Day 59 Feb 28 ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက် - ဇီဝဗေဒ စစ်ဆေးချက် (February Review: Biological Audit & Kayagatasati Conclusion)

 

Day 59 Feb 28 ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက် - ဇီဝဗေဒ စစ်ဆေးချက် (February Review: Biological Audit & Kayagatasati Conclusion)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်။

"၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာတော်မူပြီးနောက်၊ ထိုအစိတ်အပိုင်းအားလုံး၏ ပေါင်းစည်းလုပ်ဆောင်မှုနှင့် မမြဲသော သဘောတရားကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ခြုံငုံသုံးသပ်တော်မူသော၊ သတိဖြင့် နေခြင်းသည် သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာလမ်းဖြစ်ကြောင်း (အပ္ပမာဒေါ အမတပဒံ) ဟောကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် တစ်လတာလုံး ပွားများခဲ့သော ကာယဂတာသတိ ကုသိုလ်များကို စုစည်းလျက်၊ မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်ကို စစ်ဆေး (Audit) နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၊ ဖေဖော်ဝါရီလရဲ့ နောက်ဆုံးရက်ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။

ဦးဇင်းတို့ ဒီတစ်လလုံး ဘာတွေ လုပ်ခဲ့ကြသလဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ခွဲစိတ်ခန်းထဲ တင်ပြီး တစ်စစီ ခွဲစိတ်ကြည့်ခဲ့ကြတယ်။

• အဆုတ် နဲ့ လေအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။

• အစာအိမ်၊ အူသိမ်၊ အူမ နဲ့ အစာခြေစနစ်အကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။

• ဦးနှောက် နဲ့ အာရုံကြောအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။

• သွေး၊ ချွေး၊ မျက်ရည်၊ တံတွေး၊ ဆီး စတဲ့ အရည် (၁၂) မျိုးအကြောင်း ပြောခဲ့တယ်။

စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ နှစ်ချုပ်၊ လချုပ် စာရင်းစစ် (Audit) လုပ်ရသလိုပဲ၊ ဒီနေ့တော့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို "Biological Audit" (ဇီဝဗေဒ စစ်ဆေးချက်) လုပ်ပြီး၊ ဓမ္မအမြတ်တွေ ထုတ်ကြရအောင်။

[ဇီဝဗေဒ စစ်ဆေးချက် - The Biological Audit Findings]

သိပ္ပံနည်းကျနဲ့ ဓမ္မအမြင် ပေါင်းစပ်ပြီး စစ်ဆေးလိုက်တဲ့အခါ အဖြေ (၃) ခု ထွက်လာပါတယ်။

၁။ Systemic Dependency (မှီခိုဆက်စပ်မှု):

• သိပ္ပံအမြင်: အဆုတ်က အောက်ဆီဂျင် မပေးရင် နှလုံးက အလုပ်မလုပ်နိုင်ဘူး။ ကျောက်ကပ်က မစစ်ထုတ်ရင် သွေးဆိပ်သင့်မယ်။ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်ပြီး အလုပ်လုပ်နေရတယ်။ "ငါ" လုပ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ "System" က လုပ်နေတာ။

• ဓမ္မအမြင်: ဒါဟာ "အနတ္တ" (မပိုင်စိုးခြင်း) ပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး လည်ပတ်နေတာကို တွေ့ရတယ်။

၂။ High Maintenance (ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရမှု):

• သိပ္ပံအမြင်: နေ့တိုင်း အစာထည့်ပေးရတယ်၊ ရေထည့်ပေးရတယ်၊ အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်ရတယ်။ Homeostasis (မျှခြေ) ပျက်တာနဲ့ ရောဂါရတယ်။ ပြုပြင်စရိတ် (Maintenance Cost) အရမ်းကြီးတဲ့ စက်ကြီးပါ။

• ဓမ္မအမြင်: ဒါဟာ "ဒုက္ခ" (ဆင်းရဲခြင်း) ပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို မပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းနေရတာကိုက ကြီးမားတဲ့ ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးကြီး ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ Constant Waste Production (အညစ်အကြေး စက်ရုံ):

• သိပ္ပံအမြင်: ပါးစပ်ကနေ အရသာရှိတာ စားပေမယ့်၊ ပြန်ထွက်လာရင် ဝမ်း၊ ဆီး၊ ချွေး၊ သလိပ်၊ ပြည် အဖြစ်နဲ့ပဲ ထွက်လာတယ်။

• ဓမ္မအမြင်: ဒါဟာ "အသုဘ" (မတင့်တယ်ခြင်း) ပါပဲ။ အပေါ်ယံ အရေပါးလေး ဖုံးထားလို့သာ လှတယ်ထင်ရတာ၊ အတွင်းမှာ အညစ်အကြေးတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေပါတယ်။

