Total Pageviews

Tuesday, February 3, 2026

Day 114 Apr 24 Year 2023 ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) ကာကွယ်ခြင်း - ဣန္ဒြေကို လုံခြုံစေခြင်း (UV Protection, Sense Restraint & The Filtering of Defilements)

 

Day 114 Apr 24 Year 2023 ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) ကာကွယ်ခြင်း - ဣန္ဒြေကို လုံခြုံစေခြင်း (UV Protection, Sense Restraint & The Filtering of Defilements)

ဝိနယပိဋက၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတော် (သေနာသနက္ခန္ဓက - ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ထိန်းသိမ်းခြင်း) & ဓာတ်တော်ထိန်းသိမ်းနည်း

UV Filtering & Photo-oxidation (ထိန်းသိမ်းမှုသိပ္ပံ - ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် စစ်ထုတ်ခြင်းနှင့် အလင်းကြောင့် ပျက်စီးခြင်း)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ နှစ်ဆန်း (၈) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၄) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ရာ လောကကြီးမှာ အလင်းရောင်ဟာ အရေးကြီးပေမယ့်၊ အဲဒီ အလင်းရောင်ထဲမှာ မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့၊ အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားတဲ့ "ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်" (Ultraviolet Rays - UV) တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။ ဒီရောင်ခြည်တွေက အသားအရေကို လောင်ကျွမ်းစေသလို၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကိုလည်း ဆွေးမြေ့ပျက်စီးစေပါတယ်။

ဒီလို မမြင်ရတဲ့ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ခြင်း သဘောတရားနဲ့ ယှဉ်ပြီး ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "အကာအကွယ်ပေးသူ"၊ "အန္တရာယ်ကို သိမြင်သူ" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်တည်းဟူသော ဒွါရခြောက်ပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာမည့် ကိလေသာရောင်ခြည်ဆိုးတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ သီလတည်းဟူသော အကာအကွယ်ဖြင့် စိတ်နှလုံးကို စင်ကြယ်စွာ ထိန်းသိမ်းတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်ဝတ္ထုများကို ပျက်စီးစေသော ဥတုအန္တရာယ်နှင့် စိတ်ကို ပျက်စီးစေသော အာရုံအန္တရာယ် (Invisible Dangers) တို့ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "နေမှလာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကို မှန်ချပ်ဖြင့် ကာကွယ်သကဲ့သို့၊ အာရုံမှလာသော ကိလေသာရောင်ခြည်များကို 'ဣန္ဒြေလုံခြုံခြင်း' (Sense Restraint) ဖြင့် ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ အကာအကွယ် ယူခြင်း (Shielding Visualization)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး လုံခြုံမှုရှိအောင်၊ အကာအကွယ် ရယူထားတဲ့ အနေအထား ရောက်အောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "သီလ" (Morality) ကို ဒိုင်းလွှားသဖွယ် အာရုံပြုပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားပါ။ ပူပြင်းတဲ့ နေရောင်အောက်မှာ ထီးတစ်ချောင်း ဆောင်းထားရသလို၊ သို့မဟုတ် အေးမြတဲ့ အရိပ်အာဝါသအောက်မှာ ရောက်နေသလို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

"လုံခြုံတယ်... အေးမြတယ်... မလောင်ကျွမ်းဘူး..."

အပြင်မှာ ဘယ်လောက်ပဲ ပူပြင်းတဲ့ အာရုံတွေ ရှိနေပါစေ၊ ကိုယ့်မှာ 'သတိ' ဆိုတဲ့ စစ်ထုတ်ကိရိယာ (Filter) ရှိနေတဲ့အတွက် ကိုယ့်စိတ်ထဲကို အပူတွေ မရောက်နိုင်ဘူးလို့ နှလုံးသွင်းရင်း၊ အေးချမ်းတဲ့ "သံဝရ" (Restraint) ဓာတ်ကို ခဏလောက် ခံစားထားလိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံရှုထောင့် (UV Radiation & Photo-oxidation)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နေရောင်ခြည် (Sunlight) ဆိုတာ သက်ရှိတွေအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပေမယ့်၊ ပြတိုက်တွေ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေအတွက်တော့ "နံပါတ်တစ် ရန်သူ" ပါပဲ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ နေရောင်ခြည်ထဲမှာ "Ultraviolet" (UV) လို့ခေါ်တဲ့ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ပါဝင်နေလို့ပါ။

၁။ The Electromagnetic Spectrum (လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်):

အလင်းရောင်မှာ ကျွန်ုပ်တို့ မျက်စိနဲ့ မြင်ရတဲ့ အပိုင်း (Visible Light) ရှိသလို၊ မမြင်ရတဲ့ အပိုင်းတွေလည်း ရှိတယ်။

