Day: 340 | ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | လေကြောင်း (အာကာသယာနနှင့် လေကြောင်းလုံခြုံရေး) | အဘိဓမ္မ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ အာကာသဓာတ် | Aviation Safety

 

Day: 340 | ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | လေကြောင်း (အာကာသယာနနှင့် လေကြောင်းလုံခြုံရေး) | အဘိဓမ္မ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ အာကာသဓာတ် | Aviation Safety

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၉) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၆) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နိုင်ငံတကာ မြို့ပြလေကြောင်းနေ့ (Civil Aviation Day) အကြို မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ဘဝခရီးလမ်းမှာ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းပြီး၊ လေထဲမှာ ပျံသန်းနေတဲ့ ငှက်ကလေးတွေလို စိတ်နှလုံး ပေါ့ပါးလွတ်လပ်ကာ... လိုရာခရီးပန်းတိုင်ကို ချောမွေ့စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အံ့မခန်း တိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ "လေကြောင်းပျံသန်းမှု" (Aviation) အကြောင်းကို ပြောပြချင်တယ်။ လူတွေဟာ ရှေးခေတ်ကတည်းက ကောင်းကင်မှာ ပျံသန်းချင်ခဲ့ကြတယ်။ အခုခေတ်မှာတော့ လေယာဉ်ပျံကြီးတွေနဲ့ တိမ်တွေအပေါ်ကနေ ဖြတ်သန်းသွားလာနေကြပြီ။ ဒီလို ကောင်းကင်ခရီးသွားတာကို အန္တရာယ်ကင်းအောင် ဘယ်လို စိတ်ထားရမလဲ ဆိုတာကို မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ပေါ့ပါးသွားအောင် "ကာယလဟုတာ၊ စိတ္တလဟုတာ" (စိတ်နှင့် ကိုယ်၏ ပေါ့ပါးခြင်း) ကို အာရုံပြုတဲ့ အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။

ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို လေးလံတဲ့ "မြေကြီး" (ပထဝီ) သဘောလို့ မမှတ်ဘဲ၊ ပေါ့ပါးတဲ့ "လေ" (ဝါယော) သဘောလို့ အာရုံပြုကြည့်ပါ။

လေလေး တစ်ချက် ရှူသွင်းလိုက်တိုင်း... ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက လေပူဖောင်းလေးလို ပေါ့ပါးပြီး မြောက်တက်သွားသလို ခံစားကြည့်ပါ။

ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ အားလုံးကို အောက်မှာ ထားခဲ့လိုက်ပါ။

ကောင်းကင်ပြာကြီးထဲမှာ လွတ်လပ်စွာ ပျံဝဲနေတဲ့ ငှက်ကလေးတစ်ကောင်လို စိတ်ကို ပေါ့ပါး လွတ်လပ်အောင် ထားပါ။

"ဪ... လေးလံတာက ရုပ်၊ ပေါ့ပါးတာက နာမ် ပါလား"။

"ငါ့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို တွယ်တာမှု ဥပါဒါန်တွေ လျှော့ချလိုက်ရင် ကောင်းကင်ယံကို ပျံတက်နိုင်ပါလား"။

အဲဒီလို ပေါ့ပါးလွတ်လပ်တဲ့ "လဟုတာ" သဘောလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။

(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး ပေါ့ပါးလန်းဆန်းသွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် လေကြောင်းလုံခြုံရေး (Aviation Safety) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ လေယာဉ်ပျံတစ်စင်း ကောင်းကင်ပေါ်မှာ ပျံသန်းနိုင်တာဟာ "တန်ခိုး" ကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ "သိပ္ပံနိယာမ" ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ လေယာဉ်တစ်စင်းပေါ်မှာ အား (Force) လေးမျိုး သက်ရောက်နေတယ်။

