နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၂) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-183) - ယှဉ်တွဲနေခြင်း (Associated: Sampayutta)

 

နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၂) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-183) - ယှဉ်တွဲနေခြင်း (Associated: Sampayutta)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (သမ္ပယုတ္တပစ္စယော)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Chemical Bonding (ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အက်တမ်များ ပေါင်းစည်းခြင်း)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခအပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း (၁၅) ရက် (ဝါဆိုလပြည့်)၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ရဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့ကြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ပိုပြီးတော့တောင် ထူးမြတ်နေပါသေးတယ်။

ဒီနေ့ ဝါဆိုလပြည့် နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီးမှာ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးကို အထူးမေတ္တာပို့ ဆုတောင်းပေးချင်တာကတော့... "စိတ်ဝမ်းကွဲပြားခြင်းမှ ကင်းဝေးပြီး ညီညွတ်စွာ ပေါင်းစည်းနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သအပ်ပါတယ်။

လောကကြီးမှာ "တစ်ယောက်တည်း" ရပ်တည်လို့ရတဲ့ အရာဆိုတာ မရှိသလောက် ရှားပါတယ်။ အရာရာတိုင်းဟာ အချင်းချင်း မှီခိုပြီး၊ တွဲဖက်ပြီး၊ ပေါင်းစပ်ပြီးမှသာ အလုပ်ဖြစ်ကြတာပါ။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ယှဉ်တွဲနေခြင်း" (Associated) သို့မဟုတ် ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ "သမ္ပယုတ္တပစ္စယော" အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာအနေနဲ့ ပြောရရင်တော့ "Chemical Bonding" လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းမှု သဘောတရားနဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ပျံ့လွင့်နေတဲ့ စိတ်အာရုံတွေ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်သွားအောင် ကသိုဏ်းနည်းလေးနဲ့ အာရုံပြုကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ပေါင်းစည်းခြင်း" ဆိုတော့ ပေါင်းစည်းတတ်တဲ့ သဘောရှိတဲ့ "အာပေါ ကသိုဏ်း" (Apo Kasina) လို့ခေါ်တဲ့ ရေကသိုဏ်းလေးကို အာရုံပြုကြမယ်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်စိကို မှိတ်ထားပါ။

မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ ကြည်လင်အေးမြနေတဲ့ ရေကန်ကြီး တစ်ကန်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် ဖန်ခွက်ထဲမှာ ထည့်ထားတဲ့ ကြည်လင်နေတဲ့ ရေကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေဆိုတာဟာ အမှုန့်လေးတွေကို စုစည်းပေးတတ်တယ်။ ကွဲပြားနေတာတွေကို တစ်သားတည်း ဖြစ်အောင် ပေါင်းစပ်ပေးတတ်တယ်။

"ရေ... ရေ... ရေ" သို့မဟုတ် "ဖွဲ့စည်းတယ်... ဖွဲ့စည်းတယ်" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုရင်း၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အစဉ်ဟာ ရေလိုပဲ အေးမြပြီး တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။

(တစ်မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီ "ယှဉ်တွဲပေါင်းစပ်ခြင်း" သဘောတရားကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ (Chemistry) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီကမ္ဘာလောကကြီးမှာ ရှိရှိသမျှ အရာဝတ္ထုတွေ အားလုံးဟာ "အက်တမ်" (Atom) လို့ခေါ်တဲ့ အမှုန်လေးတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ ဆိုတာ သိကြတယ်နော်။ ဒါပေမယ့် ဒီ အက်တမ်တွေဟာ တစ်လုံးတည်း သီးခြားနေလေ့ မရှိကြဘူး။ သူတို့က အမြဲတမ်း အဖော်ရှာကြတယ်။ အချင်းချင်း လက်တွဲကြတယ်။ အဲဒါကို "Chemical Bonding" (ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဥပမာလေး တစ်ခု ပေးမယ်။ "ဆား" (Salt) ဆိုတာ သူတော်ကောင်းတို့ ဟင်းချက်တိုင်း ထည့်စားနေကြတာပဲ။ ဆားရဲ့ သိပ္ပံနာမည်က Sodium Chloride (NaCl) တဲ့။ သူက ဘာနဲ့ ဘာနဲ့ ပေါင်းထားတာလဲ ဆိုတော့ "ဆိုဒီယမ်" (Sodium) ဆိုတဲ့ သတ္တုတစ်မျိုးနဲ့ "ကလိုရင်း" (Chlorine) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုး ပေါင်းထားတာ။

