Day: 339 | ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | စေတနာ့ဝန်ထမ်း (ဝေယျာဝစ္စနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း စီမံခန့်ခွဲမှု) | ဝိနည်း၊ မဟာဝဂ်၊ ဝေယျာဝစ္စ | Volunteer Management
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၈) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့၊ နိုင်ငံတကာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနေ့ (International Volunteer Day) မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တတ်သော စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ၊ လောကကြီးကို အလှဆင်နိုင်သော စေတနာရှင်များ တိုးပွားပြီး၊ ကိုယ်၏ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းတို့နဲ့ ပြည့်စုံနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှာ ကိုယ်ကျိုးမဖက်ဘဲ ပရဟိတ လုပ်ငန်းတွေကို လုပ်ဆောင်နေကြတဲ့ "စေတနာ့ဝန်ထမ်း" (Volunteers) တွေကို ဂုဏ်ပြုတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ "ပေးကမ်းခြင်း" ဆိုတာ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ပေးမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ အချိန်၊ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်အား၊ ကိုယ့်ရဲ့ စေတနာကို ပေးကမ်းခြင်းဟာလည်း အင်မတန် မွန်မြတ်တဲ့ အလှူကြီးပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ပေးကမ်းချင်စိတ်၊ စွန့်လွှတ်ချင်စိတ်တွေ ပွားများလာအောင် "စာဂနုဿတိ" (Recollection of Generosity) ကမ္မဋ္ဌာန်းလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ... ကိုယ် ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အရာတစ်ခုခုကို သူတစ်ပါး အကျိုးအတွက် စွန့်လွှတ်လိုက်ရတဲ့ ပုံရိပ်လေးကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ လုပ်အားကြောင့် တစ်ဖက်သား ပြုံးသွားတာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကူညီမှုကြောင့် သူတစ်ပါး ဒုက္ခငြိမ်းသွားတာလေးကို တွေးကြည့်ပါ။
"ဪ... ငါ့ရဲ့ လုပ်အားဟာ သူတစ်ပါးအတွက် အကျိုးရှိပါလား"။
"ငါ့ရဲ့ စေတနာဟာ လောကကြီးကို အေးချမ်းစေပါလား"။
"ငါ လုပ်ပေးလိုက်ရလို့ ငါ ပင်ပန်းသွားပေမယ့်၊ ငါ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာတော့ ပီတိတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့ပါလား"။
အဲဒီလို ပေးကမ်းစွန့်ကြဲရခြင်းမှာ ဝမ်းမြောက်တဲ့ "ပီတိ" စိတ်ကလေးကို မွေးမြူပြီးတော့... "ငါ့စေတနာ သန့်ရှင်းပါစေ၊ ငါ့အလှူ အထမြောက်ပါစေ" ဆိုတဲ့ စိတ်ထားလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စေတနာသဒ္ဓါတရားတွေ ထက်သန်လာပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း စီမံခန့်ခွဲမှု (Volunteer Management) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ "Volunteerism" (စေတနာ့ဝန်ထမ်းစနစ်) ဆိုတာ ရပ်ရွာအဆင့်တင် မဟုတ်တော့ဘဲ ကမ္ဘာ့အဆင့် Professional ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာပါပြီ။ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေမှာ HR (လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်) ဌာန ရှိသလို၊ "Volunteer Management" ဌာနဆိုတာ သီးသန့် ရှိလာတယ်။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေဟာ လစာမရကြဘူး။ လစာမရတဲ့ လူတွေကို အလုပ်ကြိုးစားအောင်၊ စည်းကမ်းလိုက်နာအောင်၊ ရေရှည်မြဲအောင် လုပ်ဖို့ဆိုတာ လစာပေးပြီး ခိုင်းတာထက် ပိုခက်ခဲလို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ စိတ်ပညာရှင်တွေက "Motivation" (လှုံ့ဆော်မှု) နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားပြတယ်။
၁။ Extrinsic Motivation (ပြင်ပ လှုံ့ဆော်မှု) - ငွေ၊ ဆုတံဆိပ်၊ ဂုဏ်ပြုလွှာ လိုချင်လို့ လုပ်တာ။
၂။ Intrinsic Motivation (အတွင်းစိတ် လှုံ့ဆော်မှု) - ကိုယ်တိုင် ကျေနပ်လို့၊ တန်ဖိုးရှိတယ်လို့ ယုံကြည်လို့ လုပ်တာ။
စေတနာ့ဝန်ထမ်း အစစ်ဆိုတာ ဒုတိယအမျိုးအစား ဖြစ်တဲ့ "အတွင်းစိတ် ကျေနပ်မှု" နဲ့ မောင်းနှင်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ စေတနာရှင်တွေဟာလည်း လူသားတွေပါပဲ။ ကြာလာရင် "Burnout" (စိတ်ကုန်ခမ်းခြင်း) ဖြစ်တတ်တယ်။ "ငါ ဒီလောက်လုပ်ပေးတာတောင် ဘယ်သူမှ အသိအမှတ် မပြုကြဘူး" ဆိုတဲ့ အတွေးဝင်လာရင် စေတနာ ပျက်တတ်တယ်။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ခွန်အား (Energy) ဟာ သံသရာလည်နေတယ်။ အစတုန်းက တက်ကြွတယ်၊ အလုပ်လုပ်တယ်၊ အသိအမှတ်ပြုခံရရင် ပိုလုပ်တယ်၊ လစ်လျူရှုခံရရင် အားလျော့သွားတယ်။ ဒါကြောင့် ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ "Retaining Volunteers" (စေတနာရှင်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်း) ဆိုတာ အရေးကြီးဆုံး ဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။ သူတို့ကို ငွေမပေးနိုင်ရင်တောင် "တန်ဖိုးထားမှု" (Appreciation) ပေးရမယ်၊ "ရည်မှန်းချက်" (Purpose) ပေးရမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ လောကမှာ အလကားရတဲ့ အရာက တန်ဖိုးအကြီးဆုံးပါပဲ။ နေရောင်ခြည်က အလကား၊ လေရှူတာ အလကား၊ မိဘမေတ္တာက အလကား။ ထို့အတူပါပဲ... စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လုပ်အားဆိုတာ ငွေနဲ့ ဖြတ်လို့ မရတဲ့ တန်ဖိုးကြီးမားတဲ့ အရာပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ "အလကား" ရတာကို "တန်ဖိုးမရှိဘူး" လို့ ထင်လိုက်ရင်တော့ အမှားကြီး မှားသွားပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Volunteer Management" ဆိုတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲတဲ့ ပညာရပ်အကြောင်း ပြောခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိနည်းမဟာဝဂ် ပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "ဝေယျာဝစ္စ" (Veyyāvacca) ဆိုတဲ့ သဘောတရားနဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အလုပ်ကို ဘယ်လို မြင့်မြတ်အောင် လုပ်မလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ပါဠိတော်မှာ "ဝေယျာဝစ္စံ ကရောတိ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို