Day: 311 | November 7 | ကလေးသူငယ်များ (Children) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ ကာသုဘရာဇာ (စာ-၁၀) | Pediatrics & Child Psychology

 

Day: 311 |  November 7 |  ကလေးသူငယ်များ (Children) |  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ ကာသုဘရာဇာ (စာ-၁၀) |  Pediatrics & Child Psychology

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၂) ရက်နေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ နိုင်ငံတကာ ကလေးသူငယ်များနေ့ (International Children's Day) အထိမ်းအမှတ် အနေနဲ့ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကလေးသူငယ်များ အားလုံး ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းပြီး အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးတွေအဖြစ် တောက်ပနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ "ကလေးသူငယ်များ နှင့် မေတ္တာတရား" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်လေး ဖြစ်ပါတယ်။ မိဘတိုင်းက ကိုယ့်သားသမီးကို ချစ်ကြတာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီချစ်ခြင်းမေတ္တာဟာ ပညာပါရဲ့လား၊ တဏှာရောနေသလား ဆိုတာကိုတော့ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ပြီးတော့ ကလေးသူငယ်တွေအပေါ်မှာ စစ်မှန်တဲ့ ကရုဏာ သက်ရောက်စေဖို့ "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" လေးကို အရင် စီးဖြန်းကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဒိသာဖရဏ မေတ္တာ" (အရပ်မျက်နှာ အလိုက် ပို့သော မေတ္တာ) လေး ပွားများကြမယ်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။

ကိုယ့်ရဲ့ ရှေ့မှာ ကလေးငယ်လေး တစ်ယောက် ထိုင်နေတယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီ ကလေးငယ်လေးဟာ ကိုယ့်ရဲ့ သားသမီးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်၊ လမ်းဘေးက ကလေးလေးလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ အဲဒီ ကလေးလေးရဲ့ မျက်နှာလေးကို ကြည့်ပြီး "ဒီကလေးငယ်လေး ကျန်းမာပါစေ... ချမ်းသာပါစေ... ဘေးအန္တရာယ် ကင်းပါစေ" လို့ စိတ်ထဲကနေ လေးလေးနက်နက် ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါ။ ပြီးတော့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရှိတဲ့ ကလေးငယ်အားလုံးဆီကို မေတ္တာစိတ်လေး ဖြန့်ကျက်လိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို "ကလေးကျန်းမာရေး ပညာ" (Pediatrics) နဲ့ "ကလေးစိတ်ပညာ" (Child Psychology) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ ကလေးတစ်ယောက် ဆိုတာ ဘာလဲ။ လူကြီးအသေးစားလေး (Miniature Adult) မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဦးနှောက် ဖွံ့ဖြိုးမှုတွေဟာ လူကြီးတွေနဲ့ လုံးဝ မတူပါဘူး။

ကလေးအထူးကု ဆရာဝန်ကြီးတွေ (Pediatricians) ပြောပြတဲ့ အဆိုအရ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ မွေးစကနေ (၅) နှစ်အရွယ် အတွင်းမှာ အလျင်မြန်ဆုံး ဖွံ့ဖြိုးတယ်တဲ့။ "Neuroplasticity" (ဦးနှောက်ဆဲလ်များ ချိတ်ဆက်ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း) အားအကောင်းဆုံး အချိန်ပေါ့။ ဒီအချိန်မှာ သူတို့ မြင်သမျှ၊ ကြားသမျှ၊ ခံစားရသမျှ အရာရာတိုင်းဟာ သူတို့ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ "Circuit" (ပတ်လမ်း) တွေအဖြစ် ထာဝရ မှတ်တမ်းတင်သွားပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ပြောရရင်... ကွန်ပျူတာ အသစ်စက်စက် တစ်လုံးကို Software တင်နေသလိုပါပဲ။ မိဘတွေက ကြမ်းတမ်းတဲ့ စကားတွေ ပြောမယ်၊ ရိုက်နှက်မယ် ဆိုရင် အဲဒီ ကလေးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ "ကြောက်ရွံ့ခြင်း Software" (Fear Operating System) ကြီး တင်လိုက်သလို ဖြစ်သွားမယ်။ အဲဒီ Software ကြီးနဲ့ ကြီးပြင်းလာတဲ့အခါ သူဟာ ယုံကြည်မှု မရှိတဲ့သူ၊ ဒေါသကြီးတဲ့သူ ဖြစ်လာမှာပါပဲ။

