နေ့ရက် - ဩဂုတ်လ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃အဓိမောက္ခ (Adhimokkha) နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း (Decision Making)

နေ့ရက် - ဩဂုတ်လ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃အဓိမောက္ခ (Adhimokkha) နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း (Decision Making)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၂) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ပြက္ခဒိန်မှာတော့ ဒီနေ့ကို "ဘီယာနေ့" (International Beer Day) လို့ သတ်မှတ်ကြတာ ရှိတယ်။ လောကသားတွေကတော့ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအနေနဲ့ သောက်စားမူးယစ်ကြပေမယ့်၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သူတော်ကောင်းများကတော့ ဒီနေ့မှာ အရက်သေစာ မူးယစ်ဆေးဝါးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံကို ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ ထားရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မူးယစ်ဆေးဝါးဆိုတာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်တဲ့ စွမ်းရည် (Decision Making) ကို အဆိုးရွားဆုံး ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်တဲ့ အရာဖြစ်လို့ပါပဲ။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "အဓိမောက္ခ" လို့ ခေါ်တဲ့ "ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း" သဘောတရားအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘဝမှာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချနေရတယ်။ "မနက်စာ ဘာစားမလဲ" ဆိုတဲ့ သာမန်ကိစ္စလေးကနေ၊ "ဘယ်အလုပ်ကို ရွေးမလဲ၊ ဘယ်သူနဲ့ အိမ်ထောင်ပြုမလဲ" ဆိုတဲ့ ဘဝအချိုးအကွေ့တွေအထိ ရွေးချယ်မှုတွေ လုပ်နေရတယ်။ တချို့လူတွေက ပြတ်သားတယ်။ တချို့ကျတော့ ဝေခွဲမရဖြစ်ပြီး တွေဝေနေတတ်တယ်။ အဲဒီလို ဆုံးဖြတ်ချက် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ချမှတ်နိုင်ဖို့ စိတ်ထဲမှာ ဘယ်လို စေတသိက်တွေ အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို ဒီနေ့ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ခိုင်မာလေးနက်မှု ရှိသွားအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ဆုံးဖြတ်ချက် ခိုင်မာခြင်း" ဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ထဲက "ပထဝီကသိုဏ်း" (Earth Kasina) ဆိုတဲ့ မြေကြီးကို အာရုံပြုတဲ့ နည်းလမ်းလေးနဲ့ စိတ်ကို တည်ဆောက်ကြည့်မယ်။ မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ ပြန့်ပြူးကျယ်ဝန်းပြီး ခိုင်ခံ့တဲ့ မြေကြီးပြင်ကြီးကို ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ တောင်လိုလို၊ ကျောက်ဆောင်ကြီးလိုလို မလှုပ်မယှက် တည်ရှိနေတဲ့ သဘောကို အာရုံယူပါ။ "မြေကြီး... မြေကြီး... မြေကြီး" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ရင်း၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဟာလည်း အဲဒီ မြေကြီးလိုပဲ လေးလံခိုင်ခံ့ပြီး ဘယ်အရာကမှ တွန်းလှဲလို့ မရနိုင်တဲ့ သဘောမျိုး ဖြစ်သွားအောင် (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး လေးနက်ခိုင်မာတဲ့ သဘော ရောက်သွားပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ (Management) နဲ့ သိမြင်မှုဆိုင်ရာ သိပ္ပံ (Cognitive Science) က ဒီ "ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ကြည့်ကြရအောင်။ လူတစ်ယောက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်တယ် ဆိုတာဟာ ဦးနှောက်ထဲမှာ စစ်ပွဲတစ်ခု ပြီးဆုံးသွားတာနဲ့ တူပါတယ်။ ဦးနှောက်ရဲ့ ရှေ့ပိုင်း (Prefrontal Cortex) က အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားနဲ့ တွက်ချက်နေချိန်မှာ၊ ဦးနှောက်ရဲ့ အတွင်းပိုင်း (Limbic System) က စိတ်ခံစားမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုတွေနဲ့ ဆွဲထားတတ်တယ်။ အဲဒီ နှစ်ခု အားပြိုင်ပြီးတော့ နောက်ဆုံးမှာ တစ်ဖက်ဖက်က အနိုင်ရသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်၊ အဲဒါကို "Decision Point" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာမှာ "Threshold Theory" ဆိုတာ ရှိတယ်။ ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေ (Neurons) ဟာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို စုဆောင်းတယ်။ အချက်အလက်တွေ လုံလောက်သွားပြီ၊ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏ (Threshold) ကို ကျော်သွားပြီ ဆိုတာနဲ့ "ဒိုင်း" ခနဲ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း တစ်ခု လွှတ်ထုတ်လိုက်တယ်။ အဲဒီလို လွှတ်ထုတ်လိုက်ပြီ ဆိုရင် ပြန်ပြင်လို့ မရတော့ဘူး။ သေနတ်မောင်းခလုတ်ကို ဆွဲလိုက်သလိုမျိုး "ပြတ်" သွားပြီ။ ဒါကို "All-or-Nothing Principle" လို့ ခေါ်တယ်။ လုပ်ရင်လုပ်၊ မလုပ်ရင်မလုပ်၊ ကြားမနေဘူး။ ဒီသဘောတရားဟာ အဘိဓမ္မာမှာ ဟောထားတဲ့ "အဓိမောက္ခ" ဆိုတဲ့ စေတသိက်ရဲ့ သဘောနဲ့ အင်မတန် တူပါတယ်။

