Total Pageviews

Monday, February 2, 2026

Day 71 Mar 12 Year 2023 Topic: အဆိပ်အတောက်နှင့် စိတ်၏ ဓာတုဗေဒ (Toxins & Toxicology)

Day 71 Mar 12 Year 2023 Topic: အဆိပ်အတောက်နှင့် စိတ်၏ ဓာတုဗေဒ (Toxins & Toxicology)

သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဠာယတနဝဂ္ဂ၊ အာသီဝိသဝဂ်၊ အာသီဝိသောပမသုတ်


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၂) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အဆိပ်အတောက်" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အဆိပ်ကင်းစင်ခြင်း သဘောနဲ့ ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အဆိပ်အတောက်တို့မှ ကင်းစင်တော်မူပြီး၊ သံသရာတစ်လျှောက် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်နှလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော အဆိပ်ပြင်း မြွေကြီးများနှင့်တူသည့် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားတော်မူနိုင်သော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - အဆိပ်သင့်နေသော သတ္တဝါတို့အား ဓမ္မအဆိပ်ဖြေဆေးကို ကိုယ်တော်တိုင် ဖော်စပ်တိုက်ကျွေးတော်မူသော သမားတော်အကျော် ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အဆိပ်အတောက်များ ကင်းစင်သကဲ့သို့ စိတ်အတွင်းရှိ ကိလေသာ အဆိပ်အတောက်များလည်း ကင်းစင်လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ဆေးကြောသန့်စင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Kasina) လေးကို အာရုံပြုပြီး "Detox" (အဆိပ်ထုတ်) လုပ်ကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကြည်လင်အေးမြတဲ့ ရေကန်ကြီး တစ်ကန်၊ ဒါမှမဟုတ် တောင်ကျရေတံခွန်က စီးကျနေတဲ့ ရေအေးအေးလေးတွေကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီ ရေတွေက ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဖြတ်စီးသွားပြီး၊ ကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အပူအပင်တွေ၊ အဆိပ်အတောက်တွေ၊ မကျေနပ်မှုတွေကို ဆေးကြောသန့်စင်ပြီး ယူဆောင်သွားတယ်လို့ သဘောထားပါ။ "အေးတယ်... သန့်တယ်... ကြည်တယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ယူရင်းနဲ့ လောကီအာရုံတွေ၊ စီးပွားရေး လူမှုရေး ရှုပ်ထွေးမှုတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "အဆိပ်အတောက်နှင့် စိတ်၏ ဓာတုဗေဒ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ "အဆိပ်" (Toxin) လို့ ပြောလိုက်ရင် ဘယ်သူမှ မကြိုက်ကြပါဘူး။ မြွေဆိပ်၊ ကင်းဆိပ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဓာတုဗေဒ အဆိပ်တွေပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီအဆိပ်တွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဘယ်လို ဝင်ရောက်ပြီး ဖျက်ဆီးသလဲ ဆိုတာကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ "Toxicology" (အဆိပ်ဗေဒ) အရ လေ့လာကြည့်ရင် ဓမ္မသဘောတွေ အများကြီး တွေ့ရပါတယ်။

Toxicology မှာ အလွန်ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ သဘောတရား တစ်ခုရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ "Bioaccumulation" (ဇီဝစုဆောင်းခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ အဆိပ်တစ်ခုဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့အခါ တစ်ခါတည်းနဲ့ ချက်ချင်း သေစေတာမျိုး ရှိသလို (Acute Toxicity)၊ နည်းနည်းချင်းစီ ဝင်ရောက်စုဆောင်းပြီးမှ ဒုက္ခပေးတာမျိုး (Chronic Toxicity) လည်း ရှိပါတယ်။ ဥပမာ- ပြဒါး (Mercury) သို့မဟုတ် ခဲ (Lead) လို အဆိပ်မျိုးတွေပေါ့။ နေ့တိုင်း နည်းနည်းလေး ဝင်နေရင် အစပိုင်းမှာ ဘာမှ မဖြစ်သလိုပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အဆိပ်မော်လီကျူးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တစ်ရှူးတွေ၊ အသည်းတွေထဲမှာ တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာတယ်။ ဆဲလ်တွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို နှောင့်ယှက်လာတယ်။ တစ်ချိန်ကျရင် "Lethal Dose" (သေစေနိုင်သော ပမာဏ) ကို ရောက်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ် စနစ်တစ်ခုလုံး (System Failure) ဖြစ်ပြီး ပျက်စီးသွားတော့တာပါပဲ။ ဒါကို "အဆိပ်စုခြင်း" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အာသီဝိသောပမသုတ် မှာ ခန္ဓာငါးပါးနဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို "အဆိပ်ပြင်းတဲ့ မြွေကြီးလေးကောင်" (The Four Venomous Snakes) နဲ့ ဥပမာ ပေးထားပါတယ်။