[Case Study: Case-2359 - The Audit Report]

ဒီလချုပ် သုံးသပ်ချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ပုံမှန် လာရောက်လေ့လာနေတဲ့ ယောဂီ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ အတွေ့အကြုံ (Case-2359) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ဒီဒကာကြီးက တစ်လလုံး ဦးဇင်းတို့ ဟောသမျှ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ တရားတွေကို နေ့စဉ် လာနာတယ်။ မှတ်စုတွေ ထုတ်တယ်။ ဒီနေ့ နောက်ဆုံးရက်ကျတော့ သူက စာအုပ်ကြီး ကိုင်ပြီး လျှောက်တယ်။

"ဦးဇင်းဘုရား... တပည့်တော် ဒီတစ်လလုံး ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း သေချာ လေ့လာလိုက်တော့ ကြောက်စရာကြီး ဘုရား။ အထဲမှာ ပိုးကောင်တွေက တပုံကြီး၊ အချွဲတွေ၊ အပုပ်တွေနဲ့။ တပည့်တော် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ရွံလာတယ်။ ဘာဆက်လုပ်ရမလဲ ဘုရား။ ရွံပြီး ဒီအတိုင်း ထိုင်နေရမှာလား" တဲ့။

သူက "Nibbida Ñana" (ငြီးငွေ့သောဉာဏ်) ရခါစ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီဉာဏ်ကို ဘယ်လို အသုံးချရမလဲ မသိသေးပါဘူး။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 30 (Progress Review), Article 30.2 (Balanced Practice) အရ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T230 (Audit to Action) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဒကာကြီး... ရွံတာဟာ လမ်းဆုံး မဟုတ်သေးပါဘူး။ အဲဒါ လမ်းစ ပါ။ စာရင်းစစ် (Audit) လိုက်လို့ ကိုယ့်ကုမ္ပဏီမှာ အရှုံးပေါ်နေမှန်း သိလိုက်ရရင် ဘာလုပ်မလဲ။ ကုမ္ပဏီကို မီးရှို့ပစ်မလား၊ ပြုပြင်မလား။"

ဒကာကြီး - "ပြုပြင်ရမှာပေါ့ ဘုရား။"

ဦးဇင်း - "ဟုတ်ပါတယ်။ အခုလည်း ဒကာကြီးက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အပြစ်တွေကို သိပြီ။ ဒါဆိုရင် ဒီခန္ဓာကိုယ်ကို 'အရှင်သခင်' နေရာကနေ ဖယ်ရှားလိုက်ပါ။ သူ့ကို 'ငါ' လို့ မစွဲတော့ဘဲ၊ 'ကိရိယာ' (Tool) တစ်ခုအဖြစ် သုံးပါ။"

ဦးဇင်းက ဆက်ပြီး ဟောပြပါတယ်။

"ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ညစ်ပတ်ပေမယ့်၊ သူ့ကို အသုံးချပြီး ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ လုပ်လို့ ရတယ်။ ရွံစရာကောင်းတဲ့ မြေဆီလွှာကနေ လှပတဲ့ ကြာပန်း ပွင့်သလိုပေါ့။ ဒကာကြီးရဲ့ 'Biological Audit' က ရလာတဲ့ အဖြေက - 'ဒီခန္ဓာ မမြဲဘူး၊ ဒါကြောင့် မသေခင် ကုသိုလ်များများ လုပ်မယ်' ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်ရပါမယ်။"

ဒကာကြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က ရွံပြီး စိတ်ဓာတ်ကျနေတာ။ အခုတော့ ဒီရွံစရာ ခန္ဓာကိုယ်ကို အသုံးချပြီး နိဗ္ဗာန်ရောက်အောင် သွားရမယ် ဆိုတာ နားလည်ပါပြီ" ဆိုပြီး ဝမ်းသာအားရ ပြန်သွားပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။

၁။ ခန္ဓာကိုယ်ကို သိပါ (The Audit): ငါတို့ဟာ စက်ယန္တရားကြီး တစ်ခုထဲမှာ နေနေရတာပါ။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းက အလုပ်လုပ်နေရတယ်။

၂။ ခန္ဓာကိုယ်ကို မစွဲပါနဲ့ (Detachment): ဒီအစိတ်အပိုင်းတွေဟာ ပျက်စီးတတ်တယ်။ ငါပိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။

၃။ ခန္ဓာကိုယ်ကို အသုံးချပါ (Utilization): မပျက်စီးခင်လေးမှာ ဒီခန္ဓာကို အရင်းပြုပြီး၊ သူတစ်ပါး အကျိုးပြုပါ၊ တရားအားထုတ်ပါ။