ဒါကို ပိုပြီး မြင်သာအောင် ဦးပဉ္ဇင်း ပုံလေးတစ်ပုံနဲ့ ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

 သူတော်ကောင်းတို့... ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ မျဉ်းကွေးလေး တက်သွားပြီး သတ်မှတ်မျဉ်းကို ထိလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း "ဆုံးဖြတ်ချက်" ဆိုတဲ့ ရလဒ် ထွက်လာတယ်။ မန်နေဂျာတစ်ယောက်က ဖိုင်တွေ ဖတ်နေတုန်းမှာ မဆုံးဖြတ်ရသေးဘူး။ ဒါပေမယ့် "ကဲ... ဒီပရောဂျက်ကို လုပ်မယ်" လို့ လက်မှတ်ထိုးလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်၊ အဲဒါဟာ ဦးနှောက်ထဲမှာ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ဖြတ်စီးသွားတဲ့ အချိန်ပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ တွေဝေမှုတွေ၊ သံသယတွေ အကုန် ငြိမ်းသွားတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီသဘောတရားကို "အဓိမောက္ခ" (Adhimokkha) ဆိုတဲ့ စေတသိက်နဲ့ ဟောကြားတော်မူပါတယ်။ ပါဠိလို "အဓိမုစ္စတီတိ အဓိမောက္ခော" လို့ ဖွင့်ဆိုပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "အာရုံ၌ သက်ဝင်ဆုံးဖြတ်တတ်သောကြောင့် အဓိမောက္ခ မည်၏" တဲ့။ "အဓိ" ဆိုတာ "လွန်ကဲသော/ပိုင်နိုင်သော"၊ "မုစ္စ" ဆိုတာ "လွှတ်ခြင်း/ဆုံးဖြတ်ခြင်း"။ ပေါင်းလိုက်တော့ "ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဆုံးဖြတ်လိုက်ခြင်း" ပေါ့။

