Day: 313 | November 9 | အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု (Violence Against Women) | မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ကကစူပမသုတ် (စာ-၁၇၉) | Gender-Based Violence (GBV) & Psychology

 

Day: 313 |  November 9 |  အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု (Violence Against Women) |  မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ကကစူပမသုတ် (စာ-၁၇၉) |  Gender-Based Violence (GBV) & Psychology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၉) ရက်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၄) ရက်နေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၉) ရက်နေ့၊ အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်၍ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းပြီး၊ စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ ခေတ်ကာလ အခြေအနေအရ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ "အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု နှင့် ကကစူပမ မေတ္တာ" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်လေး ဖြစ်ပါတယ်။ လောကမှာ အားနွဲ့သူကို အနိုင်ကျင့်တာဟာ သူရဲကောင်းတို့ရဲ့ လုပ်ရပ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ဖောက်ပြန်မှု တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ပြီးတော့ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိတဲ့ အမျိုးသမီးများ၊ မိခင်များ၊ နှမများကို ကိုယ်ချင်းစာစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် "ကရုဏာ ကမ္မဋ္ဌာန်း" လေးကို အရင် စီးဖြန်းကြရအောင်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။

ကိုယ့်ရဲ့ မိခင်၊ သို့မဟုတ် ညီမလေး၊ သို့မဟုတ် သမီးလေး တစ်ယောက်ယောက်ကို စိတ်အာရုံထဲမှာ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့လေးတွေဟာ ဘေးအန္တရာယ်တစ်ခုခု ကြုံနေရရင် ဘယ်လောက်တောင် ကြောက်လန့်နေရှာမလဲလို့ တွေးဆပြီး... "ဒီအမျိုးသမီးငယ်လေး ဘေးအန္တရာယ် ကင်းပါစေ... ကိုယ်ဆင်းရဲ စိတ်ဆင်းရဲ ကင်းပါစေ... အကြမ်းဖက်မှု ဘေးမှ လွတ်မြောက်ပါစေ" လို့ စိတ်ထဲကနေ လေးလေးနက်နက် ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါ။ ကရုဏာစိတ်ကလေး နှလုံးသားထဲမှာ စိုပြည်လာအောင် တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို "ကျား-မ အခြေပြု အကြမ်းဖက်မှု" (Gender-Based Violence - GBV) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ လူတစ်ယောက်က ဘာလို့ နောက်တစ်ယောက်ကို ရိုက်နှက်သလဲ၊ နှိပ်စက်သလဲ။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသားတွေက အမျိုးသမီးတွေအပေါ် ဘာလို့ အကြမ်းဖက်ကြသလဲ။

ခေတ်သစ် စိတ်ပညာရှင်တွေနဲ့ လူမှုဗေဒ ပညာရှင်တွေရဲ့ လေ့လာချက်အရ အကြမ်းဖက်မှု ဆိုတာ "Power and Control" (အာဏာနှင့် ထိန်းချုပ်လိုမှု) ကနေ မြစ်ဖျားခံပါတယ်တဲ့။ တချို့က ထင်ကြတယ်၊ ဒေါသထွက်လို့ ရိုက်တာပါလို့။ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီ ဒေါသရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ "ငါက သူ့ထက် သာတယ်၊ ငါက သူ့ကို ပိုင်တယ်၊ သူ ငါ့စကား နားထောင်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တ (Ego) နဲ့ မာန (Mana) ကြီးစိုးနေလို့ပါ။