  • Visible Light: သက်တံရောင် (နီ၊ ဝါ၊ စိမ်း...)။ ဒါက ပစ္စည်းတွေကို မြင်ရအောင် လုပ်ပေးတယ်။

  • UV Light (Ultraviolet): ဒါက ခရမ်းရောင်ရဲ့ ဟိုဘက်မှာ ရှိတယ်။ လှိုင်းအလျား (Wavelength) တိုပြီး၊ စွမ်းအင် (Energy) အရမ်းမြင့်တယ်။ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရဘူး။

၂။ Damage Mechanism (ပျက်စီးစေပုံ - Photo-oxidation):

UV ရောင်ခြည်ဟာ စွမ်းအင်မြင့်မားလွန်းလို့ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ထိတဲ့အခါ၊ အဲဒီပစ္စည်းရဲ့ "Chemical Bonds" (ဓာတုစည်းနှောင်မှု) တွေကို ရိုက်ချိုးပစ်နိုင်ပါတယ်။

  • Fading (အရောင်လွင့်ခြင်း): ဆေးဆိုးထားတဲ့ ပိတ်စတွေ၊ ပန်းချီကားတွေဟာ UV ထိရင် အရောင်မော်လီကျူးတွေ ကွဲပြီး ဖြူဖပ်ဖြူရော် ဖြစ်သွားတယ်။ (Bleaching effect)။

  • Embrittlement (ကြွပ်ဆတ်သွားခြင်း): စက္ကူတွေ၊ ပလတ်စတစ်တွေဟာ UV ထိရင် ကြွပ်ဆတ်ပြီး ဝါကျင့်ကျင့် ဖြစ်သွားတယ်။ ဒါကို "Photo-oxidation" (အလင်းကြောင့် ဓာတ်တိုးပျက်စီးခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၃။ UV Filtering (ရောင်ခြည် စစ်ထုတ်ခြင်း):

ဒါကြောင့် ပြတိုက်တွေမှာ UV ကာကွယ်ဖို့အတွက် နည်းလမ်းတွေ သုံးရပါတယ်။

  • UV Film: မှန်ပြတင်းပေါက်တွေမှာ UV ကို ၉၉% စုပ်ယူပေးတဲ့ ဖလင်တွေ ကပ်ရတယ်။

  • LED Lighting: UV မပါတဲ့ မီးလုံးတွေကိုပဲ သုံးရတယ်။

  • Lux Meter: အလင်းပမာဏကို အမြဲတမ်း တိုင်းတာပြီး ထိန်းချုပ်ရတယ်။

Labels: 'Sunlight Source', 'UV Rays (Blocked)', 'Visible Light (Passes)', 'Artifact Protection'.]

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့က အလင်းကို လိုချင်ပေမယ့်၊ အလင်းနဲ့အတူ ပါလာတဲ့ အဖျက်စွမ်းအင်ကို ဖယ်ရှားပစ်ရပါတယ်။ ဒါမှ တန်ဖိုးရှိတဲ့အရာတွေ ကြာရှည်ခံမှာပါ။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (ဣန္ဒြေလုံခြုံခြင်းနှင့် သီလဖလင်)

အခု... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

ဘုရားရှင်က သံဃာတော်တွေကို ကျောင်းသင်္ကန်း၊ ပရိက္ခရာတွေကို နေလှန်းတဲ့အခါ ကြာကြာမလှန်းဖို့၊ အရောင်မလွင့်အောင် ဂရုစိုက်ဖို့ ဝိနည်းတော်မှာ ပညတ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ Physical Conservation ပါ။

ဒါပေမဲ့ ပိုအရေးကြီးတာက "Mental Conservation" (စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း) ပါ။

  • Sense Doors (ပြတင်းပေါက်များ): မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ ဒွါရ ၆ ပေါက်ဟာ ပြတိုက်ရဲ့ မှန်ပြတင်းပေါက်တွေနဲ့ တူပါတယ်။

  • Sense Objects (အာရုံများ): အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့ စတာတွေက နေရောင်ခြည် (Sunlight) နဲ့ တူပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့က လောကကြီးကို သိဖို့အတွက် အာရုံတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ (Visible Light လိုအပ်သလိုပေါ့)။

  • Kilesa UV (ကိလေသာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်): ဒါပေမဲ့... လှပတဲ့ အဆင်းအာရုံတစ်ခု ဝင်လာတိုင်း၊ အဲဒီအထဲမှာ "ရာဂ" (Lust)၊ "လိုချင်မှု" (Greed) ဆိုတဲ့ မမြင်ရတဲ့ UV ရောင်ခြည်တွေ ကပ်ပါလာတယ်။ အသံတစ်ခု ကြားတိုင်း "ဒေါသ" (Hate) ဆိုတဲ့ UV တွေ ပါလာတယ်။

