Total Pageviews

Monday, February 2, 2026

Day 78 Mar 19 Year 2023 သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် တဏှာဆွဲငင်အား (Magnetism & The Force of Craving)

 

Day 78 Mar 19 Year 2023 သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် တဏှာဆွဲငင်အား (Magnetism & The Force of Craving)

အဘိဓမ္မပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်၊ ရူပကဏ္ဍ (အာပေါဓာတ်နှင့် ဖွဲ့စည်းမှု)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၁၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "သံလိုက်စက်ကွင်း" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို "ဆွဲငင်ခြင်း၊ တွန်းကန်ခြင်း" သဘောတွေနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အညစ်အကြေးတို့ကို သံလိုက်တိုင် တောင်ဘက်စွန်းနှင့် မြောက်ဘက်စွန်းကဲ့သို့ တွန်းကန်ဖယ်ရှားတော်မူပြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်းကို နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ မဟာကရုဏာတော် သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့် ဆွဲဆောင်တော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်ဓမ္မတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တဏှာတည်းဟူသော ဆွဲငင်အား သဘောတရားမှန်ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "သံလိုက်စက်ကွင်း၏ ဆွဲငင်မှုမှ ကင်းလွတ်သော သံကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ စိတ်သည်လည်း တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော သံသရာဆွဲအားမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး တည်ငြိမ်သွားအောင်၊ ဖွဲ့စည်းမှု ညီညွတ်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Kasina) လေးကို အာရုံပြုကြမယ်။ အာပေါဓာတ် ဆိုတာ "ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ယိုစီးခြင်း" သဘော ရှိပါတယ်။ သံလိုက်က သံမှုန့်တွေကို စုစည်းသလို၊ အာပေါဓာတ်က ရုပ်တွေကို စုစည်းထားတာပါ။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ကြည်လင်တဲ့ ရေပြင်ကျယ်ကြီး တစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေမော်လီကျူးလေးတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု တွဲကပ်နေသလို၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်၊ စေတသိက်တွေလည်း သမာဓိရေကြောင့် ညီညွတ်နေတယ်လို့ သဘောထားပါ။ "ဖွဲ့စည်းတယ်... ငြိမ်သက်တယ်... အေးမြတယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ယူရင်းနဲ့ ပြန့်ကျဲနေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို စုစည်းပြီး ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် တဏှာဆွဲငင်အား" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ အရာဝတ္ထုတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မထိဘဲနဲ့ ဆွဲငင်နိုင်တဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကို "Magnetism" (သံလိုက်စွမ်းအင်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သံလိုက်တစ်ခုမှာ မြောက်ဘက်စွန်း (North Pole) နဲ့ တောင်ဘက်စွန်း (South Pole) ဆိုပြီး ရှိတယ်။ တူတဲ့ ဝင်ရိုးချင်း တွေ့ရင် တွန်းကန်တယ် (Repulsion)၊ မတူတဲ့ ဝင်ရိုးချင်း တွေ့ရင် ဆွဲငင်တယ် (Attraction)။ ဒါကို လူတိုင်း သိကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီသံလိုက်စွမ်းအင် ဘယ်က လာသလဲ ဆိုတာကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Electromagnetism" (လျှပ်စစ်သံလိုက်ဗေဒ) အရ လေ့လာကြည့်ရင် အလွန် စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါတယ်။ သံတုံးတစ်တုံးရဲ့ အတွင်းပိုင်းကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းနဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် "Magnetic Domains" လို့ ခေါ်တဲ့ အပိုင်းလေးတွေ ရှိတယ်။ သာမန်သံတုံးမှာ အဲဒီ Domain လေးတွေက စနစ်မကျဘူး။ ဟိုဘက်လှည့် ဒီဘက်လှည့်နဲ့ ဖရိုဖရဲ (Random) ဖြစ်နေတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ စွမ်းအင်တွေက တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ချေဖျက်ပြီး အပြင်ကို သံလိုက်ဓာတ် မထွက်ဘူး။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီသံတုံးကို ပြင်းထန်တဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခုထဲ ထည့်လိုက်ရင်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်စီးဖြတ်ပေးလိုက်ရင် အဲဒီ Domain လေးတွေ အကုန်လုံးက တစ်ဘက်တည်းကို ညီညာစွာ တန်းစီသွားကြတယ်။ (Alignment ဖြစ်သွားတယ်)။ အဲဒီအခါမှာ အလွန် အားကောင်းတဲ့ သံလိုက်ကြီး ဖြစ်လာတော့တာပါပဲ။ ဒါကို "Magnetization" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အဘိဓမ္မပိဋကမှာ ရုပ်တရားတွေကို ဟောတဲ့အခါ "အာပေါဓာတ်" (Water Element) ဟာ ရုပ်တွေကို စုစည်းပေးတယ် (Cohesion) လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုပြီး နက်နဲတာက "နာမ်" တရားမှာ ရှိတဲ့ သံလိုက်ဓာတ်ပါ။

