Day: 337 | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | မသန်စွမ်းသူများ (ဣန္ဒြိယဝေကလ္လနှင့် Inclusive Design) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဣန္ဒြိယဝေကလ္လ | Inclusive Design

 

Day: 337 | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | မသန်စွမ်းသူများ (ဣန္ဒြိယဝေကလ္လနှင့် Inclusive Design) | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဣန္ဒြိယဝေကလ္လ | Inclusive Design

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ နိုင်ငံတကာ မသန်စွမ်းသူများနေ့ (International Day of Persons with Disabilities) မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မိမိတို့ရဲ့ ဘဝမှာ ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ချို့ယွင်းမှု၊ အာရုံခံစားမှု အားနည်းချက်များ ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများ ပြည့်ဝပြီး၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာများ တန်းတူညီမျှ ရရှိခံစားနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှာရှိတဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေကို အသိအမှတ်ပြုတဲ့၊ သူတို့ရဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို လေးစားတန်ဖိုးထားတဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ "မသန်စွမ်း" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်ရင် တချို့က သနားကြတယ်၊ တချို့က အားနာကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရက သနားဖို့ မဟုတ်ပါဘူး၊ "စာနာ" (Empathy) ဖို့နဲ့ "ကူညီ" (Support) ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို သူတစ်ပါးအပေါ် ကြင်နာတတ်တဲ့ "ကရုဏာ" ဓာတ်ခံ ရှိလာအောင် အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။

ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ... ကိုယ်လက်အင်္ဂါ တစ်ခုခု ချို့ယွင်းနေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်စိမမြင်၊ နားမကြားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ သွားလာဖို့၊ စားသောက်ဖို့ ဘယ်လောက်တောင် ခက်ခဲမလဲဆိုတာကို ကိုယ်ချင်းစာစိတ်လေးနဲ့ မှန်းဆကြည့်ပါ။

"ဪ... ဒုက္ခဆင်းရဲခြင်း ဆိုတာ ကိုယ်ခန္ဓာ မပြည့်စုံတဲ့အခါ ပိုပြီး ထင်ရှားပါလား"။

"သူတို့ခမျာ ငါတို့လို လွတ်လပ်စွာ မသွားလာနိုင်ရှာဘူး၊ မမြင်နိုင်ရှာဘူး"။

"ဒီပုဂ္ဂိုလ်များ အခက်အခဲ ဒုက္ခတွေကနေ လွတ်မြောက်ကြပါစေ၊ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားတွေ ပြည့်ဝကြပါစေ"။

အဲဒီလို ကိုယ်ချင်းစာတဲ့ "ကရုဏာ" စိတ်ကလေးကို နှလုံးသားထဲမှာ တကယ် ခံစားရအောင် မွေးမြူပြီးတော့... ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။

(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)

ကိုင်း... ကရုဏာစိတ်ကလေး ကိန်းဝပ်သွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် ဒီဇိုင်းပညာရပ်တစ်ခုအကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးမှာ အဆောက်အအုံတွေ၊ ပစ္စည်းကိရိယာတွေ တည်ဆောက်တဲ့အခါ "Inclusive Design" (အားလုံးအကျုံးဝင်သော ဒီဇိုင်း) သို့မဟုတ် "Universal Design" ဆိုတာကို အဓိကထားပြီး စဉ်းစားလာကြတယ်။ ဒါက ဘာလဲဆိုတော့... ပစ္စည်းတစ်ခု၊ နေရာတစ်ခုကို ဖန်တီးတဲ့အခါ သာမန်လူတွေအတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ၊ မသန်စွမ်းသူတွေ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ၊ ကလေးငယ်တွေပါ လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်အောင် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - လှေကားဘေးမှာ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သွားလို့ရတဲ့ "Ramp" (ပြေလျောဆင်းလမ်း) လေးတွေ လုပ်ပေးထားတာမျိုးပေါ့။ ဒါဟာ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သုံးသူအတွက်သာ အဆင်ပြေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဈေးလှည်းဆွဲတဲ့သူ၊ ကလေးတွန်းလှည်းနဲ့ မိခင်တွေအတွက်ပါ အဆင်ပြေသွားတယ်။ ဒါကို "The Curb-Cut Effect" လို့ ခေါ်တယ်။ လူနည်းစုအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး လုပ်ပေးလိုက်တဲ့ အရာတစ်ခုဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ လူ့ဘောင်တစ်ခုလုံးအတွက် အကျိုးရှိသွားစေတဲ့ သဘောတရားပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... စမတ်ဖုန်းတွေမှာ ပါတဲ့ "Voice Control" (အသံနဲ့ ခိုင်းစေခြင်း) စနစ်ဟာ မူလက လက်မသန်သူတွေအတွက် ရည်ရွယ်ခဲ့တာ။ ဒါပေမဲ့ အခုချိန်မှာတော့ ကားမောင်းနေတဲ့သူတွေ၊ အလုပ်ရှုပ်နေတဲ့သူတွေပါ အားလုံး သုံးနေကြတယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် "Inclusive Design" ဆိုတာ "သူတို့အတွက်" လုပ်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ "ငါတို့အားလုံးအတွက်" ပိုကောင်းတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတားအဆီး (Barrier) ဆိုတာ လူမှာ ရှိတာ မဟုတ်ဘူး၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေတာလို့ ယူဆပြီး အဲဒီ အတားအဆီးကို ဖယ်ရှားပေးတဲ့ နည်းပညာပါပဲ။

အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဒီဇိုင်းပညာရှင်တွေက "လူ" ကို မပြင်ဘဲ "ပတ်ဝန်းကျင်" ကို ပြင်လိုက်တဲ့အခါ မသန်စွမ်းမှုဆိုတာ အတားအဆီးတစ်ခု မဟုတ်တော့ပါဘူး။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ လောကမှာ "အင်္ဂါမစုံတာ" က အပြစ်လား။ မဟုတ်ပါဘူး။ အင်္ဂါမစုံတဲ့သူကို ဖယ်ကြဉ်ထားတဲ့ (Exclude) လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ စိတ်ဓာတ်ကသာ အပြစ်ရှိတာပါ။ ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးတွေကို ဖယ်ရှားပေးသလို၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးတွေကို ဘယ်လို ဖယ်ရှားမလဲ ဆိုတာကို ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Inclusive Design" ဆိုတဲ့ အားလုံးအကျုံးဝင်တဲ့ ဒီဇိုင်းပညာအကြောင်းကို ပြောခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်မှာ လာရှိတဲ့ "ဣန္ဒြိယ" (အိန္ဒြေ) ဆိုတဲ့ သဘောတရားနဲ့ မသန်စွမ်းမှုအပေါ် ဘုရားရှင်ရဲ့ အမြင်ကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ပါဠိတော်မှာ "ဣန္ဒြိယဝေကလ္လ" (Indriya-vekalla) ဆိုတဲ့ စကားရပ် ရှိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ အိန္ဒြေတို့၏ ချို့တဲ့ခြင်း၊ မပြည့်စုံခြင်းလို့ ဆိုလိုပါတယ်။ လောကမှာ လူသားတွေဟာ ကံအကြောင်းတရား အမျိုးမျိုးကြောင့် စက္ခုန္ဒြေ (မျက်စိအကြည်) ချို့တဲ့တာ၊ သောတိန္ဒြေ (နားအကြည်) ချို့တဲ့တာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ "ရုပ်" (Rupa) ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှု သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အရေးကြီးဆုံး အိန္ဒြေ (၅) ပါးကို ဟောကြားခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒါတွေကတော့...

၁။ သဒ္ဓိန္ဒြေ (ယုံကြည်မှု)

၂။ ဝီရိယိန္ဒြေ (ကြိုးစားမှု)

၃။ သတိန္ဒြေ (အောက်မေ့မှု)

၄။ သမာဓိန္ဒြေ (တည်ကြည်မှု)

၅။ ပညိန္ဒြေ (သိမြင်မှု)

