Day: 324 | November 20 | အဝလွန်ခြင်း (Obesity) | သံယုတ္တနိကာယ်၊ ကောသလသံယုတ်၊ ဒေါဏပါကသုတ် (အစားအသောက် ဆင်ခြင်ခြင်း) | Nutrition Science & Dietetics

 

Day: 324 |  November 20 |  အဝလွန်ခြင်း (Obesity) |  သံယုတ္တနိကာယ်၊ ကောသလသံယုတ်၊ ဒေါဏပါကသုတ် (အစားအသောက် ဆင်ခြင်ခြင်း) |  Nutrition Science & Dietetics

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့မှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး အစာအာဟာရကို မျှတစွာ သုံးဆောင်နိုင်ပြီး၊ ပေါ့ပါးသွက်လက် ကျန်းမာသော ကိုယ်ခန္ဓာကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ ခေတ်လူနေမှုပုံစံကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းမှာ ဖြစ်ပွားမှု များပြားလာတဲ့ "အဝလွန်ခြင်း (Obesity) နှင့် အာဟာရ ပဋိကူလ သညာ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာလေး ဖြစ်ပါတယ်။ "ဝ" တာဟာ အလှအပ ပြဿနာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကျန်းမာရေး ပြဿနာပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လိုအပ်တာထက် ပိုနေတဲ့ "ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး" တွေ ရှိနေရင် စိတ်ရော လူပါ လေးလံထိုင်းမှိုင်းပြီး ဒုက္ခရောက်တတ်ပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ပြီးတော့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးရဲ့ လေးလံတဲ့ သဘောကို ဓာတ်သဘောနဲ့ မြင်အောင် "ဓာတုမနသိကာရ" (ဓာတ်ကို နှလုံးသွင်းခြင်း) လေး နည်းနည်း ပွားများကြရအောင်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။

ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန်ကို ခံစားကြည့်ပါ။ မြေကြီးက ဆွဲငင်ထားတဲ့ အလေးချိန် (Weight) ပါ။

"ဤခန္ဓာကိုယ်သည် လေးလံ၏... ဤလေးလံမှုသည် ငါ မဟုတ်... ပထဝီဓာတ် (Earth Element) အစုအဝေးသာ ဖြစ်၏" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ အဆီဆိုတာ ပျစ်ချွဲသော ပထဝီနဲ့ အာပေါဓာတ်တွေ စုဝေးနေတာပါလား လို့ ဆင်ခြင်ရင်း တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို "အာဟာရသိပ္ပံ" (Nutrition Science) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ Hswagata လမ်းညွှန်ချက်  အရ "အစားအသောက် ပြင်ဆင်ခြင်း/ချက်ပြုတ်ခြင်း" (Food Preparation) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ရှင်းပြပါမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ "မီးဖိုချောင်" (Kitchen) တစ်ခုနဲ့ တူပါတယ်။

• သူတော်ကောင်းတို့ စားလိုက်တဲ့ ထမင်း၊ ဟင်း၊ မုန့်တွေဟာ မီးဖိုချောင်ထဲ ဝင်လာတဲ့ "ကုန်ကြမ်း" (Ingredients/Calories In) တွေပေါ့။

• သူတော်ကောင်းတို့ လှုပ်ရှားသွားလာတာ၊ အလုပ်လုပ်တာ၊ အသက်ရှူတာတွေကတော့ "မီးဖို" (Metabolism/Fire) နဲ့ ချက်ပြုတ်ပြီး လောင်ကျွမ်းလိုက်တာ (Calories Out) ပေါ့။

ပြဿနာက ဘယ်မှာ စသလဲ။ မီးဖိုချောင်ထဲကို ကုန်ကြမ်းတွေ (အစားအသောက်တွေ) တရစပ် သွင်းနေပေမဲ့၊ မီးဖိုက မလောင်ကျွမ်းနိုင်ရင် (လှုပ်ရှားမှု နည်းရင်) ဘာဖြစ်မလဲ။ အဲဒီ ပိုနေတဲ့ ကုန်ကြမ်းတွေကို "စတိုခန်း" (Storage) ထဲမှာ သိမ်းရတော့တာပေါ့။

လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ အဲဒီ စတိုခန်းကတော့ "ဗိုက်၊ ပေါင်၊ ခါး" ဆိုတဲ့ နေရာတွေပါပဲ။ သိမ်းထားတဲ့ ပစ္စည်းကတော့ "အဆီ" (Fat) ပေါ့။ အဆီဆိုတာ မသုံးရသေးတဲ့ "စွမ်းအင်" (Stored Energy) ပါ။

သူတော်ကောင်းတို့က နေ့တိုင်း စတိုခန်းထဲ ပစ္စည်းတွေ ထပ်ထပ်ဖြည့်နေရင် ကြာတော့ စတိုခန်း ပေါက်ထွက်မတတ် ဖြစ်လာမယ်။ အိမ်ကြီးက လေးလံပြီး ပြိုကျချင်လာမယ်။ အဲဒါ "အဝလွန်ခြင်း" (Obesity) ပါပဲ။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကျန်းမာရေး မူဝါဒ (Policy 7)၊ ပုဒ်မ ၇.၃ (Article 7.3 - Nutritional Awareness & Weight Management) မှာ ပါရှိတဲ့ "မိမိခန္ဓာကိုယ် လိုအပ်ချက်နှင့် ညီမျှသော အာဟာရကိုသာ မှီဝဲခြင်း" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ဝတာ ကောင်းပါတယ်၊ ဘုန်းကံကြီးတာပေါ့" တဲ့။ ဒကာကြီးရေ... ရှေးတုန်းကတော့ ဟုတ်ချင်ဟုတ်မယ်။ အခုခေတ်မှာတော့ "ဝ" တာဟာ ရောဂါပေါင်းစုံ (ဆီးချို၊ သွေးတိုး၊ နှလုံး) ရဲ့ မိခင်ကြီး ဖြစ်နေပါပြီ။ ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က ကောသလမင်းကြီး ဝလွန်းလို့ ထတောင် မထနိုင်တဲ့ အဖြစ်ကို ဘုရားရှင်က ဂါထာတစ်ပုဒ်နဲ့ ကုပေးခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒါ ဘာလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က "အစားအသောက် လွန်ကဲခြင်း" (Overeating) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပါဠိတော်တွေမှာ ဘယ်လို ဟောကြားခဲ့သလဲ၊ ဝလွန်းတဲ့ ကောသလမင်းကြီးကို ဘယ်လို နည်းလမ်းနဲ့ ကျန်းမာအောင် ကူညီပေးခဲ့သလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

တခါတုန်းက ပသေနဒီကောသလမင်းကြီးဟာ ထမင်းစားရင် တစ်ခါစား (၁၆) ပြည်ချက်လောက် ကုန်အောင် စားသတဲ့။ ဝလွန်းလို့ လမ်းမလျှောက်နိုင်၊ အသက်ရှူရ ခက်၊ ချွေးတွေပြန်ပြီး ဘုရားရှေ့မှာ ညည်းညူနေရတယ်။

အဲဒီအခါ ဘုရားရှင်က မင်းကြီးကို သနားလို့ ဒီဂါထာလေးကို သင်ပေးလိုက်တယ်။ မင်းကြီး စားခါနီးတိုင်း အနားက လူငယ်တစ်ယောက်ကို ရွတ်ပြခိုင်းတယ်။

"မနုဇဿ သဒါ သတိမတော၊ မတ္တံ ဇာနတော လဒ္ဓဘောဇနေ။

တနု တဿ ဘဝန္တိ ဝေဒနာ၊ သဏိကံ ဇီရတိ အာယု ပါလယံ။"

ဒီဂါထာလေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့  မီးဖိုချောင် ဥပမာလေးနဲ့ပဲ ချိတ်ဆက်ပြီး ဖွင့်ဆိုကြည့်ရအောင်။

