Day: 326 | November 22 | မျက်စိကုသမှု (Ophthalmology) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒ၊ စက္ခုပါလမထေရ် (စာ-၁) | Ophthalmology & Visual Neuroscience

 

Day: 326 |  November 22 |  မျက်စိကုသမှု (Ophthalmology) |  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒ၊ စက္ခုပါလမထေရ် (စာ-၁) |  Ophthalmology & Visual Neuroscience

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့မှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး အလင်းရောင်ကို မြင်နိုင်သော "မံသစက္ခု" (အသားမျက်စိ) သာမက၊ သစ္စာလေးပါးကို မြင်နိုင်သော "ပညာစက္ခု" (ဉာဏ်မျက်စိ) ပါ ပွင့်လင်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ လူသားတို့အတွက် တန်ဖိုးအရှိဆုံး အာရုံခံအင်္ဂါ ဖြစ်တဲ့ "မျက်စိကုသမှု (Ophthalmology) နှင့် စက္ခုပါလမထေရ်၏ စွန့်လွှတ်မှု" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာလေး ဖြစ်ပါတယ်။ "မျက်စိအဆုံး၊ နားအရှုံး" ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း မျက်စိကွယ်သွားရင် လောကကြီး တစ်ခုလုံး မှောင်မိုက်သွားသလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဗုဒ္ဓစာပေမှာတော့ မျက်စိကွယ်ပေမဲ့ ဘဝလင်းသွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတွေ ရှိပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ပြီးတော့ မြင်ခြင်းသဘောကို ဉာဏ်နဲ့ သိမ်းဆည်းနိုင်အောင် "အာလောက ကသိုဏ်း" (အလင်းရောင် ရှုမှတ်ခြင်း) လေး နည်းနည်း ပွားများကြရအောင်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။

ကိုယ့်ရဲ့ မျက်ခွံလေး ပိတ်ထားပေမဲ့ စိတ်ထဲမှာ လင်းနေတဲ့ အလင်းရောင်လေး တစ်ခုကို အာရုံပြုပါ။

"အလင်း... အလင်း... မြင်တယ်... မြင်တယ်..."။

အသားမျက်စိ ပိတ်ထားပေမဲ့ စိတ်မျက်စိက မြင်နေရပါလား။ ဒီအလင်းရောင်ဟာ ငါ ဖန်တီးလို့ရတဲ့ စိတ်အလင်းရောင်ပါလား လို့ ဆင်ခြင်ရင်း တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို "မျက်စိဆေးပညာ" (Ophthalmology) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ "မြင်တယ်" ဆိုတာ ဘယ်လို ဖြစ်လာတာလဲ။

သိပ္ပံပညာအရ ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ မျက်လုံးဟာ "ကင်မရာ" (Camera) တစ်လုံးနဲ့ တူပါတယ်။

• "မျက်ကြည်လွှာ" (Cornea) နဲ့ "မှန်ဘီလူး" (Lens) က အလင်းရောင်ကို စုစည်းပေးတယ်။

• "မျက်ာလွှာ" (Retina) က ဖလင် (Film/Sensor) နဲ့ တူတယ်။ အလင်းရောင် ကျလာရင် လျှပ်စစ်လှိုင်း (Electrical Signal) အဖြစ် ပြောင်းပေးတယ်။