မနက်ဖြန် မတ်လက စပြီးတော့... ဒီအစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အခြေခံအကျဆုံး "ဓာတ်ကြီးလေးပါး" (Elements) အကြောင်းကို ပိုမို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆက်လက် လေ့လာကြပါမယ်။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။

ပထမအချက်အနေနဲ့ "တစ်လတာ ပြန်သုံးသပ်ပါ"။ ဒီလထဲမှာ ငါ့ကျန်းမာရေး ဘယ်လိုလဲ၊ ငါ့စိတ်ထား ဘယ်လိုလဲ ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို Audit လုပ်ပါ။

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "ကျေးဇူးတင်ပါ"။ ခန္ဓာကိုယ်က အပြစ်တွေ များပေမယ့်၊ ဒီနေ့အထိ အသက်ရှင်အောင် လုပ်ပေးထားတဲ့ အဆုတ်၊ နှလုံး၊ ကျောက်ကပ် စတာတွေကို "ကျေးဇူးပါ" လို့ မေတ္တာပို့ပါ။

တတိယအချက်ကတော့ "ရှေ့ဆက်ပါ"။ ရရှိလာတဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ အသိဉာဏ်ကို အသုံးပြုပြီး၊ လာမယ့်လမှာ ကုသိုလ်တွေ ပိုတိုးပွားအောင် ကြိုးစားပါ။

မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံ၍ ကြည့်တိုင်း... သဘာဝတရား၏ ဆန်းကြယ်မှုနှင့် မမြဲသော သဘောကို သိမြင်ကာ၊ ဤခန္ဓာကို လှေဖောင်သဖွယ် အသုံးပြု၍ နိဗ္ဗာန်ကမ်းသို့ ကူးမြောက်နိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဖေဖော်ဝါရီလ သုံးသပ်ချက်နှင့် ကာယဂတာသတိ နိဂုံး' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်၍၊ သာသနာတော်အတွက် အားထားရသော ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Feb 28, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/

ကျင်ငယ် (မုတ္တံ) နှင့် သန့်စင်ခြင်း (Urine & Purification: The Liquid Waste)

 

ကျင်ငယ် (မုတ္တံ) နှင့် သန့်စင်ခြင်း (Urine & Purification: The Liquid Waste) 