ပြောင်းပြန်အားဖြင့်... မေတ္တာနဲ့၊ နားလည်မှုနဲ့ ပျိုးထောင်မယ်ဆိုရင် "လုံခြုံမှု Software" (Security System) တပ်ဆင်လိုက်သလို ဖြစ်ပြီး၊ ကြီးလာတဲ့အခါ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်တဲ့ လူတော်လူကောင်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒါကြောင့် ကလေးတစ်ယောက်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ရတာဟာ ပန်းပင်စိုက်တာထက် အဆပေါင်းများစွာ နူးညံ့သိမ်မွေ့ပါတယ်။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကလေးသူငယ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး မူဝါဒ (Policy 5)၊ ပုဒ်မ ၅.၃ (Article 5.3 - Child Safety & Emotional Well-being) မှာ ပါရှိတဲ့ "ကလေးများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုကို ဦးစားပေးရမည်" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ကလေးတွေက ဆိုးရင်ကော မဆုံးမရဘူးလား" တဲ့။ ဆုံးမရမှာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ ဒါပေမဲ့ "ဒေါသ" နဲ့ မဆုံးမဘဲ "ပညာ" နဲ့ ဆုံးမဖို့ လိုတာပါ။ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး လက်ထက်တော်ကလည်း ကလေးသူငယ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဘယ်လို မေတ္တာထားခဲ့သလဲ၊ ဇာတ်တော်တွေမှာ ဘယ်လို လာရှိသလဲ ဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီ "ကလေးသူငယ်" တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဇာတ်တော်တွေမှာ၊ ပါဠိတော်တွေမှာ ဘယ်လို သဘောထားမျိုး ထားရှိခဲ့သလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်၊ ကာသုဘရာဇာ (သို့မဟုတ် သားသမီးချစ်ခင်ခြင်းဆိုင်ရာ ဒေသနာ) (စာမျက်နှာ-၁၀) မှာ လာရှိတဲ့ အနှစ်သာရကို ထုတ်နုတ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

ဘုရားလောင်း သူတော်ကောင်းတွေဟာ သားသမီးတွေအပေါ်မှာ "ချစ်ခြင်း" (Pema) ကို အခြေခံပေမဲ့၊ အဲဒီ ချစ်ခြင်းဟာ "တဏှာ" (Tanha) မဟုတ်ဘဲ "မေတ္တာ၊ ကရုဏာ" (Metta/Karuna) သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်းကို အခုလို ပါဠိတော်နဲ့ ရှင်းပြထားပါတယ်။

"န ဟိ ပုတ္တသမံ ပေမံ၊ န ဟိ ဂေါသမံ ဓနံ။"

(မှတ်ချက် - ဤသည်မှာ ဆက်စပ်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက် ဖြစ်ပါသည်)

ဒီပါဠိတော်လေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ပြီး ကလေးစိတ်ပညာ (Child Psychology) နဲ့ တွဲပြီး ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ နားထောင်နော်။