သိပ္ပံနည်းကျ ဦးနှောက်လည်ပတ်ပုံ (Neuroscience) အရ ပြောရရင်... အကြမ်းဖက်သူတွေရဲ့ ဦးနှောက်မှာ "Amygdala" (စိတ်ခံစားမှု ဗဟိုချက်) က အလွန်အမင်း အလုပ်လုပ်ပြီး၊ "Prefrontal Cortex" (ဆင်ခြင်တုံတရား ဗဟိုချက်) ကို လွှမ်းမိုးသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို "Amygdala Hijack" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီလို ဖြစ်သွားတဲ့အခါ သူတို့ဟာ လူ့စိတ် ပျောက်ပြီး တိရစ္ဆာန်စိတ်လို ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မီးတောင်တစ်ခု ပေါက်ကွဲတာနဲ့ တူပါတယ်။ မီးတောင်ထဲမှာ ဖိအား (Pressure) တွေ များလာတဲ့အခါ ထိပ်ဝကနေ ချော်ရည်ပူတွေ ပန်းထွက်လာသလိုပါပဲ။ အကြမ်းဖက်သူရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း မကျေနပ်မှုတွေ၊ စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှုတွေ၊ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ စုပုံလာတဲ့အခါ အားနွဲ့သူဖြစ်တဲ့ ဇနီးမယား သို့မဟုတ် သမီးပျိုတွေအပေါ်ကို ပေါက်ကွဲချလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... "စိတ်ဖိစီးလို့ ရိုက်တာပါ" ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေကို လက်ခံလို့ မရပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေမှာ "တိရစ္ဆာန်နဲ့ မတူတဲ့ အသိဉာဏ်" ရှိလို့ပါပဲ။ အကြမ်းဖက်မှုဟာ ရောဂါတစ်ခုလို ကူးစက်တတ်ပါတယ်။ အဖေက အမေ့ကို ရိုက်တာ မြင်ဖူးတဲ့ သားဟာ ကြီးလာရင် သူ့မိန်းမကို ရိုက်ဖို့ ဝန်မလေးတော့ဘူး။ ဒါကို "Cycle of Violence" (အကြမ်းဖက်မှု သံသရာ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် (၁၃)၊ ပုဒ်မ ၁၃.၃ (Article 13.3 - Zero Tolerance for Harassment & Violence) မှာ ပါရှိတဲ့ "အကြမ်းဖက်မှုကို လုံးဝ သည်းမခံခြင်း" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ ပြတိုက်ဝင်းအတွင်းမှာ ဘယ်သူ့ကိုမှ လက်ပါခွင့်၊ နှုတ်ပါခွင့် မရှိဘူးလို့ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်ထားပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... တစ်ခါတလေကျတော့ မိန်းမတွေကလည်းစွာလွန်းလို့ သည်းမခံနိုင်ဘဲ ရိုက်မိတာမျိုး ရှိတတ်တယ်ဘုရား" တဲ့။ ဒကာကြီးရေ... သတိထားနော်။ "သူမှားလို့ ငါရိုက်တာ" ဆိုတာ အကြောင်းပြချက် မဟုတ်ဘူး။ သူမှားရင် ဥပဒေနဲ့ ဖြေရှင်းလို့ ရတယ်။ စကားနဲ့ ပြောလို့ ရတယ်။ လက်ပါလိုက်တာကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ "သည်းခံနိုင်စွမ်း" (Tolerance) မရှိတာကို ဝန်ခံလိုက်တာပါပဲ။ ဘုရားရှင်ကတော့ တစ်ဖက်သားက ဘယ်လောက်ပဲ ဆိုးဆိုး၊ ကိုယ့်စိတ်ကို မပြစ်မှားဖို့ ဟောထားပါတယ်။ ဘယ်လောက်ထိ သည်းခံခိုင်းသလဲ ဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီ "အကြမ်းဖက်မှု" နဲ့ "ဒေါသ" ကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် ပါဠိတော်တွေမှာ ဘယ်လောက်တောင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဥပမာပေးပြီး ဟောကြားခဲ့သလဲ၊ မိမိကိုယ်ကို အကြမ်းဖက်သမား မဖြစ်အောင် ဘယ်လို စိတ်ထားမွေးမြူရမလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော်၊ ဩပမ္မဝဂ်၊ ကကစူပမသုတ် (စာမျက်နှာ-၁၇၉) မှာ လာရှိတဲ့ အလွန်ထင်ရှားတဲ့ "လွှ ဥပမာ" ဒေသနာတော်ကို အရင် ပူဇော်ကြည့်ရအောင်။ ဒီသုတ်ဟာ သည်းခံခြင်းနဲ့ မေတ္တာထားခြင်းအတွက် အထွတ်အထိပ်ပါပဲ။

"ဥဘတောဒဏ္ဍကေန စေပိ ဘိက္ခဝေ ကကစေန စောရာ ဩစရကာ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩကန္တေယျုံ။ တတြာပိ ယော မနံ ပဒုသေယျ၊ န မေ သော တေန သာသနကရော။"

ဒီပါဠိတော်လေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ပြီး ခေတ်သစ် စိတ်ပညာ (Psychology of Anger Management) နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ နားထောင်နော်။ ဘုရားရှင်က ဘယ်လောက်ထိ သည်းခံခိုင်းသလဲ ဆိုတာ ကြက်သီးထစရာ ကောင်းပါတယ်။