၁။ Thrust (တွန်းကန်အား) - အင်ဂျင်ကနေ ရှေ့ကို တွန်းပေးတဲ့အား။

၂။ Drag (လေခုခံအား) - လေကနေ နောက်ကို ပြန်ဆွဲတဲ့အား။

၃။ Gravity/Weight (ဆွဲငင်အား) - ကမ္ဘာမြေက အောက်ကို ဆွဲချတဲ့အား။

၄။ Lift (ပင့်မအား) - လေပင့်အားကြောင့် အပေါ်ကို မြောက်တက်တဲ့အား။

လေယာဉ်ပျံသန်းတယ် ဆိုတာ ဒီအားလေးမျိုးကို မျှတအောင် (Balance) ထိန်းညှိမောင်းနှင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ လေကြောင်းလုံခြုံရေး (Aviation Safety) ဆိုတာ အင်မတန် တိကျတယ်။ လေယာဉ်မထွက်ခင်မှာ လေယာဉ်မှူးတွေဟာ "Checklist" (စစ်ဆေးရန်စာရင်း) ကို တစ်ချက်ချင်း ဖတ်ပြီး စစ်ဆေးရတယ်။ "ဘီးအခြေအနေ ကောင်းလား၊ ဆီလုံလောက်လား၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြည့်စုံလား" ဆိုတာကို တစ်ခုမကျန် စစ်ရတယ်။ အသေးအဖွဲလေး တစ်ခုလောက် လွဲချော်တာနဲ့ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် လေကြောင်းလောကမှာ "Safety First" (ဘေးကင်းရေးသည် ပထမ) ဆိုတာ ရွှေစည်းမျဉ်းပါပဲ။

[Generate Scientific Illustration for: A diagram showing the four forces of flight (Lift, Weight, Thrust, Drag) acting on an airplane, and a pilot's safety checklist clipboard next to it.]

အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ လေယာဉ်တစ်စင်း တည်ငြိမ်ဖို့ဆိုတာ ဆန့်ကျင်ဘက် အားတွေကို မျှတအောင် ထိန်းထားနိုင်မှ ရတာပါ။ အောက်က ဆွဲချတဲ့အား (Weight) ရှိပေမယ့်၊ အပေါ်ကို ပင့်တင်တဲ့အား (Lift) က ပိုများနေသမျှ ကာလပတ်လုံး လေယာဉ် မပြုတ်ကျပါဘူး။ ဒါကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဓမ္မနယ်ပယ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် သိပ်စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတယ်။ (Method #46 - ခေတ်သစ်နည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်နည်း) အရ ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝခရီးစဉ်ဟာလည်း လေကြောင်းခရီးစဉ်နဲ့ တူပါတယ်။

"ကိလေသာ" တွေက အောက်ကို ဆွဲချနေတဲ့ Gravity နဲ့ တူတယ်။

"ကုသိုလ်တရား" တွေက အပေါ်ကို ပင့်တင်ပေးတဲ့ Lift နဲ့ တူတယ်။

ကုသိုလ်အရှိန် (Lift) ကောင်းနေသမျှ ဘယ်လောက်ပဲ ကိလေသာ လေးလံပါစေ၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဘဝလေယာဉ်ကြီးဟာ အပါယ်လေးပါးကို ပြုတ်မကျဘဲ သံသရာကောင်းကင်ယံမှာ ပျံသန်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေယာဉ်ပျံသန်းမှုရဲ့ သိပ္ပံသဘောတရားနဲ့ ဘေးကင်းရေး စည်းမျဉ်းတွေကို ပြောခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာတရားတော်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၊ စာမျက်နှာ (၁၉၂) ဝန်းကျင်မှာ လာရှိတဲ့ "အာကာသဓာတ်" (Space Element) နဲ့ "ဝါယောဓာတ်" (Air Element) အကြောင်းကို လေကြောင်းခရီးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

အဘိဓမ္မာမှာ "အာကာသဓာတ်" ဆိုတာ "အထစ်အငေါ့မရှိသော သဘော၊ ဟင်းလင်းပြင်သဘော" ကို ဆိုလိုပါတယ်။ လေယာဉ်ပျံတစ်စင်း ပျံသန်းဖို့ဆိုတာ ဒီ "ဟင်းလင်းပြင်" (Space) ရှိမှ ရတာပါ။ ပိတ်နေရင် သွားလို့ မရဘူး။ နောက်တစ်ခုက "ဝါယောဓာတ်"။ ဝါယောဆိုတာ လေတိုက်တာကို ပြောတာ မဟုတ်ဘူး။ "တွန်းကန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း၊ ထောက်ကန်ခြင်း" (Distension & Motion) သဘောတရားကို ဆိုလိုပါတယ်။

