Day 55 Feb 24 ပြည် (ပုဗ္ဗော) နှင့် ပျက်စီးခြင်း (Pus & Decay: The Battlefield Graveyard)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊
ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၄) ရက်၊
ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၄) ရက်။
"သွေးတို့သည် အပူလွန်ကဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ ပုပ်သိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ ဖြူဖတ်သော အဆင်း၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အနံ့ရှိသည့် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသော 'ပုဗ္ဗော' မည်သည့် ပြည်၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ ဤခန္ဓာကိုယ်သည် အပြင်ပန်းအားဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော်လည်း အတွင်း၌ မစင်ကြယ်သော အရာတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေကြောင်း 'အသုဘဘာဝနာ' ဖြင့် ဟောကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရှုကာ၊ ရုပ်ခန္ဓာအပေါ် တွယ်တာသော တဏှာကို လျှော့ချနိုင်ကြပါစေသတည်း။"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၄) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၁၉ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "ပြည်" (ပုဗ္ဗော) အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။
သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။
ခန္ဓာကိုယ်မှာ အနာတစ်ခုခု ဖြစ်လို့ ပြည်တည်လာပြီဆိုရင် ဘယ်လောက် ရွံစရာကောင်းသလဲ။ ကိုက်ခဲတယ်၊ နာကျင်တယ်၊ ညှစ်ထုတ်လိုက်ရင် အဖြူရောင်၊ အဝါရောင် အရည်တွေ ထွက်လာတယ်။ အနံ့ကလည်း မကောင်းဘူး။ လူတွေက ပြည်ကို မြင်ရင် "အညစ်အကြေး" လို့ပဲ မြင်ကြတယ်။
တကယ်တော့ သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်မယ်ဆိုရင် "ပြည်" ဆိုတာ "စစ်ပွဲတစ်ခုရဲ့ ရလဒ်" (Aftermath of a Battle) ပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ရောဂါပိုးတွေ ဝင်လာလို့၊ ငါတို့ရဲ့ ခုခံအားစစ်သည်တွေက အသက်ပေးပြီး တိုက်ခိုက်ထားတဲ့ အလောင်းအစားတွေ စုပုံနေတာပါ။
ဒီနေ့တော့ ဒီ "ပြည်" (ပုဗ္ဗော) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ကူးစက်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး (Infection Control) နဲ့ ရောဂါဗေဒ (Pathology) တို့နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီစက်ဆုပ်ဖွယ် အရည်တွေကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။
ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... ပုဗ္ဗော" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ ပြည်သည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။
အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက ပြည်၏ သဘောကို ဖွင့်ဆိုရာမှာ -
သဏ္ဌာန (Shape): နေရာဒေသအလိုက် ပုံသဏ္ဍာန် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ (အနာပေါက်၏ ပုံသဏ္ဍာန်အတိုင်း တည်သည်)။
ဝဏ္ဏ (Color): သစ်စေးဆီကဲ့သို့ ဖြူသော အဆင်းရှိသည်။ သို့မဟုတ် ညောင်သီးမှည့်ရောင် ရှိသည်။
အာသယ (Origin): ပြည်သည် မူလကတည်းက ရှိနေသော အရာမဟုတ်။ သွေးသည် အပူလွန်ကဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ ရောဂါပိုးကြောင့်သော်လည်းကောင်း ပုပ်သိုးသွားသောအခါ ပြည်ဖြစ်လာသည်။ (သွေးပုပ်သည် ပြည်ဖြစ်၏)။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ ရောဂါဗေဒ (Pathology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် "ပြည်" (Pus) ဆိုတာ "Dead Neutrophils" (သေဆုံးသွားသော သွေးဖြူဥများ) စုဝေးရာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။
သိပ္ပံနည်းကျ ပြည်ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ကြည့်ရအောင်။