အဘိဓမ္မာသဘောအရ အဓိမောက္ခရဲ့ လက္ခဏာက "သန္နိဋ္ဌာန လက္ခဏာ" တဲ့။ "ဒါပဲ" လို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့ လက္ခဏာ ရှိတယ်။ သူ့ရဲ့ လုပ်ငန်းကတော့ "အသံသပ္ပန ရသ" တဲ့။ မတုန်လှုပ်ခြင်း ကိစ္စ ရှိတယ်။ တရားခွင်မှာ တရားသူကြီးက အမှုစစ်နေတုန်းမှာ ဟိုဘက်နားထောင် ဒီဘက်နားထောင် ဖြစ်နေသေးတယ်။ ဒါပေမယ့် "အမိန့်ချမှတ်လိုက်သည်" ဆိုပြီး သစ်သားတူလေးနဲ့ စားပွဲကို ထုလိုက်ပြီဆိုရင် ပြန်ပြင်လို့ မရတော့ဘူး။ အဲဒီ တူလေး ထုလိုက်တဲ့ သဘောဟာ "အဓိမောက္ခ" ပါပဲ။ သူက "ဝိစိကိစ္ဆာ" လို့ခေါ်တဲ့ သံသယရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ပါတယ်။ သံသယက "ဟိုဟာ ဖြစ်နိုးနိုး၊ ဒီဟာ ဖြစ်နိုးနိုး" နဲ့ လမ်းဆုံမှာ ရပ်နေတဲ့ လူနဲ့ တူတယ်။ အဓိမောက္ခကတော့ လမ်းတစ်လမ်းကို ရွေးပြီး လျှောက်သွားတဲ့ လူနဲ့ တူပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "အဓိမောက္ခ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓမ္မာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တယ် ဆိုတာ တကယ်တော့ အာရုံတစ်ခုပေါ်လာတိုင်းမှာ "ဒါဟာ ရုပ်ပဲ၊ ဒါဟာ နာမ်ပဲ" လို့ မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးနေတာပါပဲ။

စိတ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): အသံတစ်ခု ကြားလိုက်တယ် (သဒ္ဒါရုံ)။

(၂) ဖဿ (Contact): နားနဲ့ အသံ ထိတွေ့တယ်။

(၃) ဝေဒနာ (Feeling): ကောင်းတယ် ဆိုးတယ် ခံစားတယ်။

(၄) အဓိမောက္ခ (Decision): ဒီအဆင့်မှာ စိတ်က ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ "ဒါ ခွေးဟောင်သံပဲ" သို့မဟုတ် "ဒါ သီချင်းသံပဲ" ဆိုပြီး အာရုံကို "Label" တပ်လိုက်တယ်။

သာမန်ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ အဓိမောက္ခက မှားယွင်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် (မိစ္ဆာဆုံးဖြတ်) တွေကို ချတတ်တယ်။ "ဒါ ငါ့အသံ"၊ "ဒါ သူများအသံ"၊ "ဒါ ငါ့ရန်သူ" ဆိုပြီး ပညတ်တွေပေါ်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတယ်။ အဲဒီလို ဆုံးဖြတ်လိုက်တာနဲ့ နောက်ကနေ လောဘ၊ ဒေါသတွေ တန်းစီပြီး ပါလာတော့တာပဲ။

ဝိပဿနာ ယောဂီရဲ့ အဓိမောက္ခကျတော့ "ဒါဟာ ကြားသိစိတ်ကလေး တစ်ခုပါလား"၊ "ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားပါလား" ဆိုပြီး ပရမတ်ပေါ်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတယ်။

ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ "ရတနာသုံးပါးကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခြင်း" (Renewing Refuge) သဘောကို နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်။ ဩဂုတ်လရဲ့ Theme ဖြစ်တဲ့ "သိပ္ပံနှင့် ရုပ်နာမ်" ရှုထောင့်အရ ပြောရရင်... "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုတာဟာ စိတ်ထဲမှာ မဝေခွဲနိုင်တဲ့ သံသယတွေ (Vicikiccha) ကို ဖယ်ရှားပြီး "ဘုရားရှင်ရဲ့ လမ်းစဉ်သည်သာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးပဲ" လို့ "အဓိမောက္ခ" စေတသိက်နဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ တုန်လှုပ်ချောက်ချားနေတဲ့ စိတ်ကို "သဒ္ဓါ" ဆိုတဲ့ ကျောက်တိုင်နဲ့ တွဲပြီး "အဓိမောက္ခ" နဲ့ သံမှိုစွဲလိုက်သလို ခိုင်မြဲသွားစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Judge's Mind):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ အိမ်ရောက်ရင် ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခု ချခါနီးအချိန်ကို ဖမ်းပါ: ဥပမာ - ရေခဲသေတ္တာ ဖွင့်ပြီး "ရေသောက်မလား၊ အချိုရည် သောက်မလား" စဉ်းစားနေတဲ့ အချိန်။