Indriya Samvara Sila (ဣန္ဒြေကို လုံခြုံစေသော သီလ):

ပြတိုက်မှာ မှန်ပြတင်းပေါက်ကို "UV Film" ကပ်သလို၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်ဟာ မျက်စိ၊ နား တို့မှာ "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတဲ့ ဖလင်ကို ကပ်ထားရပါမယ်။

  • မြင်တာကိုတော့ မြင်ခွင့်ပြုတယ် (Visible Light passes)။

  • ဒါပေမဲ့ "လိုချင်တယ်၊ သာယာတယ်" ဆိုတဲ့ ကိလေသာကိုတော့ တားဆီးထားတယ် (UV blocked)။
    ဒါကို "ဣန္ဒြေ သံဝရ သီလ" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီသီလ မရှိရင် စိတ်နှလုံးသား (Heart) ဆိုတဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းဟာ ကိလေသာနေရောင်ကြောင့် အရောင်လွင့်ပြီး (Faded Virtue)၊ ကြွပ်ဆတ်ကာ (Brittle Mind) ပျက်စီးသွားပါလိမ့်မယ်။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "ငါ မြင်တယ်၊ လှလိုက်တာ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်ပြီး ကာကွယ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

လှပတဲ့ အရာတစ်ခုကို မြင်လိုက်တဲ့ ခဏကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရူပက္ခန္ဓာ: မျက်စိအကြည် (Sensor) နှင့် အဆင်းအာရုံ (Light)။

၂။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: မြင်သိစိတ် (Seeing Consciousness)။

၃။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: နှလုံးသွင်းမှု (Manasikara) နှင့် တပ်မက်မှု (Tanha - UV Ray)။

၄။ ဝေဒနက္ခန္ဓာ: မြင်ရလို့ ကောင်းသော ခံစားမှု (သုခ)။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ မြင်တာ ငါလား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

မြင်တဲ့အခါ... "ငါ ကြည့်နေတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"မြင်နေတယ်... သိတယ်... အရောင်ပဲ ရှိတယ်... သိတယ်... ကိလေသာ လာနေတယ်... သိတယ်... တားဆီးထားတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • မျက်လှည့်ဆရာက မီးခိုးရောင် စက္ကူကို အရောင်တောက်တောက် ပြပြီး လှည့်စားတယ်။ UV Light နဲ့ ထိုးလိုက်မှ အစစ်အမှန် ပေါ်တာမျိုး ရှိတယ်။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ မြင်တယ်" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ "စက္ခုပသာဒ" နဲ့ "အဆင်း" တိုက်ဆိုင်ပြီး ပေါ်လာတဲ့ "မြင်စိတ်" မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

  • အဆင်းအာရုံထဲမှာ "လှခြင်း၊ တင့်တယ်ခြင်း" (Beauty) ဆိုတာ မပါပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ "သုဘသညာ" (Perception of Beauty) က အပေါ်ကနေ ထပ်ဖြည့်လိုက်တာပါ။

  • UV Filter ခံလိုက်ရင် အလင်းပဲ ဝင်ပြီး အပူမဝင်သလို၊ "မြင်ကာမျှ" (Just Seeing) ရှုလိုက်ရင် ပုံရိပ်ပဲ ပေါ်ပြီး ကိလေသာ (အပူ) ဝင်မလာတော့ပါဘူး။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ့မျက်စိ၊ ငါ့အဆင်း" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ ကွာကျသွားပြီး၊ "လုံခြုံသော စိတ်အစဉ်" (Protected Mind Stream) ကိုပဲ ဉာဏ်နဲ့ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2414)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "အလင်းရောင်နှင့် ပျက်စီးမှု" အကြောင်း ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2414 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့။ ပြတိုက်ရဲ့ "ရှေးဟောင်း ပိုးထည်ပြခန်း" (Ancient Textile Gallery) မှာ ဖြစ်တာ။ ပိုးထည်တွေ၊ ချည်ထည်တွေ ဆိုတာ အလင်းရောင်ကို အရမ်းကြောက်ပါတယ်။ UV နည်းနည်း ထိတာနဲ့ အရောင်လွင့်ပြီး ဆွေးသွားတတ်တယ်။

တာဝန်ကျတဲ့ ဝန်ထမ်းက "မောင်အလင်း" (အမည်လွှဲ)။ သူက အလင်းရောင် ကြိုက်တယ်။ မှောင်မှောင်မည်းမည်း နေရတာ မကြိုက်ဘူး။ "သဘာဝ နေရောင်ခြည်က ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တယ်၊ ပစ္စည်းတွေကိုလည်း ပိုလှစေတယ်" ဆိုတဲ့ အယူအဆလွဲ (Wrong View) ရှိတယ်။