"ပုတ္တသမံ" = သားသမီးနှင့် တူသော၊

"ပေမံ" = ချစ်ခင်စွဲလမ်းခြင်းသည်၊

"န ဟိ" = စင်စစ် မရှိနိုင်။

ဆိုလိုတာက မိဘနဲ့ သားသမီး ကြားက သံယောဇဉ်ဟာ လောကမှာ အကြီးမားဆုံးသော သံယောဇဉ်ကြိုးပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ "ပုတ္တ" (Putta) ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဝေါဟာရ သဘောအရ ဖွင့်ဆိုကြည့်ရင် စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါတယ်။ ရှေးဆရာတွေက "ပုန" (ငရဲ) နှင့် "တ္တ" (ကယ်တင်သူ) လို့ ဖွင့်ဆိုပြီး "ငရဲမှ ကယ်တင်သူ" လို့ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ကြတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာ ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်တော့ "ပုတ္တ" ဆိုတာ "နှလုံးသားကို ပူပန်စေသူ" (One who fills the heart with anxiety) လို့လည်း ယူဆလို့ ရပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မိဘတွေဟာ သားသမီးကြောင့်ပဲ သောကတွေ ဖြစ်ရ၊ ကြောင့်ကြတွေ ဖြစ်ရလို့ပါပဲ။

ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာအရ ပြောရရင် မိဘနဲ့ သားသမီးကြားမှာ "Oxytocin" (Bonding Hormone) ဆိုတဲ့ ဟော်မုန်းတွေ ချိတ်ဆက်နေတယ်။ ကလေး ငိုလိုက်တာနဲ့ မိဘရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ အချက်ပေးခေါင်းလောင်း ထမြည်တယ်။ ဒါဟာ သဘာဝက ပေးတဲ့ လက်ဆောင် ဖြစ်သလို၊ တစ်ဖက်က ကြည့်ရင်လည်း လွတ်မြောက်ရခက်တဲ့ "သံသရာထောင်ချောက်" (Samsara Trap) လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ሸင့်ကောင်လေးတွေဟာ သူတို့သားသမီးကို ရင်ခွင်ထဲ ထည့်ထားသလို၊ မိဘတွေကလည်း "ငါ့သား၊ ငါ့သမီး" ဆိုပြီး အတ္တ (Atta) နဲ့ ရောပြီး ချစ်တတ်ကြတယ်။ အဲဒီ "အတ္တ" ပါနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ အဲဒီ ချစ်ခြင်းဟာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်တဲ့ မေတ္တာ မဖြစ်နိုင်သေးပါဘူး။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 5) အနှစ်သာရနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။ မူဝါဒမှာ "ကလေးငယ်အား ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် မရှုမြင်ရ၊ လူသားတစ်ဦးအဖြစ် လေးစားရမည်" လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကိုယ့်သားသမီးကို "ငါ့ပစ္စည်း" လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ၊ "သူ့ကံနဲ့သူ လာတဲ့ ဧည့်သည်လေး" လို့ မြင်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "မိဘမေတ္တာ" နဲ့ "ကလေးသူငယ်" သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အမှတ်စဉ် (၇၀) ဖြစ်တဲ့ "စိတ်ခံစားမှုကို ဇာတ်လမ်းနဲ့ ချိတ်ဆက်နည်း" မတိုင်ခင်၊ "မေတ္တာစိတ် ဖြစ်ပေါ်ပုံ" ကို သိပ္ပံနည်းကျ ဓာတ်ခွဲပြပါမယ်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - စက္ခုဒွါရ (မျက်စိ) နဲ့ သောတဒွါရ (နား)။

(၂) အာရုံ - ကလေးငယ်၏ ရုပ်အဆင်း (Rupa) နှင့် အသံ (Sadda)။

(၃) ဝိညာဉ် - မြင်သိစိတ်၊ ကြားသိစိတ်။

(၄) စေတနာ - မေတ္တာ (Adosa - ဒေါသကင်းခြင်း) သို့မဟုတ် တဏှာ (Raga - တွယ်တာခြင်း)။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဓိက ခွဲခြားရမှာက "မေတ္တာ" နဲ့ "တဏှာ" (Pema) ပါပဲ။ ကလေးကို မြင်လိုက်လို့ "ချစ်ဖို့ကောင်းလိုက်တာ၊ ငါ့သားလေး လိမ္မာပါစေ" လို့ အေးအေးဆေးဆေး ဖြစ်နေရင် အဲဒါ မေတ္တာ (Cool Love)။