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

"ဆီးအိမ်ဟူသော အိတ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော၊ ပဲနောက်ပြုတ်ရည်ကဲ့သို့သော အဆင်းရှိသော၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ထုတ်အပ်သော 'မုတ္တံ' မည်သည့် ကျင်ငယ် (ဆီး) ၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ ကိလေသာ အညစ်အကြေးများကို မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် စွန့်ထုတ်သန့်စင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အဆိပ်အတောက်များကို စွန့်ထုတ်သကဲ့သို့၊ စိတ်၏ အဆိပ်အတောက်များကိုလည်း နေ့စဉ် စွန့်ထုတ် သန့်စင်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၂၈ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) သို့မဟုတ် "ဆီး" အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။ လူတွေက ရေကို သောက်ရတာ ကြိုက်ပေမယ့်၊ ဆီးသွားရတာကိုတော့ အလုပ်ရှုပ်တယ်၊ ညစ်ပတ်တယ်လို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဆီးသွားခြင်း (Urination) ဆိုတာ အသက်ရှင်ဖို့အတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စပါ။ တကယ်လို့သာ ဆီးမသွားဘဲ နေလိုက်မယ်ဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အဆိပ်အတောက်တွေ (Urea) ပုံလာပြီး၊ ရက်ပိုင်းအတွင်း အသက်သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ဆီးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်က မလိုချင်တော့တဲ့ အရာတွေကို ရေနဲ့ ရောပြီး စွန့်ပစ်လိုက်တဲ့ "အရည်အဆိပ်" (Liquid Waste) ပါပဲ။ ဒီနေ့တော့ ဒီ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ကျောက်ကပ်ဆေးပညာ (Nephrology) နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီစွန့်ပစ်အရည်ကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... မုတ္တံ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ ကျင်ငယ်သည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။ အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက ကျင်ငယ်၏ သဘောကို ဖွင့်ဆိုရာမှာ - သဏ္ဌာန (Shape): ဆီးအိမ်တွင်း၌ ပြောင်းပြန်ထားသော အိုးကဲ့သို့ တည်ရှိသည်။ ဝဏ္ဏ (Color): ပဲနောက်ပြုတ်ရည်ကဲ့သို့ (Like bean brine) အနည်းငယ် ဝါသော၊ နောက်သော အဆင်းရှိသည်။ အာသယ (Origin): ဆီးအိမ် (Mutta-vatthi) အတွင်း၌ တည်ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ သောက်လိုက်သော ရေနှင့် အစာအာဟာရတို့မှ စစ်ထုတ်ပြီး စုဝေးလာသော အရာဖြစ်သည်။ အိုးကွဲမှ ရေယိုသကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း စစ်ကျလာပြီး ပြည့်သောအခါ စွန့်ထုတ်ချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ ကျောက်ကပ်ပညာ (Nephrology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "မုတ္တံ" ဆိုတာ သွေးကို သန့်စင်ထားတဲ့ ရလဒ် ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို ကြည့်ရအောင်။ ၁။ Filtration (စစ်ထုတ်ခြင်း): ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ကျောက်ကပ် (Kidneys) ဟာ တစ်နေ့ကို သွေးလီတာ ၁၈၀ လောက်ကို စစ်ထုတ်ပေးပါတယ်။ အဲဒီအထဲကနေ မလိုတဲ့ ရေနဲ့ အညစ်အကြေး ၁.၅ လီတာလောက်ကို "ဆီး" အဖြစ် ပြောင်းလိုက်တာပါ။ ၂။ Detoxification (အဆိပ်ထုတ်ခြင်း): ဆီးထဲမှာ Urea (ယူရီးယား)၊ Creatinine နဲ့ ပိုလျှံနေတဲ့ ဆားဓာတ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါတွေကို မစွန့်ထုတ်ရင် သွေးဆိပ်သင့် (Uremia) ပြီး သေဆုံးပါတယ်။ ၃။ The Bladder (ဆီးအိမ်): ဆီးအိမ်ဆိုတာ ကြွက်သားအိတ်ပါ။ ဆီး 300-500 ml လောက် ပြည့်လာရင် ဦးနှောက်ဆီကို "သွားချင်ပြီ" လို့ သတင်းပို့ပါတယ်။ ဒါကို အောင့်ထားရင် ကျောက်ကပ်ကို ပြန်ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - အသုဘသဘောကို ရှုမှတ်ခြင်း (Foulness Meditation): ၁။ ဆီးသွားတဲ့အခါ အနံ့ကို သတိပြုပါ။ အရောင်ကို ကြည့်ပါ။ ၂။ "ငါသောက်တုန်းကတော့ မွှေးကြိုင်တဲ့ ဖျော်ရည်၊ သန့်ရှင်းတဲ့ ရေသန့် ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ဝင်ပြီးပြန်ထွက်လာတော့ အနံ့ဆိုးတဲ့ ကျင်ငယ် ဖြစ်သွားပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။ ၃။ "ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ သန့်ရှင်းတဲ့အရာကိုတောင် ညစ်ပတ်အောင် လုပ်တတ်တဲ့ စက်ပါလား" လို့ အသုဘ သညာ ပွားများပါ။

နည်းလမ်း (၂) - စွန့်လွှတ်ခြင်းကို ရှုမှတ်ခြင်း (Purification & Letting Go): ၁။ ဆီးသွားပြီးတဲ့အခါ ခံစားရတဲ့ "ပေါ့ပါးမှု" (Relief) ကို သတိပြုပါ။ ၂။ "မကောင်းတဲ့ အရာတွေကို စွန့်ထုတ်လိုက်ရတာ ချမ်းသာပါလား" လို့ သိမြင်ပါ။ ၃။ ထို့အတူ "ငါ့စိတ်ထဲက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အဆိပ်အတောက်တွေကိုလည်း နေ့စဉ် စွန့်ထုတ်လိုက်ရင် ဘယ်လောက် ချမ်းသာလိုက်မလဲ" လို့ ဝိသုဒ္ဓိ (စင်ကြယ်ခြင်း) ကို ရည်မှန်းပါ။

ဒီ ကျင်ငယ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံလိုက်ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု (Case-2364) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ သင်္ကြန်ကာလတုန်းကပေါ့။ တက္ကစီမောင်းတဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူက ခါးကို ကိုင်ထားပြီး မျက်နှာက ရှုံ့မဲ့နေတယ်။ သူက အလုပ်ကြိုးစားလွန်းလို့ ဆီးသွားချင်တာတောင် မသွားဘဲ အောင့်ထားပြီး ခရီးသည် ပို့တတ်တယ်။ သူက လျှောက်ပါတယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... တပည့်တော် ခါးနာပြီး ဆီးသွားရင် အရမ်းကျင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က Kidney Stones (ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်) တဲ့။ ရေများများသောက်၊ ဆီးမအောင့်နဲ့လို့ ပြောတယ်။ ဒါပေမယ့် တပည့်တော်က အလုပ်က ပြတ်လို့မရဘူး။ အချိန်ကုန်မှာ စိုးလို့ ရေမသောက်ဘဲ နေလိုက်တာ၊ အခုတော့ ဒုက္ခရောက်ပြီ။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ကျောက်ကျစေတဲ့ ဓာတ်တော်ရေများ ရှိမလား" တဲ့။