ဆိုတဲ့ ဒီ "ဘာဝနာ အိန္ဒြေငါးပါး" ပါပဲ။ ဒီအိန္ဒြေ ၅ ပါးကတော့ ခြေလက်အင်္ဂါ မသန်စွမ်းပေမယ့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ရှိသူတိုင်းမှာ တောက်ပနေနိုင်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... မီးသီးတစ်လုံး ကြိုးပြတ်သွားလို့ မီးမလင်းတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှု (Electric Current) ကတော့ ရှိနေဆဲပါပဲ။ ထိုနည်းတူစွာပါပဲ... မျက်စိကွယ်နေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်မှာ "မြင်သည့်သဘော" မရှိပေမယ့်၊ တရားကို နာယူပြီး "သိသည့်သဘော" (ပညိန္ဒြေ) ကတော့ ထိန်လင်းနေနိုင်ပါတယ်။ ရုပ်ခန္ဓာက "Wheelchair" (ဘီးတပ်ကုလားထိုင်) ပေါ်မှာ ရှိနေပေမယ့်၊ သူ့ရဲ့ စိတ်ကတော့ ဈာန်အဘိညာဉ်တွေ၊ မဂ်ဖိုလ်တွေဆီကို "ပျံသန်း" နိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "ရုပ်မသန်သော်လည်း စိတ်သန်သူသည်သာ မြတ်၏" လို့ ဆိုလိုရင်း ကျရောက်အောင် ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ချို့ယွင်းချက် တစ်ခုခု ရှိနေရင်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ရှိနေတဲ့ သူတစ်ပါးကို မြင်ရင်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်... ဒါကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမြင်မလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲမှာ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။

လူတစ်ယောက်ဟာ မတော်တဆမှုကြောင့် ခြေထောက်တစ်ဖက် ဆုံးရှုံးသွားတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ သူ့စိတ်ထဲမှာ ဘာဖြစ်နေသလဲ။

ပထမဆုံး "မနော" (စိတ်) က ခြေထောက်မရှိတော့တဲ့ ပုံရိပ်ကို တွေးမိလိုက်တယ်။

အဲဒီ တွေးမိတာနဲ့ တပြိုင်နက် "ဒေါမနဿ ဝေဒနာ" (စိတ်ဆင်းရဲခြင်း) ပေါ်လာတယ်။ "ငါ့ဘဝတော့ သွားပြီ၊ ငါ မသွားနိုင် မလာနိုင် ဖြစ်ပြီ" ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းပက်လက် ဖြစ်တယ်။

အဲဒီနောက်မှာ "တဏှာ" (Craving) ဝင်လာတယ်။ ဘာတဏှာလဲ။ "ငါ အရင်လို ပြန်ဖြစ်ချင်တယ်၊ ငါ လမ်းပြန်လျှောက်ချင်တယ်" ဆိုတဲ့ တောင့်တမှု။ ဒါဟာ မဖြစ်နိုင်တာကို လိုချင်နေတဲ့ "ဝိဘဝတဏှာ" ပါပဲ။

အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ငါ့ခြေထောက်၊ ငါ့ဘဝ" ဆိုပြီး စွဲလမ်းတဲ့ "ဥပါဒါန်" မီးတွေ လောင်တော့တာပါပဲ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...

ခြေထောက် မရှိတော့တာက "ရုပ်" (Rupa) ရဲ့ ပျက်စီးမှု (Rupa-viparinama) သက်သက်ပါပဲ။

ဝမ်းနည်းတာက "နာမ်" (Nama) ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှု သက်သက်ပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ "ဒုက္ခ" ဖြစ်ရတာဟာ ခြေထောက် မရှိလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ခြေထောက်ကို "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလမ်းထားတဲ့ "တဏှာ" ကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍သာ ခြေထောက်မရှိပေမယ့် "ဒါဟာ ရုပ်သဘောပဲ၊ ကံအကြောင်းတရားပဲ" လို့ လက်ခံနိုင်ရင် စိတ်ဆင်းရဲမှု (Mental Suffering) က ချုပ်ငြိမ်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မိမိမှာ အားနည်းချက် တစ်ခုခု ရှိနေရင် ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။

"ငါ့မျက်စိ မမြင်ရပေမယ့် ငါ့ဉာဏ်မျက်လုံးက ပွင့်နေတယ်"။

"ငါ့ခြေထောက် မသန်ပေမယ့် ငါ့သတိက ခိုင်မြဲနေတယ်"။

"ငါ့ခန္ဓာကိုယ်က မပြည့်စုံပေမယ့် ငါ့သီလ၊ ငါ့သမာဓိက ပြည့်စုံတယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ မသန်စွမ်းသူတွေကို တွေ့ရင် "သနားစရာလေး" လို့ အပေါ်စီးက မတွေးပါနဲ့။ "သူတို့ဟာ ငါတို့ထက်တောင် စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ကြီးမားသူတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်" လို့ လေးစားစိတ်နဲ့ ကြည့်ပါ။

ပြီးတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးပါ။ "အကယ်၍ ငါသာ သူတို့နေရာမှာ ဆိုရင်... ငါ ဘယ်လို နေမလဲ"။ အဲဒီလို ကိုယ်ချင်းစာစိတ် (Empathy) ဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက်... သူတို့ကို ကူညီချင်တဲ့ စေတနာ (Caga)၊ သူတို့နဲ့ ထပ်တူ ခံစားနားလည်ပေးနိုင်တဲ့ မေတ္တာ (Metta) တွေ ပွားများလာပါလိမ့်မယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ပိဋကတ်တော်ထဲမှာ "စက္ခုပါလ မထေရ်မြတ်" ဆိုတာ ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းမရတော့တဲ့ အချိန်ကျမှ ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့တာ။ မျက်စိကွယ်သွားတာက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆုံးရှုံးမှု (Loss) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ကိလေသာ ကုန်ခမ်းသွားတာကတော့ ဝိညာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှု (Victory) ပါပဲ။ ဒါကြောင့် "မသန်စွမ်း" ဆိုတာ လောကအမြင်မှာသာ နိမ့်ကျတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ ဓမ္မအမြင်မှာတော့ ပါရမီဖြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံး အခွင့်အရေး တစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "မသန်စွမ်း" ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်သာ ဖြစ်ပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာတော့ ဘာမှ အားနည်းစရာ မလိုဘူးဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီအချက်ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို ကျင့်သုံးမလဲ၊ မသန်စွမ်းသူတွေအပေါ် ငါတို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ဘယ်လို သဘောထားမျိုး ထားရှိသင့်သလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2637) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ အားလုံးအတွက် စံနမူနာယူစရာ ကောင်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးပါ။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို ဘုရားဖူးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရောက်လာတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အသက် (၂၀) ကျော်အရွယ် လူငယ်လေးတစ်ယောက် ပါလာတယ်။ သူက မိုင်းထိထားလို့ ခြေထောက်နှစ်ဖက်စလုံး မရှိရှာဘူး။ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် (Wheelchair) နဲ့ လာရတာ။ ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာ ကောင်းတာက... သူ့ရဲ့ မျက်နှာမှာ အားငယ်နေတဲ့ အရိပ်အယောင်တွေ အများကြီး တွေ့နေရတယ်။

သူက ပြတိုက်ထဲကို ဝင်ဖို့ တွန့်ဆုတ်တွန့်ဆုတ် ဖြစ်နေတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ တခြားလူကောင်းတွေက လမ်းလျှောက်သွားနေကြချိန်မှာ သူက လှည်းနဲ့ဆိုတော့ "ငါ ဝင်သွားရင် သူများတွေ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်မလား၊ ငါ့ကို ကဲ့ရဲ့ကြမလား" ဆိုပြီး သိမ်ငယ်စိတ် ဝင်နေတာပေါ့။ သူ့မိဘတွေက တွန်းပေးမယ် လုပ်တာတောင် သူက ခေါင်းခါပြီး "သား အပြင်ကပဲ ဖူးပါ့မယ်အမေ... သားလို လူမပြည့်မစုံတဲ့သူက အထဲဝင်ရင် မကောင်းပါဘူး" ဆိုပြီး ငြင်းနေရှာတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 5, Article 5.5) ဖြစ်တဲ့ "ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် မည်သူ့ကိုမျှ ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး ဆုံးရှုံးမှု မရှိစေရ" ဆိုတဲ့ အချက်ကို လက်တွေ့ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်း ကိုယ်တိုင် အဲဒီကလေးနားကို သွားပြီး နှုတ်ဆက်လိုက်တယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ပခုံးလေးကို ကိုင်ပြီး ပြောလိုက်တယ်။ "ဒကာလေး... ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေဆိုတာ မဟာကရုဏာတော်ရဲ့ ပြယုဂ်ကွ။ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်အခါတုန်းကလည်း ခြေမသန်တဲ့သူ၊ မျက်စိမမြင်တဲ့သူ၊ ရောဂါသည်တွေကိုတောင် ရွှေလက်တော်နဲ့ အမှုပြုပြီး တရားဟောခဲ့တာ။ မင်းမှာ ခြေထောက် မရှိတာ အပြစ်မဟုတ်ဘူး။ မင်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာ သဒ္ဓါတရား ရှိနေဖို့ကသာ အဓိကပဲ" လို့ အားပေးစကား ပြောလိုက်တယ်။