မကြာခဏ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာလိုတော့ "ဝေယျာဝစ္စ ပြုတယ်" ပေါ့။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "အမှုကြီးငယ်တို့ကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ခြင်း" လို့ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါဟာ ကုသိုလ်ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းတရား (၁၀) ပါး၊ ပုညကြိယဝတ္ထု (၁၀) ပါးထဲမှာ တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာနဲ့ မိဘဆရာသမားတွေ၊ နာမကျန်းဖြစ်နေသူတွေ၊ အများပြည်သူတွေအတွက် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးတာ မှန်သမျှ "ဝေယျာဝစ္စ ကုသိုလ်" မည်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့ အချက်က "စေတနာ" (Cetana) ပါပဲ။ ဝိနည်းတော်မှာ ရဟန်းတွေအတွက် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုစုနည်းတွေကို အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။ ဥပမာ - ဆရာသမားကို ရေကပ်ရင် ဘယ်လိုကပ်ရမယ်၊ သပိတ်ဆေးရင် ဘယ်လိုဆေးရမယ် စသဖြင့်ပေါ့။ အဲဒီလို လုပ်တဲ့အခါ "ငါ လုပ်ပေးလိုက်ရလို့ ဆရာသမား ချမ်းသာသွားပါစေ" ဆိုတဲ့ စိတ်ထားနဲ့ လုပ်မှသာ ဝေယျာဝစ္စ ဖြစ်တာပါ။ "မလုပ်ရင် အဆူခံရမှာမို့လို့ လုပ်လိုက်ရတယ်" ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ်နဲ့ လုပ်ရင်တော့ အဲဒါ "တာဝန်" (Duty) သက်သက်ပဲ ဖြစ်မယ်၊ ကုသိုလ်မဖြစ်ပါဘူး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... စားသောက်ဆိုင်က စားပွဲထိုးတစ်ယောက် ရေခွက်လာချပေးတာနဲ့၊ ကိုယ့်သားသမီးက ရေခွက်လာချပေးတာ မတူဘူးနော်။ လုပ်ရပ်ကတော့ ရေခွက်ချပေးတာချင်း အတူတူပဲ။ ဒါပေမဲ့ စားပွဲထိုးက "လစာ" ရချင်လို့ လုပ်တာ။ သားသမီးက "မိဘ အမောပြေပါစေ" ဆိုတဲ့ "မေတ္တာ၊ စေတနာ" နဲ့ လုပ်တာ။ ပထမလူက ပိုက်ဆံရမယ်၊ ဒုတိယလူက ကုသိုလ်ရမယ်။ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆိုတာလည်း အဲဒီလိုပါပဲ။ လစာမရပေမယ့် ကုသိုလ်ဆိုတဲ့ "လောကုတ္တရာ လစာ" ကို ရနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အများအကျိုးကို ဆောင်ရွက်တဲ့အခါ စိတ်ထား ဘယ်လို ထားမလဲ။ "ငါ လုပ်ပေးတယ်" ဆိုတဲ့ မာနမဝင်အောင် ဘယ်လို ထိန်းမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က ပရဟိတ အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။
ပထမဆုံး "ကာယကံ" နဲ့ အလုပ်လုပ်လိုက်တယ်။ (ဥပမာ - အမှိုက်ကောက်တယ်၊ လူနာကို တွဲပေးတယ်)။
အဲဒီ လုပ်ရပ်ပြီးသွားတဲ့အခါ "မနော" (Mind) မှာ ဘာဖြစ်သလဲ။
သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် "ငါ လုပ်ပေးလိုက်တာ ကောင်းလိုက်တာ၊ သူတို့ ငါ့ကို ကျေးဇူးတင်ကြမှာပဲ" ဆိုပြီး မျှော်လင့်ချက် (Expectation) ဝင်လာတတ်တယ်။ ဒါဟာ "တဏှာ" ပါပဲ။
တကယ်လို့ သူတို့က ကျေးဇူးမတင်ဘဲ နေလိုက်ရင်၊ သို့မဟုတ် အပြစ်ပြန်ပြောရင် "ဒေါမနဿ" (စိတ်ဆင်းရဲမှု) ဖြစ်ပြီး "နောက်ခါ ဘယ်တော့မှ မလုပ်တော့ဘူး" ဆိုတဲ့ ဒေါသ ဖြစ်သွားတယ်။
ဒါဟာ ကုသိုလ်လုပ်ရင်း အကုသိုလ် ရောသွားတာပါ။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...
အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လက်ခြေအင်္ဂါတွေဟာ "ဝါယောဓာတ်" (Movement) လှုပ်ရှားမှု သက်သက်ပါပဲ။
ကူညီချင်တဲ့ စိတ်ကလေးဟာ "စေတနာ" (Volition) ဆိုတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်ပါပဲ။
"ငါ" လုပ်တာ မဟုတ်ဘူး။ ကုသိုလ်တရား ဖြစ်ပေါ်လာတာသာ ဖြစ်တယ်။
သူများ ကျေးဇူးတင်ခြင်း၊ မတင်ခြင်း ဆိုတာ "သဒ္ဒရုံ" (Sound) နဲ့ "လောကဓံ" သဘောတရားသာ ဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်စေတနာနဲ့ မဆိုင်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်တဲ့အခါ ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။
"ငါ သူတို့ကို ကူညီနေတာ မဟုတ်ဘူး။ ငါ့သန္တာန်မှာ ရှိတဲ့ ဝန်တိုစိတ် (မစ္ဆရိယ) ကို ဖယ်ရှားနေတာ"။
"သူတို့က လက်ခံပေးလို့သာ ငါ ကုသိုလ်လုပ်ခွင့် ရတာ။ ဒါကြောင့် လက်ခံသူက ငါ့ရဲ့ ကျေးဇူးရှင်ပဲ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
"ကျေးဇူးတင်စကား ကြားရရင်လည်း မသာယာနဲ့၊ ကဲ့ရဲ့စကား ကြားရရင်လည်း မတုန်လှုပ်နဲ့။ ငါ့အလုပ်က ပေးကမ်းခြင်း (Dana) နဲ့ ဝေယျာဝစ္စ (Service) သက်သက်ပဲ" လို့ စိတ်ကို ဒယ်အိုးပူပေါ်ကျတဲ့ ရေစက်လို ချက်ချင်း ခြောက်သွေ့သွားပါစေ။ တွယ်တာမှု မကျန်ပါစေနဲ့။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဟောပြောနည်းစနစ် (Method #85 - မိသားစု အတွင်း ကျင့်သုံးနည်း) ကို အသုံးပြုပြီး လက်တွေ့ကျင့်သုံးကြည့်ရအောင်။
"စေတနာ့ဝန်ထမ်း" ဆိုတာ အပြင်ထွက်မှ လုပ်ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အိမ်မှာကတည်းက စလေ့ကျင့်ပါ။
ထမင်းစားပြီးရင် ကိုယ့်ပန်းကန် ကိုယ်ဆေးတာဟာ "မိမိကိုယ်ကို ကူညီသော ဝေယျာဝစ္စ" ပါပဲ။
မိဘတွေ၊ သားသမီးတွေ စားပြီးသား ပန်းကန်ကို ကူဆေးပေးတာဟာ "အိမ်တွင်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း" ပါပဲ။
အိမ်သာဆေးတာ၊ အိမ်ရှင်းတာတွေကို "အမေ့တာဝန်၊ အဖေ့တာဝန်" လို့ မတွေးဘဲ "ဒါ ငါ့ရဲ့ ကုသိုလ်ယူစရာ အခွင့်အရေးပဲ" လို့ တွေးပြီး ဝင်လုပ်ကြည့်ပါ။ အိမ်မှာ အဲဒီလို စိတ်ထားနဲ့ လုပ်နိုင်မှ အပြင်လောက ရောက်တဲ့အခါ စစ်မှန်တဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်လာမှာပါ။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ "ပါရမီ" ဆိုတာ သူများမလုပ်ချင်တဲ့ အလုပ်ကို ကိုယ်က ကြည်ကြည်ဖြူဖြူ လုပ်ပေးခြင်းပါပဲ။ သုမေဓာရှင်ရသေ့ ဘုရားဆုပန်တုန်းက ဗွက်အိုင်ထဲမှာ ကိုယ်ကိုတံတားခင်းပြီး ပေးခဲ့တယ်။ "ငါ့ကျောကို နင်းသွားကြပါ" ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ အမြင့်မြတ်ဆုံး Volunteer စိတ်ဓာတ်ပါပဲ။ အဲဒီ စိတ်ဓာတ်မျိုး မွေးမြူနိုင်ရင် သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ဘဝဟာ အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ဝေယျာဝစ္စ" ဆိုတာ အပြင်မှာ လုပ်မှ ကုသိုလ်ရတာ မဟုတ်ဘူး၊ အိမ်ထဲမှာလည်း လုပ်လို့ရတယ်၊ မျှော်လင့်ချက်မပါတဲ့ စေတနာကမှ အမြတ်ဆုံး ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြုံတွေ့ရတတ်တဲ့ စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ အထင်လွဲခံရမှုတွေကို ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို ကျော်ဖြတ်မလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2639) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း တော်တော်များများ ကြုံဖူးကြမယ့် ကိစ္စလေးပါ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လာလုပ်တဲ့ ဒကာမကြီးတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက အင်မတန် စေတနာထက်သန်တယ်။ နေ့တိုင်းလာတယ်၊ ဘုရားပန်းလဲတယ်၊ တံမြက်စည်းလှည်းတယ်၊ လာသမျှ ဧည့်သည်တွေကို ရေလိုက်တိုက်တယ်။ သူ လုပ်လိုက်ရင် တက်ကြွနေတာပဲ။
ဒါပေမဲ့ တစ်ရက်ကျတော့ သူက မျက်နှာကြီး နီရဲပြီး ရုံးခန်းထဲ ဝင်လာတယ်။ ဒေါသတွေ ထွက်ပြီး ငိုမဲ့မဲ့နဲ့ ပြောတယ်။ "ဆရာတော်... တပည့်တော်မ ဒီလောက် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ပေးနေတာ၊ ဟို ဝန်ထမ်းကလေးက တပည့်တော်မကို အော်တယ်ဘုရား။ 'အန်တီကြီး... အဲဒီပန်းအိုးက ဒီနေရာ ထားရမှာ မဟုတ်ဘူး၊ ဟိုဘက် ရွှေ့လိုက်' တဲ့။ သူက အမိန့်ပေးသလို ပြောတာ။ တပည့်တော်မက သူ့ဝန်ထမ်းလည်း မဟုတ်ဘူး၊ လစာယူထားတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ စေတနာနဲ့ လာလုပ်တာကို ဒီလို အပြောခံရရင် မလုပ်တော့ဘူး၊ ပြန်တော့မယ်" ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းပက်လက် လျှောက်တယ်။
သူ့ခမျာ "ငါ စေတနာနဲ့ လုပ်တာပဲ" ဆိုတဲ့ မာနလေး ထိခိုက်သွားတာပေါ့။ သူက လစာမလိုချင်ပေမယ့် "လေးစားမှု" (Respect) နဲ့ "အသိအမှတ်ပြုမှု" (Recognition) ကိုတော့ လိုချင်နေတာကိုး။ အဲဒါ မရတဲ့အခါကျတော့ စေတနာက ဒေါသအဖြစ် ပြောင်းသွားတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 24, Article 24.1) ဖြစ်တဲ့ "စေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို တန်ဖိုးထား ဆက်ဆံခြင်းနှင့် အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဖြေရှင်းခဲ့ရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ရေအေးအေးလေး တစ်ခွက် တိုက်ပြီး မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာမကြီး... ဒကာမကြီး ဒီကို လာလုပ်တာ ဘယ်သူ့အတွက် လာလုပ်တာလဲ။ ဟို ဝန်ထမ်းကလေးအတွက် လာလုပ်တာလား၊ ဘုရားအတွက် လာလုပ်တာလား" လို့ မေးလိုက်တယ်။
သူက "ဘုရားအတွက် လာလုပ်တာပါဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။
"အေး... ဘုရားအတွက် လာလုပ်တာ ဆိုရင်၊ ဘုရားက ဒကာမကြီး လုပ်သမျှကို သိတယ်လေ။ ဟိုကလေးက မသိလို့ ပြောမိတာ ဖြစ်မယ်။ သူ့စကားတစ်ခွန်းကြောင့် ဒကာမကြီးရဲ့ ကုသိုလ်ကို အဖိတ်အစင် အဖြစ်မခံပါနဲ့။ သူက အော်ပေမယ့် ကိုယ်က သည်းခံလိုက်ရင် 'ခန္တီပါရမီ' ပါ ထပ်ရသွားတာပေါ့။ အဲဒါ ပိုမမြတ်ဘူးလား" လို့ ဖျောင်းဖျလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းက ဆက်ပြောတယ်။ "စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆိုတာ 'စေတနာ' က အဓိကပဲ။ စေတနာဆိုတာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်တာ။ သူများက အသိအမှတ်ပြုမှ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ သူများက 'သာဓု' မခေါ်ရင် ကိုယ့်ဘာသာ 'ငါ့စေတနာ ငါသိတယ်... သာဓု သာဓု' လို့ ခေါ်လိုက်။ အဲဒါဆိုရင် ဘယ်တော့မှ စိတ်မဆင်းရဲရတော့ဘူး" လို့ (Method #85) သဘောတရားနဲ့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။
အဲဒီလို ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာမကြီးလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့... တပည့်တော်မက 'ငါ လူကြီးပဲ၊ ငါ အပင်ပန်းခံ လုပ်နေတာပဲ' ဆိုတဲ့ အစွဲ ဝင်နေလို့ ခံစားသွားရတာပါ" ဆိုပြီး စိတ်ပြေသွားတယ်။ နောက်ပိုင်းကျတော့ သူက အဲဒီ ဝန်ထမ်းကလေးကိုတောင် မုန့်ပြန်ကျွေးပြီး "သားရေ... အန်တီကြီး မသိလို့ မှားလုပ်မိရင် ပြောနော်" ဆိုပြီး ပြန်တည့်သွားကြတယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ငါ လုပ်ပေးတယ်" ဆိုတဲ့ "ငါ" (Atta) ပါနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ထိခိုက်မှု ရှိနေဦးမှာပဲ။ "ငါ" ကို ဖြုတ်ပြီး "ကုသိုလ်ပြုတယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်သက်သက်နဲ့ လုပ်နိုင်မှသာ စိတ်ချမ်းသာတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဖြစ်နိုင်မှာပါ။ "ပါရမီ" ဖြည့်တဲ့ လမ်းခရီးမှာ ခလုတ်တံသင်း ဆိုတာ ရှိစမြဲပါ။ အဲဒီ ခလုတ်တွေကို "သည်းခံခြင်း" နဲ့ ကျော်ဖြတ်မှ ပန်းတိုင်ကို ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "စေတနာ့ဝန်ထမ်းနှင့် ဝေယျာဝစ္စ" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း တရားတို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခံနေရသော သတ္တဝါတို့၏ ဘဝသည် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ဒုက္ခသည်တွေကို ကူညီရာမှာ "ငါ လုပ်ပေးတာ၊ ငါ့ကျေးဇူး" လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာမာန၊ အသိအမှတ်ပြု ခံချင်တဲ့ လောဘတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာမာနတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး မျှော်လင့်ချက်မပါသော စေတနာသက်သက်ဖြင့် ငြိမ်းအေးစွာ ကူညီနိုင်ခြင်း၊ ကိလေသာဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများ ကျဆင်းခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ စေတနာမွန်မြတ်မှုကို ရရှိဖို့အတွက် စာဂနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများခြင်း၊ ဝေယျာဝစ္စ ပြုခြင်း၊ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အတ္တမာန ကင်းစင်သော စေတနာရှင်များ ဖြစ်ကြပါစေ၊ မိမိတို့၏ လုပ်အားဖြင့် လောကကို အလှဆင်နိုင်သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းကောင်းများ တိုးပွားကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် သံသရာဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.