Policy 11 (Light & UV Control) နဲ့ Article 11.2 (Maximum Lux Levels) မှာ "ပိုးထည်ပြခန်းများတွင် နေရောင်ခြည် လုံးဝ မဝင်စေရ၊ မီးရောင်ကို ၅၀ Lux ထက် မကျော်ရ" လို့ တင်းကျပ်ထားတယ်။ ပြတင်းပေါက်တွေကို လိုက်ကာ (Blinds) တွေ အမြဲ ချထားရတယ်။

ဒါပေမဲ့ မောင်အလင်းက မနက်ပိုင်း ပြတိုက်ဖွင့်ခါနီးမှာ "အခန်းကြီးက အုံ့မှိုင်းနေတာပဲ၊ လန်းဆန်းသွားအောင် နေရောင် ပေးလိုက်မယ်" ဆိုပြီး လိုက်ကာတွေ အကုန် ဆွဲဖွင့်လိုက်တယ်။ ဧပြီလ နေရောင်ဆိုတော့ UV Index က အရမ်းမြင့်နေတဲ့ အချိန် (High UV Exposure)။

နေရောင်ခြည်က ရှားပါးလှတဲ့ "ပုဂံခေတ် ပိုးလွှာ" တစ်ခုပေါ်ကို တန်းတန်းမတ်မတ် ကျရောက်သွားတယ်။ UV ရောင်ခြည်တွေက ပိုးသားမော်လီကျူးတွေကို (Photo-oxidation) လုပ်ပြီး ဖြိုခွဲလိုက်တယ်။ နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပဲ တောက်ပြောင်နေတဲ့ အနီရောင် ဆေးသားတွေက သိသိသာသာ မှိန်ဖျော့သွားတယ်။ ပြန်ပြင်လို့ မရတဲ့ ပျက်စီးမှု (Irreversible Damage) ဖြစ်သွားတယ်။

ဦးဇင်းတို့ Template T178 (Light Exposure Incident Log) နဲ့ စစ်ဆေးတော့ Lux Meter မှာ အလင်းအား 5000 Lux လောက်ထိ တက်သွားတာ တွေ့ရတယ်။

ဦးဇင်းက မောင်အလင်းကို ခေါ်ပြီး ဆုံးမရတယ်။

"မောင်အလင်း... မင်းက 'အလင်း' ကို အကောင်းထင်နေတာ။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းအတွက်တော့ အလင်းဟာ 'ဓား' ပဲကွ။ မင်းရဲ့ စေတနာက 'မောဟ' (Delusion) နဲ့ ယှဉ်နေတယ်။ မမြင်ရတဲ့ UV အန္တရာယ်ကို မသိလို့ တန်ဖိုးရှိတာကို ဖျက်ဆီးမိပြီ။

စိတ်လည်း ဒီလိုပဲ။ 'မြင်ရတာ ကောင်းတယ်၊ ကြားရတာ ကောင်းတယ်' ဆိုပြီး ဣန္ဒြေတံခါးတွေ အကုန်ဖွင့်ထားရင် (Open Blinds)၊ ကိလေသာ နေရောင်ခြည်ဝင်ပြီး ကုသိုလ်အရောင်တွေ လွင့်ပျယ်ကုန်မှာပေါ့" လို့ ရှင်းပြရတယ်။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ဖုန်းကြည့်တယ်၊ တီဗီကြည့်တယ်၊ အပြင်သွားတယ်။ မျက်စိတံခါးကနေ အလင်းတွေ ဝင်နေတယ်။ အဲဒီ အလင်းတွေထဲမှာ "ရာဂ UV"၊ "ဒေါသ UV" တွေ ပါမပါ စစ်ဆေးရဲ့လား။

"နေကာမျက်မှန်" (Sunglasses) တပ်သလို၊ "သတိမျက်မှန်" (Mindfulness Glasses) တပ်ထားပါ။ မြင်သမျှကို လက်မခံပါနဲ့။ Filter ခံပြီးမှ စိတ်ထဲ ထည့်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အာရုံအလင်းရောင်တွေရဲ့ လောင်ကျွမ်းမှု၊ ကိလေသာ UV တို့ရဲ့ ဖျက်ဆီးမှုကို ခံနေရတဲ့ ခန္ဓာစိတ်သည် "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အာရုံတွေကို တပ်မက်ပြီး၊ တံခါးဖွင့်ပေးနေတဲ့ (Opening the Blinds) တဏှာသည် "သမုဒယသစ္စာ"

