Day: 328 | 24 November 2023 | အရိုးအဆစ် (Orthopedics & Aṭṭhi Kammatthana) | Khuddaka Nikaya, Khuddakapatha | Orthopedics

 

Day: 328 |  24 November 2023 |  အရိုးအဆစ် (Orthopedics & Aṭṭhi Kammatthana) |  Khuddaka Nikaya, Khuddakapatha |  Orthopedics

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ သောကြာနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားချစ်ခင် သူတော်စင်အပေါင်းတို့... ခန္ဓာကိုယ်ကို ထောက်ပံ့ထားတဲ့ အရိုးအဆစ်များ ဘေးဥပဒ်ကင်းရှင်းပြီး ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဆွေးနွေးဟောပြောမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ပုံပျက်မသွားအောင် ထောက်ကန်ထားတဲ့ "အရိုး" (Bone) နဲ့ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ "အဆစ်" (Joint) များအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လောကလူသားတွေဟာ အပေါ်ယံ အရေပြားရဲ့ အဆင်းလှပမှုကိုသာ အာရုံစိုက်တတ်ကြပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး မတ်မတ်ရပ်နိုင်ဖို့၊ လမ်းလျှောက်နိုင်ဖို့၊ လက်ကို ဆန့်နိုင် ကွေးနိုင်ဖို့အတွက် အဓိက တာဝန်ယူထားရတာကတော့ အတွင်းထဲက အရိုးစုကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတွေက ဒီအရိုးစုကို မမြင်ချင်ကြဘူး။ ကြောက်စရာလို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဒီအရိုးစုဟာ ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာ အမြဲရှိနေတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းမဟုတ်တဲ့ သဘာဝတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ တရားမဟောမီ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် အရင်ဆုံး "အရိုး" ဆိုတဲ့ အာရုံကိုပဲ ကမ္မဋ္ဌာန်းအဖြစ် ယူပြီး သမထသဘောလေး သက်ဝင်သွားအောင် ရှုမှတ်ကြည့်ကြရအောင်။

အားလုံးပဲ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံကို မိမိရဲ့ လက်ကောက်ဝတ် (Wrist) လေးဆီကို ပို့ထားလိုက်ပါ။ လက်ကောက်ဝတ်မှာ စူထွက်နေတဲ့ အရိုးလုံးလေး ရှိတယ်နော်။ အဲဒီ အရိုးလုံးလေးကို လက်ညှိုးနဲ့ ခပ်ဖွဖွလေး ထိကြည့်ပါ။ "ဂွပ်" ဆိုပြီး မာကျောတဲ့ အထိအတွေ့ကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အသားမဟုတ်ဘူးနော်၊ အရိုး။ အဲဒီ မာကျောတဲ့သဘော (Hardness) ဟာ ပထဝီဓာတ် (Earth Element) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ "လက်ကောက်ဝတ်" လို့ ပညတ်မတင်ဘဲ၊ "မာတယ်... မာတယ်..." လို့ မာကျောတဲ့ သဘောတရားသက်သက်ကိုပဲ စိတ်ထဲကနေ စိုက်ကြည့်နေပါ။ "ငါ့လက်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "အရိုး" လို့ပဲ မှတ်ပါ။ အရေပြားတွေ၊ အသားတွေကို စိတ်ထဲကနေ ခွာချလိုက်ပြီး ဖြူဖွေးမာကျောတဲ့ အရိုးစုကြီးကိုပဲ မျက်စိထဲ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဒီလို အရိုးစုကြီးအဖြစ် မြင်ယောင်ပြီး စိတ်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီအရိုးအဆစ်တွေရဲ့ သဘာဝအမှန်ကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ အရိုးအဆစ် ဆေးပညာ (Orthopedics) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ဆက်လက် လေ့လာကြည့်ကြမယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခေတ်သစ်ဆေးပညာရပ်ဖြစ်တဲ့ အရိုးအဆစ်ဆိုင်ရာ ဆေးပညာ (Orthopedics) ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ တကယ့်ကို ဆန်းပြားတဲ့ စက်ယန္တရားကြီးတစ်ခု (Bio-mechanical Machine) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသနဌာနက လေ့လာထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ ပြောရရင်... အရွယ်ရောက်ပြီးသား လူတစ်ယောက်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အရိုးပေါင်း (၂၀၆) ချောင်း ရှိပါတယ်။ ဒီအရိုးတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်နေပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ပြိုကျမသွားအောင် ထောက်မပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မျက်စိထဲ မြင်အောင် ဥပမာပေးရရင်... မိုးမျှော်တိုက်ကြီးတွေ ဆောက်တဲ့အခါ ကွန်ကရစ်တွေ မလောင်းခင် သံမဏိ ဘောင်ကြီးတွေ (Steel Frameworks) ကို အရင် ဆောက်ရသလိုပါပဲ။ အဲဒီ သံမဏိဘောင်တွေ ခိုင်ခံ့မှသာ တိုက်ကြီးက မတ်မတ်ရပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း ဒီအရိုး (၂၀၆) ချောင်းက သံမဏိဘောင်တွေနဲ့ တူပါတယ်။ အပြင်က ဖုံးထားတဲ့ အသားတို့၊ အကြောတို့၊ အရေပြားတို့ဆိုတာ အင်္ဂတေ (Concrete) တွေနဲ့ တူပါတယ်။ လူတွေက အပြင်က အင်္ဂတေကိုပဲ ကြည့်ပြီး "လှလိုက်တာ" လို့ ပြောနေကြပေမယ့်၊ အတွင်းထဲက သံမဏိဘောင် (အရိုး) သာ ကျိုးသွားရင်၊ ဆွေးသွားရင် ဒီအဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုလုံး ပြိုကျသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာက ပြသနေတဲ့ အနတ္တ (ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်၊ အစိုးမရ) သဘောတရားပါပဲ။