"ရဟန်းတို့... ပထဝီ၊ တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါးဟာ အဆိပ်ပြင်းတဲ့ မြွေကြီးတွေနဲ့ တူတယ်။ သူတို့ကို အမြဲတမ်း ပြုစုကျွေးမွေးနေရပေမယ့်၊ နည်းနည်းလေး စိတ်အလိုမကျတာနဲ့ ပေါက်သတ်တတ်တယ်" တဲ့။

ဒါတင်မကသေးဘူး၊ တို့တစ်တွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း "အနုသယ ကိလေသာ" ဆိုတဲ့ အဆိပ်တွေက Bioaccumulation ဖြစ်နေတာ ကြာပါပြီ။ ဘဝသံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လောဘ အဆိပ်၊ ဒေါသ အဆိပ်တွေကို နည်းနည်းချင်း စုဆောင်းလာခဲ့တာ အခုဆိုရင် Lethal Dose ကို ကျော်လွန်ပြီး သံသရာထဲမှာ ဒုက္ခမျိုးစုံ ပေးနေတာပါပဲ။ အဆိပ်ဗေဒမှာ အဆိပ်မော်လီကျူးက ဆဲလ်ကို ဖျက်ဆီးသလို၊ ကိလေသာ အဆိပ်က စိတ်ရဲ့ ကုသိုလ်ဆဲလ်တွေကို ဖျက်ဆီးပစ်ပါတယ်။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ အဆိပ်အတောက်တွေ ဝင်လာတဲ့ လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်ပြီး "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ အဆိပ်အများစုက အငွေ့ (Inhalation) သို့မဟုတ် အစာ (Ingestion) ကနေ ဝင်တတ်တယ်။ ဒီနေ့တော့ "အနံ့" (Fumes) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရှုကွက်ကို သင်ပေးပါ့မယ်။

ဦးဇင်းတို့ အနံ့ဆိုးတစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် ဓာတုဆေးနံ့ တစ်ခုကို ရှူမိလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ဃာန (နှာခေါင်းအကြည်ဓာတ်) ရှိတယ်။ (ဒါက ရူပက္ခန္ဓာ)။

၂။ ဂန္ဓ (လေထဲမှာ ပါလာတဲ့ အဆိပ်ငွေ့ မော်လီကျူး) ရှိတယ်။ (ဒါက ရူပက္ခန္ဓာ)။

၃။ ဃာနဝိညာဉ် (နံမှန်းသိတဲ့ စိတ်) ပေါ်လာတယ်။ (ဒါက ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... အဆိပ်ငွေ့တွေ၊ ငါ သေတော့မယ်၊ ငါ မွန်းကြပ်လာပြီ" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်လာတယ်။ အဲဒီ "ငါ" ဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက် ကြောက်စိတ် (မောဟ)၊ ဒေါသ (အငြိုး) တွေ ဖြစ်ကုန်တယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

အနံ့ရတဲ့အခါ... "အဆိပ်ပဲ" လို့ တွေးပြီး မကြောက်ပါနဲ့။ "ငါ ရှူမိပြီ" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"နံတယ်... သိတယ်... နံတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

လေထဲက ဓာတ်ငွေ့ မော်လီကျူးလေးတွေက နှာခေါင်းအကြည်ကို လာရိုက်ခတ်တာပါ။ (Impact of Elements).