ဒီနေရာမှာ ထူးဆန်းတာက... "ဆိုဒီယမ်" သတ္တုသန့်သန့်ဟာ ရေနဲ့ထိရင် ပေါက်ကွဲတတ်တယ်။ အင်မတန် အန္တရာယ်များတယ်။ "ကလိုရင်း" ဓာတ်ငွေ့သန့်သန့်ကျတော့လည်း ရှူမိရင် သေစေနိုင်တဲ့ အဆိပ်ငွေ့ ဖြစ်နေပြန်ရော။

ဒါပေမယ့်... အဲဒီ အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ နှစ်ကောင် ပေါင်းလိုက်တဲ့အခါ (Chemical Bond ဖြစ်သွားတဲ့အခါ) ကျတော့ စားလို့အရမ်းကောင်းတဲ့၊ လူတွေအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ "ဆား" ဖြစ်သွားပါလေရော။

ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ သူတို့နှစ်ခုက ရောနှော (Mix) နေရုံ သက်သက် မဟုတ်ဘူး။ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ် (Bond) သွားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုဒီယမ်မှာ ပိုနေတဲ့ အီလက်ထရွန် (Electron) လေး တစ်လုံးကို ကလိုရင်းဆီ ပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီလို ပေးလိုက်ယူလိုက် လုပ်ပြီးတဲ့နောက်မှာ သူတို့နှစ်ခုဟာ ဘယ်လိုမှ ခွဲလို့မရတော့တဲ့ "သံယောဇဉ်" တွေ ဖြစ်သွားကြတယ်။ ရေထဲမှာ ပျော်ဝင်သွားရင်တောင် အတူတူပဲ ရှိနေတတ်ကြတယ်။

သိပ္ပံပညာမှာ "Mixture" (အရော) နဲ့ "Compound" (ဒြပ်ပေါင်း) မတူပါဘူး။

သဲနဲ့ ဆန်ကို ရောလိုက်ရင် "Mixture" ပဲ ဖြစ်တယ်။ ပြန်ရွေးထုတ်လို့ ရတယ်။ သဲက သဲ၊ ဆန်က ဆန်ပဲ။

ဒါပေမယ့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် နဲ့ အောက်ဆီဂျင် ပေါင်းလိုက်ရင် "ရေ" (Water Compound) ဖြစ်သွားတယ်။ ပြန်ခွဲလို့ မရတော့ဘူး။ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဂုဏ်သတ္တိလည်း ပျောက်၊ အောက်ဆီဂျင် ဂုဏ်သတ္တိလည်း ပျောက်ပြီး "ရေ" ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိအသစ် တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။

အဲဒီလို တစ်သားတည်း၊ တစ်ချိန်တည်း၊ တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်ပြီး အတူတကွ အကျိုးပြုတာကို "Chemical Bonding" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သိပ္ပံဘက်ကနေ ရှင်းပြပြီးပြီ ဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတော်ဘက်ကို လှည့်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့အတွက် ရွေးချယ်ထားတဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်ကတော့ "သမ္ပယုတ္တပစ္စယော" (Sampayutta Paccayo) ဖြစ်ပါတယ်။

ပါဠိတော်ကို ဦးပဉ္ဇင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါမယ်။ နာယူကြပါဦး။

"စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။"

မြန်မာလို အနက်ဖွင့်ရရင် -

"နာမ်ခန္ဓာ လေးပါးတို့သည် အချင်းချင်းအား လည်းကောင်း၊ ယှဉ်ဖက်ဖြစ်ကုန်သော နာမ်တရားတို့သည် အချင်းချင်းအား လည်းကောင်း၊ ရောနှောပေါင်းစပ်ခြင်း (သမ္ပယုတ္တ) သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပါပေ၏။"

ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင်က "သမ္ပယုတ္တ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးထားတယ်။ "သမ္ပ" ဆိုတာ "ကောင်းစွာ"၊ "ယုတ္တ" ဆိုတာ "ယှဉ်တွဲနေတာ"။ ရိုးရိုး ယှဉ်တာ မဟုတ်ဘူးနော်။ သိပ္ပံပညာက Chemical Bond လိုမျိုး တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားအောင် ယှဉ်တာကို ပြောတာ။

ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေကတော့ "နို့နှင့် ရေ" လိုပဲလို့ ဥပမာ ပေးတော်မူကြတယ်။ နို့နဲ့ ရေကို ရောလိုက်ရင် ပြန်ခွဲလို့ ရသေးလား? မရတော့ဘူးနော်။ အဲဒီလိုပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ် (Citta) နဲ့ စေတသိက် (Cetasika) တွေဟာ ဘယ်တော့မှ ခွဲခွာလို့ မရပါဘူး။

သမ္ပယုတ္တ ဖြစ်ဖို့အတွက် အင်္ဂါရပ် (၄) ချက် ညီညွတ်ရမယ်လို့ အဘိဓမ္မာမှာ ဆိုထားတယ်။

၁။ ဧကုပ္ပါဒ = အတူတကွ ဖြစ်ရမယ်။ (စိတ်ဖြစ်မှ စေတသိက် ဖြစ်တယ်။ စိတ်မရှိဘဲ လောဘ မဖြစ်နိုင်သလို၊ လောဘမရှိဘဲ စိတ်သက်သက် ဖြစ်တဲ့အချိန်လည်း မရှိဘူး။)

၂။ ဧကနိရောဓ = အတူတကွ ချုပ်ရမယ်။ (စိတ်ချုပ်ရင် စေတသိက်လည်း ချုပ်တယ်။)

၃။ ဧကဝတ္ထုက = မှီရာ တည်ရာ အတူတူပဲ ဖြစ်ရမယ်။ (မျက်စိမှာ ဖြစ်ရင် အတူတူ၊ နှလုံးမှာ ဖြစ်ရင် အတူတူ။)

၄။ ဧကာရမ္မဏ = အာရုံ တစ်ခုတည်းကိုပဲ ယူရမယ်။ (စိတ်က ဘုရားကို အာရုံပြုနေရင်၊ စေတသိက်က အိမ်ကို အာရုံပြုနေလို့ မရဘူး။ အတူတူပဲ သွားရတယ်။)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒါကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဓာတုဗေဒမှာ Sodium နဲ့ Chlorine ပေါင်းမှ Salt ဖြစ်သလိုပဲ၊ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာလည်း "စိတ်" နဲ့ "စေတသိက်" ပေါင်းမှ "အသိ" ဆိုတာ ဖြစ်လာတာပါ။

ဥပမာ - သူတော်ကောင်းတို့ အခု တရားနာနေကြတယ်။ "ကြားသိစိတ်" (သောတဝိညာဏ်) ဖြစ်နေတယ်။ အဲဒီ စိတ်ကလေး တစ်ခုတည်း ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီ စိတ်နဲ့အတူ "ဖဿ" (တွေ့ထိမှု)၊ "ဝေဒနာ" (ခံစားမှု)၊ "သညာ" (မှတ်သားမှု)၊ "စေတနာ" (လှုံ့ဆော်မှု) ဆိုတဲ့ စေတသိက်တွေ အားလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း၊ တစ်သားတည်း ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို "သမ္ပယုတ္တ" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ "သမ္ပယုတ္တ" သဘောတရားကို ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်မလဲ။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ...

သူတော်ကောင်းတို့ စိတ်ထဲမှာ တစ်ခုခုကို ခံစားလိုက်ရတယ် ဆိုပါစို့။ ဥပမာ - ရာသီဥတု ပူလို့ "ပူတယ်" လို့ သိလိုက်တယ်။

သာမန်လူက "ငါ ပူတယ်" လို့ ထင်တယ်။ (ဒါက ဒိဋ္ဌိ ပါနေတာ)။

ယောဂီကတော့ ဘယ်လို ရှုမလဲ?