ဒါတင်မကသေးပါဘူး။ အရိုးတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်တဲ့နေရာမှာ "အဆစ်" (Joints) တွေ ရှိပါတယ်။ တံခါးတစ်ချပ် ဖွင့်လို့ ပိတ်လို့ ရတာဟာ ပတ္တာ (Hinge) တွေ ကောင်းနေလို့ ဖြစ်သလို၊ လူတစ်ယောက် လမ်းလျှောက်လို့ ရတာ၊ လက်ကို ဆန့်လို့ ကွေးလို့ ရတာဟာ ဒီအရိုးအဆစ်တွေကြားက ယန္တရားတွေ ကောင်းမွန်နေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာအရ ဒီအဆစ်တွေကြားမှာ ချောဆီ (Synovial Fluid) တွေ ရှိပါတယ်။ စက်ဘီးချိန်းကြိုးမှာ ဆီထည့်ထားသလိုပေါ့။ အသက်ကြီးလာလို့ ဒီချောဆီတွေ ခန်းခြောက်လာရင်၊ သို့မဟုတ် အရိုးတွေ ပွန်းစားလာရင် (Osteoarthritis) ဖြစ်လာပြီး လှုပ်ရှားတိုင်း "ဂျွတ်... ဂျွတ်" နဲ့ မြည်လာတာ၊ နာကျင်လာတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒါကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး သူတော်ကောင်းတို့ရေ...။ လူတွေက "ငါ လမ်းလျှောက်တယ်၊ ငါ ပြေးတယ်" လို့ ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ "ငါ" က လျှောက်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဦးနှောက်ကနေ လျှပ်စစ်အမိန့်ပေးလိုက်လို့ ကြွက်သားတွေက ကြိုးဆွဲသလို ဆွဲလိုက်တဲ့အခါ၊ အရိုးအဆစ်တွေက စက်ရုပ်လို လှုပ်ရှားသွားတာ (Leverage System) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသန မှတ်တမ်းများအရ သုံးသပ်ကြည့်မယ်ဆိုရင်... လူ့ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ "အရိုး" ဆိုတဲ့ တုတ်ချောင်းတွေကို "အကြော" ဆိုတဲ့ ကြိုးတွေနဲ့ ချည်နှောင်ပြီး "စိတ်" ဆိုတဲ့ မျက်လှည့်ဆရာက ဆွဲကစားနေတဲ့ ရုပ်သေးရုပ်ကြီးနဲ့ တူလှပါတယ်။ အရိုးတွေသာ မရှိရင် လူဆိုတာ အသားပုံကြီးအဖြစ် မြေကြီးပေါ်မှာ ပုံလျက်သား ကျနေမှာပါ။ ဒါကြောင့် "ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာ" လို့ စွဲလမ်းနေတာဟာ တကယ်တော့ "အရိုးစုကြီး" ကို စွဲလမ်းနေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာရှိလာမယ်။ "အရှင်ဘုရား... သိပ္ပံပညာက အရိုးတွေကို ကယ်လ်စီယမ် (Calcium)၊ ကော်လဂျင် (Collagen) တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတယ်လို့ ပြောတာတော့ ဟုတ်ပါပြီ၊ ဒါက တရားဓမ္မနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်မှု ရှိလို့လဲဘုရား" လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။ ရှိတာပေါ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သိပ်ပြီး ဆက်စပ်တာပေါ့။ သိပ္ပံပညာက "Calcium Phosphate" လို့ နာမည်တပ်ထားတဲ့ ဓာတ်သဘာဝဟာ အဘိဓမ္မာသဘောအရ "ပထဝီဓာတ်" (Earth Element) ရဲ့ အမာခံ သဘောတရားပါပဲ။ ဒီအရိုးတွေဟာ အမေမွေးကတည်းက ပါလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမေ့ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာတုန်းက အရည်ကြည်ဘဝ၊ ပြီးတော့ အသားနုဘဝ၊ အဲဒီကမှ အပြင်က စားလိုက်တဲ့ အာဟာရ (ဩဇာ) တွေထဲက မြေဓာတ်တွေကို စုစည်းပြီး မာကျောလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နေ့ကျရင် ဒီအရိုးတွေဟာ မြေကြီးထဲမှာပဲ ပြန်ပြီး ဆွေးမြေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို "ပထဝီက လာပြီး ပထဝီကို ပြန်သွားမယ့် သဘော" လို့ နားလည်ထားရင် "ငါ့အရိုး၊ ငါ့လက်၊ ငါ့ခြေ" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) တွေ လျော့ပါးသွားမှာ အသေအချာပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာအရ အရိုးအဆစ်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ယန္တရားကို နားလည်ပြီးပြီဆိုတော့၊ အခုတစ်ခါမှာတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ နှုတ်ကပါဌ်တော်ဖြစ်တဲ့ ပိဋကတ်တော်လာ ဒေသနာတွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကြည့်ကြရအောင်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခုနက ပြောခဲ့သလိုပါပဲ၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် လှပတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ အတွင်းထဲမှာတော့ အရိုးစုကြီးတစ်ခု တည်ရှိနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကို ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော်၊ ဒွတ္တိံသာကာရပုဒ်မှာ အတိအလင်း ဟောကြားထားပါတယ်။ ပါဠိတော်မှာ ဘယ်လိုလာသလဲဆိုတော့...

"အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ..."

ဒီလို လာပါတယ်နော်။ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်လုံးချင်း စေ့ငုကြည့်ရအောင်။ ဣမသ္မိံ ကာယေ - စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် အပေါင်းတို့ဖြင့် စုဝေးတည်ဆောက်ထားအပ်သော ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီး၌၊ အဋ္ဌိ - ခန္ဓာအိမ်ကို ထောက်ပံ့ထားကုန်သော အရိုးတို့သည်၊ အတ္ထိ - ထင်ရှားမုချ ရှိနေကြကုန်၏။ ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင်က "အဋ္ဌိ" ဆိုတဲ့ အရိုးကို အသား (မံသ)၊ အကြော (နှာရု) ပြီးရင် သတ္တမမြောက် ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံအဖြစ် ထားရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲမြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အိမ်တစ်လုံး ဆောက်တဲ့အခါ တိုင်တွေ၊ ယက်မတွေ မရှိရင် အမိုးအကာတွေ တည်မြဲပါ့မလား။ မတည်မြဲပါဘူး။ ထိုနည်းတူစွာပဲ "ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာကြီး လှလိုက်တာ၊ တောင့်တင်းလိုက်တာ" လို့ ပြောနေကြပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ ဒီအရိုး (၃၀၀) ကျော် (ကလေးဘဝ) သို့မဟုတ် (၂၀၆) ချောင်း (လူကြီးဘဝ) သာ မရှိရင် ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အသားပုံကြီးအဖြစ် ပြိုကျသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အာရုံကို အပေါ်ယံ အရေပြားကနေ ဖောက်ထွင်းပြီး၊ အတွင်းထဲက "အရိုးစု" ဆီကို တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိစေချင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနဲ့အညီ ရေးဆွဲထားတဲ့ "အမှန်တရား စိစစ်ရေး လက်စွဲကျမ်း" (Institutional Guidelines on Reality Testing) မှာလည်း ဒီအချက်ကို အလေးအနက် ထားရှိပါတယ်။ လက်စွဲကျမ်းရဲ့ မူဝါဒအမှတ် (Pol 7)၊ ပုဒ်မ (Art 7.2) မှာ "တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် ပျက်စီးမှုကို လက်ခံခြင်း" (Structural Integrity & Degradation Acceptance) ဆိုပြီး အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်။ ဆိုလိုရင်းကတော့... "ငါတို့ရဲ့ အရိုးတွေဟာ သံမဏိချောင်းတွေ မဟုတ်ဘူး။ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားတွေက ထောက်ပံ့ထားတဲ့ ပထဝီဓာတ်ခဲတွေသာ ဖြစ်တယ်။ အချိန်တန်ရင် ဆွေးမယ်၊ မြေ့မယ်၊ ပွန်းမယ်၊ စားမယ်" ဆိုတာကို အဖွဲ့အစည်းရဲ့ စည်းမျဉ်းတစ်ခုအနေနဲ့ ကြိုတင်လက်ခံထားရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ ဒါဟာ ဘုရားဟောတဲ့ "ဇရာ" (အိုခြင်း) သဘောကို သိပ္ပံနည်းကျ၊ စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းကျ လက်တွေ့ကျင့်သုံးနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပါဠိတော်နဲ့အညီ သဘောတရားကို နားလည်ပြီဆိုရင် အခုတစ်ခါ လက်တွေ့ ရှုမှတ်ပွားများဖို့အတွက် ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) ကို ဆက်သွားကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata  "ရုပ်ပုံ စကားလုံး ပုံဖော်နည်း" (Image-Word Visualization Method) ကို အသုံးပြုပြီး ရှုမှတ်ကြပါမယ်။

ယောဂီတို့အနေနဲ့ လမ်းလျှောက်နေတဲ့အခါ၊ သို့မဟုတ် လက်ကို လှုပ်ရှားနေတဲ့အခါတိုင်း "ငါ လှုပ်ရှားတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ စိတ်ထဲမှာ X-ray ဓာတ်မှန်ရိုက်သလို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

(၁) Image (ရုပ်ပုံ): ခြေထောက်ကို လှမ်းလိုက်တိုင်း အသားတွေကို ဖောက်ထွင်းပြီး အတွင်းထဲက ခြေသလုံးရိုးကြီး ရှေ့ကို ရွေ့သွားပုံ၊ ဒူးဆစ်ကြီး ကွေးသွားပုံကို မျက်စိထဲ မြင်ယောင်ပါ။

(၂) Word (စကားလုံး): အဲဒီလို မြင်ယောင်နေရင်း "အရိုး... အရိုး..." သို့မဟုတ် "ရုပ်... ရုပ်..." လို့ စိတ်ထဲကနေ တိုးတိုးလေး ရွတ်ဆို (Label) တပ်ပေးပါ။

ဒီနေရာမှာ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင်...

"လမ်းလျှောက်ချင်တယ်" လို့ စိတ်ကူးလိုက်တာဟာ "နာမက္ခန္ဓာ" (Mind)။

အဲဒီစိတ်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လေတွေ လှုပ်ရှားပြီး တွန်းကန်လိုက်တာဟာ "ဝါယောဓာတ်" (Wind Element)။

အဲဒီ လေဓာတ်က အရိုးတွေကို ဆွဲမလိုက်၊ ချလိုက် လုပ်ပေးတာဟာ "ရူပက္ခန္ဓာ" (Matter)။

ဒီဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးမှာ "ငါ" ပါသလား။ မပါပါဘူး။ "စက်ရုပ်ကြီးကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးလိုက်လို့ လှုပ်ရှားသွားတာ" နဲ့ အတူတူပါပဲ။