အဲဒီမှာ "ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ" မရှိပါဘူး။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က မီးခိုးငွေ့တွေနဲ့ လှည့်စားသလို၊ အဝိဇ္ဇာက "ငါ အဆိပ်သင့်နေတယ်" လို့ လှည့်စားနေတာပါ။ တကယ်တော့ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုပါပဲ။

အဲဒီ "နံတယ်" ဆိုတဲ့ စိတ်ကလေးဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်။

အနံ့ဆိုးတွေ နှိပ်စက်နေလို့ "ဒုက္ခ"

ရှူချင်သည်ဖြစ်စေ၊ မရှူချင်သည်ဖြစ်စေ သဘာဝအတိုင်း ဝင်လာလို့ "အနတ္တ"

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ သေတော့မယ်" ဆိုတဲ့ ကြောက်စိတ် (Panic) ပျောက်သွားပြီး၊ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်တဲ့ သတိ (Safety Awareness) ဝင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ သတိဟာ အကောင်းဆုံး အဆိပ်ဖြေဆေး (Antidote) ပါပဲ။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2371 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ပြတိုက်ဆိုတာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို ထိန်းသိမ်းရတဲ့ နေရာဆိုတော့၊ ပစ္စည်းတွေကို မပျက်စီးအောင် ကာကွယ်ဖို့အတွက် ဓာတုဆေးဝါး (Chemical Preservatives) တွေကို အသုံးပြုရပါတယ်။ တစ်နေ့တော့ ပြတိုက်ရဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး အခန်း (Conservation Lab) မှာ ဝန်ထမ်း လူငယ်လေး တစ်ယောက် "မောင်ဘ" (အမည်လွှဲ) အလုပ်လုပ်နေတယ်။ သူက အဆိပ်ငွေ့ ပျံ့နှံ့နိုင်တဲ့ ဆေးရည် တစ်မျိုးကို ကိုင်တွယ်ရမယ့် တာဝန် ရှိတယ်။ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ Policy 8 (Hazardous Material Safety) မှာ ဓာတုဆေးဝါး ကိုင်တွယ်ရင် ဘာတွေ ဝတ်ဆင်ရမယ် ဆိုတာ အတိအကျ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။ အထူးသဖြင့် Article 8.7 မှာ "Ventilation & PPE" (လေဝင်လေထွက်နှင့် အကာအကွယ်ဝတ်စုံ) အကြောင်း ပါရှိတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီကောင်လေးက နည်းနည်း ပေါ့ဆတယ်။ "ခဏလေး လုပ်ရမှာပဲ၊ ဘာဖြစ်မှာလဲ" ဆိုပြီး Mask (နှာခေါင်းစည်း) မတပ်ဘူး၊ လေစုပ်စက် (Exhaust Fan) မဖွင့်ဘူး။ လက်အိတ်လောက်ပဲ စွပ်ပြီး ဆေးပုလင်းကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ ရုတ်တရက်... ဆေးပုလင်းထဲက အဆိပ်ငွေ့ (Toxic Fumes) တွေက အခန်းထဲမှာ ပျံ့သွားတယ်။ သူက အနံ့ နည်းနည်းပဲ ရလိုက်တာပါ ဆိုပြီး ဂရုမစိုက်ဘူး။ ဒါပေမဲ့ Toxicology သဘောအရ အဆိပ်ငွေ့တွေက နှာခေါင်းကနေတဆင့် သွေးကြောထဲ ရောက်၊ ဦးနှောက်ကို ဒုက္ခပေးတာ မြန်ပါတယ်။ နာရီဝက်လောက် ကြာတဲ့အခါ သူ့ခေါင်းတွေ မူးလာတယ်၊ အသက်ရှူ ကျပ်လာတယ်၊ မျက်လုံးတွေ ပြာဝေလာတယ်။ "Lethal Threshold" ကို မရောက်ခင်မှာ ခန္ဓာကိုယ်က သတိပေးတဲ့ လက္ခဏာတွေ ပြလာတာပေါ့။