"ဘိက္ခဝေ" = ချစ်သားရဟန်းတို့၊

"စောရာ ဩစရကာ" = ခရီးသွားတို့ကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်တတ်သော ခိုးသူတို့သည်၊

"ဥဘတောဒဏ္ဍကေန" = ရိုးနှစ်ဖက် တပ်ထားသော၊

"ကကစေန" = လွှဖြင့်၊

"အင်္ဂမင်္ဂါနိ" = ခြေလက် အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို၊

"စေပိ ဩကန္တေယျုံ" = အကယ်၍ ဖြတ်တောက်ကုန်ငြားအံ့၊

"တတြာပိ" = ထိုသို့ ဖြတ်တောက်ခံရသော အခါ၌ပင်လျှင်၊

"ယော" = အကြင်သူသည်၊

"မနံ" = မိမိစိတ်ကို၊

"ပဒုသေယျ" = ပြစ်မှားစေငြားအံ့ (ဒေါသထွက်ငြားအံ့)၊

"သော" = ထိုသူသည်၊

"တေန" = ထိုသို့ စိတ်ကို ပြစ်မှားစေခြင်းဖြင့်၊

"မေ" = ငါဘုရား၏၊

"သာသနကရော" = အဆုံးအမကို လိုက်နာသူ၊

"န" = မဟုတ်တော့ချေ။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါဦး။ ကိုယ့်ကို လွှနဲ့ တိုက်ပြီး ခြေတွေ လက်တွေ ဖြတ်နေတာတောင် စိတ်မဆိုးရဘူးတဲ့။ ဘာဖြစ်လို့လဲ။ အကယ်၍ စိတ်ဆိုးလိုက်မယ်၊ ပြန်ပြီး ရန်ငြိုးဖွဲ့လိုက်မယ် ဆိုရင် ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ "ဒေါသ" (Dosa) ဆိုတဲ့ အဆိပ်မိသွားပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်မသေခင် စိတ်က အရင် သေသွားမှာ စိုးလို့ပါပဲ။

ဒါကို အိမ်တွင်း အကြမ်းဖက်မှု (Domestic Violence) နဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။ ဇနီးမယားကို ရိုက်နှက်နေတဲ့ ယောကျာ်းတစ်ယောက်ဟာ တကယ်တော့ သူ့လက်ထဲမှာ လွှမကိုင်ထားပေမဲ့၊ သူ့ရဲ့ နှုတ်ကထွက်တဲ့ စကားလုံးကြမ်းတွေ၊ သူ့ရဲ့ လက်သီးတွေဟာ တစ်ဖက်သားရဲ့ နှလုံးသားကို လွှနဲ့ တိုက်သလို ပြတ်တောက်အောင် လုပ်နေတာပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ အကြမ်းဖက်ခံရသူ အနေနဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှု (Dukkha Vedana) ကို ရှောင်လွှဲလို့ မရရင်တောင်၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှု (Domanassa) မဖြစ်အောင် "မေတ္တာ" ဆိုတဲ့ သံချပ်ကာ ဝတ်ဆင်ထားရပါမယ်။ တကယ်လို့ ကိုယ်ကပါ ပြန်ပြီး ဒေါသထွက်၊ ပြန်ပြီး ရန်ငြိုးဖွဲ့နေရင် "အကြမ်းဖက်မှု သံသရာ" (Cycle of Violence) က ဘယ်တော့မှ ပြတ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (Constitution) မှာ ပါရှိတဲ့ "ရန်ကို ရန်ချင်း မတုံ့ပြန်ရေးနှင့် မေတ္တာဖြင့် အနိုင်ယူရေး" (Non-Violence & Metta Strategy) ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "အကြမ်းဖက်မှု" နဲ့ "မေတ္တာ" သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အမှတ်စဉ် (၆၇) ဖြစ်တဲ့ "ကရုဏာ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြောနည်း" (Triggering Compassion) ကို အသုံးပြုပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - မနောဒွါရ (Mind Door)။