ဒီရှုနည်းက ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲဆိုတော့... သူတော်ကောင်းတို့ ဒူးနာတဲ့အခါ၊ ခါးနာတဲ့အခါတွေမှာ "ငါ့ဒူး နာတယ်၊ ငါ့ခါး ကျိုးတော့မယ်" လို့ ညည်းတွားမနေဘဲ၊ "ဩော်... စက်ယန္တရားကြီးတစ်ခု ပွန်းစားနေတာပါလား၊ ပတ္တာတွေ ချေးတက်သလို အရိုးအဆစ်တွေ ပျက်စီးနေတာပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ရင်၊ စိတ်ရဲ့ ဆင်းရဲမှု (ဒေါမနဿ) သက်သာသွားလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ  နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခငြိမ်းရာ) ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ လမ်းစပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တရားသဘောအရ ရှုမှတ်နည်းတွေကို နားလည်ပြီဆိုတော့၊ ဒီသဘောတရားတွေက လက်တွေ့ဘဝမှာ တကယ်ရော အသုံးဝင်ရဲ့လား ဆိုတာကို သိရအောင် ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။

ဒီအဖြစ်အပျက်ကတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းအမှတ် (Case-2628) မှာ ရှိတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေး တစ်ခုပါပဲ။ ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးကြီးရဲ့ နာမည်ကိုတော့ ဒေါ်မြကြည် (အမည်လွှဲ) လို့ပဲ ဆိုပါစို့။ ဒေါ်မြကြည်က အသက် (၆၅) နှစ်လောက် ရှိပြီ။ ငယ်ငယ်ကတည်းက တက်ကြွလှုပ်ရှားတဲ့သူ၊ အိမ်မှုကိစ္စ နိုင်နင်းတဲ့သူပေါ့။ ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့မှာ ရေချိုးခန်းထဲမှာ ချော်လဲပြီး ပေါင်ရိုးထိပ် (Hip Fracture) ကျိုးသွားပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေက ခွဲစိတ်ကုသပေးလိုက်ပေမယ့်၊ အရင်လို လွတ်လွတ်လပ်လပ် လမ်းမလျှောက်နိုင်တော့ဘူး။ ကုတင်ပေါ်မှာပဲ အနေများလာတယ်။

အဲဒီမှာ ဒေါ်မြကြည်တစ်ယောက် စိတ်ဓာတ်တွေ အကြီးအကျယ် ကျပါတော့တယ်။ "ငါ့ဘဝတော့ သွားပါပြီ၊ သူများဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး ဖြစ်ရပြီ၊ ငါ့ခြေထောက်တွေ မသန်တော့ဘူး" ဆိုပြီး နေ့တိုင်း ငိုနေတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းဆီကို သူ့သားသမီးတွေက အသနားခံ လာရောက် လျှောက်ထားကြတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းလည်း ဒေါ်မြကြည်ဆီ ရောက်သွားပြီး ခုနက ပြောခဲ့တဲ့ (Template T158) ရှုနည်းအတိုင်း တရားပြပေးလိုက်ပါတယ်။

"ဒကာမကြီး... ဒကာမကြီးက 'ငါ့ခြေထောက်' လို့ စွဲနေလို့သာ ခံစားနေရတာ။ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ ဒီ အရိုးတွေဆိုတာ အမေ့ဗိုက်ထဲက ပါလာကတည်းက တစ်နေ့ကျရင် ဆွေးမြေ့မယ်ဆိုတဲ့ သဘောတရား (Contract) ပါပြီးသား။ အခုဟာက သူပျက်စီးရမယ့်အချိန် ရောက်လို့ ပျက်စီးတာ။ စက်ပစ္စည်းတစ်ခု ဝိုင်ယာရှော့ ဖြစ်သလိုပါပဲ" လို့ ရှင်းပြပါတယ်။ ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက "အခု ဒကာမကြီး နာနေတဲ့ နေရာကို စိတ်နဲ့ ကြည့်လိုက်။ အဲဒီ အရိုးဆက်ထားတဲ့ နေရာမှာ 'သံချောင်းတွေ၊ ဝက်အူတွေ' ထည့်ထားတယ်ဆိုတာ မြင်ယောင်ကြည့်။ အဲဒါတွေက 'ငါ' လား၊ 'သံချောင်း' လား" လို့ မေးလိုက်တယ်။ ဒေါ်မြကြည်က "သံချောင်းပါ ဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။ "အေး... ဒါဆိုရင် သံချောင်းတွေက နာတတ်သလား" လို့ ထပ်မေးတော့၊ သူ စဉ်းစားသွားတယ်။ "သံချောင်းက မနာပါဘူး ဘုရား၊ တပည့်တော်ရဲ့ စိတ်က နာနေတာပါ" လို့ ပြန်လျှောက်တယ်။