"သဒါ သတိမတော" = အခါခပ်သိမ်း (အစားစားတိုင်း) သတိရှိသော၊

"လဒ္ဓဘောဇနေ" = ရရှိသော အစာအာဟာရ၌ (မီးဖိုထဲ ထည့်မည့် ကုန်ကြမ်း၌)၊

"မတ္တံ ဇာနတော" = အတိုင်းအရှည် ပမာဏကို သိသော (ချက်နိုင်သလောက်ပဲ ထည့်သော)၊

"တဿ မနုဇဿ" = ထိုသူအား၊

"ဝေဒနာ" = အစာမကြေခြင်း၊ လေးလံခြင်း ဝေဒနာတို့သည်၊

"တနု ဘဝန္တိ" = နည်းပါးကုန်၏။

"သဏိကံ ဇီရတိ" = (ခန္ဓာကိုယ်သည်) ဖြည်းဖြည်းသာ အိုမင်း၏။

"အာယု ပါလယံ" = အသက်ကို စောင့်ရှောက်ရာ ရောက်၏။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီဂါထာရဲ့ အနှစ်သာရက "မတ္တညုတ" (အတိုင်းအရှည်ကို သိခြင်း) ပါပဲ။ Nutrition Science မှာ "Caloric Deficit" (စားတာက သုံးတာထက် နည်းစေခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကောသလမင်းကြီးဟာ ဒီဂါထာကို ကြားတိုင်း "ဪ... ဘုရားရှင်က လျှော့စားခိုင်းထားတာပဲ" လို့ သတိရပြီး ထမင်းတစ်လုပ်၊ နှစ်လုပ် လျှော့စားတယ်။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အစာအိမ် ကျုံ့သွားပြီး ကိုယ်အလေးချိန် ကျသွားတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ပေါ့ပါးသွက်လက်ပြီး ကျန်းမာသွားပါလေရော။

ဒါကို ကြည့်ရင် "Diet Plan" (အစားအသောက် ထိန်းသိမ်းနည်း) ဆိုတာ ဘုရားလက်ထက် ကတည်းက ရှိခဲ့တာပါ။ ကွာခြားတာက ဘုရားနည်းက "သတိ" (Mindfulness) ကို အခြေခံတဲ့ Diet ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "အဝလွန်ခြင်း" နဲ့ "အာဟာရ ပဋိကူလ သညာ" (အစားအသောက်ကို ရွံစရာ/ဘေးဥပါဒ်အဖြစ် ရှုခြင်း) သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - ဇိဝှါဒွါရ (လျှာ)။

(၂) အာရုံ - ရသ (အရသာ)။

(၃) ဝိညာဉ် - ဇိဝှါဝိညာဉ် (စားသိစိတ်)။

(၄) သမုဒယ - ရသတဏှာ (အရသာ ခံမက်မောခြင်း)။

(၅) ရုပ်အကျိုး - ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲခြင်း (Fat Accumulation)။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတွေ ဘာလို့ ဝသလဲ။ ဗိုက်ဆာလို့ စားတာထက်၊ "လျှာ" က တောင်းဆိုလို့ စားတာ များပါတယ်။ စိတ်ညစ်လို့ စားတယ် (Emotional Eating)၊ အပျင်းပြေ စားတယ်။

အဲဒီအခါ "တဏှာ" (Craving) က ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သွားတယ်။ တဏှာက ပြောတယ်... "စားလိုက်ပါ... ကောင်းတယ်... နောက်တစ်လုပ် စားလိုက်"။

ရလဒ်ကတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပထဝီဓာတ် (Earth Element) တွေ ပုံလာတာပေါ့။

ဒါကို လက်တွေ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ 

၁။ Before Eating (မစားမီ): အစာကို ကြည့်ပြီး ဆင်ခြင်ပါ။ "ဒါဟာ ငါ့လျှာအတွက် အရသာခံစရာ (Entertainment) မဟုတ်ဘူး။ ငါ့ခန္ဓာကိုယ် စက်ရုံ လည်ပတ်ဖို့ လောင်စာ (Fuel) သက်သက်ပဲ"။ (Policy 7.3).

၂။ While Eating (စားနေစဉ်): "ဝါးတယ်... ဝါးတယ်..."၊ "မြိုတယ်... မြိုတယ်..." လို့ သတိထားပါ။ အရသာကို "ကောင်းတယ်" လို့ မစွဲဘဲ "သိရုံပဲ သိမယ်"။