၁။ Invasion (ကျူးကျော်ခြင်း): အရေပြား ပေါက်ပြဲသွားတဲ့အခါ ဘက်တီးရီးယားပိုး (Bacteria) တွေ ဝင်လာတယ်။
၂။ Battle (တိုက်ခိုက်ခြင်း): ခန္ဓာကိုယ်က Neutrophils လို့ခေါ်တဲ့ စစ်သည် သွေးဖြူဥတွေကို ချက်ချင်း လွှတ်လိုက်တယ်။ သူတို့က ပိုးမွှားတွေကို ဝါးမျို (Phagocytosis) ပစ်တယ်။
၃။ The Graveyard (သုသာန်): တိုက်ပွဲမှာ ပိုးမွှားတွေ သေတယ်၊ သွေးဖြူဥတွေလည်း ပြန်သေတယ်။ အဲဒီ သေဆုံးသွားတဲ့ ဆဲလ်တွေ၊ တစ်သျှူးအစအနတွေ စုပုံလာတာကို "ပြည်" လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဆရာဝန်တွေက ပြည်တည်ရင် ခွဲထုတ် (Drain) ပစ်ရပါတယ်။ မထုတ်ရင် အဲဒီ အပုပ်တွေက သွေးထဲ ပြန်ဝင်ပြီး Sepsis (သွေးဆိပ်သင့်ခြင်း) ဖြစ်စေနိုင်လို့ပါ။
[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]
ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "ပြည်" (ပုဗ္ဗော) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။
နည်းလမ်း (၁) - အသုဘသဘောဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း (Foulness Meditation):
၁။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ အနာစိမ်း၊ ဝက်ခြံ ပေါက်ဖူးတာကို ပြန်မြင်ယောင်ပါ။
၂။ ညှစ်လိုက်ရင် ထွက်လာတဲ့ ဖြူပျစ်ပျစ် အရည်တွေကို အာရုံပြုပါ။
၃။ "ငါ လှတယ်ထင်နေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အောက်မှာ ဒီလို ပုပ်သိုးနေတဲ့ ပြည်တွေ ရှိနေနိုင်ပါလား။ သွေးတွေ ပျက်စီးသွားရင် ပြည်ဖြစ်သွားတာပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။
၄။ "ပုဗ္ဗော၊ ပုဗ္ဗော" လို့ ရွတ်ဆိုရင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် တပ်မက်မှုကို လျှော့ချပါ။
နည်းလမ်း (၂) - ပျက်စီးခြင်းသဘောကို ရှုမှတ်ခြင်း (Nature of Decay):
၁။ "ပြည်ဆိုတာ ဆဲလ်တွေရဲ့ အလောင်းအစား (Dead Cells) ပါလား" လို့ သိပ္ပံနည်းကျ နှလုံးသွင်းပါ။
၂။ "ခန္ဓာကိုယ်ဟာ အမြဲတမ်း စစ်တိုက်နေရတဲ့ စစ်မြေပြင်ကြီးပါလား။ ဘယ်အချိန် ပျက်စီးမလဲ မသိနိုင်ပါလား" လို့ ဒုက္ခသစ္စာ ကို ရှုမြင်ပါ။
၃။ ပြည်ထွက်သွားပြီး အနာကျက်သွားရင် "ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်တတ်သော သဘော (Healing & Decay)" ကို အနိစ္စ လက္ခဏာ တင်ပါ။
ဒီ "ပြည်" နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျန်းမာရေးဗဟုသုတနဲ့၊ ဓမ္မသံဝေဂ ရစရာ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2355) ကို ဦးဇင်း ပြောပြချင်ပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်က ပြတိုက်မှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း (Volunteer) လုပ်နေတဲ့ လူငယ်လေးတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက သဒ္ဓါတရား အရမ်းကောင်းတယ်။ ဓာတ်တော်တွေကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်၊ ပန်းကပ်၊ ရေချမ်းကပ်ပေါ့။
ဒါပေမယ့် တရက်ကျတော့ ဦးဇင်း သတိထားမိတယ်။ သူက လက်တစ်ဖက်ကို ဝှက်ထားသလို ဖြစ်နေတယ်။ ပြီးတော့ လက်ကနေ အနံ့သက်သက် မကောင်းတာ ရနေတယ်။
ဦးဇင်းက သူ့ကို ခေါ်မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာလေး... လက်မှာ ဘာဖြစ်နေတာလဲ။ ပြစမ်းပါဦး။"
သူက ရှက်သလိုလိုနဲ့ လက်ကို ထုတ်ပြတယ်။ လက်ညှိုးမှာ အနာကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပြည်တွေ တည်နေတာ၊ ရောင်ကိုင်းနေတာ တွေ့ရတယ်။
သူက လျှောက်ပါတယ်... "ဦးဇင်း... အနာက သိပ်မကျက်သေးလို့ပါ။ တပည့်တော်က ဓာတ်တော်တွေကို ကိုင်ချင်လို့၊ ပတ်တီးစည်းထားရင် မကိုင်ရမှာစိုးလို့ ခွာထားတာပါ ဘုရား။ ဒီကုသိုလ်လုပ်ရင် အနာပျောက်မယ်လို့ ယုံပါတယ်" တဲ့။
သူ့ရဲ့ သဒ္ဓါတရားက လေးစားစရာ ကောင်းပေမယ့်၊ Infection Control (ကူးစက်ရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေး) ရှုထောင့်က ကြည့်ရင် အလွန် အန္တရာယ် များပါတယ်။ ပြည်ဆိုတာ "ဘက်တီးရီးယား အသိုက်အမြုံ" ပါ။ သူက ဓာတ်တော်တွေကို ကိုင်ရင် ဓာတ်တော်တွေ ညစ်ညမ်းမယ်။ သူ့အနာထဲကိုလည်း ပိုပြီး ပိုးဝင်နိုင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 15 (Volunteer Hygiene), Article 15.5 (Wound Management) အရ သူ့ကို တားမြစ်ပြီး ပညာပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T193 (Clean Body, Clean Mind) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြပါတယ်။