• "အာရုံကြော" (Optic Nerve) က အဲဒီ လှိုင်းတွေကို ဦးနှောက်ဆီ ပို့ပေးတယ်။
  ဦးနှောက်ရောက်မှ "ဒါက အဖြူ၊ ဒါက အနီ၊ ဒါက ငါ့သား" ဆိုပြီး ပုံဖော်တာပါ။
  တကယ်လို့ မျက်လုံးပျက်သွားရင် (ဥပမာ - အတွင်းတိမ်ဖြစ်ရင်၊ ရေတိမ်ဖြစ်ရင်) ကင်မရာ မှန်ဘီလူး ကွဲသွားသလိုပါပဲ။ ပုံရိပ်တွေ မပေါ်တော့ဘူး။
  ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကျန်းမာရေး မူဝါဒ (Policy 7)၊ ပုဒ်မ ၇.၂ (Article 7.2 - Vision Care & Accessibility) မှာ ပါရှိတဲ့ "မျက်စိကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းသည် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ခြင်း ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်စိဆရာဝန်တွေ ကုပေးနိုင်တာက "Physical Vision" (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မြင်ကွင်း) ပါ။ "Spiritual Vision" (ဓမ္မအမြင်) ကိုတော့ ဆရာဝန် ကုပေးလို့ မရပါဘူး။ တချို့လူတွေ မျက်စိကောင်းပေမဲ့ အမှားနဲ့ အမှန်ကို မမြင်ဘူး။ တချို့ကျတော့ မျက်စိကွယ်ပေမဲ့ တရားကို မြင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ အလွန် ထင်ရှားတဲ့ သာဓက တစ်ခုကတော့ "စက္ခုပါလ မထေရ်" ပါပဲ။ ဆရာဝန်က မျက်စိပျောက်ချင်ရင် လှဲပြီး ဆေးခတ်ပါ လို့ ပြောတယ်။ မထေရ်က တရားရချင်လွန်းလို့ မလှဲဘူး၊ ထိုင်ပြီးပဲ ဆေးခတ်တယ်။ နောက်ဆုံး ဘာဖြစ်သွားလဲ။ အဲဒါကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က အလွန် ထင်ရှားခဲ့တဲ့ "စက္ခုပါလ မထေရ်" ၏ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒါဟာ Ophthalmology (မျက်စိဆေးပညာ) နဲ့ Dhamma Practice (တရားအားထုတ်မှု) ကြားက အားပြိုင်မှု တစ်ခုပါပဲ။

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (စာမျက်နှာ-၁) မှာ လာရှိပါတယ်။

စက္ခုပါလ မထေရ်ဟာ ဝါတွင်း (၃) လပတ်လုံး ကျောခင်းပြီး မအိပ်ဘဲ တရားအားထုတ်မယ်လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုထားတယ်။ တစ်လလောက် ကြာတော့ မျက်စိနာ ရောဂါ (Eye Infection) ဖြစ်လာတယ်။ မျက်လုံးကနေ မျက်ရည်တွေ ယိုစီးပြီး ကိုက်ခဲလာတယ်။

ဆရာဝန် ရောက်လာပြီး ဆေးဆီ ချက်ပေးတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ဒီဆေးကို နှာခေါင်းကနေ ရှူပြီး လှဲနေပါ။ ဒါမှ မျက်စိထဲ ဆေးရောက်ပြီး ပျောက်မှာ" လို့ မှာတယ်။

ဒါပေမဲ့ မထေရ်က "မလှဲဘူး" ဆိုတဲ့ အဓိဋ္ဌာန် ရှိနေတော့ ထိုင်လျက်ပဲ ဆေးခတ်တယ်။ ရောဂါက မပျောက်ဘဲ ပိုဆိုးလာတယ်။

ဆရာဝန်က "အရှင်ဘုရား လှဲပါ၊ မလှဲရင် မျက်လုံး ကန်းသွားလိမ့်မယ်" လို့ သတိပေးတယ်။ မထေရ်က ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးတယ်။

"ငါ့မျက်လုံး အရေးကြီးသလား၊ သံသရာက လွတ်မြောက်ဖို့ အရေးကြီးသလား"

နောက်ဆုံးမှာ မထေရ်က ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ "မျက်လုံး ကန်းချင် ကန်းပါစေ၊ ငါ တရားကို မလွှတ်နိုင်ဘူး" ဆိုပြီး ဆရာဝန်ကို ပြန်လွှတ်လိုက်တယ်။

