နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-267) - ပဒီပ (Padipa/Light) နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင် (Sustainable Energy)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-267) - ပဒီပ (Padipa/Light) နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင် (Sustainable Energy)

ကိုးကားကျမ်း - သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ ပဒီပသုတ် (ဆီမီး၏ တောက်ပခြင်း)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Thermodynamics & Renewable Energy (အပူစွမ်းအင် ဘာသာရပ်နှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ စွမ်းအင်)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း (၉) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့အဆင့်မှာ စွမ်းအင်ကဏ္ဍ အပြောင်းအလဲများ လုပ်ဆောင်နေတဲ့ အချိန်ကာလဖြစ်သလို၊ လူသားတိုင်းအတွက် "ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင်" (Sustainable Energy) ရရှိရေးဟာ အရေးကြီးတဲ့ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်ပါတယ်။

မီးတစ်တောက် လင်းဖို့အတွက် လောင်စာ လိုပါတယ်။ လောင်စာကုန်ရင် မီးငြိမ်းသွားမယ်။ ဒါပေမယ့် နေရောင်ခြည်လို စွမ်းအင်မျိုးကတော့ ဘယ်တော့မှ မကုန်ခန်းနိုင်ပါဘူး။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ သံသရာခရီးမှာလည်း "ကုသိုလ်" ဆိုတဲ့ လောင်စာကုန်သွားရင် ဒုက္ခရောက်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် မကုန်ခန်းနိုင်တဲ့ "ပညာစွမ်းအင်" (Wisdom Energy) ကို ဘယ်လို ရှာဖွေမလဲ။ ဒီနေ့မှာတော့ "ပဒီပ" (ဆီမီး) ဥပမာနဲ့ ရှင်းပြရင်း စွမ်းအင်ထိန်းသိမ်းမှု အကြောင်း ဟောကြားပါမယ်။ အားလုံးပဲ အမှောင်ခွင်း၍ အလင်းဆောင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ပဒီပ" (Padipa) လို့ ခေါ်တဲ့ ဆီမီးရောင်အလင်းနှင့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Energy Efficiency" (စွမ်းအင် အကျိုးရှိစွာ သုံးစွဲမှု) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ Physics မှာ "Law of Conservation of Energy" (စွမ်းအင် တည်မြဲမှု နိယာမ) ရှိပါတယ်။ "စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးလို့လည်း မရ၊ ဖျက်ဆီးလို့လည်း မရ။ ပုံစံပြောင်းသွားရုံသာ ဖြစ်သည်" တဲ့။ ဒေါသထွက်ရင် စွမ်းအင်တွေ အလဟဿ လောင်ကျွမ်းသွားတယ်။ မေတ္တာပွားရင် စွမ်းအင်တွေ အေးမြတဲ့ အလင်းရောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်စွမ်းအင် (Mental Energy) ကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲမလဲ ဆိုတာကို ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားပါမယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ပူလောင်မှုတွေ ငြိမ်းပြီး၊ ကြည်လင်တောက်ပတဲ့ အလင်းရောင်တစ်ခု ဖြစ်လာအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အလင်းရောင်" ဖြစ်တဲ့အတွက် "အာလောက ကသိုဏ်း" (Light Kasina) သဘောတရားကို ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ ဖယောင်းတိုင်မီးလေး တစ်တိုင် ထွန်းညှိထားတယ်လို့ ပုံဖော်ကြည့်ပါ။ မီးတောက်လေးက ငြိမ်သက်နေတယ်။ အဲဒီမီးတောက်ကနေ ရွှေရောင်အလင်းတန်းလေးတွေ ထွက်ပေါ်လာပြီး ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို လင်းလက်သွားစေတယ်။ "ငါ၏ စိတ်သည် အလင်းရောင် ဖြစ်၏... အမိုက်မှောင်ကို ဖယ်ရှား၏"။ အဲဒီ အလင်းရောင်လေးကို ဖြန့်ကျက်ပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး ကြည်လင်ပြီး အလင်းရောင် ရရှိသွားပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Thermodynamics" (အပူစွမ်းအင် ဘာသာရပ်) နဲ့ "Renewable Technology" (ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲ နည်းပညာ) က ဒီ "စွမ်းအင်" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်ကို (၂) မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။

၁။ Non-renewable Energy: ကျောက်မီးသွေး၊ ရေနံ။ ဒါတွေက သုံးရင် ကုန်သွားမယ်။ ပြီးတော့ မီးခိုးထွက်တယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းစေတယ်။ (ဒါက လောဘ၊ ဒေါသ လောင်စာနဲ့ တူတယ်)။

၂။ Renewable Energy: နေရောင်ခြည် (Solar)၊ လေစွမ်းအင် (Wind)။ ဒါတွေက သဘာဝအတိုင်း ပြန်ပြည့်နေတယ်။ သန့်ရှင်းတယ်။ (ဒါက သဒ္ဓါ၊ ပညာ လောင်စာနဲ့ တူတယ်)။

လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း "ATP" (Adenosine Triphosphate) ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်အိတ်လေးတွေ ရှိတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) များရင် ခန္ဓာကိုယ်က စွမ်းအင်တွေ အများကြီး သုံးပစ်လိုက်တယ်။ ဒါကို "Burnout" (လောင်ကျွမ်းကုန်ခန်းခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လိုချင်တာက "LED မီးလုံး" လိုမျိုးပါ။ အပူနည်းနည်းပဲ ထွက်ပြီး အလင်းများများ ပေးနိုင်တဲ့ (High Efficiency) စိတ်ထားမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

 သူတော်ကောင်းတို့... ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဘယ်ဘက်က စက်ကြီးက ဆူညံပြီး ညစ်ပတ်တယ်။ ညာဘက်ကတော့ ငြိမ်သက်ပြီး ထိရောက်တယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကိုလည်း "Solar Panel" လို ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲရပါမယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ တရားတော်ဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ပဒီပသုတ်" မှာ ဆီမီးတောက်ခြင်းရဲ့ အကြောင်းတရားကို ဟောထားပါတယ်။

"ဆီလည်း ရှိမယ်၊ မီးစာလည်း ရှိမယ် ဆိုရင် ဆီမီးတောက်သည် ကြာမြင့်စွာ တည်တံ့နိုင်၏" တဲ့။

ဒီနေရာမှာ -

• ဆီ (Oil): ဘဝသက်တမ်း (Life Span)။

• မီးစာ (Wick): ကံတရား (Kamma)။

• အလင်းရောင် (Light): ဝိညာဉ်စိတ် (Consciousness)။

ဆီကုန်ရင် မီးငြိမ်းမယ်။ မီးစာကုန်ရင် မီးငြိမ်းမယ်။ နှစ်ခုလုံး ကုန်ရင်လည်း ငြိမ်းမယ်။ ဒါ "အနိစ္စ" သဘောပါ။

ဒါပေမယ့် ဘုရားရှင်က "ဓမ္မပဒီပ" (တရားဆီမီး) ကိုတော့ မငြိမ်းသတ်နိုင်ဘူးလို့ ဟောပါတယ်။ သာဝတ္ထိပြည်က ဆင်းရဲတဲ့ အမျိုးသမီးကြီး မာလ္လိကာ လှူဒါန်းခဲ့တဲ့ ဆီမီးဟာ မုန်တိုင်းတိုက်ပေမယ့် မငြိမ်းခဲ့ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူ့ရဲ့ "သဒ္ဓါ" (Faith) ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်က အလွန်အားကောင်းလို့ပါပဲ။ "ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင်" ဆိုတာ ပြင်ပလောင်စာ မဟုတ်ပါဘူး၊ အတွင်းစိတ်ရဲ့ "စေတနာ" (Volition) သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "ပဒီပ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Main Idea" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "စိတ္တာနုပဿနာ" (စိတ်စွမ်းအင်ကို ရှုမှတ်ခြင်း) ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Energy Conservation):

စိတ်ပင်ပန်းနေတဲ့၊ အားကုန်နေတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) Energy Drain (စွမ်းအင်ယိုစိမ့်မှု): စိတ်ပူပန်ခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ မနာလိုခြင်းတွေက စိတ်စွမ်းအင်ကို စုပ်ယူပစ်တယ်။ (Leakage)။

(၂) Recharge (အားပြန်သွင်းခြင်း): သတိ (Mindfulness) ထားလိုက်တာနဲ့ စွမ်းအင်ယိုစိမ့်မှု ရပ်သွားတယ်။

(၃) Transformation (အသွင်ပြောင်းခြင်း): အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူသွင်းလိုက်တဲ့အခါ၊ ဝါယောဓာတ် (Oxygen) တွေ ဝင်လာပြီး စိတ်ကို ပြန်လည် လန်းဆန်းစေတယ်။

ရှုကွက် (Instruction):

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

ကိုယ့်ကိုယ်ကို "Battery" တစ်လုံးလို သဘောထားပါ။

"အခု ငါ့ဘက်ထရီ ဘယ်လောက် ကျန်လဲ" (Energy Level Check)။

စိတ်ရှုပ်နေရင် "အားကုန်နေပြီ" လို့ သိလိုက်ပါ။

အားကုန်နေတဲ့အချိန်မှာ အရေးကြီးတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် မချပါနဲ့။

မျက်လုံးမှိတ်၊ အသက်ရှူ၊ သတိကပ်ပါ။

"ဝင်လေ... ထွက်လေ..."။

စိတ်ငြိမ်သွားတာနဲ့အမျှ "အားပြန်ပြည့်လာတယ်" (Recharging) လို့ ခံစားရပါလိမ့်မယ်။

ဒါဟာ သဘာဝအကျဆုံး "Sustainable Energy" ပါပဲ။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ကို "လောကအလင်းရောင်" (Light of the World) အဖြစ် ခံယူလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ နေမင်းကြီးသည် ကမ္ဘာကို အလင်းပေးသကဲ့သို့၊ ဘုရားရှင်သည် သတ္တဝါတို့၏ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်းပေးပါသည်။ "ငါသည် ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အလင်းကို ရယူ၍၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း သူတစ်ပါးအတွက် အလင်းရောင် ပေးနိုင်သူ ဖြစ်ပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Energy Audit):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အိမ်မှာ၊ ရုံးမှာ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) Save Electricity: မလိုတဲ့ မီးတွေကို ပိတ်ပါ။ "ဒါ ကမ္ဘာကြီးကို မေတ္တာထားတာ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