သူ့ပြဿနာက "လောဘ" (Greed for work) ကြောင့် "မုတ္တံ" ကို မစွန့်ထုတ်ဘဲ သိမ်းထားမိတာပါ။ သဘာဝတရားကို ဆန့်ကျင်မိတဲ့ အပြစ်ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 7 (Health Advice), Article 7.6 (Holistic Wellbeing) အရ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T221 (Flow of Nature) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဒကာကြီး... စီးပွားရှာတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျောက်ကပ် ပျက်သွားရင် ရှာထားသမျှ ဆေးဖိုးနဲ့ ကုန်မှာပါ။ ဆီးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အဆိပ်ပါ။ အဆိပ်ကို မထုတ်ဘဲ အောင့်ထားတာဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်နေတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။" ဒကာကြီး - "မှန်ပါ့... တပည့်တော်က ခရီးသည် လွတ်သွားမှာ နှမြောလို့ပါ။" ဦးဇင်း - "အဲဒါ 'လောဘ' ပဲ။ လောဘက ဒကာကြီးရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ဖျက်ဆီးနေပြီ။ ဓာတ်တော်ရေ သောက်တာထက်၊ 'ရေသန့်' များများ သောက်ပြီး ဆီးများများ သွားတာက ဒကာကြီးအတွက် အကောင်းဆုံး ကုသိုလ်ပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲတာဟာ အကုသိုလ် တစ်မျိုးပါပဲ။"

ဦးဇင်းက သူ့ကို ရေသောက်ခိုင်း၊ နားခိုင်းပြီး ဓမ္မသဘော ဆက်ဟောပါတယ်။ "ဆီးသွားတာကို အချိန်ဖြုန်းတယ်လို့ မထင်ပါနဲ့။ 'အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်နေတယ်' လို့ သဘောထားပါ။ ဒကာကြီး စိတ်ထဲက လောဘကိုလည်း ဆီးနဲ့အတူ စွန့်ထုတ်လိုက်ပါ။ ကျန်းမာမှ စီးပွားရှာလို့ ရမှာပါ" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

ဒကာကြီး သဘောပေါက်ပြီး ပြန်သွားတယ်။ နောက်ပိုင်း သူက ရေဘူးဆောင်ပြီး မောင်းတယ်၊ ဆီးသွားချင်ရင် ချက်ချင်းသွားတယ်။ ကျန်းမာရေး ပြန်ကောင်းလာသလို၊ စိတ်လည်း ပိုကြည်လင်လာတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။ "ကျင်ငယ်" (မုတ္တံ) ဆိုတာ မစွန့်ပစ်ရင် ဒုက္ခပေးမယ့် အရာပါ။ ထို့အတူပဲ... ငါတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ မကျေနပ်ချက်တွေ၊ ပူလောင်မှုတွေ၊ အတ္တတွေဟာ "စိတ်ရဲ့ ကျင်ငယ်" တွေပါပဲ။ ဒါတွေကို မစွန့်ထုတ်ဘဲ စုဆောင်းထားရင် (Holding Grudges) စိတ်ရောဂါ၊ ရုပ်ရောဂါတွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ နေ့တိုင်း ဆီးသွားသလို၊ နေ့တိုင်း စိတ်အညစ်အကြေးတွေကို စွန့်ထုတ်ကြပါ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။ ပထမအချက်အနေနဲ့ "ဆီးမအောင့်ပါနဲ့"။ သဘာဝရဲ့ ခေါ်သံ (Nature's Call) ကို နားထောင်ပါ။ အောင့်ထားရင် ဆီးအိမ်ရောင်မယ်၊ ကျောက်ကပ်ထိမယ်။ ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "ရေသောက်ပါ"။ ဆီးအရောင် ရင့်နေရင် ရေလိုနေပြီလို့ သိပါ။ ကြည်လင်တဲ့အထိ သောက်ပါ။ တတိယအချက်ကတော့ "စွန့်လွှတ်ခြင်းကို လေ့ကျင့်ပါ"။ အိမ်သာတက်တိုင်း "ငါ့ခန္ဓာထဲက အဆိပ်တွေ ထွက်သွားပြီ၊ ငါ့စိတ်ထဲက အကုသိုလ်တွေလည်း ထွက်သွားပါစေ" လို့ စိတ်နဲ့ အာရုံပြုပါ။

မိမိ၏ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်တိုင်း... ဆီးအိမ်၏ အလုပ်လုပ်ပုံကို သတိပြုလျက်၊ ရုပ်အဆိပ် စိတ်အဆိပ်များကို အကြွင်းမဲ့ စွန့်ထုတ်သန့်စင်ကာ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက The Office Of Siridantamahapalaka The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum. 