သန်းခေါင်ယံ အချိန်ရောက်တော့... သူ့ရဲ့ မျက်လုံးနှစ်လုံး "ဖောက်" ခနဲ ပေါက်ကွဲပြီး ကန်းသွားတယ်။ တချိန်တည်း၊ တပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ... သူ့ရဲ့ ကိလေသာတွေ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းပြီး "ရဟန္တာ" ဖြစ်သွားပါလေရော။

"စက္ခူနိ စ ဟညိံသု၊ ကိလေသာ စ ဟညိံသု။"

(မျက်စိတို့သည်လည်း ပျက်စီးကုန်၏။ ကိလေသာတို့သည်လည်း ပျက်စီးကုန်၏။)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒါဟာ သာမန်လူတွေ လိုက်လုပ်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့ "အပြင်းစား ကျင့်စဉ်" (Extreme Determination) ပါ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လိုက်လုပ်ရမှာက မထေရ်ရဲ့ "ဇွဲ" (Viriya) ပါ။ မျက်စိကန်းသွားပေမဲ့ "ဒိဗ္ဗစက္ခု" ထက် သာလွန်တဲ့ "အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် မျက်စိ" ကို ရသွားလို့ မထေရ်ဟာ ရှုံးနိမ့်သူ မဟုတ်ပါဘူး၊ အောင်နိုင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "မျက်စိ" နဲ့ "မြင်စိတ်" သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - စက္ခုဒွါရ (မျက်စိအကြည် - Retina)။

(၂) အာရုံ - ရူပါရုံ (အဆင်း/အလင်းရောင်)။

(၃) ဝိညာဉ် - စက္ခုဝိညာဉ် (မြင်သိစိတ်)။

(၄) ဖဿ - မျက်စိ၊ အဆင်း၊ စိတ် သုံးပါး ပေါင်းဆုံမှု။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပြဿနာက "မြင်တာ" မှာ မဟုတ်ဘူး။ "မြင်ပြီးရင် ဘာဆက်ဖြစ်သလဲ" ဆိုတဲ့ နေရာမှာ ရှိတယ်။

ပုံမှန်လူတွေက မြင်လိုက်တာနဲ့ "လှတယ်၊ လိုချင်တယ်" (လောဘ) သို့မဟုတ် "ရွံတယ်၊ မုန်းတယ်" (ဒေါသ) ဖြစ်သွားကြတယ်။

စက္ခုပါလ မထေရ်လို ပုဂ္ဂိုလ်တွေကတော့ "မြင်ရုံမျှသာ" (Ditthe ditthamattam) ကျင့်သုံးတယ်။

မျက်စိဆရာဝန်တွေက မျက်လုံး (Hardware) ကို ပြင်ပေးတယ်။ ဝိပဿနာက မြင်သိစိတ် (Software) ကို ပြင်ပေးတယ်။

ဒါကို လက်တွေ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ 

၁။ Just Seeing (မြင်ကာမတ္တ): တစ်ခုခုကို ကြည့်တဲ့အခါ နာမည် မတပ်ပါနဲ့။ "ဒါ ခွက်၊ ဒါ ရွှေ" လို့ မတွေးဘဲ "အဆင်း... အဆင်း..."၊ "မြင်တယ်... မြင်တယ်..." လို့ပဲ မှတ်ပါ။

၂။ Impermanence of Vision (မြင်စိတ်၏ မမြဲမှု): မျက်တောင် ခတ်လိုက်တိုင်း မြင်ကွင်း ပြတ်သွားတာကို သတိထားပါ။ "မြင်စိတ်ကလေးက ပေါ်ပြီးရင် ပျောက်သွားပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