  • လောင်ကျွမ်းခြင်း၊ အရောင်လွင့်ခြင်း ကင်းဝေးပြီး၊ အေးမြသော အရိပ်အာဝါသဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် ဣန္ဒြေကို လုံခြုံစေပြီး ကိလေသာကို စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (The Ultimate UV Filter) သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ကာကွယ်ခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မြင်သမျှ၊ ကြားသမျှ အာရုံတို့၌ သတိတည်းဟူသော စစ်ထုတ်ကိရိယာကို တပ်ဆင်လျက်၊ ကိလေသာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ၏ အန္တရာယ်မှ ကင်းဝေးကာ၊ မညှိုးနွမ်းသော နိဗ္ဗာန်ပန်းကို ဆွတ်ခူးနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 113 Apr 23 Year 2023 စာပေနှင့် မူပိုင်ခွင့် - ပိဋကတ်တော် ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ဓမ္မအမွေ (Literature, Copyright & The Preservation of Dhamma Heritage)

 

Day 113 Apr 23 Year 2023 စာပေနှင့် မူပိုင်ခွင့် - ပိဋကတ်တော် ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ဓမ္မအမွေ (Literature, Copyright & The Preservation of Dhamma Heritage)

တိပိဋက (ဝိနည်း၊ သုတ္တန်၊ အဘိဓမ္မာ) - ပိဋကတ်သုံးပုံ

Intellectual Property Law (Copyright & Plagiarism) (ဉာဏပစ္စည်း မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ နှစ်ဆန်း (၇) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၃) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။

ဒီနေ့ဟာ နိုင်ငံတကာ "ကမ္ဘာ့စာပေနေ့" (World Book and Copyright Day) ဖြစ်ပါတယ်။ စာပေလောကမှာ စာရေးဆရာတွေ၊ စာဖတ်သူတွေ၊ ထုတ်ဝေသူတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ဂုဏ်ပြုတဲ့နေ့ပေါ့။ "စာပေမြင့်မှ လူမျိုးတင့်မည်" ဆိုတဲ့အတိုင်း စာပေဟာ လူ့ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို "ဓမ္မစာပေ၏ ပိုင်ရှင်"၊ "အမှန်တရား၏ မူပိုင်ရှင်" တို့နဲ့ ယှဉ်ပြီး အကျယ်တဝင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။

"အရဟတော" - သူတစ်ပါး၏ အကြံဉာဏ်ကို ခိုးယူခြင်း (Plagiarism)၊ မုသားစကားကို ဆိုခြင်းတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ သံသရာတစ်လျှောက် စုဆောင်းခဲ့သော ပါရမီဉာဏ်ဖြင့် ဓမ္မရတနာကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ပိဋကတ်တော်တည်းဟူသော ဓမ္မစာပေ အမွေအနှစ်များကို ချန်ရစ်ထားတော်မူပြီး၊ ထိုဓမ္မတို့ကို မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နည်းကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "စာပေသည် အသိပညာကို လက်ဆင့်ကမ်းသကဲ့သို့၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ပိဋကတ်တော်များသည် နိဗ္ဗာန်လမ်းကို လက်ဆင့်ကမ်း ပေးပို့နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။


၁။ ဓမ္မအသိ နှိုးဆွခြင်း (Knowledge Retrieval Meditation)

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ကြည်လင်သွားအောင်၊ ဉာဏ်ပညာ ပွင့်လင်းသွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဓမ္မာနုဿတိ" (Recollection of the Dhamma) ကို စာပေပုံရိပ်နဲ့ တွဲပြီး ရှုမှတ်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့... မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားပါ။ စိတ်ထဲမှာ ကြီးမားခမ်းနားတဲ့ စာကြည့်တိုက်ကြီး တစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ပေစာတွေ၊ ကျမ်းစာအုပ်တွေ စီစီရီရီ ရှိနေတယ်။ အဲဒီ စာအုပ်တွေထဲမှာ ဘုရားရှင်ရဲ့ ၈၄,၀၀၀ သော ဓမ္မခန္ဓာတွေ ကိန်းဝပ်နေတယ်။

"နက်နဲတယ်... တန်ဖိုးရှိတယ်... မှန်ကန်တယ်..."

ဒီစာပေတွေဟာ ငါ့ရဲ့ "အမွေ" (Heritage) ပဲလို့ နှလုံးသွင်းပါ။ စိတ်ကို လေးလေးနက်နက် ထားပြီး၊ ဆူညံနေတဲ့ အတွေးတွေကို စာအုပ်ပိတ်လိုက်သလို ပိတ်ထားလိုက်ပါ။ ဓမ္မစာပေရဲ့ အနှစ်သာရကို ခံယူဖို့ အဆင်သင့် ပြင်ဆင်လိုက်ကြပါစို့။


၂။ သိပ္ပံနှင့် ဥပဒေရှုထောင့် (IP Law: Copyright & Plagiarism)