ပြီးတော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဝန်ထမ်းတွေကို ခေါ်ပြီး သူ့ရဲ့ ဘီးတပ်ကုလားထိုင် သွားလို့ရအောင် စီစဉ်ထားတဲ့ အထူးလမ်းကြောင်း (Ramp) ကနေ ဘုရားခန်းထဲထိ ရောက်အောင် ပို့ပေးလိုက်တယ်။ ဓာတ်တော်တွေရှေ့ ရောက်တဲ့အခါကျတော့ အဲဒီ ကလေးရဲ့ မျက်နှာမှာ ဝမ်းသာလွန်းလို့ မျက်ရည်တွေ ကျလာတယ်။ သူ ဘာလျှောက်လဲဆိုတော့... "ဆရာတော်... တပည့်တော်က လူဖြစ်ရှုံးပြီလို့ ထင်နေတာဘုရား... အခုလို ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို အနီးကပ် ဖူးခွင့်ရတော့မှ ငါ့ဘဝဟာ အလကား မဟုတ်ပါလားလို့ ခံစားရပါတယ်" တဲ့။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အဲဒီ လူငယ်လေးဟာ အစတုန်းက သူ့ရဲ့ မသန်စွမ်းမှုကို "အနိဋ္ဌာရုံ" (မကောင်းတဲ့အရာ) လို့ မြင်နေတာ။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားဖူးခွင့် ရလိုက်တဲ့အချိန်မှာ အဲဒီ ခံစားချက်က "ပီတိ" (Joy) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေ တက်ကြွလာတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ သူဟာ သူ့လိုပဲ မသန်စွမ်းတဲ့ တခြားသူတွေကိုပါ စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပေးနိုင်တဲ့ ပရဟိတသမားလေး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သုံးခဲ့တဲ့ နည်းလမ်းကတော့ "ကရုဏာ ဖြစ်အောင် ပြောနည်း" (Method #67) ပါပဲ။ သူ့ကို သနားတာထက်၊ သူ့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးတဲ့ စကားမျိုး ပြောရတယ်။ "မင်း သနားစရာပဲ" လို့ ပြောမယ့်အစား "မင်းဟာ တခြားလူတွေထက်တောင် ကြိုးစားရတာမို့ ပိုပြီး လေးစားဖို့ ကောင်းတယ်" လို့ ပြောပေးလိုက်ရင် သူတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကြီးမားတဲ့ ခွန်အားတွေ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါတယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ လောကမှာ အကြီးမားဆုံး မသန်စွမ်းမှုက ခြေလက် မပါတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "မေတ္တာကင်းမဲ့နေတာ၊ ပညာဉာဏ် ချို့တဲ့နေတာ" ကမှ တကယ့် မသန်စွမ်းမှု အစစ်ပါ။ ရုပ်ခန္ဓာ မသန်ပေမယ့် စိတ်သန်ရင် နတ်ပြည် နိဗ္ဗာန်ထိ သွားနိုင်ပါတယ်။ ရုပ်သန်ပေမယ့် စိတ်မသန်ရင်၊ ဒုစရိုက်တွေ လုပ်နေရင်တော့ အဲဒီလူကမှ တကယ့် ဒုက္ခသည် အစစ် ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "မသန်စွမ်းသူများနှင့် အိန္ဒြေငါးပါး" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။

ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...

ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ အင်္ဂါချို့တဲ့ခြင်း၊ မသန်စွမ်းခြင်း ဆိုတဲ့ ဘေးအန္တရာယ်တွေနဲ့ ကြုံတွေ့နေရတာဟာ ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

အဲဒီ မပြည့်စုံတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်မှာ "ငါ လှချင်တယ်၊ ငါ ပြည့်စုံချင်တယ်" လို့ တောင့်တနေတဲ့ တဏှာလောဘ၊ "ငါ့ဘဝက နိမ့်ကျလိုက်တာ" လို့ အားငယ်နေတဲ့ ဒေါမနဿတရားတွေဟာ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။

အဲဒီ တဏှာမာနတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး ရုပ်ခန္ဓာ မသန်စွမ်းသော်လည်း စိတ်ဓာတ်ခွန်အား ပြည့်ဝနေခြင်း၊ ကိလေသာပူပန်မှုများ ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။

အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှု နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အိန္ဒြေငါးပါး၊ ဗိုလ်ငါးပါးကို ကျင့်ကြံပွားများခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။

ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ချို့ယွင်းမှု ဘေးအန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... မသန်စွမ်းသူများလည်း လူ့အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ ရရှိကြပါစေ၊ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားများ တိုးပွားကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် ခန္ဓာဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.