၃။ Protect the Eye Indriya (ဣန္ဒြေကို စောင့်ရှောက်ခြင်း): မသင့်တော်တဲ့ မြင်ကွင်း (ဥပမာ - ရာဂ ဖြစ်စေမယ့် ပုံတွေ) ကို မြင်ရင် ချက်ချင်း မျက်လွှာချလိုက်ပါ။ ဒါဟာ စိတ်မျက်လုံးကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးတာပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... အရှင်ဘုရား ပြောသလိုဆိုရင် မျက်စိနာရင် ဆေးမကုဘဲ တရားပဲ ထိုင်ရမှာလား" တဲ့။ မဟုတ်ပါဘူး ဒကာမကြီး။ ဘုရားရှင်က "အာရောဂျ ပရမာ လာဘာ" (ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါး) လို့ ဟောထားပါတယ်။ စက္ခုပါလ မထေရ်က ပါရမီ ရင့်သန်နေလို့ စွန့်စားတာပါ။ သူတော်ကောင်းတို့ကတော့ Hswagata Policy 7.7 အတိုင်း ဆေးကုသမှုကို ခံယူပါ။ ဒါပေမဲ့ "မျက်လုံးကို ကုသရင်း၊ စိတ်ကိုပါ မမှောင်မိုက်အောင်" တရားနဲ့ တွဲဖက် ကုသပါလို့ ဆိုလိုတာပါ။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "မျက်စိကုသမှု" နဲ့ "သစ္စာလေးပါး" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့၊ Ophthalmology (မျက်စိဆေးပညာ) ဆိုင်ရာ ဓမ္မဆွေးနွေးပွဲ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။

မျက်စိရောဂါ ခံစားရခြင်း၊ အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့ခြင်း၊ နောက်ဆုံးမှာ မျက်စိကွယ်ခြင်း တို့ဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဒုက္ခကို ပိုဆိုးစေတာက "ငါ မြင်ချင်တယ်၊ ငါ မကန်းချင်ဘူး" ဆိုတဲ့ ပြင်းပြသော တပ်မက်မှု၊ မဖြစ်နိုင်တာကို တောင့်တမှု (Tanha) ဆိုတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ပါပဲ။

စက္ခုပါလ မထေရ် ရရှိသွားတဲ့ အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုတာ "ကိလေသာ အမှောင်" လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ "နိရောဓသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိ အလင်းရောင် မရှိပေမဲ့၊ ပညာအလင်းရောင် (Light of Wisdom) က ထာဝရ လင်းလက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2626 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ပန်းချီဌာနမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ပန်းချီဆရာ "ဦးဝင်း" အကြောင်းပါ။ ဦးဝင်းက အရောင်တွေကို အရမ်းမြတ်နိုးတယ်။ သူ့ဘဝက ပန်းချီပဲ။

ဒါပေမဲ့ ကံဆိုးချင်တော့ သူ့မှာ "ရေတိမ်ရောဂါ" (Glaucoma) ဖြစ်လာတယ်။ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အမြင်အာရုံက ကျဉ်းလာတယ်။ ဆရာဝန်တွေက ကုပေမဲ့၊ နောက်ဆုံးမှာ လုံးဝ မြင်ကွင်း ပျောက်သွားပြီး အന്ധ (Blind) ဖြစ်သွားတယ်။

ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက် မျက်စိကန်းသွားတယ် ဆိုတာ "သေတာ" နဲ့ တူတူပါပဲ။ ဦးဝင်း စိတ်ဓာတ်တွေ ကျ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေဖို့တောင် ကြိုးစားတယ်။ "ငါ့ဘဝ ဆုံးပြီ၊ အရောင်တွေ မမြင်ရတော့ဘူး" ဆိုပြီး အခန်းထဲမှာ အော်ဟစ် ငိုယိုနေတယ်။

အဲဒီ အချိန်မှာ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ နာယက ဆရာတော်က ဦးဝင်းကို သွားတွေ့တယ်။

"ဦးဝင်း... ဒကာက ပြင်ပလောကရဲ့ အရောင်တွေကိုပဲ မြင်ဖူးတာ။ အတွင်းစိတ်ရဲ့ အရောင်တွေကို မမြင်ဖူးသေးဘူး။ စက္ခုပါလ မထေရ်ကို ကြည့်စမ်း။ သူ မျက်စိကန်းသွားပေမဲ့ စိတ်မကန်းဘူး။ ဒကာလည်း ပန်းချီဆွဲလို့ မရတော့ပေမဲ့၊ 'တရားပန်းချီ' ဆွဲလို့ ရသေးတယ်"

