Day 7 Jan 7 ဝါယောဓာတ် (လေ) နှင့် ဖိအား (The Element of Air: Motion & Pressure)

 "နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၁) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၇) ရက်။

"လောကသုံးပါး၌ အနှိုင်းမဲ့သော၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားလမ်းမကြီးကို ဖွင့်လှစ်တော်မူသော၊ သတ္တဝါတို့၏ အားကိုးရာ စစ်မှန်သော ဓမ္မလေညင်းကို တိုက်ခတ်ပေးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစီအစဉ်၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်အကြောင်း တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘဝကို မှန်ကန်သော ဝီရိယလေပြည်ဖြင့် တွန်းပို့နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၇) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်တွေမှာ ပထဝီ (မြေ)၊ အာပေါ (ရေ)၊ တေဇော (မီး) တို့အကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးပြီ။ ဒီနေ့တော့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးထဲက နောက်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ "ဝါယောဓာတ်" သို့မဟုတ် လေဓာတ် အကြောင်းကို သိပ္ပံနဲ့ ဓမ္မ ယှဉ်တွဲပြီး လေ့လာကြရအောင်။

"လေ" လို့ ပြောလိုက်ရင် ဒကာကြီးတို့ ဘာကို ပြေးမြင်သလဲ။ တိုက်ခတ်နေတဲ့ လေပြေလေညင်းလား၊ ဒါမှမဟုတ် မုန်တိုင်းလား။ ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာမှာတော့ ဝါယောဓာတ်ဆိုတာ တိုက်ခတ်ခြင်း (Motion) တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အရာဝတ္ထုတွေကို မပြိုလဲအောင် ထောက်ကန်ထားပေးတဲ့ "ဖိအား" (Pressure/Support) သဘောလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်မှာ ဝါယောဓာတ်ရဲ့ လက္ခဏာနဲ့ ကိစ္စကို ဒီလို အတိအကျ ဟောကြားထားပါတယ်။ ပါဠိစာကြောင်းလေးကို နာယူကြည့်ပါ။

"ဝိတ္ထမ္ဘန လက္ခဏာ ဝါယောဓာတု၊ သမုဒီရဏ ရသာ၊ အဘိနီဟာရ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ။"

ဒီပါဠိတော်နက်နဲပုံကို တစ်လုံးချင်း ရှင်းပြပါမယ်။

၁။ ဝိတ္ထမ္ဘန လက္ခဏာ = ထောက်ကန်ခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။ (Characteristic of Supporting/Stiffening)။ ဒါကို သတိထားပါ။ လေဆိုတာ ပျော့တယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ အရာဝတ္ထုတွေကို တောင့်တင်းအောင် လုပ်ပေးတာ လေပါပဲ။

၂။ သမုဒီရဏ ရသာ = လှုပ်ရှားစေခြင်း ကိစ္စ ရှိ၏။ (Function of Moving)။ ဦးဇင်းတို့ လက်တွေ ခြေတွေ လှုပ်ရှားနိုင်တာ၊ မျက်တောင်ခတ်နိုင်တာ ဒီဝါယောဓာတ်ကြောင့်ပါ။

၃။ အဘိနီဟာရ ပစ္စုပဋ္ဌာနာ = ရွေ့လျားစေခြင်း၊ တွန်းပို့ခြင်းဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်လာခြင်း ရှိ၏။

Shutterstock

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ Aerodynamics (လေယာဉ်ပျံသန်းမှု ရူပဗေဒ) နဲ့ Pneumatics (လေဖိအားပညာ) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် အလွန် ရှင်းလင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒကာကြီးတို့ ကားဘီး (Tire) ကို ကြည့်ပါ။ ကားတစ်စီးလုံးရဲ့ အလေးချိန် တန်ပေါင်းများစွာကို ဘယ်သူက ထမ်းထားသလဲ။ ရာဘာသားက ထမ်းထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အထဲမှာ ရှိနေတဲ့ "လေဖိအား" (Air Pressure) က ထမ်းထားတာပါ။ လေကို ဖိသိပ်လိုက်တဲ့အခါ (Compressed Air) သူဟာ သံမဏိလောက်နီးပါး မာကျောပြီး ကြီးမားတဲ့ အရာတွေကို ထောက်ကန်ထားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဘုရားရှင် ဟောခဲ့တဲ့ "ဝိတ္ထမ္ဘန" (ထောက်ကန်ခြင်း) သဘောတရား အတိအကျပါပဲ။ နောက်တစ်ချက်က Aerodynamics ပါ။ လေယာဉ်ပျံကြီးတွေ ကောင်းကင်မှာ ပျံသန်းနိုင်တာဟာ လေရဲ့ တွန်းကန်အား (Lift) နဲ့ ရွေ့လျားမှု (Thrust) ကြောင့်ပါ။ လေမရှိရင် ဘယ်လောက် အင်ဂျင်ကောင်းကောင်း မရွေ့ပါဘူး။ ဒါဟာ "သမုဒီရဏ" (လှုပ်ရှားစေခြင်း) သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။