(၂) တွေဝေမှုကို ကြည့်ပါ (Watching Uncertainty): "သောက်ရင် ကောင်းမလား၊ မကောင်းဘူးလား" ဆိုတဲ့ ဝိစိကိစ္ဆာ သဘောလေးကို အရင်ရှုပါ။ စိတ်က ဟိုဘက်ယိမ်းလိုက် ဒီဘက်ယိမ်းလိုက် ဖြစ်နေတာကို မြင်အောင်ကြည့်။

(၃) ဆုံးဖြတ်တဲ့ အခိုက်အတန့် (The Gavel Strike): "ရေပဲ သောက်မယ်" လို့ ရွေးလိုက်တဲ့ တိကျတဲ့ စက္ကန့်လေးကို သတိထားကြည့်။ စိတ်ထဲမှာ "ဒိုင်း" ခနဲ ပြတ်သားသွားတဲ့ "အဓိမောက္ခ" သဘောကို တွေ့ရလိမ့်မယ်။

(၄) ဉာဏ်စဉ် (Insight): ဪ... ဆုံးဖြတ်တယ် ဆိုတာ ငါက ဆုံးဖြတ်တာ မဟုတ်ပါလား။ အကြောင်းအကျိုးတွေ (ကျန်းမာရေးအသိ၊ ရေငတ်စိတ်) ပေါင်းစုံပြီး "ရွေးချယ်မှု" ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရား ဖြစ်ပေါ်လာတာပါလားလို့ ဆင်ခြင်ပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ ဆုံးဖြတ်ချက် မပြတ်သားရင် ဘယ်လောက် အချိန်ကုန်ပြီး အန္တရာယ်ရှိသလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဧည့်ကြိုဌာနမှာ "မောင်ကျော်" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ မောင်ကျော်က လူတော်ပါ၊ ဒါပေမယ့် သူက "အားနာတတ်တဲ့ ရောဂါ" ရှိတယ်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမှာ ကြောက်တယ်။ တစ်နေ့တော့ နိုင်ငံခြားသား ဧည့်သည်တစ်ယောက်က ကင်မရာအကြီးကြီး တစ်လုံးလွယ်ပြီး ဝင်လာတယ်။ ပြတိုက်စည်းကမ်း (Policy) အရ အပျော်တမ်း ကင်မရာ ခွင့်ပြုပေမယ့်၊ ဒီလောက်ကြီးတဲ့ Professional ကင်မရာမျိုးဆိုရင် ခွင့်ပြုချက် တောင်းရမယ်။

မောင်ကျော်က ဧည့်သည်ကို တားဖို့ တွန့်ဆုတ်နေတယ်။ "တားလိုက်ရင် ဧည့်သည် စိတ်ဆိုးမလား၊ မတားရင် ငါ့အပြစ် ဖြစ်မလား" ဆိုပြီး သူ့စိတ်ထဲမှာ လွန်ဆွဲနေတယ်။ (ဒါ ဝိစိကိစ္ဆာ ပေါ့)။ အဲဒီလို သူက အဓိမောက္ခ မဖြစ်ဘဲ တွေဝေနေတုန်းမှာပဲ၊ ဟိုဧည့်သည်က ဓာတ်ပုံတွေ တဖျပ်ဖျပ် ရိုက်ပြီး အထဲရောက်သွားပြီ။ နောက်ဆုံးတော့ လုံခြုံရေးအရာရှိက မြင်ပြီး ပြဿနာ ရှင်းလိုက်ရတယ်။