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေ (အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ) ကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိသလို၊ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက်ထဲက ထွက်လာတဲ့ အကြံဉာဏ်တွေ၊ ဖန်တီးမှုတွေကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။ ဒါကို "Intellectual Property" (IP - ဉာဏပစ္စည်း မူပိုင်ခွင့်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

၁။ Copyright (စာပေနှင့် အနုပညာ မူပိုင်ခွင့်):

စာရေးဆရာ တစ်ယောက်က စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးလိုက်တယ်။ အဲဒီစာအုပ်ကို သူများက ကူးယူပြီး (Copy)၊ ကိုယ့်နာမည်နဲ့ ရောင်းစားလို့ မရပါဘူး။ "Copyright" ဆိုတာ ဖန်တီးသူ (Creator) ရဲ့ အခွင့်အရေးကို ဥပဒေနဲ့ ကာကွယ်ပေးထားတာပါ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူ့ရဲ့ ဝီရိယ၊ သူ့ရဲ့ ဉာဏ်ပညာကို တန်ဖိုးထားလို့ပါပဲ။

၂။ Plagiarism (စာပေခိုးချခြင်း):

ဒါက ပညာရပ်လောကမှာ အကြီးမားဆုံး ပြစ်မှုပါပဲ။ သူတစ်ပါး ရေးထားတဲ့ စာ၊ တွေ့ရှိချက်ကို ကိုယ်ရေးသလိုလိုနဲ့ ယူသုံးတာကို ခေါ်ပါတယ်။ ကိုးကားချက် (Citation) မပါဘဲ ယူသုံးရင် "သူခိုး" (Thief of Ideas) လို့ သတ်မှတ်ခံရပါတယ်။

၃။ Public Domain (ပြည်သူပိုင်):

မူပိုင်ခွင့် သက်တမ်း ကုန်သွားတဲ့ စာပေတွေ (ဥပမာ- ရှေးဟောင်း စာဆိုတော်ကြီးတွေရဲ့ ကဗျာတွေ) ကျတော့ ဘယ်သူမဆို လွတ်လပ်စွာ သုံးစွဲခွင့် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ လူသားအားလုံးအတွက် အမွေအနှစ် (Common Heritage) ဖြစ်သွားပါပြီ။

ကိုင်း... ဒီပုံကို ကြည့်ပါ။ "Idea" (စိတ်ကူး) သက်သက်ကို ပိုင်ဆိုင်လို့ မရပေမယ့်၊ အဲဒီ စိတ်ကူးကို စာအဖြစ် ရေးသားလိုက်တဲ့ (Expression) အခါမှာတော့ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါဟာ ဖန်တီးသူရဲ့ လုပ်အားကို လေးစားခြင်းပါပဲ။


၃။ ဓမ္မရှုထောင့် (ပိဋကတ်တော်နှင့် ဓမ္မမူပိုင်ခွင့်)

အခု... ဒီ ဉာဏပစ္စည်း သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ လောကမှာ အကြီးမြတ်ဆုံးသော စာရေးဆရာ၊ ဟောပြောသူ (Author) ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်တွေကို "ပိဋကတ်သုံးပုံ" (The Three Baskets) ဆိုပြီး မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။

၁။ ဝိနည်းပိဋက: ရဟန်းသံဃာတော်များ လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းဥပဒေများ (Law Book)။

၂။ သုတ္တန်ပိဋက: တရားဒေသနာများနှင့် ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းများ (Anthology of Discourses)။

၃။ အဘိဓမ္မာပိဋက: သဘာဝတရား၏ အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်များ (Metaphysics & Psychology)။

Buddha's "Copyright" Policy:

ဘုရားရှင်က သူ့တရားကို မူပိုင်ခွင့် လုပ်ပြီး ရောင်းမစားပါဘူး။ "ဧဟိပဿိကော" (လာလှည့်၊ ရှုလှည့်) ဆိုပြီး အခမဲ့ ဖြန့်ဝေပါတယ်။ (Open Source)။

ဒါပေမဲ့... ဘုရားရှင်က "Accuracy" (တိကျမှန်ကန်မှု) ကိုတော့ အရမ်း အလေးထားပါတယ်။

  • "ငါဘုရား မဟောတာကို ဟောတယ်လို့ မပြောနဲ့" (Misrepresentation is prohibited)။

  • "ငါဘုရား ဟောတာကို မဟောဘူးလို့ မပြောနဲ့"။
    ဒါကြောင့် ပထမ သံဂါယနာ (First Council) မှာ ရဟန္တာ ၅၀၀ က ဘုရားရှင်ရဲ့ စကားတော်တွေကို "Copyright Registration" လုပ်သလိုမျိုး အတိအကျ ပြန်လည် စိစစ်အတည်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
    "အာစရိယမုဋ္ဌိ" (ဆရာ့လက်ဆုပ်) မထားဘဲ ပညာကို အကုန်ပေးခဲ့ပေမယ့်၊ တရားတော်ကို ဖျက်ဆီးမယ့် "Adhamma" (အတုအယောင် တရားများ) ကိုတော့ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်ခဲ့ပါတယ်။