(၂) အာရုံ - အကြမ်းဖက်သူ၏ ပုံရိပ် (Person) နှင့် အသံ (Sound)။

(၃) ဝိညာဉ် - မြင်သိစိတ်၊ ကြားသိစိတ်။

(၄) စေတနာ - "အဗျာပါဒ" (ဒေါသကင်းခြင်း/မေတ္တာ)။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဓိက ပြဿနာက "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" ပါ။ အကြမ်းဖက်သူကလည်း "ငါ့မိန်းမ၊ ငါပိုင်တယ်၊ ငါလုပ်ချင်သလို လုပ်မယ်" ဆိုပြီး စွဲလမ်းသလို၊ ခံရသူကလည်း "ငါ့ကို ရိုက်ရမလား၊ ငါ့ကို စော်ကားရမလား" ဆိုပြီး "ငါ" စွဲနဲ့ ခံစားနေကြတယ်။

တကယ်တမ်း ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်... ရိုက်တဲ့သူမှာ "ဒေါသ စေတသိက်" (Anger Factor) က ရုပ်ကို တွန်းကန်ပြီး လှုပ်ရှားစေတာပါ။ သူ့ကို "လူဆိုး" လို့ မြင်မယ့်အစား "ဒေါသရောဂါသည်" (Patient infected by Anger Virus) လို့ မြင်ကြည့်ပါ။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ပြောကြတယ်။ ဒေါသထွက်နေတဲ့ အချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ Cortisol နဲ့ Adrenaline ဆိုတဲ့ Stress Hormone တွေ အများကြီး ထွက်လာတယ်။ အဲဒီ ဟော်မုန်းတွေက ဦးနှောက်ကို အဆိပ်သင့်စေတယ်။ ဆိုလိုတာက သူများ ကို ရိုက်နေတဲ့သူဟာ တကယ်တော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အရင် အဆိပ်ခတ်နေတာပါပဲ။

ဒါကို လက်တွေ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ 

အကယ်၍ ကိုယ့်အိမ်မှာ၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဒေါသထွက်ပြီး အော်ဟစ် ရိုက်နှက်မယ့် အခြေအနေ ကြုံလာရင်... ပထမဆုံး "အသက်ကို ဝဝ ရှူပါ"။

ပြီးရင် ကိုယ့်စိတ်ထဲက ကြောက်စိတ်၊ ဒေါသစိတ်ကို အရင် ရှုပါ။ "ကြောက်တယ်... ကြောက်တယ်"၊ "တုန်တယ်... တုန်တယ်"။

ပြီးရင် တစ်ဖက်လူကို ကြည့်ပြီး နှလုံးသွင်း ပြောင်းလိုက်ပါ။ "ဪ... ဒီလူ့ခမျာ အခုချိန်မှာ ငရဲမီး (Hell Fire) တွေ သူ့ရင်ထဲမှာ လောင်နေပါလား။ သူ အလွန် ဆင်းရဲနေပါလား။ သူ့ရဲ့ ဒေါသက သူ့ကို နှိပ်စက်နေပါလား" လို့ ကရုဏာ သက်လိုက်ပါ။