ဒီကိစ္စ ဖြစ်ပြီးတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က "Template T242" (Decision Matrix & Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ "Policy No. 3, Article 3.1" (Decision Making Authority) ကို ရှင်းပြရတယ်။ အဲဒီ ပေါ်လစီမှာ ဘာရေးထားလဲဆိုတော့... "ဆုံးဖြတ်ချက် ချရာတွင် နှောင့်နှေးခြင်းသည် မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက် ချခြင်းထက် ပိုမို ဆိုးရွားနိုင်သည်" တဲ့။ ဝန်ထမ်းတွေ အနေနဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ ကိုက်ညီရင် ချက်ချင်း ဆုံးဖြတ်ရမယ်။ မသေချာရင် အထက်လူကြီးကို ချက်ချင်း မေးရမယ်။ ကြားထဲမှာ ရပ်မနေရဘူး။

မောင်ကျော်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့က "Template T242" ဇယားကွက်လေး ဖြည့်ခိုင်းတယ်။ အဲဒီ ဇယားမှာ (၁) ပြဿနာက ဘာလဲ၊ (၂) ရွေးချယ်စရာ လမ်းကြောင်းတွေက ဘာလဲ၊ (၃) အကျိုးဆက်က ဘာလဲ ဆိုတာ ပါတယ်။ မောင်ကျော်က စာရွက်ပေါ်မှာ ချရေးလိုက်တော့မှ သူ့ရဲ့ ကြောက်စိတ်တွေ ပျောက်ပြီး "ဪ... ငါ လုပ်သင့်တာက ယဉ်ယဉ်ကျေးကျေး တားမြစ်ဖို့ပါလား" ဆိုတာကို ပြတ်ပြတ်သားသား မြင်သွားတယ်။ စာရွက်ပေါ်က အချက်အလက်တွေက သူ့ရဲ့ "အဓိမောက္ခ" စေတသိက်ကို အားဖြည့်ပေးလိုက်တာပေါ့။ အဲဒီနောက်ပိုင်း မောင်ကျော်ဟာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာ တော်တော်လေး သွက်လက် ထက်မြက်လာပါတယ်။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အဓိမောက္ခ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ရွေးချယ်စရာတွေကြားမှာ ဗျာများနေရတဲ့ စိတ်ရဲ့ ပင်ပန်းမှု၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်လို့ ပူလောင်မှုတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါလားလို့ သိမြင်တာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်အောင် တားဆီးနေတဲ့ မသိမှု (မောဟ)၊ သံသယ (ဝိစိကိစ္ဆာ) နဲ့ မှားယွင်းစွာ ဆုံးဖြတ်စေတဲ့ တဏှာတွေဟာ ဒုက္ခဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတရားတွေပါလားလို့ သိမြင်တာဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: တွေဝေမှုတွေ ကင်းစင်ပြီး၊ မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) ဖြင့် ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့အတွက် သတိ၊ ပညာ ဦးစီးတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ပွားများအားထုတ်တာဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ ဩဂုတ်လ (၃) ရက်နေ့၊ ဘီယာနေ့ အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး မူးယစ်စေသော အရာများမှ ကင်းဝေးကြပါစေ"။ အရက်သေစာကြောင့် ဖြစ်စေ၊ ကိလေသာကြောင့် ဖြစ်စေ စိတ်တွေဝေခြင်း မရှိဘဲ၊ ဘဝရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို "အဓိမောက္ခ" စေတသိက်၏ အကူအညီဖြင့် မှန်ကန်ပြတ်သားစွာ ချမှတ်နိုင်ကြပါစေ။ နောက်ဆုံးမှာ သံသယကင်းရှင်းသော ဉာဏ်ပညာဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက ORCID: 0009-0000-0697-4760

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

ဩဂုတ်လ (၃) ရက်၊ ၂၀၂၃