၄။ ဝိပဿနာ ယန္တရား (Vipassana Mechanism Integration)

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ "ငါ့အတွေး၊ ငါ့ဉာဏ်၊ ငါရေးတာ" ဆိုတဲ့ မာနအစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly):

စာရေးနေတဲ့အချိန်၊ ဒါမှမဟုတ် အကြံဉာဏ်ကောင်း တစ်ခု ထွက်လာတဲ့ အချိန်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ သညာက္ခန္ဓာ: အတိတ်က ကြားဖူး၊ ဖတ်ဖူးတဲ့ စကားလုံးတွေကို မှတ်သားထားခြင်း (Database)။

၂။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ: စကားလုံးတွေကို စီကုံးခြင်း၊ တွေးခေါ်ခြင်း (Processing)။

၃။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ: အကြံဉာဏ်ကို သိလိုက်တဲ့ စိတ်။

၄။ ရူပက္ခန္ဓာ: ဦးနှောက်၊ လက်၊ စာရွက်၊ ဘောပင်။

ဒီနေရာမှာ "ငါ" (Self) ဘယ်မှာ ရှိသလဲ။ ဒီအတွေးတွေက ငါ့အပိုင်လား။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

အတွေးကောင်း ပေါ်လာရင်... "ငါ တော်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"အကြောင်းအကျိုး ပေါင်းစပ်နေတယ်... သိတယ်... အချက်အလက်တွေ စီကုံးနေတယ်... သိတယ်... ပြန်လည် ဖော်ထုတ်နေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

"မျက်လှည့်ပြသူ၏ ဥပမာ" (Illusionist Analogy):

  • မျက်လှည့်ဆရာက ဦးထုပ်ထဲက ယုန်ကို ဆွဲထုတ်ပြတယ်။ ပရိသတ်က "ဟာ... ယုန်ကို သူဖန်ဆင်းလိုက်တာ" လို့ ထင်တယ်။ တကယ်တော့ ယုန်က အစကတည်းက ရှိပြီးသား။ သူက နေရာရွှေ့ပြလိုက်တာ။

  • ထို့အတူပါပဲ... "ငါ့ အိုင်ဒီယာ" ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ လောကမှာ ရှိပြီးသား အကြောင်းအရာတွေ (Dhamma Data) ကို ကိုယ့်ရဲ့ "သညာ" နဲ့ "သင်္ခါရ" က ပြန်လည် ပေါင်းစပ် (Remix) လိုက်တာပါ။

  • စာရေးဆရာ ဆိုတာ "Creator" မဟုတ်ပါဘူး။ "Assembler" (တပ်ဆင်သူ) သက်သက်ပါပဲ။

  • ဒီလိုမြင်ရင် "ငါပိုင်တယ်" ဆိုတဲ့ မာန (Copyright Ego) လျော့နည်းပြီး၊ အမှန်တရားကို လေးစားတဲ့စိတ် (Respect for Truth) ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။


၅။ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်း (Case Study: Case-2413)

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ "စာပေမူပိုင်ခွင့်" နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2413 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလို... ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်၊ ကမ္ဘာ့စာပေနေ့ပေါ့။ ပြတိုက်ရဲ့ "သုတေသန ဌာန" (Research Department) မှာ "မောင်စာပေ" (အမည်လွှဲ) ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက စာပေ ဝါသနာပါတယ်။ စာအုပ်ထုတ်ချင်တဲ့ ရည်မှန်းချက် ရှိတယ်။

ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ပေစာတွေ (Palm-leaf Manuscripts) ကို ဒီဂျစ်တယ် စကင် (Digital Scan) ဖတ်ပြီး သိမ်းဆည်းထားတာတွေ ရှိတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ ရှေးဟောင်း ဆရာတော်ကြီး တစ်ပါး ရေးသားခဲ့တဲ့၊ ဘယ်သူမှ မသိသေးတဲ့ "ဆေးကျမ်း" တစ်စောင် ပါတယ်။

မောင်စာပေက အဲဒီ ဆေးကျမ်း ဖိုင်တွေကို ကူးယူပြီး (Copy)၊ ခေတ်စကားနဲ့ နည်းနည်း ပြန်ပြင်ရေးပြီး "မောင်စာပေ၏ တိုင်းရင်းဆေးပညာ" ဆိုပြီး သူ့နာမည်နဲ့ စာအုပ်ထုတ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။