"ပူတယ်" ဆိုတဲ့ ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ရယ်၊ "ပူမှန်းသိတာ" (ဝိညာဏ်) ရယ်၊ "ဒါ ပူတာပဲ" လို့ မှတ်လိုက်တာ (သညာ) ရယ်... ဒီတရားတွေဟာ "ခွဲခြားလို့ မရအောင် တွဲနေပါလား" လို့ ရှုရမယ်။

နောင်တော်ကြီး မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်ထဲက "နာမ်တရားတို့သည် အချင်းချင်း အမှီသဟဲပြု၍ ဖြစ်ကုန်၏" ဆိုတဲ့အတိုင်း... စိတ်ထဲမှာ ဒေါသဖြစ်လာရင် "ဒေါသ" ကြီးပဲ သက်သက် ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ ဒေါသနဲ့အတူ စိတ်ရိုင်းတွေ၊ ခံစားမှုကြမ်းတွေ၊ မှတ်သားမှု အမှားတွေ "တလိပ်ကြီး" တွဲပြီး တက်လာတာ။

ဓာတုဗေဒ လို ပြောရရင်... "အဆိပ်သင့် ဒြပ်ပေါင်း" (Toxic Compound) ကြီး ဖြစ်တည်လာတာ။

အဲဒီအခါ "ငါ စိတ်တိုတယ်" လို့ မရှုဘဲ... "ဩော်... ဒေါသ၊ စိတ်၊ ဝေဒနာ... ဒီအုပ်စုကြီး တစ်ခုလုံး ပေါင်းပြီး လောင်ကျွမ်းနေပါလား" လို့ အစုအဝေး (Group/Bond) အလိုက် ရှုမြင်ရမယ်။

"တွဲနေတယ်... ပေါင်းနေတယ်... အတူတူပဲ" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကြည့်လိုက်ပါ။

ဒီနေရာမှာ မျက်လှည့်ဆရာ ဥပမာကို သုံးရမယ်။

မျက်လှည့်ဆရာက ရောင်စုံကြိုးတွေကို ကျစ်ပြီး ကြိုးတစ်ချောင်းတည်းလို ပြတယ်။ ပရိသတ်က တစ်ချောင်းတည်း ထင်တယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာကြည့်ရင် ကြိုးမျှင်လေးတွေ အများကြီး ကျစ်ထားတာ။

ထို့အတူပဲ... "စိတ်" ဆိုတာ တစ်လုံးတည်း မဟုတ်ဘူး။ စေတသိက် ၅၂ ပါးနဲ့ ကျစ်ထားတဲ့ ကြိုးကြီး။ အဲဒီ ကြိုးကြီးကို "ငါ" လို့ မထင်ဘဲ "သမ္ပယုတ္တ ဖြစ်နေတဲ့ သဘောတရားစု" လို့ မြင်အောင် ကြည့်ရပါမယ်။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကတော့ ပြတိုက်မှတ်တမ်း Case-2483 မှာ ရှိပြီး၊ Template T220 (Conflict Resolution & Team Bonding Protocol) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဇာတ်ကောင်တွေကတော့ "ဒေါ်မြ" နဲ့ "ကိုထွန်း" တဲ့။

ဒေါ်မြက ပြတိုက်ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဌာန (Finance) က အကြီးတန်း စာရေးမ။ စည်းကမ်းကြီးတယ်၊ စေ့စပ်တယ်။ ကိုထွန်းကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ ပြင်ပဆက်ဆံရေး (PR) ဌာနက။ သူက ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ကောင်းတယ်၊ ဒါပေမယ့် စာရင်းဇယား နည်းနည်း ဟာတယ်။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ပြတိုက်ရဲ့ ပေါ်လစီအရ ဒီဌာနနှစ်ခုက "သမ္ပယုတ္တ" (Associated) ဖြစ်နေရမယ်။ PR က ဧည့်သည်လက်ခံမှ ငွေရမယ်၊ ငွေရမှ Finance က စာရင်းသွင်းလို့ ရမယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်က အလုပ်သဘောအရ "Chemical Bond" လို တွဲနေရမယ့်သူတွေ။

ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ သူတို့နှစ်ယောက်က "ဆိုဒီယမ် နဲ့ ရေ" လို ဖြစ်နေတယ်။ တွေ့တာနဲ့ ပေါက်ကွဲတော့တာပဲ။