"သူ့ဒေါသက ငါ့ကို မလောင်ပါစေနဲ့" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြီး မေတ္တာပို့ပါ။ မေတ္တာဆိုတာ ရေအေးနဲ့ တူပါတယ်။ တစ်ဖက်က မီးတောက်နေရင် ကိုယ်က ရေအေးနဲ့ ပက်မှ ငြိမ်းမှာပါ။ ကိုယ်ကပါ ဆီလောင်းလိုက်ရင် (ပြန်အော်လိုက်ရင်) တစ်အိမ်လုံး ပြာကျသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... မေတ္တာထားပါဆိုပြီး အသေခံရမှာလား" တဲ့။ မဟုတ်ပါဘူး ဒကာမကြီး။ မေတ္တာထားတယ် ဆိုတာ "အညံ့ခံတာ" မဟုတ်ဘူး။ "စိတ်မတုန်လှုပ်တာ" ကို ပြောတာ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကာကွယ်ရမယ် (Self-Defense)။ ဘေးလွတ်ရာ ရှောင်ရမယ်။ ဥပဒေနဲ့ ဖြေရှင်းရမယ်။ ဒါပေမဲ့ "ရန်ငြိုး" (Hatred) မပါဘဲ ဖြေရှင်းရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ ရန်ငြိုးမပါမှ အမှားအမှန်ကို ပိုမြင်နိုင်ပြီး ထိရောက်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု" နဲ့ "ကရုဏာ မေတ္တာ" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၉) ရက်နေ့၊ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု ကာလ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဂါထာတော်မှာ "ယေ စ ခေါ တေ" လို့ အစချီပြီး ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အနတ္တသဘော၊ ဒုက္ခသဘောကို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် "ကာယိက ဒုက္ခ" (ကိုယ်ဆင်းရဲ) နဲ့ "စေတသိက ဒုက္ခ" (စိတ်ဆင်းရဲ) ကို ခွဲခြားမြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေ အနေနဲ့ အကြမ်းဖက်ခံရလို့ ကိုယ်ခန္ဓာ နာကျင်တာဟာ ရှောင်လွှဲလို့ မရကောင်း မရနိုင်ပေမဲ့၊ စိတ်ထဲမှာ "ငါ့ဘဝက အရှုံးပဲ၊ ငါက သနားစရာပဲ" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ နှိပ်စက်နေတဲ့ စိတ်ဆင်းရဲမှုကိုတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်တဲ့ ဉာဏ်ပညာနဲ့ ဖယ်ရှားပစ်ရပါမယ်။ "ငါ့ကိုယ်" ဟာ သူတစ်ပါးရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှု (Property) မဟုတ်ဘူး၊ ကံကံ၏ အကျိုးကိုသာ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ လွတ်လပ်တဲ့ ခန္ဓာ ဖြစ်တယ်လို့ သဘောပေါက်လိုက်ရင် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားတွေ ပြန်ရလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2613 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က ပြတိုက်ရဲ့ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း "ကိုလှမောင်" နဲ့ သူ့ဇနီး "မမြ" တို့ရဲ့ အဖြစ်အပျက်ပါ။ ကိုလှမောင်က အလုပ်တော့ ကြိုးစားတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒေါသကြီးပြီး သောက်စားတတ်တဲ့ အကျင့်ရှိတယ်။ မမြကတော့ ပြတိုက်ကို နေ့လယ်စာ ထမင်းချိုင့် လာပို့လေ့ရှိတဲ့ ဇနီးသည်ပေါ့။

တစ်နေ့မှာ မမြက ထမင်းချိုင့် လာပို့တာ နည်းနည်း နောက်ကျသွားတယ်။ ကိုလှမောင်က ဗိုက်ဆာပြီး ဒေါသတွေ ထွက်နေပြီ။ မမြ ရောက်လာတာနဲ့ လူတွေရှေ့မှာတောင် မရှောင်ဘဲ အော်ဟစ် ဆဲဆိုတော့တာပဲ။

"နင် ဘာလုပ်နေလို့ အခုမှ လာတာလဲ၊ ငါ့ကို ငတ်သေအောင် လုပ်နေတာလား" ဆိုပြီး ထမင်းချိုင့်ကို ပုတ်ထုတ်လိုက်တယ်။ ဟင်းတွေ ဖိတ်စင်ကုန်တာပေါ့။ ပြီးတော့ မမြကို ပါးရိုက်ဖို့ လက်ရွယ်လိုက်တယ်။ မမြခမျာ ကြောက်လန့်ပြီး တုန်နေရှာတယ်။ မျက်ရည်တွေလည်း ကျလို့ပေါ့။

အဲဒီ အချိန်မှာ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးမှူး "ဦးဓမ္မ" ရောက်လာတယ်။ ဦးဓမ္မက ချက်ချင်းပဲ ကြားထဲက ဝင်တားလိုက်တယ်။ သူက ဒေါသနဲ့ ပြန်မအော်ဘဲ၊ Policy 13 (Article 13.3 - Zero Tolerance Policy) ကို ကိုင်စွဲပြီး တည်ငြိမ်စွာ ပြောလိုက်တယ်။

"ကိုလှမောင်... ရပ်လိုက်ပါ။ ဒကာ လက်ကို ချလိုက်ပါ။ ဒီနေရာဟာ အကြမ်းဖက်ရမယ့် နေရာ မဟုတ်ဘူး"

ကိုလှမောင်က ဒေါသ မပြေသေးဘူး။ "ဆရာ ဝင်မပါနဲ့၊ ဒါ ကျုပ်မိန်းမ၊ ကျုပ်ဆုံးမတာ" လို့ ပြန်အော်တယ်။

ဦးဓမ္မက ပြုံးပြီး မေးခွန်းတစ်ခု မေးလိုက်တယ်။ (Method #67 - Triggering Compassion).