ORCID: 0009-0000-0697-4760 Website: www.siridantamahapalaka.com

အစေး (လသိကာ) နှင့် ချောမွေ့ခြင်း (Synovial Fluid & Flexibility: The Oil of Movement)

 

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

"အရိုးအဆစ်တို့၏ ကြား၌ တည်ရှိသော၊ ထင်းရှူးစေးကဲ့သို့ စေးပျစ်သော၊ အရိုးချင်း မထိခိုက်အောင် ချောမွေ့စေတတ်သော 'လသိကာ' မည်သည့် အစေး၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော စိတ်တို့ကို ဓမ္မဖြင့် နူးညံ့ပျော့ပျောင်းအောင် (မုဒုတာ) ပြုပြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စိတ်နှလုံးကို ပျော့ပျောင်းညင်သာအောင် လေ့ကျင့်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၂၇ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "အစေး" (လသိကာ) အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။ တံခါးပတ္တာတစ်ခုဟာ ဆီမရှိရင် ဖွင့်လိုက်တိုင်း "ကျွီ... ကျွီ..." နဲ့ မြည်ပြီး ကြာရင် ကျိုးသွားတတ်တယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း အရိုးအဆစ်ပေါင်း (Joints) ၃၀၀ ကျော် ရှိပါတယ်။ လမ်းလျှောက်တိုင်း၊ လက်ကွေးတိုင်း ဒီအရိုးတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ပွတ်တိုက်နေကြတာပါ။ တကယ်လို့သာ ကြားထဲမှာ ဆီမရှိရင် အရိုးတွေ စားကုန်မှာပေါ့။ ကံကောင်းစွာနဲ့ပဲ သဘာဝတရားက "လသိကာ" လို့ခေါ်တဲ့ သဘာဝ စက်ဆီ (Bio-lubricant) ကို ထည့်ပေးထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ငါတို့ လှုပ်ရှားရတာ ချောမွေ့နေတာပါ။ ဒီနေ့တော့ ဒီ "အစေး" (လသိကာ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် အဆစ်အမြစ်ရောဂါဗေဒ (Rheumatology) နဲ့ ဇီဝကမ္မဗေဒ (Biomechanics) တို့နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီစေးကပ်ကပ် အရည်လေးကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... လသိကာ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ အစေးသည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။ အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက အစေး၏ သဘောကို ဖွင့်ဆိုရာမှာ - သဏ္ဌာန (Shape): ထင်းရှူးစေး၊ သို့မဟုတ် ပီလောပီနံကော် ကဲ့သို့ စေးပျစ်သော ပုံသဏ္ဍာန်ရှိသည်။ ဝဏ္ဏ (Color): ထင်းရှူးစေးကဲ့သို့ ဖြူသော၊ သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ဝါသော အဆင်းရှိသည်။ အာသယ (Origin): အရိုးအဆစ်ပေါင်း ၁၈၀ (ရှေးအယူအဆ) တို့၏ ကြား၌ တည်ရှိသည်။ အစေးနည်းပါးလျှင် အရိုးချင်း ပွတ်တိုက်မိ၍ ညည်းညူသံ၊ အရိုးမြည်သံတို့ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ ဆေးပညာ (Medicine) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "လသိကာ" ဆိုတာ "Synovial Fluid" (အဆစ်တွင်းအရည်) ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို ကြည့်ရအောင်။ ၁။ Composition (ပါဝင်ပစ္စည်း): ဒီအရည်ဟာ ကြက်ဥအကာလို စေးပျစ်ပါတယ်။ အဓိက ပါဝင်တာကတော့ Hyaluronic Acid နဲ့ Lubricin ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါတွေက အလွန်ချောမွေ့စေပါတယ်။ ၂။ Shock Absorption (ဒဏ်ခံခြင်း): လမ်းလျှောက်လိုက်တဲ့အခါ ဒူးခေါင်းပေါ်ကို ကျရောက်လာတဲ့ ဖိအားကို ဒီအရည်က ကူညီ ထိန်းပေးတယ်။ ကားတစ်စီးရဲ့ Shock Absorber နဲ့ တူပါတယ်။ ၃။ Osteoarthritis (အဆစ်ရောင်ခြင်း): အသက်ကြီးလာရင် ဒီ "လသိကာ" တွေ ခန်းခြောက်လာတယ်။ အဲဒီအခါ အရိုးနု (Cartilage) တွေ ပွတ်တိုက်ပြီး၊ ဒူးနာတာ၊ ခါးနာတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။ (အရိုးအဆစ်တွေက "ဆီလိုတယ်" လို့ အော်နေတဲ့ သဘောပါ)။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "အစေး" (လသိကာ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - အရည်ကြည်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (Visualizing the Fluid): ၁။ ကိုယ့်ရဲ့ ဒူးခေါင်း၊ တံတောင်ဆစ်၊ လက်ချောင်းလေးတွေကို ကွေးလိုက် ဆန့်လိုက် လုပ်ကြည့်ပါ။ ၂။ ချောချောမွေ့မွေ့ ဖြစ်နေတာကို သတိပြုပြီး "ဒီအဆစ်ကြားထဲမှာ စေးပျစ်တဲ့ လသိကာတွေ ရှိနေလို့ပါလား" လို့ မြင်ယောင်ပါ။ ၃။ "ဒီအစေးတွေ ခန်းသွားရင် ငါ ဒုက္ခရောက်ပြီ။ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတာ စက်ပစ္စည်း တစ်ခုလိုပါလား" လို့ အနတ္တ သဘောကို ဆင်ခြင်ပါ။