၃။ The Stopping Point (ရပ်တန့်ချိန်): ဗိုက် ၈၀% လောက် ပြည့်ပြီဆိုရင် ရပ်လိုက်ပါ။ "နောက်ထပ် ၄-၅ လုပ် စားနိုင်သေးတယ်" ဆိုတဲ့ အချိန်မှာ ရေနဲ့ အစားထိုးလိုက်ပါ။ (ဘုရားနည်း)။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ညဘက်ကျရင် ဗိုက်ဆာပြီး အိပ်မပျော်ဘူး ဘုရား၊ အဲဒါကျတော့ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" တဲ့။ ဒကာမကြီးရေ... အဲဒါ "ဗိုက်" ဆာတာ မဟုတ်ဘူး၊ "စိတ်" ဆာတာ (Psychological Hunger) ဖြစ်ဖို့ များတယ်။ ရေနွေးလေး သောက်လိုက်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် "ဒီဆာလောင်မှု ဝေဒနာကလည်း မမြဲပါဘူး" လို့ ရှုမှတ်ပြီး အိပ်လိုက်ပါ။ မနက်ကျရင် ပေါ့ပါးပြီး လန်းဆန်းနေတာ တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "အဝလွန်ခြင်း" နဲ့ "နိရောဓသစ္စာ" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့၊ Nutrition Science (အာဟာရသိပ္ပံ) ဆိုင်ရာ ဓမ္မဆွေးနွေးပွဲ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။

ဒီနေရာမှာ "နိရောဓသစ္စာ" (The Truth of Cessation) ကို အလေးထား ပြောချင်ပါတယ်။ အဝလွန်သူတွေအတွက် နိရောဓ ဆိုတာ "ပေါ့ပါးခြင်း" (Lahuta) ပါပဲ။

ခန္ဓာကိုယ်က အဆီတွေ ကျသွားတဲ့အခါ၊ ရောဂါတွေ ကင်းသွားတဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ "ချမ်းသာသုခ" ဟာ အလွန်ကြီးမားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နိရောဓ ကို ရဖို့အတွက်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ "သမုဒယ" (တဏှာ) ကို အရင် ချုပ်ငြိမ်းအောင် လုပ်ရပါမယ်။

"စားချင်စိတ်" (Craving) ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းသည် ပထမ အောင်ပွဲ။

"ပေါ့ပါးကျန်းမာခြင်း" (Wellness) ကို ရရှိခြင်းသည် ဒုတိယ အောင်ပွဲ ဖြစ်ပါတယ်။

"အာဟာရေ ပဋိကူလ သညာ" (အစာ၌ ရွံရှာဖွယ်ဟု မှတ်ခြင်း - i.e., seeing food as mere elements, not pleasure) ဟာ တဏှာကို သတ်တဲ့ လက်နက်ကောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2624 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကော်ဖီဆိုင် (Cafeteria) မှာ တာဝန်ကျတဲ့ ဝန်ထမ်း "မဖြူ" အကြောင်းပါ။ မဖြူက အသက် ၃၀ ကျော်၊ ကိုယ်အလေးချိန်က ပေါင် ၂၀၀ ကျော်နေပြီ။ သူက မုန့်လုပ်တဲ့သူ ဆိုတော့ မြင်သမျှ မုန့်တွေ မြည်းရင်း၊ စိတ်ညစ်ရင်လည်း စားရင်းနဲ့ တဖြည်းဖြည်း ဝလာတာ။

အခုနောက်ပိုင်း ဒူးတွေ နာလာတယ်၊ လှေကားတက်ရင် မောလာတယ်။ ဆရာဝန်ပြတော့ "မဖြူ... ဝိတ်မချရင် ဆီးချို၊ သွေးတိုး လာတော့မယ်" လို့ သတိပေးတယ်။ မဖြူက ဝိတ်ချချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ မုန့်မြင်ရင် မနေနိုင်ဘူး။ "မနက်ဖြန်မှ လျှော့မယ်" ဆိုပြီး ရွှေ့လာတာ ကြာပြီ။

တစ်နေ့မှာ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကျန်းမာရေး တာဝန်ခံ ဒေါက်တာရဲက မဖြူကို ခေါ်တွေ့တယ်။ ဒေါက်တာရဲက Policy 7.3 (Weight Management) အရ အကြံဉာဏ် ပေးတယ်။

"မဖြူ... နင့်ခါးမှာ အိတ်ကြီး တစ်လုံး ပတ်ထားသလို ခံစားရလား"