ကံကောင်းလို့ ဓာတ်ခွဲခန်းမှူး ရောက်လာပြီး သူ့ကို အခန်းပြင် ချက်ချင်း ဆွဲထုတ်၊ လေကောင်းလေသန့် ပေးပြီး ဆေးရုံ ပို့လိုက်ရတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်က Template T163 (Hazardous Material Incident Log) ကို ချက်ချင်း ဖြည့်သွင်းပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု လုပ်ရပါတယ်။ ပြဿနာရဲ့ အရင်းအမြစ်က ဘာလဲဆိုတော့... "မမြင်ရတဲ့ အဆိပ်ကို လျှော့တွက်ခြင်း" ပါပဲ။ အနံ့ မပြင်းလို့ ဘာမှ မဖြစ်လောက်ဘူး ဆိုတဲ့ "မောဟ" ကြောင့် အသက်အန္တရာယ် ကြုံခဲ့ရတာပါ။ မောင်ဘ ပြန်ကောင်းလာတဲ့အခါ ဦးဇင်း သူ့ကို ဆုံးမဖြစ်တယ်။ "မင်း အခု ရှူလိုက်မိတဲ့ အဆိပ်ငွေ့က ဆေးရုံတက်ရင် ပျောက်ကင်းနိုင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ မင်းစိတ်ထဲမှာ ဖြစ်သွားတဲ့ 'ပေါ့ဆမှု' (Pamada) ဆိုတဲ့ အဆိပ်ကတော့ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး ဒုက္ခပေးနိုင်တယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်ဘက အဆိပ်ငွေ့ကို ပေါ့ပေါ့ဆဆ ရှူမိသလို၊ တို့တစ်တွေလည်း နေ့စဉ် လောကအာရုံတွေထဲက "လောဘ အဆိပ်၊ ဒေါသ အဆိပ်" တွေကို ပေါ့ပေါ့ဆဆ ရှူရှိုက်နေကြတာပါ။ "နည်းနည်းလေး လိုချင်တာ ဘာဖြစ်လဲ၊ နည်းနည်းလေး စိတ်ဆိုးတာ ဘာဖြစ်လဲ" ဆိုပြီး Bioaccumulation လုပ်နေကြတာ။ အဲဒီ အဆိပ်တွေ စုပုံလာတဲ့အခါ အပါယ်လေးပါးကို ဆင်းရတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T163 နဲ့ အဆိပ်အတောက် စာရင်း ကောက်သလိုမျိုး၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း နေ့စဉ် ကိုယ့်စိတ်ကို စာရင်းစစ်ပါ။ "ငါ ဒီနေ့ အကုသိုလ် အဆိပ် ဘယ်လောက် ဝင်သွားလဲ" လို့ Audit လုပ်ပါ။ ဝင်လာရင် "သတိ" ဆိုတဲ့ Mask ကို တပ်ပါ။ "သီလ" ဆိုတဲ့ PPE ဝတ်စုံကို ဝတ်ပါ။ ဒါမှ အန္တရာယ်ကင်းမှာပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အဆိပ်အတောက်တွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့၊ မြွေကြီးလေးကောင်နဲ့ တူတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အဆိပ်တွေကို စားသုံးချင်တဲ့၊ ခံစားချင်တဲ့၊ ပေါ့ဆနေတဲ့ တပ်မက်မှု တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • အဆိပ်အတောက်တွေ၊ ကိလေသာတွေ လုံးဝ ကင်းစင်သွားတဲ့ "အမတ" (မသေရာ) နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် "နံတယ်... သိတယ်" လို့ သတိထား ရှုမှတ်နေတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ကျင့်စဉ်ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အဆိပ်အတောက်နှင့် စိတ်၏ ဓာတုဗေဒ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မြွေဆိပ်ကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော ကိလေသာ အဆိပ်အတောက်များကို သတိတရားဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ကြပြီး၊ ဓမ္မအဆိပ်ဖြေဆေးကို သောက်သုံး၍ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ကင်းရာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။

 

Day 70 Mar 11 Year 2023 Topic: ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် စိတ်၏ပုံဆောင်ခဲတည်ဆောက်ပုံ (Crystals & Crystallography)

 

Day 70 Mar 11 Year 2023 Topic: ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် စိတ်၏ပုံဆောင်ခဲတည်ဆောက်ပုံ (Crystals & Crystallography)

ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သုတ္တနိပါတ်၊ ရတနသုတ်


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၁) ရက်၊ စနေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က ကျောက်မျက်ရတနာတွေ အကြောင်း ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို အဖိုးတန် ရတနာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အညစ်အကြေး၊ အပြစ်အနာအဆာ ဟူသမျှတို့မှ ကင်းစင်တော်မူသဖြင့် အစစ်ဆေးခံနိုင်သော ကျောက်မျက်ရတနာကဲ့သို့ စင်ကြယ်တော်မူပါပေထသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - လောကသုံးပါး၌ အတုမရှိသော ရတနာစစ် ရတနာမှန် ဖြစ်တော်မူသော တရားတော်မြတ်တို့ကို ကိုယ်တော်တိုင် ရှာဖွေတွေ့ရှိတော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ကျောက်မျက်ရတနာများ၏ တည်မြဲသော ဂုဏ်ရည်ကဲ့သို့ မိမိတို့၏ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး တည်ငြိမ်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဩဒါတကသိုဏ်း" (White Kasina) သို့မဟုတ် "အာလောကကသိုဏ်း" (Light Kasina) ကို အာရုံပြုကြည့်ကြမယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အလွန် ကြည်လင်တောက်ပတဲ့ စိန်တုံးကြီး တစ်တုံး၊ ဒါမှမဟုတ် သလင်းကျောက် လုံးကြီး တစ်လုံး ရှိနေတယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီ ကျောက်မျက်ရဲ့ ကြည်လင်မှု၊ တောက်ပမှု၊ အေးမြမှုက ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံးသားထဲကို စီးဝင်သွားတယ်လို့ သဘောထားပါ။ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ နောက်ကျိတဲ့ အရာတွေ၊ ပူလောင်တဲ့ အရာတွေ အကုန်လုံး ဒီအလင်းရောင်အောက်မှာ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး "ကြည်တယ်... အေးတယ်... လင်းတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် စိတ်၏ပုံဆောင်ခဲတည်ဆောက်ပုံ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ လူတိုင်း ရတနာကို လိုချင်ကြတယ်။ စိန်၊ ရွှေ၊ ပတ္တမြား၊ နီလာ ဆိုရင် တန်ဖိုးထားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီကျောက်မျက်ရတနာတွေ ဘာကြောင့် တန်ဖိုးရှိသလဲ၊ ဘာကြောင့် ဒီလောက် မာကျောပြီး လှပသလဲဆိုတာကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ "Crystallography" (ပုံဆောင်ခဲဗေဒ) အရ လေ့လာကြည့်ရင် ဓမ္မသဘောတွေ အများကြီး တွေ့ရပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... အရာဝတ္ထုတွေရဲ့ တန်ဖိုးကို ဆုံးဖြတ်ပေးတာဟာ သူတို့ရဲ့ "ဖွဲ့စည်းပုံ" (Structure) ပါပဲ။ ဥပမာအားဖြင့် ပြောရရင် "စိန်" (Diamond) နဲ့ "မီးသွေး" (Graphite) ပေါ့။ သူတို့နှစ်ခုစလုံးဟာ "ကာဗွန်" (Carbon) အက်တမ်တွေနဲ့ပဲ ဖွဲ့စည်းထားတာချင်း တူတူပါပဲ။ ဓာတ်သဘောချင်း အတူတူပဲ။ ဒါပေမဲ့ မီးသွေးက မဲညစ်တယ်၊ ပျော့တယ်၊ တန်ဖိုးနည်းတယ်။ စိန်ကကျတော့ ကြည်လင်တယ်၊ မာကျောတယ်၊ တန်ဖိုးကြီးတယ်။ ဘာကွာသွားတာလဲ။ အဖြေကတော့ "Molecular Lattice Structure" (မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံ) ပါပဲ။