ဒါပေမဲ့ "ငါ့သားလေး ထိခိုက်မှာ စိုးလိုက်တာ၊ ငါမရှိရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" ဆိုပြီး ရင်ထဲမှာ ပူလောင်လာရင်၊ ရင်ဘတ်တွေ တုန်လာရင် အဲဒါ တဏှာ (Sticky Love) နဲ့ သောက (Anxiety) ရောနေပြီ။

ကိုယ့်သားသမီးကို ကြည့်ပြီး စိတ်ပူလာတဲ့အခါ သတိထားပါ။ "ပူတယ်... ပူတယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ အဲဒီ အပူဟာ ကလေးဆီက လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ "စွဲလမ်းမှု" (Attachment) ကြောင့် ဖြစ်တာ။

 "ဒုက္ခသစ္စာ" ကို ရှုပါ။ "ငါ့သားသမီး ဆိုတာ တကယ်တော့ ဓာတ်လေးပါး အစုအဝေး၊ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲကြည့်ပါ။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ပြောတဲ့ "Mirror Neurons" (ကြေးမုံ နျူရွန်) သဘောတရားကို သုံးပါ။ မိဘက စိတ်ပူရင် ကလေးကပါ လိုက်ပူတယ်။ မိဘက တည်ငြိမ်ရင် ကလေးကပါ လိုက်ပြီး တည်ငြိမ်တယ်။

ဒါကြောင့် "ငါ့ကလေး စိတ်ချမ်းသာဖို့၊ ငါအရင် စိတ်ချမ်းသာအောင် နေမယ်" ဆိုပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို အရင် ရှုမှတ်ပါ။ "ငါ့သားသမီး" လို့ မပိုင်ဆိုင်ဘဲ "လောကသားလေးများ" (Universal Beings) အဖြစ် ကရုဏာ သက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ စိတ်ထဲက "ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး" ကြီး ကျသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာမကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... သားသမီးကို မပိုင်ဆိုင်ရဘူး ဆိုတော့ ပစ်ထားရမှာလား" တဲ့။ မဟုတ်ပါဘူး ဒကာမကြီးရယ်။ ပစ်ထားတာက "ဒေါသ"။ ဂရုစိုက်ပေမဲ့ စွဲလမ်းမှု မထားတာက "မေတ္တာ" နဲ့ "ဥပေက္ခာ"။

ဥပမာ - ဆရာဝန်က လူနာကို ကုပေးတယ်။ စေတနာ အပြည့်နဲ့ ကုတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူနာ သေသွားရင် ဆရာဝန်က ရင်ဘတ်စည်တီးပြီး ငိုသလား။ မငိုဘူးနော်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူက "အတ္တ" မပါဘဲ "ဝတ္တရား" (Duty) အနေနဲ့ ကုပေးလို့လေ။ မိဘတွေကလည်း သားသမီးကို ဆရာဝန်လို စိတ်ဓာတ်နဲ့ ပြုစုပျိုးထောင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "ကလေးသူငယ်" နဲ့ "မေတ္တာ" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့၊ ကလေးသူငယ်များနေ့ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။

အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ်တွေကို ပြုစုပျိုးထောင်ရာမှာ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်တဲ့ "တဏှာ" ကို ပယ်ဖို့ လိုပါတယ်။ မိဘအများစုက "ငါ ဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်ရမယ်" ဆိုပြီး ကလေးကို ပုံသွင်းချင်ကြတယ်။ အဲဒါဟာ ကလေးအတွက် "ဒုက္ခ" ဖြစ်စေသလို၊ မိဘအတွက်လည်း "ဒုက္ခ" ဖြစ်စေပါတယ်။

