Day 8 Jan 8 အာကာသဓာတ်နှင့် နေရာယူခြင်း (The Element of Space: The Space-Time Continuum)

 Day 8 Jan 8 အာကာသဓာတ်နှင့် နေရာယူခြင်း (The Element of Space: The Space-Time Continuum)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၂) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်။

"အဆုံးမရှိသော စကြဝဠာ အာကာသအနှံ့ ဉာဏ်တော်ဖြင့် ဖြန့်ကြက်သိမြင်တော်မူသော၊ သံသရာ၏ ကျဉ်းမြောင်းကျပ်တည်းသော ဘဝခရီးမှ နိဗ္ဗာန်ဟူသော လွတ်လပ်ကျယ်ပြောသည့် နယ်မြေသို့ လမ်းပြတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အာရုံပြုလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံး၌ ကျဉ်းမြောင်းသော အတ္တမာနများကို ဖယ်ရှား၍ ကျယ်ပြောသော မေတ္တာစိတ်ကို မွေးမြူနိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်တွေတုန်းက ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးအကြောင်းကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ လူတွေ သတိမထားမိတတ်တဲ့၊ ဒါပေမယ့် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ပဉ္စမမြောက် ဓာတ်သဘောတစ်ခုကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြရအောင်။ အဲဒါကတော့ "အာကာသဓာတ်" သို့မဟုတ် ဟာနယ် (Space) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လောကလူသားတွေဟာ "ရှိတာ" (Matter) ကိုပဲ တန်ဖိုးထားတတ်ကြပြီး၊ "မရှိတာ" (Space) ကို တန်ဖိုးထားရကောင်းမှန်း မသိတတ်ကြပါဘူး။ ဥပမာ - ရွှေအိုးတစ်လုံးကို ရရင် ရွှေကိုပဲ တန်ဖိုးထားကြတယ်။ တကယ်တမ်း အဲဒီအိုးထဲမှာ ရေထည့်လို့ရတာ၊ ပစ္စည်းထည့်လို့ရတာဟာ အိုးထဲက "ဟင်းလင်းပြင်" (Empty Space) ကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို မေ့နေတတ်ကြတယ်။ ဓာတ်ကြီးလေးပါးဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုတွေ ဖြစ်ပေမယ့်၊ အဲဒီ ရုပ်ဝတ္ထုတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မရောထွေးဘဲ တည်ရှိနေနိုင်ဖို့၊ ရွေ့လျားနိုင်ဖို့အတွက် "အာကာသ" ဆိုတဲ့ နေရာလွတ် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။

အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်မှာ အာကာသဓာတ်ကို "ပရိစ္ဆေဒရုပ်" (Pariccheda-rūpa) လို့ ခေါ်ဆိုပါတယ်။ ရုပ်တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ ပိုင်းခြားထားတဲ့ သဘောတရားပါ။ ပါဠိစာကြောင်းလေးကို နာယူမှတ်သားကြည့်ပါ။

"အသမ္ဖုဋ္ဌ လက္ခဏာ အာကာသဓာတု၊ ရူပပရိစ္ဆေဒ ရသာ။"

ဒီပါဠိတော်ကို သိပ္ပံနည်းကျ အနက်ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။

၁။ အသမ္ဖုဋ္ဌ လက္ခဏာ = ရုပ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မထိတွေ့အောင် ဟာနယ်ပြုပေးခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။ (Characteristic of Non-contact/Gap)။

၂။ ရူပပရိစ္ဆေဒ ရသာ = ရုပ်အစုအဝေးတို့၏ အပိုင်းအခြားကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း ကိစ္စ ရှိ၏။ (Function of Delimiting Matter)။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ (Modern Physics)၊ အထူးသဖြင့် Space-Time Continuum (အာကာသ-အချိန် ဆက်နွယ်မှု) သဘောတရားနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် အလွန် စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းပါတယ်။ အိုင်းစတိုင်း (Einstein) မတိုင်ခင်က လူတွေက ထင်ကြတယ်၊ အာကာသ (Space) ဆိုတာ ဘာမှမရှိတဲ့ ဗလာနယ်ကြီး (Empty Box)၊ အဲဒီအထဲမှာ ဂြိုဟ်တွေ ကြယ်တွေ လာထည့်ထားတာလို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "Space is not nothing; it is something." အာကာသဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုတွေ တည်ရှိဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ "ဇာတ်ခုံ" (Fabric) ကြီး ဖြစ်ပါတယ် တဲ့။