"ကိုလှမောင်... ဒကာ မိန်းမကို ဒကာ ပိုင်တယ်လို့ ထင်နေတာလား။ သေချာ ကြည့်စမ်းပါဦး။ ဒကာရှေ့မှာ တုန်နေတဲ့ အမျိုးသမီးဟာ ဒကာရဲ့ ကျွန် မဟုတ်ဘူးနော်။ သူလည်း လူသားပဲ။ ဒကာ ဗိုက်ဆာမှာ စိုးလို့ အမောတကော လာပို့ရှာတာ။ အခု ဒကာ လုပ်လိုက်တော့ သူ ဘယ်လောက် ကြောက်သွားမလဲ၊ ဘယ်လောက် ရှက်သွားမလဲ။ ဒကာ သမီးလေးကို သူများက ဒီလို လုပ်ရင် ဒကာ ခံနိုင်မလား"

အဲဒီ "သမီးလေး" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ကိုလှမောင်ရဲ့ နှလုံးသားကို ထိသွားတယ်။ သူ့ရဲ့ Amygdala (စိတ်ရိုင်း) ကို Prefrontal Cortex (ဆင်ခြင်တုံတရား) က ပြန်ထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်တယ်။ သူ မမြကို ကြည့်လိုက်တော့ တကယ်ပဲ ကြောက်လန့်နေတဲ့ မျက်လုံးတွေကို တွေ့လိုက်ရတယ်။ သူ့စိတ်ထဲက ဒေါသ မီးတောက်ကြီး ငြိမ်းသွားပြီး "နောင်တ" (Remorse) ရသွားတယ်။

ကိုလှမောင်က ခေါင်းငိုက်စိုက်ကျသွားတယ်။ "ကျွန်တော် မှားသွားတယ် ဆရာ... စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဖြစ်သွားတယ်" လို့ ဝန်ခံတယ်။

ဦးဓမ္မက ဆက်ပြီး ဆုံးမတယ်။ "ကိုလှမောင်... ယောကျာ်းကောင်း ဆိုတာ မိန်းမကို နိုင်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ကိုယ့်ဒေါသကို နိုင်တာကို ခေါ်တာ။ ဒီနေ့ကစပြီး လွှဥပမာကို သတိရပါ။ ဘယ်လောက်ပဲ စိတ်ဆိုးစရာ ကြုံကြုံ၊ လက်မပါစေနဲ့"

အဲဒီနောက် ကိုလှမောင်ဟာ ဖိတ်စင်သွားတဲ့ ထမင်းတွေကို ပြန်ကောက်၊ မမြကို တောင်းပန်ပြီး အိမ်ပြန်ပို့လိုက်တယ်။ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ စည်းကမ်းအရ သတိပေးစာ (Warning) တော့ ထုတ်လိုက်ရပေမဲ့၊ ကိုလှမောင်ရဲ့ ဘဝကတော့ အကြမ်းဖက်လမ်းကြောင်းကနေ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ပါပြီ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

မမြ ခံစားခဲ့ရတဲ့ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ကိုလှမောင်ရဲ့ ပူလောင်တဲ့ ဒေါသစိတ်တွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

"ငါ့မိန်းမ ငါပိုင်တယ်" ဆိုတဲ့ မာန၊ အတ္တ၊ အာဏာပြလိုမှု (Mana/Dosa) ဟာ ဒီအကြမ်းဖက်မှုကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုလှမောင် အမှန်တရားကို မြင်ပြီး ဒေါသ ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ အကြမ်းဖက်မှု ရပ်တန့်သွားတဲ့ ငြိမ်းချမ်းမှုဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းအောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ ကိုယ်ချင်းစာတရား (မေတ္တာ/ကရုဏာ)၊ သတိတရား နဲ့ စည်းကမ်း လိုက်နာမှု (သီလ) တို့ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း "အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု" ဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်အိမ်ထဲမှာ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။ လက်မပါခင်၊ နှုတ်မပါခင် "မေတ္တာ" ကို အရင် ရှေ့တန်းတင်ပါ။ အားနွဲ့သူကို စောင့်ရှောက်တာမှသာ စစ်မှန်တဲ့ "အမျိုးကောင်းသား" ပီသမှာ ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးချင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ဒေါသ အာဃာတ တရားများကို မေတ္တာဖြင့် အနိုင်ယူနိုင်ကြပါစေ။ အမျိုးသမီးများ၊ မိခင်များ၊ နှမများကို လေးစားတန်ဖိုးထားခြင်းဖြင့် သာယာအေးချမ်းသော လူ့ဘောင်လောကကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ အကြမ်းဖက်မှု ကင်းဝေးကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.