ဒေါ်မြက ပြောတယ် - "ကိုထွန်းတို့က စာရင်းမသေချာဘူး။ ဘောင်ချာတွေက နောက်ကျတယ်" တဲ့။

ကိုထွန်းကလည်း ပြန်ပြောတယ် - "ဒေါ်မြတို့က စာရင်းပဲ ကြည့်တတ်တာ။ ဧည့်သည်သဘောကို နားမလည်ဘူး။ တုံးတိတိကြီး" တဲ့။

ဒီလိုနဲ့ နှစ်ယောက်သား စကားများကြ၊ ရန်ဖြစ်ကြနဲ့... နောက်ဆုံးတော့ ဘာဖြစ်လဲဆိုတော့ အလုပ်တွေ နှောင့်နှေးကုန်တယ်။ "Bond" မဖြစ်ဘဲ "Explosion" ဖြစ်ကုန်ရော။ ပြတိုက်ရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် (Methodology) ကြီးတစ်ခုလုံး ထိခိုက်လာတယ်။

ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ဆရာတော်က Template T220 (Conflict Mediation Form) ကို ထုတ်ပေးလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အပိုင်း ၁၆၊ အပိုဒ် ၁၆.၁ (Collaborative Duty) ကို ကိုင်ပြီး ဆုံးမတယ်။

ဆရာတော်က သူတို့နှစ်ယောက်လုံးကို ရုံးခန်းထဲ ခေါ်လိုက်တယ်။

"ဒကာကြီး ကိုထွန်း နဲ့ ဒကာမကြီး ဒေါ်မြ... ခင်ဗျားတို့ နှစ်ယောက်က တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် 'ငါ နဲ့ မဆိုင်ဘူး' လို့ ထင်နေကြသလား။"

နှစ်ယောက်စလုံးက ခေါင်းငုံ့နေကြတယ်။

ဆရာတော်က ဆက်ဟောတယ်။ "ဓာတုဗေဒမှာ ကြည့်စမ်း... ဟိုက်ဒရိုဂျင် နဲ့ အောက်ဆီဂျင် မပေါင်းရင် ရေ မဖြစ်ဘူး။ ရေ မဖြစ်ရင် သောက်စရာ မရှိဘူး။ အခုလည်း ခင်ဗျားတို့ PR နဲ့ Finance မပေါင်းရင် ပြတိုက် ရပ်သွားလိမ့်မယ်။ ခင်ဗျားတို့က 'Mixture' (အရော) မဟုတ်ဘူး။ 'Compound' (ဒြပ်ပေါင်း) ဖြစ်ရမယ့် သူတွေ။"

ဆရာတော်က သူတို့ကို "Common Goal" (တူညီသော ရည်မှန်းချက်) ဆိုတဲ့ "ဧကာရမ္မဏ" (အာရုံတူခြင်း) သဘောတရားကို သင်ပေးတယ်။

"ဒေါ်မြ... ကိုထွန်း ဧည့်သည်ခေါ်လာမှ ဒေါ်မြ စာရင်းသွင်းစရာ ရှိမှာ။"

"ကိုထွန်း... ဒေါ်မြ စာရင်းသေချာမှ ကိုထွန်း နောက်ပိုင်း အစစ်ဆေး ခံရရင် လွတ်မှာ။"

"ခင်ဗျားတို့ နှစ်ယောက်က တစ်ယောက် ကျေးဇူး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ အချင်းချင်း မှီခိုနေရတာ။"

ပြီးတော့ ဆရာတော်က T220 အရ "Joint Workflow" (ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်မှု လမ်းကြောင်း) တစ်ခု ဆွဲပေးလိုက်တယ်။

• ကိုထွန်းက ဘောင်ချာတွေကို ညနေ ၄ နာရီ နောက်ဆုံးထား ပို့မယ်။ (ဒါက ဒေါ်မြရဲ့ အပူကို လျှော့ပေးတာ)။

• ဒေါ်မြက စာရင်းစစ်ရင် ကိုထွန်းကို ကြိုအကြောင်းကြားမယ်၊ ရိုင်းရိုင်းစိုင်းစိုင်း မပြောဘူး။ (ဒါက ကိုထွန်းရဲ့ အပူကို လျှော့ပေးတာ)။