နည်းလမ်း (၂) - စိတ်၏ နူးညံ့မှုကို ရှုမှတ်ခြင်း (Mental Flexibility): ၁။ အရိုးအဆစ်တွေ လှုပ်ရှားဖို့ အစေး (Lubricant) လိုသလို၊ လူမှုဆက်ဆံရေး ပြေပြစ်ဖို့ "မုဒုတာ" (နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု) လိုပါတယ်။ ၂။ ကိုယ်က သူတစ်ပါးအပေါ် ခက်ထန်နေသလား၊ တင်းမာနေသလား ဆန်းစစ်ပါ။ "ခက်ထန်ခြင်းသည် အရိုးချင်း ပွတ်တိုက်သလို ဆင်းရဲ၏။ နူးညံ့ခြင်းသည် လသိကာကဲ့သို့ ချောမွေ့၏" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ၃။ စိတ်တင်းမာလာတိုင်း မေတ္တာအစေး ထည့်ပေးလိုက်ပါ။

ဒီ အစေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံလိုက်ရတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို ဒကာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်ရပ် (Case-2363) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းက ဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လူကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာပါတယ်။ သူက အသက် (၇၅) နှစ်လောက် ရှိပြီ။ ဒူးတွေက နာတော့ လမ်းလျှောက်ရင် တုတ်ကောက်နဲ့။ မျက်နှာကလည်း အမြဲတမ်း တင်းမာနေတယ်။ သူက စည်းကမ်းကြီးတယ်၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ အလျှော့မပေးဘူး။ "ငါပြောသလို ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ မာန (Mana) ရှိတယ်။ သူက ညည်းညူရင်း လျှောက်ပါတယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... ဒူးတွေက နာလိုက်တာ၊ လမ်းလျှောက်ရင် ဂွမ်းဂွမ်းမြည်နေတယ်။ ဆရာဝန်ကတော့ အရည်ခန်းတာ (Dry Joints) တဲ့။ ထိုးဆေးတွေ ထိုးလည်း ခဏပဲ။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ရှေးဟောင်း 'အဆစ်လိမ်းဆီ' တွေ၊ ဓာတ်ဆီတွေ ရှိရင် ပေးပါဦး။ လူငယ်တွေကလည်း စကားနားမထောင်တော့ စိတ်ဆင်းရဲရတယ်" တဲ့။

သူ့ရဲ့ ပြဿနာက ဒူးခေါင်း "အစေး" ခန်းတာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်နှလုံး "အစေး" (မေတ္တာ/မုဒုတာ) ပါ ခန်းခြောက်နေတာပါ။ ရုပ်ရော စိတ်ပါ တင်းမာ (Rigid) နေပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 12 (Elderly Care), Article 12.7 (Psychosomatic Health) အရ သူ့ကို မေတ္တာနဲ့ ကုစားပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T220 (Flexibility of Body & Mind) ကို သုံးပြီး ဆွေးနွေးပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဘဘကြီး... ဒူးနာတာ စိတ်မကောင်းပါဘူး။ သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် အသက်ကြီးတော့ 'လသိကာ' ထုတ်လုပ်မှု နည်းသွားတာ သဘာဝပါ။ ဒါပေမယ့် ဘဘကြီး သတိထားမိလား... စိတ်တိုတဲ့ရက်တွေ၊ စိတ်တင်းမာတဲ့ရက်တွေမှာ ဒူးပိုနာတယ် မဟုတ်လား။" ဂေါပကကြီး - "ဟုတ်တယ်ဘုရား။ ကလေးတွေကို ဆူပြီးရင် ပိုကိုက်လာတယ်။" ဦးဇင်း - "မှန်ပါတယ်။ စိတ်တင်းမာမှု (Stress) က ကြွက်သားတွေကို တောင့်တင်းစေပြီး၊ အဆစ်တွေကို ပိုဖိမိစေပါတယ်။ ဘဘကြီးက စည်းကမ်းကြီးပေမယ့် 'မုဒုတာ' (နူးညံ့မှု) လိုနေတယ်။ ဒူးမှာ ဆီခန်းသလို၊ စိတ်မှာလည်း မေတ္တာဆီ ခန်းနေတာပါ။"