Caption: ဝါယောဓာတ်၏ ထောက်ကန်ခြင်း (Pressure) နှင့် လှုပ်ရှားစေခြင်း (Motion/Aerodynamics) သဘောတရား နှိုင်းယှဉ်ချက်

ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case Study တစ်ခုနဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။

Case-2307 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ နွေရာသီတုန်းက စေတနာရှင် အင်ဂျင်နီယာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က ပြတိုက်ကို လာလှူပါတယ်။ သူက "ဦးဇင်း... ဓာတ်တော်ခန်းက နည်းနည်း အိုက်တယ်၊ ဓာတ်တော်တွေ ပူမှာစိုးလို့ တပည့်တော် အားပြင်းတဲ့ စက်မှုသုံး ပန်ကာကြီး (Industrial Fan) လာတပ်ပေးမယ်" ဆိုပြီး ကြီးမားတဲ့ ပန်ကာကြီးကို ဓာတ်တော်ကြုတ်နဲ့ တည့်တည့်ချိန်ပြီး ဖွင့်လိုက်ပါတယ်။ လေတွေက တဝေါဝေါနဲ့ တိုက်ခတ်တော့တာပေါ့။ သူကတော့ "အခုမှပဲ လေဝင်လေထွက်ကောင်းပြီး အေးသွားတော့တယ်" လို့ ကျေနပ်နေပါတယ်။

ဒါပေမယ့် မကြာခင်မှာပဲ ပြဿနာက ပေါ်လာပါတယ်။ ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေက တုန်ခါ (Vibrate) လာတယ်၊ ပြီးတော့ ကြုတ်အဖုံးတွေက လေတိုက်လို့ လွင့်စင်လုနီးပါး ဖြစ်လာတယ်။ အဆိုးဆုံးကတော့ လေပြင်းကြောင့် အခန်းထဲက ဖုန်မှုန့်တွေ အကုန်လုံး ထကြွပြီး ဓာတ်တော်ကြုတ်တွေပေါ်မှာ လာကပ်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ Policy 12, Article 12.3 (Air Quality & Circulation Standards) အရ ချက်ချင်း ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ရပါတယ်။ "ဝါယောဓာတ်" လွန်ကဲရင် ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T118 (Air Pressure & Velocity Log) ကို ကိုင်ပြီး Anemometer (လေအမြန်နှုန်းတိုင်း ကိရိယာ) နဲ့ တိုင်းတာပြပါတယ်။

"ဒကာကြီး... ကြည့်ပါ၊ အခု လေတိုက်နှုန်းက ဓာတ်တော်တွေအတွက် လိုအပ်တာထက် ၁၀ ဆလောက် များနေတယ်။ ဝါယောဓာတ်မှာ 'သမုဒီရဏ' (ရွေ့လျားခြင်း) သဘော ရှိပေမယ့်၊ လိုတာထက် ပိုရင် 'မုန်တိုင်း' ဖြစ်သွားပြီး ဖျက်ဆီးတတ်ပါတယ်။ ဓာတ်တော်ခန်းအတွက် လိုအပ်တာက လေပြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ Positive Pressure (လေဖိအား အနည်းငယ် ပိုများနေသော အခြေအနေ) သာ ဖြစ်ပါတယ်" လို့ ရှင်းပြရပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင်... ဆေးရုံ ခွဲစိတ်ခန်းတွေ၊ Clean Room တွေမှာ လေကို တဝေါဝေါ ဖွင့်မထားပါဘူး။ အဲဒီအစား အခန်းထဲက လေဖိအားကို အပြင်ထက် နည်းနည်း ပိုမြင့်အောင် (Positive Pressure) လုပ်ထားပါတယ်။ ဒါမှ တံခါးဖွင့်လိုက်ရင် အပြင်က ဖုန်တွေ ဝင်မလာဘဲ၊ အထဲက လေက တွန်းထုတ်လိုက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဝါယောဓာတ်ရဲ့ "ဝိတ္ထမ္ဘန" (ဖိအားဖြင့် ထောက်ကန်ကာကွယ်ခြင်း) သဘောကို အသုံးချတာပါ။ လေတိုက်နေဖို့ မလိုပါဘူး၊ ဖိအားရှိနေရင် လုံလောက်ပါပြီ။

ဒီအချက်ကို ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာကြီးလည်း သဘောပေါက်သွားပြီး ပန်ကာကြီးကို ဖြုတ်၊ အစားထိုးအနေနဲ့ Silent Air Purification System (လေသန့်စင်စနစ်) ကို ပြောင်းလဲ တပ်ဆင်လှူဒါန်းသွားပါတယ်။ အခုဆိုရင် ဓာတ်တော်ခန်းဟာ လေငြိမ်နေပေမယ့် ဖိအားမျှတပြီး ဖုန်မှုန့်ကင်းစင်နေပါပြီ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာမယ်လို့ ဦးဇင်း ထင်ပါတယ်… "ဦးဇင်းဘုရား... ရုပ်ဝတ္ထုမှာတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ လူ့ဘဝမှာရော ဒီဝါယောဓာတ်က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ" လို့။

အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဝါယောဓာတ် ပျက်ရင် လေဖြတ်တာတို့၊ အကြောသေတာတို့ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ "ငါ မတ်တပ်ရပ်နိုင်တယ်" ဆိုတာ အရိုးကြောင့်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းက အရိုးတွေကို ထောက်ကန်ထားတဲ့ ဝါယောဓာတ် (Internal Pressure) ကြောင့်ပါ။ လူသေသွားရင် ဝါယောဓာတ် ချုပ်သွားလို့ ခွေခေါက်ပြီး လဲကျသွားတာ မဟုတ်လား။

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာလည်း ထိုနည်းလည်းကောင်းပါပဲ။ "ဝီရိယ" (Effort) ဆိုတာ စိတ်ရဲ့ ဝါယောဓာတ်ပါပဲ။

၁။ ဝိတ္ထမ္ဘန ဝီရိယ = ကုသိုလ်တရားတွေ မပြိုလဲအောင် ထောက်ကန်ထားသော ဝီရိယ။ (ဥပမာ - စိတ်ဓာတ်ကျနေချိန်မှာ "ငါ လုပ်နိုင်တယ်" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်ထောက်မတာမျိုးပေါ့။)

၂။ ပဂ္ဂဟ ဝီရိယ (သမုဒီရဏ) = ရှေ့ကို ရောက်အောင် တွန်းပို့သော ဝီရိယ။ (ဥပမာ - နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း တရားတွေကို ကြိုးစားအားထုတ်တာမျိုးပေါ့။)

ကားဘီးမှာ လေပေါင် လျော့ရင် ကားမောင်းမရသလို၊ လူတစ်ယောက်မှာ "ဝီရိယ" ဆိုတဲ့ စိတ်လေဖိအား လျော့နည်းသွားရင် (Depression ဝင်ရင်) ဘဝခရီး ဆက်မမောင်းနိုင်တော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တစ်ဖက်မှာလည်း လေပေါင်များလွန်းရင် ကားဘီးပေါက်ကွဲတတ်သလို၊ ဝီရိယ လွန်ကဲပြီး "ဥဒ္ဓစ္စ" (ပျံ့လွင့်ခြင်း) ဖြစ်ရင်လည်း စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု ပျက်ပြားတတ်ပါတယ်။ ဒကာကြီး လှူတဲ့ ပန်ကာကြီးလို ဖြစ်သွားမှာပေါ့။

ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "သမဝီရိယ" (မျှတသော ဝီရိယ) ထားဖို့ ဟောကြားခဲ့တာပါ။ စောင်းကြိုး ညှိသလိုပေါ့။ တင်းလွန်းရင် ပြတ်မယ်၊ လျော့လွန်းရင် အသံမထွက်ဘူး။ သူတော်ကောင်းတို့လည်း ကိုယ့်ဘဝ၊ ကိုယ့်အလုပ်အကိုင်၊ ကိုယ့်တရားအားထုတ်မှုမှာ ဝီရိယကို အလွန်အကျွံ မတင်ဘဲ၊ လျော့လည်း မလျော့စေဘဲ "Positive Pressure" လေးအတိုင်း မျှမျှတတ ထားရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီနေ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အခန်းကဏ္ဍကို နိဂုံးချုပ်ပါတော့မယ်။

ပထဝီ (မာကျောမှု)၊ အာပေါ (ဖွဲ့စည်းမှု)၊ တေဇော (ရင့်ကျက်မှု)၊ ဝါယော (ထောက်ကန်လှုပ်ရှားမှု)။ ဒီလေးပါးဟာ တစ်ပါးနဲ့တစ်ပါး ခွဲခွာလို့ မရဘဲ အပြန်အလှန် မှီခိုနေကြပါတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကိုလည်း ဒီဓာတ်လေးပါးနဲ့ပဲ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ "ငါ" မဟုတ်ပါဘူး။ "သူ" မဟုတ်ပါဘူး။ ဓာတ်သဘော မျှတနေသမျှ ကာလပတ်လုံး "အသက်ရှင်တယ်" လို့ ခေါ်ပြီး၊ ဓာတ်သဘော ပျက်သွားရင် "သေတယ်" လို့ ခေါ်တာပါပဲ။ ဒီအမှန်တရားကို သိမြင်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (ငါစွဲ) ပြုတ်ပြီး နိဗ္ဗာန်လမ်းကို လျှောက်လှမ်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဝါယောဓာတ် (လေ) နှင့် ဖိအား' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် [CL]: ရုပ်နာမ်တို့၏ မရပ်မနား လှုပ်ရှားပြောင်းလဲနေသော သဘောကို သိမြင်ကြပြီး၊ ဝီရိယတည်းဟူသော ဝါယောဓာတ်ဖြင့် မိမိတို့၏ ဘဝအိမ်ဂေဟာကို ခိုင်ခံ့အောင် ထောက်ကန်ကာ၊ နိဗ္ဗာန်ပန်းတိုင်သို့ ဖြောင့်တန်းစွာ ရွေ့လျားနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Jan 7, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/