လေယာဉ်ပျံကြီး လေထဲမှာ ပေါလောပေါ်နေတယ် ဆိုတာ... တကယ်တော့ အောက်ကနေ "ဝါယောဓာတ်" က ထောက်ကန်ထားလို့ပါ။ အင်ဂျင်က မှုတ်ထုတ်လိုက်တဲ့ လေအား (Thrust) ကြောင့် ရှေ့ကို တိုးသွားတာဟာ ဝါယောဓာတ်ရဲ့ "သမုဒီရဏ" (ရွေ့လျားစေခြင်း) သဘောပါပဲ။ ပါဠိတော်မှာ "ဝါယောဓာတ်သည် တွန်းကန်၏၊ လှုပ်ရှား၏" လို့ ဟောထားတာဟာ ဒီနေ့ခေတ် လေကြောင်းသိပ္ပံ (Aerodynamics) နဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ လေယာဉ်စီးဖူးရင် သိမှာပါ။ တခါတလေ လေယာဉ်ကြီးက "ဂြွမ်း... ဂြွမ်း" နဲ့ တုန်ခါသွားတတ်တယ်။ အဲဒါကို "Turbulence" (လေထန်ခြင်း) လို့ ခေါ်တယ်။ အဘိဓမ္မာသဘောအရ ပြောရင်တော့ ဝါယောဓာတ်တွေ မညီမျှဘဲ ဖောက်ပြန်လှုပ်ရှားနေတာပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ လေယာဉ်ထဲက လူတွေ ကြောက်ကြတယ်။ "ပြုတ်ကျတော့မယ်" လို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဝါယောဓာတ်ရဲ့ သဘောက "မငြိမ်သက်ခြင်း" ပါပဲ။ မငြိမ်တာကို မငြိမ်ဘူးလို့ သဘောပေါက်ရင် ကြောက်စရာ မလိုတော့ပါဘူး။

ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေကြောင်းခရီးသွားတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ဘဝမှာ မရေရာမှုတွေနဲ့ ကြုံတဲ့အခါ စိတ်ကို ဘယ်လိုထားမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။

လူတစ်ယောက် လေယာဉ်စီးနေတုန်း ရုတ်တရက် လေယာဉ် အကြီးအကျယ် တုန်ခါသွားတယ် ဆိုပါစို့။

ပထမဆုံး "ကာယဒွါရ" (ကိုယ်ခန္ဓာ) က လှုပ်ရှားမှုကို ထိတွေ့လိုက်တယ်။ "နား" ကလည်း အင်ဂျင်သံ ပြောင်းသွားတာကို ကြားလိုက်တယ်။

အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပြီး "ဒေါမနဿ ဝေဒနာ" (ကြောက်စိတ်၊ စိုးရိမ်စိတ်) ချက်ချင်း ပေါ်လာတယ်။

အဲဒီနောက်မှာ "တဏှာ" (Craving) ဝင်လာတယ်။ "ငါ မသေချင်ဘူး၊ ငါ မြေကြီးပေါ် ပြန်ရောက်ချင်တယ်၊ ငါ လုံခြုံချင်တယ်" ဆိုတဲ့ "ဘဝတဏှာ" ပေါ့။

အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ငါ့အသက်၊ ငါ့ခန္ဓာ" ဆိုပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် စွဲလမ်းတဲ့ "ဥပါဒါန်" ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ နှလုံးခုန် မြန်လာတယ်၊ ချွေးတွေ ပြန်လာတယ်၊ မျက်နှာတွေ ပျက်လာတယ်။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...

လေယာဉ်လှုပ်တာက "ဝါယောဓာတ်" ဖောက်ပြန်တာ သက်သက်ပါပဲ။

ကြောက်တာက "ဒေါသ" (Fear/Aversion) သက်သက်ပါပဲ။

လေယာဉ်ပေါ်မှာ ပါသွားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက "ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော" ဆိုတဲ့ ဓာတ်လေးပါး အစုအဝေးကြီးပါပဲ။

ဒီဖြစ်စဉ်မှာ "သေသွားမယ့် ငါ" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ဓာတ်သဘာဝတွေ ပြောင်းလဲပျက်စီးသွားမှု (Anicca) သာ ရှိပါတယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လေယာဉ်စီးတိုင်း၊ ခရီးသွားတိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။

"ငါ ပျံသန်းနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ရုပ်တရားကြီး ရွေ့လျားနေတာ"။

လေယာဉ် လှုပ်လာရင် "ကြောက်တယ်... ကြောက်တယ်" လို့ မမှတ်နဲ့။ "လှုပ်တယ်... သိတယ်"၊ "တုန်တယ်... သိတယ်" လို့ ဓာတ်သဘောကိုပဲ မှတ်ပါ။

"ငါ့ကံတရား (Lift Force) က ကောင်းနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ငါ ဘေးကင်းမယ်။ ကံကုန်ရင်တော့ ဘယ်နေရာနေနေ သေမှာပဲ" လို့ ကံကို ယုံကြည်ပြီး စိတ်ကို လွှတ်ချလိုက်ပါ။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ (Method #46 - ခေတ်သစ်နည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်နည်း) ကို သုံးပြီး စိတ်ကို "Auto-pilot" မောင်းကြည့်ရအောင်။