စိန်မှာရှိတဲ့ ကာဗွန်အက်တမ်တွေဟာ တစ်လုံးနဲ့ တစ်လုံး အလွန် စနစ်ကျတဲ့၊ ခိုင်မာတဲ့ "Tetrahedral" ပုံစံနဲ့ လက်တွဲထားကြတယ်။ စည်းကမ်းရှိရှိ တန်းစီနေကြတယ်။ ဒါကြောင့် အလင်းရောင် ဖြတ်သန်းရင် လှပစွာ တောက်ပပြီး၊ ဘယ်လောက် ဖိဖိ မကွဲမအက်ဘဲ ခံနိုင်ရည် ရှိတာပါ။ မီးသွေးကျတော့ အက်တမ်တွေက စနစ်မကျဘူး။ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်နေတယ်။ (Amorphous) သဘော ဆောင်တယ်။ ဒါကြောင့် နည်းနည်းလေး ဖိလိုက်တာနဲ့ ကြေမွသွားတယ်။ ပုံဆောင်ခဲဗေဒမှာ ဒါကို "Order vs Disorder" (စနစ်ကျမှုနှင့် ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ သုတ္တနိပါတ်၊ ရတနသုတ် မှာ ရတနာရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုခဲ့ပါတယ်။

"ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တံ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊ သဂ္ဂေသု ဝါ ယံ ရတနံ ပဏီတံ။

န နော သမံ အတ္ထိ တထာဂတေန၊ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ။"

"လောကမှာ ရှိသမျှ ရတနာတွေ၊ နတ်ပြည်မှာ ရှိသမျှ ရတနာတွေ ဘယ်လောက်ပဲ များများ၊ မြတ်စွာဘုရားတည်းဟူသော ရတနာနဲ့ မတူနိုင်ပါဘူး" တဲ့။

ဘာကြောင့်လဲ။ စောစောက Crystallography သဘောအရ ကြည့်မယ်ဆိုရင်... ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ စိတ်က မီးသွေးခဲနဲ့ တူပါတယ်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တွေကြောင့် စိတ်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံက ဖရိုဖရဲ (Disorder) ဖြစ်နေတယ်။ စည်းကမ်းမရှိဘူး။ ဒါကြောင့် လောကဓံ နည်းနည်းလေး တိုက်လိုက်တာနဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ ကျ၊ ကြေမွပြီး ဒုက္ခရောက်ကြတယ်။

ဘုရားရှင်နဲ့ အရိယာသူတော်ကောင်းတွေရဲ့ စိတ်ကတော့ "စိန်" နဲ့ တူပါတယ်။ "သီလ" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်း၊ "သမာဓိ" ဆိုတဲ့ တည်ငြိမ်မှု၊ "ပညာ" ဆိုတဲ့ အလင်းရောင်တွေနဲ့ အလွန် စနစ်ကျစွာ (Perfect Lattice) ဖွဲ့စည်းထားတယ်။ ဒါကြောင့် လောကဓံ ခဲတွေနဲ့ ဘယ်လောက်ပဲ ထုထု၊ စိတ်ဓာတ် ပျက်စီးမသွားဘဲ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရတနာ ဆိုတာ "နှစ်သက်ဖွယ် ရှိခြင်း၊ တန်ဖိုးကြီးခြင်း၊ တွေ့ရခဲခြင်း" ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တွေနဲ့ ပြည့်စုံသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း ဓမ္မပုံဆောင်ခဲ ဖြစ်အောင် တည်ဆောက်မှ တန်ဖိုးရှိမှာပါ။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ကျောက်မျက်ရတနာတွေကို ကြည့်ပြီး၊ ဒါမှမဟုတ် လိုချင်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ လှပတဲ့ စိန်လက်စွပ်လေး တစ်ကွင်းကို မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ စက္ခု (မျက်စိအကြည်ဓာတ်) ရှိတယ်။ (ဒါက ရူပက္ခန္ဓာ)။

၂။ ရူပ (စိန်ရဲ့ အရောင်အဆင်း၊ တောက်ပမှု) ရှိတယ်။ (ဒါက ရူပက္ခန္ဓာ)။

၃။ စက္ခုဝိညာဉ် (မြင်သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။ (ဒါက ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... လှလိုက်တာ၊ ငါ့လက်စွပ်လေး ဖြစ်ရင် ကောင်းမှာပဲ" ဆိုပြီး လောဘ ဝင်တယ်။ "ငါ မြင်တယ်" ဆိုပြီး ဒိဋ္ဌိ ဝင်တယ်။ အဲဒီ "ငါ" ဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက် စိတ်ရဲ့ ပုံဆောင်ခဲ ဖွဲ့စည်းပုံ ပျက်စီးသွားပြီး မီးသွေးခဲလို ညစ်နွမ်းသွားတော့တာပဲ။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

