Day 54 Feb 23 သလိပ် (သေမှံ) နှင့် ဓာတ်မညီခြင်း (Phlegm & Pathology: The Sticky Defense)

 

Day 54 Feb 23 သလိပ် (သေမှံ) နှင့် ဓာတ်မညီခြင်း (Phlegm & Pathology: The Sticky Defense)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၃) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၃) ရက်။

"ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အမြှေးပါးတို့မှ ယိုစီးထွက်လာသော၊ ရောဂါဘယဖြစ်ပွားလျှင် ပုပ်သိုးသော အနံ့ရှိတတ်သော 'သေမှံ' မည်သည့် သလိပ်၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါး မညီမျှ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါဝေဒနာများကို ဆေးဝါးဓာတ်စာ (ဂိလာနပစ္စယ) ဖြင့် ကုသရန် ခွင့်ပြုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ မူမမှန်သော အခြေအနေများကို သတိပြုလျက်၊ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ကာ သာသနာပြုနိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၃) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၁၈ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "သလိပ်" (သေမှံ) အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။

လူတစ်ယောက် ကျန်းမာနေတဲ့အချိန်မှာ သလိပ်ဆိုတာ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ဖျားလာပြီ၊ တုပ်ကွေးမိပြီဆိုရင် လည်ချောင်းထဲမှာ တစ်ဆို့ဆို့နဲ့၊ ဟပ်ထုတ်လိုက်ရင် စိမ်းတိုတို၊ ဝါတိုတို အချွဲတွေ ထွက်လာတတ်တယ်။ ဒါကို မြင်ရင် လူတွေက ရွံကြတယ်။

တကယ်တော့ ဒီသလိပ်တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်က သူ့အလိုလို ထုတ်လုပ်လိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ရန်သူ" (ရောဂါပိုး) ဝင်လာလို့ "စစ်တိုက်" နေတဲ့ လက္ခဏာ တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဓာတ်ကြီးလေးပါး မညီမျှမှု (Imbalance) ဖြစ်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်တဲ့ သဘာဝတရားပါပဲ။

ဒီနေ့တော့ ဒီ "သလိပ်" (သေမှံ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ရောဂါဗေဒ (Pathology) နဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများအကြောင်း (Virology) တို့နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီအကျိအချွဲတွေကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... သေမှံ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ သလိပ်သည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။

အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက သလိပ်၏ သဘောကို ဖွင့်ဆိုရာမှာ -

သဏ္ဌာန (Shape): ညောင်သီးမှည့်ရည် ကဲ့သို့ ပျစ်ချွဲသော သဘောရှိသည်။

ဝဏ္ဏ (Color): အဖြူရောင် ရှိသည်။ (သို့သော် ရောဂါရလျှင် အရောင်ပြောင်းတတ်သည်)။

အာသယ (Origin): အစာသစ်အိမ်၏ အတွင်းမြှေးပါး (Stomach Lining) ၌ တည်ရှိသည်။ အစာစားသောအခါ၊ သို့မဟုတ် ဖျားနာသောအခါ အထက်သို့ တက်လာပြီး လည်ချောင်း၌ ခိုအောင်းတတ်သည်။

ရှေးဆေးကျမ်းများအရ "သလိပ်" (Kapha) သည် ရေဓာတ်နှင့် မြေဓာတ် လွန်ကဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်လေးလံခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ ရောဂါဗေဒ (Pathology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် သလိပ် (Mucus/Phlegm) ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "Sticky Trap" (စေးကပ်သော ထောင်ချောက်) တစ်ခု ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။

သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို ကြည့်ရအောင်။

၁။ Protective Barrier (အကာအကွယ် အလွှာ): ပုံမှန်အချိန်မှာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနဲ့ အစာအိမ်နံရံတွေမှာ အချွဲပါးပါးလေး ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ဖုန်တွေ၊ ပိုးမွှားတွေ တိုက်ရိုက် မထိအောင် ကာထားတာပါ။

၂။ Immune Response (ခုခံအား တုံ့ပြန်မှု): ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး (ဥပမာ - တုပ်ကွေးပိုး) ဝင်လာတဲ့အခါ၊ ခန္ဓာကိုယ်က Goblet Cells တွေကို အမိန့်ပေးပြီး အချွဲတွေ အများကြီး ထုတ်ခိုင်းလိုက်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီ အချွဲတွေနဲ့ ပိုးတွေကို ဖမ်းချုပ်ပြီး၊ ချောင်းဆိုးထုတ် (Cough reflex) ပစ်ဖို့ပါပဲ။