အက်တမ် (Atom) တစ်ခုကို ကြည့်လိုက်ရင် ၉၉.၉၉% က နေရာလွတ် (Empty Space) ပါပဲ။ အလယ်က နူကလိယ နဲ့ ဘေးက လှည့်နေတဲ့ အီလက်ထရွန် ကြားမှာ ဟာနယ်ကြီး ရှိနေပါတယ်။ အဲဒီ ဟာနယ်သာ မရှိရင် အရာခပ်သိမ်းဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ပေါင်းစပ်ပြီး ကျုံ့ဝင်သွားကာ (Collapse) အရာဝတ္ထု ဆိုတာ ဖြစ်လာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင် ဟောခဲ့တဲ့ "ပရိစ္ဆေဒရုပ်" (ပိုင်းခြားပေးသော ရုပ်) ဆိုတာ သိပ္ပံပညာရဲ့ အက်တမ်တည်ဆောက်ပုံ အခြေခံနဲ့ ထပ်တူကျနေပါတယ်။

Caption: ရုပ်ဝတ္ထုများ တည်ဆောက်ပုံတွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အာကာသဓာတ် (Inter-atomic Space) ၏ ပိုင်းခြားမှုသဘောတရား

ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case Study တစ်ခုနဲ့ ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။

Case-2308 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က အလွန် သဒ္ဓါတရား ထက်သန်ပါတယ်။ သူက နိုင်ငံအနှံ့ကနေ ဘုရားဆင်းတုတော်တွေ၊ စေတီပုံတူတွေ၊ ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေ အများကြီး စုဆောင်းထားပါတယ်။ တစ်နေ့မှာ သူက ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို လာပြီး "ဦးဇင်း... တပည့်တော် စုထားတာတွေ အကုန်လုံးကို ပြခန်း A မှာ ပြပေးပါ၊ တစ်လက်မမှ နေရာမလပ်စေရဘူး၊ ပြည့်ကျပ်နေမှ စည်ကားတယ်လို့ ထင်ရတာ" ဆိုပြီး တောင်းဆိုပါတယ်။ သူ့အမြင်မှာ "နေရာလွတ်" (Empty Space) ဆိုတာ အလေအလွင့် (Waste) လို့ မြင်နေတာပါ။ အနုပညာသဘောအရ ပြောရင် "Horror Vacui" (Fear of empty space) ဖြစ်နေတာပါ။

ဒါပေမယ့် ပြတိုက်တစ်ခုရဲ့ စံချိန်စံညွှန်းနဲ့ Policy 4 (Exhibition Space Management) အရ ဒါဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိပါဘူး။ အရာဝတ္ထုတွေ အရမ်းကျပ်နေရင် (Overcrowding)၊

၁။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ် - တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ထိခိုက်ပွတ်တိုက်ပြီး ကွဲရှနိုင်တယ်။ သန့်ရှင်းရေး လုပ်ဖို့ လက်နှိုက်လို့ မရတော့ဘူး။

၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ် - ဘုရားဖူးလာသူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငြိမ်းချမ်းမှု" မရဘဲ၊ "ကျပ်တည်းမှု" (Claustrophobia) ကို ခံစားရစေတယ်။ ပူဇော်ရတာ စိတ်မကြည်လင်တော့ဘူး။

ဦးဇင်းက Template T120 (Space Utilization Log) ကို ဖွင့်ပြီး ဒကာကြီးကို တွက်ပြရပါတယ်။ "ဒကာကြီး... ဓာတ်တော်ကြုတ် တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ အနည်းဆုံး ၃ လက်မ 'Buffer Zone' (ကြားခံနယ်) ရှိမှ ဘေးကင်းပါတယ်။ အဲဒီ နေရာလွတ်လေးဟာ ဘာမှမရှိတဲ့ အလကားနေရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီနေရာလွတ် ရှိနေလို့သာ ဓာတ်တော်ကြုတ်ရဲ့ အလှက ပေါ်လွင်တာပါ" လို့ ရှင်းပြရပါတယ်။

ဥပမာ ပေးရရင်... စာရွက်တစ်ရွက်မှာ စာတွေချည်းပဲ အပြည့်ရေးထားရင် ဖတ်လို့မရပါဘူး။ စာလုံး တစ်လုံးနဲ့ တစ်လုံးကြားမှာ "နေရာလွတ်" (Space) ရှိမှသာ အဓိပ္ပာယ် ပေါ်တာပါ။ တေးဂီတမှာလည်း အသံတွေချည်းပဲ ဆက်တိုက်တီးနေရင် ဆူညံသံ ဖြစ်သွားမယ်။ အသံတစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ "တိတ်ဆိတ်မှု" (Pause) လေးတွေ ရှိမှသာ သီချင်းကောင်း ဖြစ်တာပါ။