ဆရာတော်က ဦးဝင်းကို ဝိပဿနာ ရှုနည်း သင်ပေးတယ်။

"ဦးဝင်း... ဒကာ မျက်လုံး မှိတ်ထားပေမဲ့ စိတ်ထဲမှာ ပုံရိပ်တွေ ပေါ်တယ် မဟုတ်လား"

"ပေါ်ပါတယ် ဘုရား... အရင်က ဆွဲခဲ့တဲ့ ပုံတွေ ပေါ်နေပါတယ်"

"အေး... အဲဒီ ပုံရိပ်တွေကို 'မြင်စိတ်' (Mental Image) လို့ မှတ်ပါ။ အဲဒါတွေက မမြဲဘူး။ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက်ပဲ။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်ကို မြင်အောင် ကြည့်တာဟာ 'ဉာဏ်မျက်လုံး' နဲ့ ကြည့်တာပဲ"

ဦးဝင်းက ဆရာတော်ရဲ့ စကားကို နားထောင်ပြီး တရားအားထုတ်တယ်။ သူက မျက်စိမမြင်ရတော့ အာရုံမများတော့ဘူး။ စိတ်က ပိုပြီး တည်ငြိမ်လာတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာ ဦးဝင်းဟာ မျက်မမြင် ပန်းချီဆရာ အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ "မျက်မမြင် တရားပြဆရာ" ဖြစ်လာတယ်။ သူက လူတွေကို ပြောပြတယ်...

"ကျွန်တော် မျက်စိကောင်းတုန်းက လောကရဲ့ အပေါ်ယံ အလှတွေကိုပဲ မြင်ခဲ့တယ်။ အခု မျက်စိကန်းမှပဲ လောကရဲ့ အတွင်းသဘော၊ ငြိမ်းချမ်းမှု အရသာကို မြင်ရတော့တယ်။ ဒကာတို့ မျက်စိကောင်းတုန်းမှာ အမှန်တရားကို မြင်အောင် ကြည့်ထားကြပါ" တဲ့။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

ဦးဝင်း ခံစားခဲ့ရတဲ့ မျက်စိကွယ်ခြင်း၊ ဘဝပျက်သလို ခံစားရခြင်းဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

"ငါ ပန်းချီဆွဲချင်သေးတယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ မဖြစ်နိုင်တာကို တောင့်တမှု (Vibhava Tanha) ဟာ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

တရားအားထုတ်ပြီး စိတ်ငြိမ်းချမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို ဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ တို့ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း မျက်စိကောင်းနေတုန်းမှာ ဒီမျက်စိကို တန်ဖိုးရှိရှိ သုံးပါ။ ဘုရားဖူးပါ၊ စာဖတ်ပါ၊ မိဘဆရာသမားကို ကြည်ညိုပါ။ တချိန်တည်းမှာပဲ "ဉာဏ်မျက်စိ" ကိုလည်း ဖွင့်ထားပါ။ တကယ်လို့ ကံအကြောင်းမလှလို့ မျက်စိအားနည်းသွားရင်တောင်၊ "ငါ့မှာ တရားမျက်လုံး ရှိသေးတယ်" ဆိုတဲ့ အားနဲ့ ဆက်လက် လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "မျက်စိကုသမှု (Ophthalmology)" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး အမြင်အာရုံ ကြည်လင်ပြီး၊ သံသရာ ခရီးလမ်းကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ကြပါစေ။ မံသစက္ခု၊ ပညာစက္ခု နှစ်ဖြာသော မျက်စိတို့ ပွင့်လင်း၍ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့် ဘဝကို ထွန်းလင်းနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.