မှန်ကန်တဲ့ လမ်းစဉ်ကတော့ "မဂ္ဂသစ္စာ" ဖြစ်တဲ့ "သမ္မာဒိဋ္ဌိ" (မှန်ကန်သော အမြင်) ပါပဲ။ ကလေးဆိုတာ "ကိုယ့်ရဲ့ ပုံတူ" (Clone) မဟုတ်ဘူး။ သူ့ကံ၊ သူ့ဉာဏ်၊ သူ့ဝါသနာနဲ့ လာတဲ့ သီးခြား လူသားတစ်ယောက်ပါလားလို့ လက်ခံပေးနိုင်ခြင်းဟာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မိဘမေတ္တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2611 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်ခြံမြေ ထိန်းသိမ်းရေး ဌာနမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဇာတ်ကောင်တွေကတော့ ဥယျာဉ်မှူး "ဦးဘထွန်း" နဲ့ သူ့ရဲ့ (၇) နှစ်အရွယ် သားလေး "ဖိုးလုံး" တို့ပေါ့။ ဦးဘထွန်းက သားကို အရမ်းချစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့အချစ်က "အကြောက်" နဲ့ တွဲနေတယ်။ သားလေး ဘာလုပ်လုပ် "မလုပ်နဲ့... ပြုတ်ကျမယ်၊ မကိုင်နဲ့... ကွဲမယ်" ဆိုပြီး အမြဲ တားဆီးတယ်။

တစ်နေ့မှာ ဖိုးလုံးက ပြတိုက်ဝင်းထဲက သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ပေါ်ကို တက်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ဒါကို ဦးဘထွန်း မြင်လိုက်တော့ သူ့ရင်ထဲမှာ "ဒိန်း" ခနဲ ဖြစ်သွားတယ်။  သူ့ခြေဖျားလက်ဖျားတွေ အေးစက်သွားတယ်။ သားလေး ပြုတ်ကျပြီး ခြေကျိုးလက်ကျိုး ဖြစ်မှာကို မြင်ယောင်ပြီး "ထိတ်လန့်ခြင်း" (Fear) က တစ်ကိုယ်လုံးကို လွှမ်းခြုံသွားတယ်။

သူက ဒေါသတကြီးနဲ့ အော်လိုက်တယ်။ "ဟေ့ကောင်လေး... ဆင်းစမ်း၊ မင်း သေချင်လို့လား၊ နင့်ကို ငါ ပြောထားတယ် မဟုတ်လား" ဆိုပြီး ပြေးသွားပြီး ကလေးကို ဆွဲချ၊ ရိုက်နှက်တော့တာပဲ။

ဖိုးလုံးခမျာ ကြောက်လန့်တကြားနဲ့ ငိုတော့တာပေါ့။ သူ့မျက်လုံးထဲမှာ အဖေက "ဘီလူး" ကြီးလို ဖြစ်သွားတယ်။ ကလေးရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ "စူးစမ်းချင်စိတ်" (Curiosity) နေရာမှာ "ကြောက်ရွံ့မှု" (Trauma) ဝင်ရောက်သွားတယ်။

အဲဒီ အချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ ကလေးစိတ်ပညာ အကြံပေး အရာရှိ "ဒေါ်သက်သက်" ရောက်လာတယ်။ ဒေါ်သက်သက်က ဦးဘထွန်းကို အသာတကြည် ခေါ်ထုတ်သွားပြီး Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ကလေးသူငယ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး မူဝါဒ (Policy 5)၊ ပုဒ်မ ၅.၃ (Article 5.3 - Emotional Well-being) ကို ရှင်းပြတယ်။

"ဦးဘထွန်း... ဦးလေး သားကို ချစ်တာ သိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဦးလေးရဲ့ အချစ်က ကလေးကို 'အဆိပ်' ဖြစ်စေနေတယ်။ ဦးလေးက 'ကာကွယ်တယ်' လို့ ထင်ပေမဲ့၊ တကယ်တမ်းကျတော့ ကလေးရဲ့ ယုံကြည်မှုကို ရိုက်ချိုးလိုက်တာပဲ"