Policy 20 (Intellectual Property Rights) နဲ့ Article 20.1 (Protection of Museum Content) အရ "ပြတိုက်ပိုင် ဒေတာများကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ၊ ကိုးကားချက် (Citation) မပါဘဲ ကိုယ်ပိုင်အဖြစ် မသုံးရ" လို့ တားမြစ်ထားတယ်။

မောင်စာပေက "ရှေးဟောင်း စာပဲ၊ ဘယ်သူမှ မသိပါဘူး" ဆိုပြီး Plagiarism (ခိုးချခြင်း) လုပ်လိုက်တာ။ စာအုပ်မူကြမ်း ထွက်လာတော့ ပြတိုက်မှူး တစ်ယောက်က ဖတ်ကြည့်ပြီး သံသယ ဝင်တယ်။ "ဒီအရေးအသားက ရှေးဆန်လိုက်တာ" ဆိုပြီး မူရင်း ပေစာနဲ့ တိုက်စစ်လိုက်တော့ တစ်ထပ်တည်း တူနေတာကို တွေ့ရတယ်။

ဒါဟာ "Adinna-dana" (သူတစ်ပါး မပေးသော ပစ္စည်း/ဂုဏ်သတင်းကို ယူခြင်း) ပါပဲ။

ဦးဇင်းတို့ Template T248 (IP Violation Incident Log) နဲ့ စစ်ဆေးပြီး မောင်စာပေကို ခေါ်ဆုံးမရတယ်။

"မောင်စာပေ... မင်းက စာပေကို ချစ်တယ် ဆိုပြီး စာပေကို စော်ကားတာပဲ။ ရှေးဆရာကြီးတွေရဲ့ ပညာကို ယူပြီး ကိုယ့်နာမည် တပ်တာဟာ 'ဓားပြတိုက်တာ' နဲ့ အတူတူပဲ။ မင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ် မရှိဘူးလား။ ပညာရှင် ဆိုတာ အမှန်တရားကို တန်ဖိုးထားရတယ်။ သူများအသိဉာဏ်ကို ခိုးယူပြီး ရလာတဲ့ ဂုဏ်သတင်းဟာ ကြာကြာမခံဘူး" လို့ ပြောပြရတယ်။

မောင်စာပေလည်း နောင်တရပြီး၊ စာအုပ်ကို ဖျက်သိမ်းကာ၊ မူရင်း ပေစာကို တည်းဖြတ်သူ (Editor) အနေနဲ့ပဲ နာမည်ခံပြီး ပြတိုက်ကနေ တရားဝင် ထုတ်ဝေပေးခဲ့တယ်။


၆။ နိဂုံးချုပ် (သစ္စာလေးပါးနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်း)

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြစို့။ သူတစ်ပါးရဲ့ အကြံဉာဏ်၊ သူတစ်ပါးရဲ့ စာကို ယူသုံးရင် Credit ပေးပါ။ "ဆရာတစ်ဆူ၊ ဝါးတစ်ဆစ်" မလုပ်ပါနဲ့။

အထူးသဖြင့် ဓမ္မစာပေတွေကို လေ့လာတဲ့အခါ၊ "ဒါ ငါသိတာ" ဆိုပြီး မာနမဝင်ပါနဲ့။ "ဘုရားရှင်ရဲ့ မူပိုင်ခွင့် (Dhamma)" ကို ငါက ပြန်လည် မျှဝေနေတာပါလို့ နှလုံးသွင်းပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အမြဲတမ်း အကြံဉာဏ်တွေ၊ အတွေးတွေ ပေါ်လိုက် ပျောက်လိုက် ဖြစ်နေပြီး၊ ပိုင်ဆိုင်လို့ မရတဲ့ ခန္ဓာစိတ်သည် "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အတွေးတွေကို "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဉာဏ်" လို့ စွဲလမ်းပြီး ဂုဏ်သတင်း လိုချင်တဲ့ တဏှာမာနသည် "သမုဒယသစ္စာ"

  • "ငါ၊ သူတပါး" ပညတ်တွေ ပျောက်ကွယ်ပြီး၊ မူပိုင်ခွင့် ငြင်းခုန်စရာ မလိုတော့တဲ့ (Universal Truth) နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် မှန်ကန်သော စကား၊ မှန်ကန်သော အလုပ်တို့ကို ကျင့်သုံးတဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (Right Speech & Action) သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ကမ္ဘာ့စာပေနေ့မှာ ဟောကြားအပ်သော 'စာပေနှင့် မူပိုင်ခွင့်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပိဋကတ်တော် ဓမ္မအမွေကို လေးစားတန်ဖိုးထားကြပြီး၊ သူတစ်ပါး၏ ဉာဏပစ္စည်းများကို မခိုးယူဘဲ သစ္စာရှိစွာ ကျင့်ကြံလျက်၊ အမှန်တရား နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။