ဒါကို ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာကြီး သဘောပေါက်သွားပါတယ်။ "သြော်... ဟုတ်သားပဲ၊ တပည့်တော်က များရင် ပြီးရော ထင်နေတာ၊ တကယ်တော့ နေရာလွတ်ကလည်း တန်ဖိုးရှိတာပဲနော်" ဆိုပြီး လက်ခံသွားပါတယ်။ အခုဆိုရင် ဦးဇင်းတို့ ပြခန်းတွေမှာ "Space" ကို တန်ဖိုးထားပြီး ခင်းကျင်းထားတဲ့အတွက် ဖူးမြော်သူတိုင်း စိတ်အေးချမ်းမှုကို ရရှိနေကြပါပြီ။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။

"အာကာသ" (Space) ရဲ့ တန်ဖိုးကို နားလည်ရင် ဘဝဟာ အများကြီး ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။ ခေတ်လူတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အိမ်ကို ပစ္စည်းတွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်နေအောင် ဖြည့်သလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ "စိတ်" (Mind) ကိုလည်း အတွေးတွေ၊ စိုးရိမ်မှုတွေ၊ အစီအစဉ်တွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်နေအောင် ဖြည့်ထားတတ်ကြပါတယ်။ "ငါ မအားဘူး၊ ငါ မအားဘူး" လို့ တွင်တွင်အော်နေကြတာဟာ စိတ်မှာ "အာကာသဓာတ်" နည်းပါးနေလို့ပါပဲ။

ကွန်ပျူတာတစ်လုံးမှာ Hard Disk ပြည့်ခါနီးရင် စက်က လေးလံပြီး ဟန်း (Hang) သွားသလို၊ ဦးဇင်းတို့ စိတ်မှာလည်း နေရာလွတ် မရှိရင် (Mental Space မရှိရင်) စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) ဖြစ်လာပြီး ပေါက်ကွဲတတ်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူတဲ့ "သုညတ" (Empty/Void) သဘောတရားဟာ ဒီနေရာမှာ အလွန် အသုံးဝင်ပါတယ်။ တရားအားထုတ်တယ်၊ သတိပဋ္ဌာန်ပွားများတယ် ဆိုတာ တကယ်တော့ စိတ်ထဲမှာ နေရာလွတ် ရှာတာပါပဲ။ အာရုံတစ်ခု (Stimulus) ဝင်လာရင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်မှု (Response) မလုပ်ဘဲ၊ ကြားထဲမှာ "သတိ" နဲ့ နေရာလွတ်လေး ခြားလိုက်တာပါ။

ဥပမာ - သူများက ဆဲလိုက်တယ် (အာရုံ)။ ပုံမှန်ဆိုရင် ချက်ချင်း ဒေါသထွက်ပြီး ပြန်ဆဲမယ် (တုံ့ပြန်မှု)။ ဒါပေမယ့် တရားရှိတဲ့သူကတော့ ကြားထဲမှာ "Space" လေး ယူလိုက်တယ်။ "သြော်... အသံပဲ၊ ကြားတယ်၊ ပျက်တယ်" လို့ ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ ဒေါသဖြစ်မယ့်အစား သည်းခံခြင်း ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီ "ကြားခံနယ်" (Gap) လေးဟာ လူမိုက်နဲ့ သူတော်ကောင်းကို ခွဲခြားပေးတဲ့ "ပရိစ္ဆေဒ" ပါပဲ။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့...

၁။ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေကို နေရာချတဲ့အခါ "အာကာသ" ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ အိမ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဘုရားစင်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် မွန်းကျပ်မနေပါစေနဲ့။

၂။ အချိန်ဇယားဆွဲတဲ့အခါ တစ်ခုနဲ့တစ်ခုကြားမှာ "နားချိန်" (Break) ဆိုတဲ့ အာကာသလေးတွေ ထည့်ပါ။

၃။ အရေးကြီးဆုံးကတော့... စိတ်နှလုံးထဲမှာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အမှိုက်တွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်မနေစေဘဲ၊ "မေတ္တာ၊ သတိ" ဆိုတဲ့ လေကောင်းလေသန့် ဝင်နိုင်ဖို့ နေရာလွတ်လေးတွေ ဖန်တီးပေးကြပါ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အာကာသဓာတ်နှင့် နေရာယူခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် [CL]: ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်တည်မှုတွင် အာကာသ၏ ကျေးဇူးကို သိမြင်ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ဘဝနှင့် စိတ်နှလုံးတွင် ငြိမ်းချမ်းသော နေရာလွတ်များကို ဖန်တီးကာ၊ ဝိမုတ္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ဟူသော အကြီးမြတ်ဆုံး အာကာသချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Jan 8, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/