ဦးဇင်းက ဆက်ပြီး အကြံပြုပါတယ်။ "အဆစ်လိမ်းဆီ လိမ်းတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်ထဲက မာနကို လျှော့ပြီး၊ လူငယ်တွေကို နားလည်ပေးတာ၊ ပြုံးပြတာ၊ ခွင့်လွှတ်တာတွေ လုပ်ကြည့်ပါ။ အဲဒီ 'မေတ္တာအစေး' က ဘဘကြီးရဲ့ စိတ်ကို ချောမွေ့စေပြီး၊ ရုပ်ကိုပါ သက်သာစေပါလိမ့်မယ်။ ရေများများသောက်ပါ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပေါ့ပါးတာလေးတွေ လုပ်ပါ" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

ဂေါပကကြီး ငြိမ်သက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က သံချေးတက်နေတဲ့ တံခါးကြီး ဖြစ်နေတာကိုး" ဆိုပြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ နောက်ရက်တွေမှာ သူက လူငယ်တွေကို ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် ဆက်ဆံလာတယ်။ ဒူးနာတာ လုံးဝ မပျောက်ပေမယ့်၊ သူ့မျက်နှာကတော့ ကြည်လင်ပြီး သွားလာရတာ ပိုသွက်လက်လာတာ တွေ့ရပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။ "အစေး" (လသိကာ) ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ စက်ယန္တရား လည်ပတ်ဖို့ မရှိမဖြစ်ပါ။ ထို့အတူပဲ... ဘဝခရီး လျှောက်လှမ်းရာမှာလည်း "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒုတာ" ဆိုတဲ့ အစေးတွေ ရှိမှ အဆင်ပြေချောမွေ့မှာပါ။ ခန္ဓာကိုယ် အစေးခန်းရင် အရိုးနာမယ်။ စိတ်အစေးခန်းရင် ဘဝနာမယ်။ ဒါကြောင့် ရုပ်ရော စိတ်ပါ အစေးမခန်းအောင် ဂရုစိုက်ကြပါ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။ ပထမအချက်အနေနဲ့ "ရေသောက်ပါ၊ လှုပ်ရှားပါ"။ လသိကာ ထွက်ဖို့ ရေလိုပါတယ်။ ပြီးတော့ အဆစ်တွေကို ပုံမှန် လှုပ်ရှားပေးမှ (Exercise) အရည်ထွက်ပါတယ်။ (Motion is Lotion). ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "ပြုံးပါ"။ မျက်နှာ ကြွက်သားတွေကို လျှော့ချပြီး ပြုံးလိုက်တာဟာ စိတ်ရဲ့ တင်းမာမှုကို လျှော့ချတဲ့ အကောင်းဆုံး အစေးပါပဲ။ တတိယအချက်ကတော့ "ညင်သာပါ"။ အလုပ်လုပ်တဲ့အခါ၊ စကားပြောတဲ့အခါ ကြမ်းတမ်းမှုကို ရှောင်ပြီး၊ ညင်သာပျော့ပျောင်းစွာ (Gentleness) ပြုမူပါ။

မိမိ၏ လက်ဆစ်၊ ခြေဆစ်များကို ကွေးဆန့်ကြည့်တိုင်း... အတွင်း၌ ချောမွေ့စေသော အစေးကို သတိပြုလျက်၊ စိတ်နှလုံးကိုပါ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းအောင် ပြုပြင်ကာ ငြိမ်းချမ်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ လှမ်းတက်နိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အစေး (လသိကာ) နှင့် ချောမွေ့ခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာနှင့် စိတ်၏ တောင့်တင်းမှုများကို ဖယ်ရှားကာ၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက The Office Of Siridantamahapalaka The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum. ORCID: 0009-0000-0697-4760 Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/