မဖြူက "ဟုတ်ကဲ့ ဆရာ... လေးလံနေတာပဲ" လို့ ဖြေတယ်။

ဒေါက်တာရဲက  မီးဖိုချောင် ဥပမာနဲ့ ရှင်းပြတယ်။

"မဖြူ... နင်က မုန့်လုပ်တဲ့သူ ဆိုတော့ သိမှာပါ။ မုန့်ပေါင်းအိုးထဲကို မုန့်နှစ်တွေ အပြည့်ထည့်ပြီး မီးမွှေးရင် ဘာဖြစ်မလဲ"

"မုန့်တွေ လျှံကျပြီး ပျက်ကုန်မှာပေါ့ ဆရာ"

"အေး... အခု နင့်ခန္ဓာကိုယ်က အဲဒီလို ဖြစ်နေတာ။ လောင်စာတွေ များပြီး စက်တွေ ကြပ်နေပြီ။ နင် စားလိုက်တဲ့ မုန့်တစ်လုပ်တိုင်းဟာ နင့်ဒူးခေါင်းပေါ်ကို ကျောက်ခဲတစ်လုံး တင်လိုက်တာနဲ့ တူတူပဲ"

ပြီးတော့ ဒေါက်တာရဲက "သတိနဲ့ စားနည်း" (Mindful Eating) ကို သင်ပေးတယ်။

"မဖြူ... မုန့်ကို လုံးဝ ဖြတ်စရာ မလိုဘူး။ ဒါပေမဲ့ စားခါနီးတိုင်း 'ငါ့ခန္ဓာကိုယ် မီးဖိုအတွက် လိုသလား၊ ပိုသလား' လို့ မေးပါ။ ပြီးရင် ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝါးစား။ အရသာကို ခံစားပြီးမှ မြိုချ။ ဗိုက်ပြည့်တာနဲ့ ချက်ချင်း ရပ်"

မဖြူက ဒီနည်းကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးတယ်။ မုန့်မြင်တိုင်း "ကျောက်ခဲတွေ... ကျောက်ခဲတွေ..." လို့ နှလုံးသွင်းတယ်။ (Moha ကို ပညာနဲ့ အစားထိုးတယ်)။

၆ လ လောက် ကြာတဲ့အခါ မဖြူရဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင် ၄၀ လောက် ကျသွားတယ်။ ဒူးနာတာတွေ ပျောက်သွားတယ်။ အရင်က လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေတဲ့ မဖြူဟာ အခုတော့ လိပ်ပြာလေးလို ပေါ့ပါးသွက်လက်ပြီး ကျန်းမာရွှင်လန်းနေပါပြီ။ သူ ရရှိလိုက်တာက "နိရောဓသစ္စာ" (ရောဂါငြိမ်းခြင်း/ပေါ့ပါးခြင်း) ဆိုတဲ့ ချမ်းသာသုခပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

မဖြူ ခံစားခဲ့ရတဲ့ လေးလံမှု၊ ဒူးနာမှု၊ မောပန်းမှုတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

"စားချင်တာ စားမယ်" ဆိုတဲ့ ရသတဏှာ၊ အစားအသောက် မဆင်ခြင်ခြင်း (Avijja/Tanha) ဟာ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

ဝိတ်ကျပြီး ပေါ့ပါးကျန်းမာသွားတဲ့ အခြေအနေဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို ဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ အစားအသောက် ဆင်ခြင်ခြင်း (သီလ)၊ သတိထားခြင်း (သတိ)၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်း (ဝီရိယ) တို့ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း "အစာလည်းဆေး၊ ဆေးလည်းအစာ" ဆိုတဲ့အတိုင်း၊ အစားအသောက်ကို ဆေးဝါးလို သဘောထားပြီး မျှတရုံ စားသုံးပါ။ "ငါဝတယ်" လို့ စိတ်ဆင်းရဲမနေဘဲ၊ "ပိုနေတဲ့ ဓာတ်တွေကို လျှော့မယ်" ဆိုတဲ့ ဉာဏ်ဦးစီးတဲ့ စိတ်နဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်နိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "အဝလွန်ခြင်း (Obesity)" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး အာဟာရကို ဉာဏ်ဖြင့် ယှဉ်၍ သုံးဆောင်နိုင်ကြပါစေ။ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း ကင်း၍ ပေါ့ပါးသွက်လက်သော ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ကြည်လင်သော စိတ်ထားတို့ကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ ကျန်းမာခြင်းသုခနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.