အဲဒီလို ညှိနှိုင်းလိုက်ပြီး၊ နှစ်ယောက်သား "ငါ့ဌာန၊ သူ့ဌာန" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖျောက်၊ "တို့ပြတိုက်" ဆိုတဲ့ အာရုံ (Object) တစ်ခုတည်းအောက်မှာ ပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့အခါ (Sampayutta လုပ်လိုက်တဲ့အခါ)... အံ့ဩစရာ ကောင်းလောက်အောင် လုပ်ငန်းတွေ တွင်ကျယ်လာတယ်။ အရင်က ရန်ဖြစ်နေတဲ့ အသံတွေအစား၊ တိုင်တိုင်ပင်ပင် ဆွေးနွေးတဲ့ အသံတွေ ထွက်လာတယ်။

"အဆိပ်သင့်တဲ့ ဓာတုပစ္စည်းနှစ်ခု" ပေါင်းမိရာကနေ "အဖိုးတန်တဲ့ ဆေးဝါး" (Medicine) ဖြစ်သွားသလိုပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ယူရမလဲ။

၁။ လောကမှာ ဘယ်သူမှ တစ်ကိုယ်တော် ရှင်သန်လို့ မရဘူး။ အားလုံးဟာ "သမ္ပယုတ္တ" သဘောနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။

၂။ မတူညီတဲ့ အရာနှစ်ခု (ကိုထွန်း နဲ့ ဒေါ်မြ / ဆိုဒီယမ် နဲ့ ကလိုရင်း) ပေါင်းစပ်တဲ့အခါ "ပေါက်ကွဲမှု" မဖြစ်အောင် "နားလည်မှု" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကူပစ္စည်း (Catalyst) ထည့်ပေးဖို့ လိုတယ်။

၃။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာလည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ဖြစ်ထွန်းဖို့ဆိုရင် "သဒ္ဓါ၊ ပညာ၊ ဝီရိယ" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကောင်းတွေ ပေါင်းစည်း (Bonding) နေဖို့ လိုအပ်တယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။

• ကိုထွန်းနဲ့ ဒေါ်မြတို့ မတည့်ကြ၊ ရန်ဖြစ်ကြ၊ စိတ်ဝမ်းကွဲကြတာဟာ ဘာသစ္စာလဲ? "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။ (Asampayutta - မယှဉ်တွဲနိုင်ခြင်း ဒုက္ခ)။

• အဲဒီလို ဖြစ်ရတာက "ငါ့အယူအဆ၊ ငါ့မာန" ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်းတွေ၊ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။

• နှစ်ဦးသား နားလည်မှုရပြီး ညီညွတ်သွားတာ၊ အလုပ်တွေ အဆင်ပြေသွားပြီး စိတ်ချမ်းသာရတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

• အဲဒီလို ညီညွတ်အောင် T220 ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်း၊ Policy 16.1 ဆိုတဲ့ ကျင့်ဝတ်၊ ပြီးတော့ "သမ္ပယုတ္တ" ဆိုတဲ့ အမြင်မှန်ကို ကျင့်သုံးလိုက်တာဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ယနေ့ ဇူလိုင်လ (၂) ရက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှာ ကျရောက်တဲ့ ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့နဲ့အတူ... မိမိတို့ရဲ့ စိတ်နှလုံးသားထဲမှာ ကောင်းမြတ်သော တရားတွေ တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနိုင်ကြပါစေ။ လောကီလူမှုရေး နယ်ပယ်မှာလည်း မိသားစု၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ "နို့နှင့်ရေ" လို၊ "ဓာတုဗေဒ အဖိုးတန် ဒြပ်ပေါင်း" လို ခွဲခြားမရ ညီညွတ်မျှတစွာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"စိတ်ဝမ်းကွဲပြားခြင်းမှ ကင်းဝေးကြပါစေ..."

"ညီညွတ်စွာ ပေါင်းစည်းနိုင်ကြပါစေ..."

"မဂ်နှင့်ဖိုလ် ယှဉ်တွဲ၍ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ..."

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂) ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760