ကျောက်မျက်ကို ကြည့်တဲ့အခါ... "စိန်ပဲ၊ ရွှေပဲ" လို့ မကြည့်ပါနဲ့။ "ငါ မြင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"မြင်တယ်... သိတယ်... အရောင်ပဲ... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

မျက်စိနဲ့ အရောင် တိုက်ဆိုင်မှု (Collision of Elements) သက်သက်ပါပဲ။

စိန်တုံး ဆိုတာလည်း ကာဗွန်အက်တမ် (Carbon Atoms) တွေ စုဖွဲ့ထားတဲ့ ရုပ်အစုအဝေးပါပဲ။

အဲဒီ ရုပ်ကို မြင်တဲ့ စိတ်ကလည်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာပါပဲ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ကျောက်ခဲကို ရွှေလုပ်ပြသလို၊ တဏှာက ကာဗွန်ခဲကို "ရတနာ" လို့ ထင်အောင် လှည့်စားထားတာပါ။

တကယ်တော့ ဓာတ်သဘောတွေပါပဲ။

အဲဒီ မြင်သိစိတ်လေးဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ မျက်တောင် တစ်ခတ်အတွင်းမှာ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်သွားတယ်။ (အနိစ္စ)

လိုချင်လို့ မရရင် ဆင်းရဲမယ်၊ ပျောက်သွားရင် ဆင်းရဲမယ်။ (ဒုက္ခ)

"ငါ့ဟာ ဖြစ်ပါစေ" လို့ အပိုင်သိမ်းလို့ မရ။ သဘာဝအတိုင်း ပြောင်းလဲနေလို့ (အနတ္တ)။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ကျောက်မျက်ရတနာ" ဆိုတဲ့ ပညတ် ပျောက်ပြီး၊ "မြင်စိတ် နဲ့ အဆင်း" ဆိုတဲ့ ပရမတ်ကို ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ စိတ်က လောဘကင်းပြီး ကြည်လင်တဲ့ ပုံဆောင်ခဲအစစ် ဖြစ်နေပါပြီ။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2370 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ အခန်းအမှတ် ၄၃၀ (Room 430) မှာ တန်ဖိုးအလွန်ကြီးမားတဲ့ သဘာဝ "နီလာ" (Sapphire) ကျောက်မျက်ရတနာ တစ်ခုကို ပြသထားပါတယ်။ ဒီကျောက်က အပြာရောင် တောက်နေပြီး အလွန် လှတယ်။ တစ်နေ့တော့... တာဝန်ကျတဲ့ ဝန်ထမ်း "မောင်လှ" (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ သူက သန့်ရှင်းရေး လုပ်ရင်းနဲ့ "ဒီအခန်းက အေးလိုက်တာ၊ ကျောက်မျက်တွေလည်း အေးနေမှာပဲ" ဆိုပြီး အတွေးပေါက်တယ်။ အဲဒီနေ့က အပြင်မှာ ရာသီဥတုက အရမ်းပူတယ်။ သူက ကျောက်မျက်ဗီရို (Display Case) ကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်ဖို့အတွက် အဖုံးဖွင့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီ ကျောက်မျက်ကို နေရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်ကျတဲ့ ပြတင်းပေါက်နားမှာ ခဏ သွားတင်ထားလိုက်တယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကျောက်မျက်ရတနာတွေ ဆိုတာက "Thermal Shock" (အပူချိန် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲခြင်း) ကို အလွန် ကြောက်ပါတယ်။ အေးစက်နေတဲ့ အဲကွန်းခန်းထဲကနေ ပူပြင်းတဲ့ နေရောင်အောက်ကို ရုတ်တရက် ရောက်သွားတဲ့အခါ ကျောက်မျက်ရဲ့ မော်လီကျူးတွေက ချက်ချင်း ထိတ်လန့်တုန်လှုပ် (Rapid Expansion) ဖြစ်ကုန်တယ်။ အပြင်ပန်း ကြည့်ရင်တော့ ဘာမှ မဖြစ်သလိုပဲ။ ဒါပေမဲ့ ညနေစောင်းလို့ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေက ပုံမှန် စစ်ဆေးမှု လုပ်တဲ့အခါ Microscope အောက်မှာ ကြည့်လိုက်တော့မှ အားလုံး ထိတ်လန့်သွားကြတယ်။

