အကျိုး (ကုသိုလ်) ဖြစ်တာပါလားလို့ ဆင်ခြင်ပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ ဝီရိယ လျော့နည်းရင် ဘယ်လောက် အကျိုးယုတ်သလဲ၊ ဝီရိယ ရှိရင် ဘယ်လို တိုးတက်သလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဌာနမှာ "မောင်ချစ်" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ မောင်ချစ်က ပညာတတ်တယ်။ ကျွမ်းကျင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့မှာ ပြဿနာတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ "မနက်ဖြန်မှ လုပ်မယ်" ဆိုတဲ့ "ဖင့်နွှဲမှု" (Procrastination) ရောဂါပဲ။ ပြတိုက်ရဲ့ ခေါင်မိုးက ရေနည်းနည်း ယိုနေတာကို သူတွေ့တယ်။ "ဒါလေးက နည်းနည်းပါကွာ၊ နောက်ရက်မှ ဖာမယ်" ဆိုပြီး ထားလိုက်တယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာမှာ ပြောတဲ့ Entropy (ပျက်စီးခြင်း သဘော) ကို ခွင့်ပြုလိုက်တာပဲ။

ရက်တွေ ကြာလာတော့ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာတဲ့ ညတစ်ညမှာ ရေယိုပေါက်က ကြီးသွားပြီး အောက်မှာရှိတဲ့ တန်ဖိုးကြီး ရှေးဟောင်းပစ္စည်းအချို့ ရေစိုမလို ဖြစ်သွားတယ်။ ကံကောင်းလို့ လုံခြုံရေးက တွေ့ပြီး ချက်ချင်း ဖုံးအုပ်လိုက်လို့။ ဒီကိစ္စ ဖြစ်ပြီးတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က "Template T245" (Productivity & Task Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ "Policy No. 7, Article 7.1" (Performance & Diligence) ကို ကိုးကားပြီး မောင်ချစ်ကို ဆုံးမရတယ်။

မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ဝန်ထမ်းများသည် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခြင်း မရှိစေဘဲ၊ ပြီးပြတ်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်" တဲ့။ ဦးပဉ္ဇင်းက မောင်ချစ်ကို T245 ဇယားကွက် ပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီ ဇယားမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "Task" (အလုပ်), "Energy Level" (စွမ်းအင် အခြေအနေ), "Completion Time" (ပြီးစီးချိန်) ဆိုပြီး ပါတယ်။ မောင်ချစ်ကို ပြောလိုက်တယ်... "မောင်ချစ်... မင်း အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ မင်းရဲ့ စိတ်စွမ်းအင် ဘယ်အချိန် အကောင်းဆုံးလဲ ဆိုတာ ဒီဇယားမှာ မှတ်ကြည့်" လို့။

တစ်ပတ်လောက် မှတ်လိုက်တဲ့အခါ မောင်ချစ် တွေ့သွားတယ်။ သူဟာ မနက်ပိုင်း (၉) နာရီကနေ (၁၁) နာရီကြားမှာ ဝီရိယ အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ နေ့လယ်ပိုင်း ထမင်းစားပြီးချိန်မှာ "ထိနမိဒ္ဓ" အဝင်ဆုံးပဲ ဆိုတာ တွေ့သွားတယ်။ ဒါနဲ့ သူက ခက်ခဲတဲ့ အလုပ်တွေကို မနက်ပိုင်းမှာ အပြတ်လုပ်တယ်။ လွယ်တာတွေကို ညနေပိုင်း ရွှေ့တယ်။ "Inertia" (အရှိန်စောင့်သဘော) ကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် "၂-မိနစ် စည်းမျဉ်း" (Two-minute rule) ကို သုံးတယ်။ အလုပ်တစ်ခုက ၂ မိနစ်နဲ့ ပြီးမယ်ဆိုရင် ချက်ချင်းလုပ်၊ မရွှေ့နဲ့တော့ ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းပေါ့။

နောက်ပိုင်းမှာတော့ မောင်ချစ်ဟာ ပြတိုက်မှာ "ဝီရိယ အကောင်းဆုံး ဝန်ထမ်း" ဆုတောင် ရသွားတယ်။ သူ့ရဲ့ မျက်နှာမှာ အရင်ကလို ထိုင်းမှိုင်းမနေဘဲ၊ အမြဲတမ်း တက်ကြွလန်းဆန်းနေတယ်။ ဒါဟာ ဘာကြောင့်လဲ။ "ဝီရိယ" ဆိုတဲ့ စေတသိက်ကို စနစ်တကျ မွေးမြူတတ်သွားလို့ပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့လည်း မောင်ချစ်လိုပဲ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ အားနည်းချက်ကို ရှာပြီး၊ ဝီရိယဆေးနဲ့ ကုစားနိုင်ကြဖို့ လိုပါတယ်။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဝီရိယ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ပျင်းရိခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ အလုပ်မပြီးဘဲ ပူလောင်နေရခြင်း၊ ဘဝမှာ နိမ့်ကျနေခြင်းတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါလားလို့ သိမြင်တာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: ဝီရိယ မရှိအောင် တားဆီးနေတဲ့ တဏှာ (သက်တောင့်သက်သာ နေချင်စိတ်)၊ ဒေါသ (စိတ်ပျက်စိတ်) နဲ့ မောဟ (မသိနားမလည်မှု) တွေဟာ ဒုက္ခဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတရားတွေပါလားလို့ သိမြင်တာဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: ဝီရိယမီးဖြင့် ကိလေသာအညစ်အကြေးများကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး၊ ကိစ္စပြီးစီး၍ အေးငြိမ်းသွားသော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: မှန်ကန်သော အားထုတ်မှု (သမ္မာဝါယာမ) ကို ဖြစ်စေတဲ့ သတိပဋ္ဌာန်လမ်းစဉ်ကို ပွားများအားထုတ်တာဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ ဩဂုတ်လ (၄) ရက်၊ ဟီရိုရှီးမားနေ့ အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး စစ်မီးများ ငြိမ်းသတ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိကြပါစေ"။ လောကကြီးကို ဖျက်ဆီးမယ့် အဏုမြူစွမ်းအင်များကို ရှောင်ရှားပြီး၊ မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ဖြူစင်မြင့်မြတ်စေမည့် "ဝီရိယ စွမ်းအင်" များကိုသာ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြပါစေ။ ပျင်းရိခြင်း တည်းဟူသော ရန်သူကို ဝီရိယလက်နက်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက ORCID: 0009-0000-0697-4760

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

ဩဂုတ်လ (၄) ရက်၊ ၂၀၂၃