အဲဒီအချိန်ကစပြီး ဒေါ်မြကြည်ဟာ ကုတင်ပေါ်မှာ လှဲနေရင်းနဲ့ သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို "အရိုးစုကြီး တစ်ခု လှဲနေတယ်" လို့ပဲပုံဖော် ရှုမှတ်ပါတော့တယ်။ နာကျင်မှု ပေါ်လာတိုင်း "အရိုးနဲ့ သံချောင်း ထိခိုက်မိတာပါလား၊ ငါ မဟုတ်ပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်တဲ့အခါ၊ သူ့မျက်နှာမှာ အရင်ကလို ညှိုးငယ်မှုတွေ ပျောက်ပြီး ကြည်လင်လာပါတယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရိုးက မကောင်းတော့ပေမယ့်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓမ္မအဆစ်တွေကတော့ ပိုပြီး ခိုင်ခံ့သွားခဲ့ပါပြီ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... တရားပွဲလည်း ပြီးဆုံးခါနီးပြီဆိုတော့ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အရိုးအဆစ်နှင့် ဓမ္မအမြင်" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ်ကြရအောင်။

ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အရိုးတွေ၊ အဆစ်တွေ၊ အဲဒီအထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ကျိုးပဲ့မှု၊ နာကျင်မှု၊ ပွန်းစားမှု မှန်သမျှဟာ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့အတွက်ကြောင့် "ဒုက္ခသစ္စာ" မည်ပါတယ်။

အဲဒီ အရိုးတွေကို "ငါ့ခြေ၊ ငါ့လက်၊ ငါ့အလှ" လို့ စွဲလမ်းတပ်မက်နေတဲ့ စိတ်၊ အိုမင်းမစွမ်း ဖြစ်မှာကို ကြောက်ရွံ့နေတဲ့ စိတ်တွေဟာ ဆင်းရဲခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်တဲ့ အကြောင်းတရားမို့ "သမုဒယသစ္စာ" မည်ပါတယ်။

အဲဒီ တပ်မက်မှု၊ စွဲလမ်းမှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး "အရိုးစုကြီးကို အရိုးစုကြီးအတိုင်းပဲ မြင်နိုင်တဲ့ စိတ်အခြေအနေ"၊ ခန္ဓာကိုယ် မသန်စွမ်းတော့ရင်တောင် စိတ်မဆင်းရဲတော့တဲ့ ငြိမ်းအေးမှုဟာ "နိရောဓသစ္စာ" မည်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးမှု ရရှိအောင် လမ်းလျှောက်တိုင်း၊ လှုပ်ရှားတိုင်း "အရိုး... အရိုး..." လို့ ပုံဖော်ပြီး ရှုမှတ်နေတဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ် ကျင့်စဉ်တရားကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် စကားလက်ဆောင် ပါးချင်တာကတော့...  "အရိုးအဆစ်များ သန်မာခြင်းသည် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးကြီးသလို၊ ထိုအရိုးများ၏ သဘောမှန်ကို သိမြင်ခြင်းသည်လည်း သံသရာဝဋ်မှ လွတ်မြောက်မှုအတွက် အရေးကြီးလှပါတယ်"။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တရားတော်ကို နာကြားကြရတဲ့ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... အရိုးအဆစ် ဝေဒနာ ကင်းရှင်းကြပြီး၊ သွားလေရာ လာလေရာမှာ ပေါ့ပါးသွက်လက်စွာဖြင့် "သန်မာဖျတ်လတ်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.