နီလာကျောက်ရဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ "Internal Fractures" လို့ ခေါ်တဲ့ အက်ကြောင်းလေးတွေ ဖွေးဖွေးလှုပ်နေပြီ။ အပြင်က ကြည့်ရင် မသိသာပေမယ့်၊ အတွင်းမှာတော့ ပုံဆောင်ခဲ ဖွဲ့စည်းပုံ (Crystal Lattice) ပျက်စီးသွားပြီ။ တန်ဖိုး ချက်ချင်း ကျသွားတယ်။

ဒီကိစ္စကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးဇင်းတို့ Policy 19 (Risk Management) နဲ့ Article 19.1 (Environmental Standards for Gemstones) အရ ချက်ချင်း အရေးယူ ဆောင်ရွက်ရတယ်။ မောင်လှရဲ့ ပေါ့ဆမှုကို မှတ်တမ်းတင်ရတယ်။ ပြီးတော့ Template T177 (Condition Audit Report) ကို သုံးပြီး ကျောက်မျက်ရဲ့ ပျက်စီးမှု အတိုင်းအတာကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးရတယ်။ "Surface condition: Intact. Internal structure: Compromised due to thermal shock" ဆိုပြီး မှတ်တမ်းတင်လိုက်ရတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ဦးဇင်းတို့ သင်ခန်းစာ ယူရမှာက... မောင်လှက အပြင်ပန်းကိုပဲ ကြည့်ပြီး "ကျောက်ခဲပဲ၊ ဘာဖြစ်မှာလဲ" လို့ ထင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမဲ့ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံက အပူဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားတယ်။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့လည်း "ငါ့စိတ်က ခိုင်ပါတယ်၊ ဘာမှ မဖြစ်ပါဘူး" လို့ မထင်ပါနဲ့။ လောကဓံ အပူတွေ၊ လောဘ ဒေါသ အပူတွေ ရုတ်တရက် ဝင်လာတဲ့အခါ (Thermal Shock ဖြစ်တဲ့အခါ) စိတ်ရဲ့ သီလ သမာဓိ ဖွဲ့စည်းပုံတွေက အတွင်းကနေ အက်ကွဲသွားတတ်ပါတယ်။ အပြင်မှာ လူကောင်း သူကောင်းလို နေပေမယ့်၊ စိတ်ထဲမှာ အက်ကြောင်းတွေ ထပ်နေရင် တန်ဖိုးမရှိတဲ့ ရတနာ ဖြစ်သွားမှာပါ။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T177 နဲ့ ကျောက်မျက်ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ကို နေ့စဉ် စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့စိတ်ထဲမှာ ဒေါသအက်ကြောင်းတွေ ထင်နေပြီလား၊ မနာလိုမှု အက်ကြောင်းတွေ ထင်နေပြီလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အပူဒဏ်ကြောင့် အက်ကွဲတတ်တဲ့၊ ပျက်စီးတတ်တဲ့ ရုပ်တရားတွေ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ ပျက်စီးတတ်တဲ့ အရာတွေကို "ရတနာ" လို့ ထင်ပြီး တွယ်တာမက်မောနေတဲ့ တဏှာ၊ စိတ်ကို ပူလောင်စေတဲ့ ကိလေသာ အပူမီးဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ပူလောင်မှု၊ အက်ကွဲမှု၊ ကြေမွမှုတွေ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့၊ အလွန်အေးမြ ကြည်လင်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် "ရုပ်နာမ်သဘောကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်တဲ့" ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ကျင့်စဉ်ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ကျောက်မျက်ရတနာများနှင့် စိတ်၏ပုံဆောင်ခဲတည်ဆောက်ပုံ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ စိတ်နှလုံးကို သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတည်းဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဖြင့် စိန်ရတနာကဲ့သို့ ခိုင်မာအောင် တည်ဆောက်နိုင်ကြပြီး၊ လောကဓံ အပူမီးများကြောင့် စိတ်ဓာတ်အက်ကွဲခြင်း မရှိကြဘဲ၊ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အရိယာရတနာ အစစ်အမှန်များ ဖြစ်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။