(၂) Save Mental Energy: အကျိုးမရှိတဲ့ အတင်းပြောခြင်း၊ ငြင်းခုံခြင်းတွေကို ရှောင်ပါ။ ဒါဟာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်စွမ်းအင်ကို ချွေတာတာပါ။

(၃) Switch to LED: အိမ်က မီးလုံးတွေကို LED ပြောင်းသလို၊ ကိုယ့်စိတ်ကိုလည်း "ဒေါသ" (အပူ) လျှော့ပြီး "မေတ္တာ" (အလင်း) များအောင် ပြောင်းလဲပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ စွမ်းအင်ဖြုန်းတီးမှုကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ပြဿနာနဲ့ ဖြေရှင်းပုံပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မီတာခက အဆမတန် တက်လာတယ်။ တစ်လကို သိန်းချီ ကျတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကလည်း ညဘက်ဆို မီးတွေ အကုန်ဖွင့်၊ အဲကွန်းတွေ အကုန်ဖွင့်ပြီး ပြန်သွားတတ်ကြတယ်။ မီးပြင်ဆရာ "ကိုထွန်း" ကလည်း "မီးလုံးအဟောင်းတွေက ဈေးပေါလို့ ဒါပဲ သုံးမယ်" ဆိုပြီး အပူထွက်တဲ့ မီးလုံးဝါ (Incandescent Bulbs) တွေ တပ်ထားတယ်။

ရလဒ်ကတော့... ပြတိုက်ထဲမှာ ပူအိုက်နေပြီး၊ မီတာခလည်း တက်၊ မီးလုံးတွေလည်း ခဏခဏ ကျွမ်းတယ်။ (Inefficient System)။

ဒီကိစ္စကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Template T116" (Energy Audit Log) နဲ့ စစ်ဆေးလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ စွမ်းအင်မူဝါဒ "Policy No. 28, Article 28.2" (Energy Efficiency & Transition to Renewables) ကို ကိုးကားပြီး ကိုထွန်းကို ခေါ်ပြောရတယ်။

"ကိုထွန်း... မီးလုံးအဟောင်းက ဝယ်ရတာ ဈေးပေါပေမယ့်၊ မီးစားတာ များတယ်။ ပြီးတော့ အပူထွက်လို့ အဲကွန်းပါ ပိုအလုပ်လုပ်ရတယ်။ ဒါ 'အနတ္တ' (အကျိုးမရှိ) ဖြစ်နေတယ်"။

ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို LED မီးလုံးတွေ ပြောင်းခိုင်းတယ်။ နေရောင်ခြည်ရတဲ့ နေရာတွေမှာ "Solar Lights" တပ်ခိုင်းတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေကိုလည်း "မီးပိတ်ခြင်းသည် ကုသိုလ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်" ဆိုပြီး ပညာပေးတယ်။

(၂) လလောက် ကြာတော့ မီတာခ (၄၀%) လောက် ကျသွားတယ်။ ပြတိုက်လည်း ပိုအေးမြသွားတယ်။ ကိုထွန်းလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "ဆရာတော်... နည်းပညာနဲ့ ဓမ္မ ပေါင်းလိုက်တော့ အိတ်ထဲက ပိုက်ဆံရော၊ စိတ်ထဲက အပူရော သက်သာသွားပါတယ်" လို့ လျှောက်တယ်။ ဒါဟာ "Case-2567" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "စွမ်းအင်ကို ချွေတာခြင်းသည် အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်" ဆိုတာ သက်သေပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ပဒီပ နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: စွမ်းအင်ကုန်ခန်းခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်း၊ အမှောင်ကျခြင်းတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက အကန့်အသတ်မရှိ သုံးစွဲချင်တဲ့ "တဏှာ"၊ အကျိုးအပြစ် မသိတဲ့ "မောဟ" တွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: ပူလောင်မှုကင်းပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ဖြင့် ထာဝရ တောက်ပနေသော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: သမ္မာဝါယာမ (မှန်ကန်သော အားထုတ်မှု)၊ ပညာဖြင့် စွမ်းအင်ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ ရေရှည်တည်တံ့သော စွမ်းအင် အထိမ်းအမှတ် (နှင့်ဆက်စပ်သော) အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး မိမိတို့၏ ဘဝဆီမီးတိုင်များကို အကျိုးရှိစွာ ထွန်းညှိနိုင်ကြပါစေ"။ ကုန်ခန်းသွားတတ်သော လောကီစွမ်းအင်များကို ချွေတာသုံးစွဲရင်း၊ မကုန်ခန်းနိုင်သော ဓမ္မစွမ်းအင်များကို ဖြည့်ဆည်းကာ၊ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်း၍ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၂၄) ရက်၊ ၂၀၂၃