၃။ Color Change (အရောင်ပြောင်းခြင်း): သလိပ်က ဘာလို့ စိမ်းတာ၊ ဝါတာ ဖြစ်သလဲ။ ဒါဟာ Neutrophils လို့ခေါ်တဲ့ သွေးဖြူဥတွေက ရောဂါပိုးကို တိုက်ခိုက်ရင်း သေဆုံးသွားတဲ့အခါ ထွက်လာတဲ့ အင်ဇိုင်း (Enzymes) တွေကြောင့် အရောင်ပြောင်းသွားတာပါ။ ဒါကြောင့် သလိပ်စိမ်းတယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ "စစ်ပွဲ" (Battle) ဖြစ်ပြီးသွားပြီ ဆိုတဲ့ သက်သေပါပဲ။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "သလိပ်" (သေမှံ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - ရွံရှာဖွယ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (Asubha Meditation):

၁။ ချောင်းဆိုးပြီး သလိပ်ဟပ်ထုတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ သလိပ်ကို သေချာ ကြည့်ပါ။

၂။ "စောစောက ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိတုန်းက ငါ့ဟာလို့ ထင်ခဲ့တယ်။ အခု အပြင်ရောက်တော့ ရွံစရာ အညစ်အကြေး ဖြစ်သွားပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

၃။ "လှပတဲ့ နှုတ်ခမ်း၊ လှပတဲ့ လည်တိုင် ဆိုတာတွေရဲ့ အတွင်းဘက်မှာ ဒီလို ပျစ်ချွဲချွဲ သလိပ်တွေ ခိုအောင်းနေတာပါလား" လို့ အသုဘ သဘောကို ပွားများပါ။

နည်းလမ်း (၂) - ဓာတ်မညီမျှမှုကို ရှုမှတ်ခြင်း (Imbalance & Fragility):

၁။ ဖျားနာလို့ သလိပ်ထွက်တဲ့အခါ "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဓာတ်ကြီးလေးပါး မညီမျှတော့ဘူး (Dhatu Disturbance)" လို့ သိလိုက်ပါ။

၂။ "ပထဝီ (အဖတ်)၊ အာပေါ (အရည်)၊ တေဇော (အပူ) တွေ ဖောက်ပြန်နေလို့ ဒီလို ဒုက္ခရောက်ရတာပါလား" လို့ ဒုက္ခသစ္စာ ကို ရှုမြင်ပါ။

၃။ ကျန်းမာရေးဆိုတာ အမြဲမရနိုင်၊ အချိန်မရွေး ဖောက်ပြန်နိုင်သော အနိစ္စ သဘောကို နှလုံးသွင်းပါ။

ဒီသလိပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ မကြာခဏ ကြုံရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု (Case-2354) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ဆောင်းရာသီ ကူးပြောင်းစ အချိန်မှာပေါ့။ အသက် (၇၀) အရွယ် အဘွားတစ်ယောက် ပြတိုက်ကို ရောက်လာပါတယ်။ သူက ချောင်းတဟွတ်ဟွတ်နဲ့၊ လက်ထဲမှာလည်း သလိပ်ထွေးဖို့ တစ်ရှူးတွေ ကိုင်ထားတယ်။

အဘွားက မောမောနဲ့ လျှောက်ပါတယ်...

"ဦးဇင်းဘုရား... ဘွား ဗိုက်ထဲကနေ လည်ချောင်းအထိ သလိပ်တွေ ပိတ်နေတာ တစ်ပတ်လောက် ရှိပြီ။ ဆေးခန်းပြပေမယ့် မပျောက်ဘူး။ ဘွားထင်တာကတော့ 'ပယောဂ' များလားလို့။ ဒါမှမဟုတ် အစားမှားတာလား မသိဘူး။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ သလိပ်ပျော်စေတဲ့ ဓာတ်တော်ရေ ဒါမှမဟုတ် မန္တန် ရွတ်ထားတဲ့ ရေလေးများ ရှိမလား" တဲ့။

အဘွားက ရောဂါကို "ကံ" သို့မဟုတ် "ပယောဂ" လို့ ထင်ပြီး၊ သိပ္ပံနည်းကျ ကုသမှုကို စိတ်မရှည် ဖြစ်နေပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ သူက Viral Bronchitis (ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် လေပြွန်ရောင်ခြင်း) ဖြစ်နေပုံ ရပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 26 (Medical Guidance), Article 26.3 (Referral to Professionals) အရ သူ့ကို လမ်းညွှန်ပေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T213 (Understanding Illness) ကို သုံးပြီး မေတ္တာနဲ့ ဆွေးနွေးပါတယ်။