လေယာဉ်မှူးတွေက လေယာဉ်ငြိမ်သွားရင် "Auto-pilot" ခလုတ် နှိပ်ပြီး စက်ကို မောင်းခိုင်းထားသလို... သူတော်ကောင်းတို့လည်း စိတ်ရှုပ်စရာတွေ ကြုံလာရင် "Sati-pilot" (သတိတရား) ကို ခလုတ်နှိပ်ပြီး မောင်းခိုင်းလိုက်ပါ။

"သတိ" က အလိုလို ထိန်းကျောင်းသွားလိမ့်မယ်။ "ပညာ" ဆိုတဲ့ ရေဒါ (Radar) က အန္တရာယ်ကို ကြိုမြင်လိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ "အတ္တ" ကို ဝင်မပါစေနဲ့။ လေယာဉ်မှူးက စိုးရိမ်ပြီး လက်ကိုင်ဘုကို ဆွဲလိုက် တွန်းလိုက် လုပ်ရင် လေယာဉ် ပိုမငြိမ်သလို... ကိုယ်က "ငါ ဖြစ်ချင်တာ၊ ငါ ကြောက်တာ" တွေ ဝင်ရောလိုက်ရင် ဘဝခရီးက ပိုကြမ်းတမ်းသွားတတ်ပါတယ်။ စိတ်ကို အေးအေးဆေးဆေး လွှတ်ထားပြီး သတိနဲ့ပဲ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ကောင်းကင်ခရီး ဆိုတာ မြေကြီးနဲ့ ဝေးလေ လုံခြုံလေပါပဲ။ မြေကြီးနဲ့ နီးမှ (အတက်၊ အဆင်း) အန္တရာယ် များတာ။ ဓမ္မခရီးမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ လောကီအာရုံ (မြေကြီး) နဲ့ ဝေးပြီး၊ ဓမ္မကောင်းကင် (Nekkhamma) နဲ့ နီးလေလေ... စိတ်အေးချမ်းမှု ပိုရလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လေကြောင်းခရီးသွားလာတဲ့အခါ "Sati-pilot" (သတိတရား) နဲ့ မောင်းနှင်ရမယ်၊ ကြောက်စိတ်တွေကို ဓာတ်သဘောလို့ မြင်အောင်ကြည့်ရမယ် ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ခရီးသွားရင်း ကြုံတွေ့ရတတ်တဲ့ မမျှော်လင့်ထားတဲ့ အန္တရာယ်တွေကို ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ရင်ဆိုင်မလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2640) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ "သတိ" ရှိခြင်းရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို လက်တွေ့ပြလိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါပဲ။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကနေ ဓာတ်တော်ပွား (Replica Relic) တစ်ဆူကို နယ်မြို့တစ်မြို့ဆီ လေကြောင်းနဲ့ ပင့်ဆောင်သွားရတဲ့ ကိစ္စ ရှိတယ်။ တာဝန်ယူ ပင့်ဆောင်ရတဲ့ ဒကာကြီးက လေယာဉ်စီးရမှာ အရမ်း ကြောက်တတ်တဲ့သူ။ သူက "ဆရာတော်... တပည့်တော် လေယာဉ်ပေါ်ရောက်ရင် ရင်တွေတုန်ပြီး ဘာလုပ်ရမှန်း မသိဘူး ဖြစ်နေတယ်" လို့ လျှောက်တယ်။

တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် အဲဒီနေ့က ရာသီဥတုကလည်း သိပ်မကောင်းဘူး။ လေယာဉ်က တိမ်တွေကြားထဲ ဝင်လိုက်၊ ထွက်လိုက်နဲ့ လှုပ်နေတာ။ လေယာဉ်ပေါ်က ခရီးသည်တွေအားလုံး ငြိမ်ကျနေကြတယ်။ တချို့ဆို ဘုရားစာတွေ ရွတ်နေကြပြီ။ အဲဒီ ဒကာကြီးကတော့ မျက်နှာဖြူဖျော့ပြီး သူ့လက်ထဲက ဓာတ်တော်ကြုတ်ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဖက်ထားရှာတယ်။ "ငါတော့ သေပြီ၊ ဓာတ်တော်လည်း ပျက်စီးတော့မယ်" ဆိုပြီး ပူပန်နေတာပေါ့။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 13, Article 13.2) ဖြစ်တဲ့ "သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုံခြုံမှုနှင့် အန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု" ဆိုတဲ့ အချက်ကို သူ ကြိုတင် လေ့လာထားမိတာ ကံကောင်းသွားတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒထဲမှာ "အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြုံလာပါက ဓာတ်တော်ကို လုံခြုံစွာ ပိုက်ထားပြီး၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားရမည်" လို့ ပါရှိတယ်။