ဦးဇင်း - "ဒကာလေး... ကုသိုလ်လိုချင်တာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘုရားရှင်က 'အာရောဂျ ပရမာ လာဘာ' (ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါး) လို့ ဟောခဲ့သလို၊ ဝိနည်းတော်မှာလည်း အနာရောဂါရှိရင် ကုသဖို့ ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ အခု ဒကာလေးရဲ့ လက်မှာ 'ပုဗ္ဗော' (ပြည်) တွေ တည်နေတယ်။ ဒါဟာ ပုပ်သိုးနေတဲ့ အရာတွေပါ။ ဒီလက်နဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ကိုင်ရင် သင့်တော်ပါ့မလား။"
လူငယ် - "မသင့်တော်ပါဘူး ဘုရား။ တပည့်တော်က ကုသိုလ်ရရင် ပျောက်မယ်ထင်လို့ပါ။"
ဦးဇင်း - "ကုသိုလ်ယူနည်း မှားနေတယ်။ အခုချက်ချင်း ဆေးခန်းသွား၊ အနာကို ဆေးထည့်၊ ပတ်တီးစည်းပါ။ အနာကျက်တဲ့အထိ ဓာတ်တော်တွေကို မကိုင်ပါနဲ့ဦး။ အဲဒီလို စည်းကမ်းလိုက်နာတာကလည်း ကုသိုလ်ပါပဲ။ ပြည်ဆိုတာ အသုဘတရားပါ။ သူ့ကို သန့်ရှင်းအောင် လုပ်တာကမှ ဝိသုဒ္ဓိ (စင်ကြယ်ခြင်း) ပါ။"
ဦးဇင်းက သူ့ကို ဆေးခန်းလွှတ်ပြီး ကုသစေပါတယ်။ သူပြန်လာတော့ လက်မှာ ပတ်တီးစည်းပြီး ပြုံးပြုံးလေး ဖြစ်နေပြီ။ "ဦးဇင်း... ဆရာဝန်က ပြောတယ်၊ နည်းနည်းလေး နောက်ကျရင် အရိုးထိ စားသွားနိုင်တယ်တဲ့။ ဦးဇင်း ပြောလို့ အချိန်မီ ကုလိုက်ရတာ ကျေးဇူးပါဘုရား" လို့ လျှောက်ပါတယ်။
သူဟာ ဓာတ်တော်ကို တိုက်ရိုက်မကိုင်ရပေမယ့်၊ "ကိုယ့်ကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို မကူးစက်အောင် ကာကွယ်ခြင်း" ဆိုတဲ့ ပိုကြီးမားတဲ့ ကုသိုလ်ကို ရလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။
"ပြည်" (ပုဗ္ဗော) ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ပြနေတဲ့ သက်သေပါပဲ။ ဘယ်လောက် လှပတဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဖြစ်ပါစေ၊ အရေပါးလေး တစ်လွှာ ပေါက်သွားတာနဲ့ အထဲက ပြည်တွေ ထွက်လာမှာပါပဲ။
ဒါကို သိမြင်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် အလွန်အကျွံ တွယ်တာတဲ့ စိတ် (Kamachanda) ကို လျှော့ချပါ။ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ပါ။ အနာဖြစ်ရင် လျစ်လျူမရှုဘဲ ကုသပါ။
ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။
ပထမအချက်အနေနဲ့ "သန့်ရှင်းမှုကို ဂရုစိုက်ပါ"။ အနာတစ်ခုခု ဖြစ်ရင် ပေါ့ပေါ့မနေပါနဲ့။ ပြည်တည်တယ် ဆိုတာ ပိုးဝင်တာ (Infection) ပါ။ ချက်ချင်း ဆေးထည့်ပါ။
ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "အသုဘ ရှုပါ"။ ဝက်ခြံညှစ်ရင်၊ အနာဆေးထည့်ရင် "ရွံစရာကောင်းလိုက်တာ၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်က အပုပ်ကောင်ပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ သက်ဝင်ပါ။
တတိယအချက်ကတော့ "စိတ်အနာကို ကုပါ"။ ရုပ်မှာ ပြည်တည်ရင် ဆေးကုသလို၊ စိတ်မှာ ကိလေသာ ပြည်တည်နေရင် (မနာလိုတာ၊ မုန်းတီးတာ) ချက်ချင်း မေတ္တာဆေး၊ ဝိပဿနာဆေးနဲ့ ကုသပစ်လိုက်ပါ။ စိတ်အနာ ရင့်သွားရင် ကုရခက်ပါလိမ့်မယ်။
မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ အနာအဆာ တစ်စုံတစ်ရာ ရှိမရှိ စစ်ဆေးကြည့်တိုင်း... အတွင်း၌ ပျက်စီးတတ်သော သဘောကို သတိပြုလျက်၊ ရုပ်အနာရော စိတ်အနာပါ ကင်းရှင်းအောင် ကုသနိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ပြည် (ပုဗ္ဗော) နှင့် ပျက်စီးခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ မစင်ကြယ်သော သဘောကို နားလည်ကာ၊ ရုပ်ခန္ဓာကို တပ်မက်မှုကင်းစွာ စောင့်ရှောက်၍ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - Feb 24, 2023
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/