ဦးဇင်း - "အဘွား... နေမကောင်းတာ စိတ်မကောင်းပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပယောဂ မဟုတ်လောက်ပါဘူး။ အခု ရာသီဥတုက အေးလာတော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ ပေါလာတယ်။ အဘွားရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အဲဒီပိုးတွေကို တိုက်ထုတ်ဖို့ 'သလိပ်' (Semha) တွေ ထုတ်နေတာပါ။ ဒါဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သဘာဝ ခုခံစစ်ပါပဲ။"

အဘွား - "အဲဒါဆို ဘယ်တော့ ပျောက်မလဲ ဘုရား။"

ဦးဇင်း - "ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုတာ ဆေးသောက်ရုံနဲ့ ချက်ချင်း မပျောက်ပါဘူး။ အချိန်ပေးရပါတယ်။ အဘွား အနေနဲ့ ရေနွေးများများ သောက်ပါ၊ အနားယူပါ။ ဓာတ်တော်ရေ သောက်တာက စိတ်ခွန်အား ဖြစ်စေပေမယ့်၊ ဆရာဝန်ပေးတဲ့ ဆေးကိုလည်း မှန်မှန် သောက်ဖို့ လိုပါတယ်။"

ဦးဇင်းက ဆက်ပြီး ဓမ္မဆေး ပေးပါတယ်။

"အဘွား... ရောဂါဖြစ်တာဟာ 'ငါ' ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ 'ဓာတ်' တွေ ဖောက်ပြန်တာလို့ နှလုံးသွင်းပါ။ သလိပ်ထွက်လာရင် စိတ်မညစ်ပါနဲ့။ 'အော်... ငါ့ကိုယ်ထဲက အညစ်အကြေးတွေ ထွက်သွားပြီ' လို့ သဘောထားလိုက်ပါ။ စိတ်က လက်ခံလိုက်ရင်၊ ရောဂါဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည် ရှိလာပါလိမ့်မယ်" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

အဘွားလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... ဘွားက စိတ်လောနေတာကိုး။ ခုခံအားကို အချိန်ပေးရမယ် ဆိုတာ နားလည်ပါပြီ" ဆိုပြီး၊ စိတ်အေးလက်အေး ပြန်သွားပါတယ်။ ဓာတ်တော်ရေထက်၊ "စိတ်ရှည်ခြင်း" ဆိုတဲ့ ဆေးကို ရသွားတာ ပိုထိရောက်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။

"သလိပ်" (သေမှံ) ဆိုတာ ရွံစရာ ကောင်းပေမယ့်၊ သူဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "အချက်ပေးခေါင်းလောင်း" ပါပဲ။ သလိပ်ထွက်လာရင် "ငါ့ကျန်းမာရေး ဂရုစိုက်ဖို့ လိုနေပြီ" လို့ သတိပေးတာပါ။

ရောဂါဝေဒနာ ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဓမ္မသံဝေဂ ယူပါ။ "ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အနာရောဂါတို့ရဲ့ အသိုက်အမြုံ (Nest of Diseases) ပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပြီး၊ မနာခင်၊ မသေခင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ကြိုးစား လုပ်ဆောင်ကြပါ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။

ပထမအချက်အနေနဲ့ "ရေများများ သောက်ပါ"။ သလိပ်တွေ ပျော်ဝင်ဖို့ ရေ (အာပေါဓာတ်) လိုအပ်ပါတယ်။

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "သည်းခံပါ"။ ဖျားနာတဲ့အခါ ချက်ချင်း ပျောက်ချင်တဲ့ လောဘကို လျှော့ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်က ကုစားနေတဲ့ အချိန် (Healing Time) ကို စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ စောင့်ပါ။

တတိယအချက်ကတော့ "သတိထားပါ"။ သလိပ်ဟပ်ထုတ်တိုင်း၊ နှာရည်ညှစ်တိုင်း "ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အပုပ်အသိုးတွေပါလား" လို့ အသုဘသညာ ပွားများပါ။

မိမိ၏ လည်ချောင်းကို စမ်းသပ်ကြည့်တိုင်း... အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများကို သတိပြုလျက်၊ ရောဂါဘယ ကင်းဝေး၍ ကျန်းမာစွာဖြင့် ကုသိုလ်တရားများကို ပွားများနိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'သလိပ် (သေမှံ) နှင့် ဓာတ်မညီခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ရောဂါသဘာဝကို နားလည်ကာ၊ ရုပ်၏ မမြဲခြင်းကို ဆင်ခြင်၍ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Feb 23, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/