ပြီးတော့ ဒေါ်သက်သက်က ဦးဘထွန်းကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်လေး သင်ပေးတယ်။

"နောက်တစ်ခါ သားကို မြင်ရင် စိတ်ပူတာကို အရင်ရှုပါ။ 'ငါ ကြောက်နေတာ၊ ငါ့ကြောက်စိတ်' လို့ ခွဲခြားပါ။ ပြီးမှ သားကို မေတ္တာနဲ့ ပြောပါ။ 'သားရေ... အဲဒီအပင်က မြင့်တယ်၊ တက်ချင်ရင် အဖေ ထိန်းပေးမယ်' လို့ ပြောကြည့်ပါ။ အဲဒါဆိုရင် ကလေးလည်း ပျော်မယ်၊ အန္တရာယ်လည်း ကင်းမယ်"

ဦးဘထွန်းက သဘောပေါက်သွားတယ်။ သူ့မျက်ရည်တွေ ကျလာတယ်။ "ကျွန်တော် မှားသွားတယ် ဆရာမရယ်... ကျွန်တော်က ကျွန်တော့်အကြောက်တရားနဲ့ သားကို ထောင်ချထားမိတာပါလား" လို့ ဝန်ခံတယ်။

အဲဒီနေ့ကစပြီး ဦးဘထွန်းဟာ သားဖြစ်သူ ဖိုးလုံးကို "အမိန့်" နဲ့ မအုပ်ချုပ်တော့ဘဲ "နားလည်မှု" နဲ့ ပျိုးထောင်တယ်။ ဖိုးလုံးလည်း အဖေ့ကို မကြောက်တော့ဘဲ၊ အဖေနဲ့တူတူ သစ်ပင်စိုက်၊ ပန်းပင်ရေလောင်းနဲ့ ပျော်ရွှင်တဲ့ ကလေးလေး ဖြစ်လာပါတော့တယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

ဦးဘထွန်းရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ စိုးရိမ်သောက၊ ဖိုးလုံးလေးရဲ့ ကြောက်ရွံ့မှုတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

"ငါ့သားကို ငါပိုင်တယ်၊ ငါ့အလိုကျ ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု၊ မသိနားမလည်မှု (Avijja/Tanha) ဟာ ဒီဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

အမှန်တရားကို သိပြီး နားလည်မှုနဲ့ ပြောင်းလဲလိုက်လို့ ရရှိလာတဲ့ မိသားစု သာယာအေးချမ်းမှုဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ သတိတရား တို့ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ သားသမီး၊ မြေးမြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်က ကလေးငယ်တွေကို ဆက်ဆံတဲ့အခါ "ငါကြီးပဲ" ဆိုတဲ့ အာဏာရှင် စိတ်ကို လျှော့ပါ။ သူတို့လေးတွေဟာ ပွင့်လုဆဲဆဲ ပန်းဖူးလေးတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် "ကြမ်းတမ်းသော လက်" နဲ့ မကိုင်တွယ်ဘဲ၊ "နူးညံ့သော မေတ္တာ" နဲ့သာ ပျိုးထောင်ပေးကြပါ။ ကလေးတွေရဲ့ အပြုံးဟာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အပြုံး ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုနိုင်ကြပါစေ။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "ကလေးသူငယ်များ (Children)" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး မိမိတို့၏ ရင်သွေးရတနာများကို ဗုဒ္ဓနည်းကျ၊ သိပ္ပံနည်းကျ ပြုစုပျိုးထောင်နိုင်ကြပါစေ။ ကလေးငယ်များ အားလုံးလည်း ဘေးရန်ကင်းကွာပြီး အနာဂတ်ရဲ့ သားကောင်းရတနာများ ဖြစ်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ မျိုးဆက်သစ် ကလေးငယ်များနှင့်အတူ သာယာလှပသော အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.