သူက အဲဒီ စာသားလေးကို သတိရလိုက်တယ်။ "ဪ... ငါ ကြောက်နေလို့ ဘာထူးမှာလဲ။ လေယာဉ်မှူးက သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတာပဲ။ ငါ့အလုပ်က ဓာတ်တော်ကို မကျအောင် ထိန်းဖို့နဲ့၊ ငါ့စိတ်ကို မပြုတ်ကျအောင် ထိန်းဖို့ပဲ" လို့ တွေးလိုက်တယ်။

ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်း သင်ပေးလိုက်တဲ့ "အာကာသဓာတ်" သဘောကို နှလုံးသွင်းလိုက်တယ်။

"ဒီလေယာဉ်ကြီးက လေထဲမှာ သွားနေတာ။ လေဆိုတာ မငြိမ်ဘူး။ မငြိမ်တာ သဘာဝပဲ။ လှုပ်တာက သူ့အလုပ်၊ ငြိမ်အောင်နေရမှာက ငါ့အလုပ်" ဆိုပြီး အသက်ကို ဝအောင် ရှူလိုက်တယ်။

သူ့စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားတဲ့အချိန်မှာ ထူးခြားတာတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ သူ့ဘေးနားက ခရီးသည်တစ်ယောက်က ပျို့အန်ချင်သလို ဖြစ်နေတာကို သူ သတိထားမိလိုက်တယ်။ သူက ကိုယ့်ကြောက်စိတ်ကို မေ့ပြီး အဲဒီလူကို ကူညီပေးလိုက်တယ်။ ရေဘူး လှမ်းပေးတယ်၊ လေအိတ် ရှာပေးတယ်။ အဲဒီလို သူများအပေါ် ကူညီချင်တဲ့ "ကရုဏာစိတ်" ဝင်လာတော့ သူ့ရဲ့ "ကြောက်စိတ်" (ဒေါသ) အလိုလို ပျောက်သွားတယ်။ လေယာဉ် ဆင်းသက်တဲ့အထိ သူ ဘာမှ မဖြစ်တော့ဘူး။ မြေကြီးပေါ် ပြန်ရောက်တော့ သူက "ဆရာတော်ရေ... လေယာဉ်ပေါ်မှာ တရားရခဲ့ပါတယ်" ဆိုပြီး ပြန်လျှောက်တယ်။

တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ငါ သေတော့မယ်" လို့ တွေးနေရင် ကြောက်စိတ်က ပိုကြီးလာတယ်။ "ငါ ဘာလုပ်ပေးနိုင်မလဲ" လို့ တွေးလိုက်ရင် ကြောက်စိတ် ပျောက်ပြီး စွမ်းအား (Courage) ပေါ်လာတယ်။ လေကြောင်းခရီးမှာတင် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဘဝခရီးမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ အန္တရာယ်နဲ့ ကြုံရင် "ငါ့အတွက်" မတွေးဘဲ "တာဝန်နဲ့ ဝတ္တရား" ကို အာရုံပြုလိုက်ရင် စိတ်က အလိုလို တည်ငြိမ်သွားတတ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "လေကြောင်းလုံခြုံရေးနှင့် အာကာသယာန" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။

ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...

မရေရာသော ခရီးလမ်း၊ ဖောက်ပြန်တတ်သော ဝါယောဓာတ်၊ အန္တရာယ်များသော ဘဝခရီးသည် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

အဲဒီ ခရီးလမ်းမှာ "ငါ လုံခြုံချင်တယ်၊ ငါ မသေချင်ဘူး" လို့ တွယ်တာမက်မောနေတဲ့ ဘဝတဏှာ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။

အဲဒီ တဏှာစိုးရိမ်မှုတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး အာကာသကဲ့သို့ လွတ်လပ်ပေါ့ပါးသော စိတ်အခြေအနေ၊ ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။

အဲဒီ လွတ်မြောက်မှု နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် သတိတရားကို လေယာဉ်မှူးသဖွယ် ထားရှိခြင်း၊ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ထိန်းကျောင်းခြင်း ဆိုတဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်သည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။

ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် လေကြောင်းခရီး၊ ရေကြောင်းခရီး၊ ကုန်းကြောင်းခရီး သွားလာရာတွင် ဘေးအန္တရာယ် အပေါင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ၊ လေကြောင်းဘေးကင်းပါစေ၊ ခရီးလမ်း သာယာကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် သံသရာခရီးကြမ်းကြီးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.