ပုထုဇဉ်တွေရဲ့ စိတ်ဟာ သာမန်သံတုံးလိုပါပဲ။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တွေက ဟိုဆွဲဒီဆွဲနဲ့ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်နေတယ်။ ဦးတည်ချက် (Direction) မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ "တဏှာ" (Craving) ဆိုတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းထဲ ရောက်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ စိတ်အာရုံတွေ အကုန်လုံးက အဲဒီဘက်ကို တန်းစီပြီး ပါသွားတော့တာပဲ။

  • လိုချင်စရာ အာရုံနဲ့ တွေ့ရင် "Attraction" (ဆွဲငင်မှု) ဖြစ်တယ်။ ဒါကို "လောဘ" လို့ ခေါ်တယ်။

  • မုန်းစရာ အာရုံနဲ့ တွေ့ရင် "Repulsion" (တွန်းကန်မှု) ဖြစ်တယ်။ ဒါကို "ဒေါသ" လို့ ခေါ်တယ်။
    တကယ်တော့ ဆွဲတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တွန်းတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ဒါဟာ သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field) ရဲ့ သက်ရောက်မှုပါပဲ။ သံသရာထဲမှာ တို့တစ်တွေ လည်နေရတာဟာ ဒီ တဏှာသံလိုက်စက်ကွင်းက မထွက်နိုင်သေးလို့ပါပဲ။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ဆွဲငင်မှု၊ တွန်းကန်မှုတွေကို ကြည့်ပြီး "ငါ ချစ်တယ်၊ ငါ မုန်းတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ ဈေးထဲသွားလို့ လှပတဲ့ အဝတ်အစားလေး တစ်ခု မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ စိတ်ထဲမှာ "ဒိုင်း" ဆိုပြီး ဆွဲငင်သွားတာ မခံစားရဘူးလား။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ဟဒယဝတ္ထု (နှလုံးအိမ်ရှိ မနောအကြည်) ရှိတယ်။

၂။ ဓမ္မာရုံ (လိုချင်စရာ အာရုံပုံရိပ်) ရှိတယ်။

၃။ မနောဝိညာဉ် (သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... လှလိုက်တာ၊ ငါ လိုချင်တယ်၊ ငါ့ဆီ လာပါ" ဆိုပြီး စိတ်က ပြေးကပ်သွားတယ်။ ဒါဟာ သံလိုက်မြောက်ဘက်စွန်းက တောင်ဘက်စွန်းကို ဆွဲလိုက်သလိုပါပဲ။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

လိုချင်စိတ် ဖြစ်တဲ့အခါ... "ငါ လိုချင်တယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"ဆွဲငင်နေတယ်... သိတယ်... ကပ်ငြိနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

အဲဒီ ဆွဲအား (Force) ဟာ "ပုဂ္ဂိုလ်" မဟုတ်ပါဘူး။ "တဏှာ" (Craving) ဆိုတဲ့ ဓာတ်သဘော တစ်ခုပါပဲ။

သံလိုက်က သံကို ဆွဲတာ "ငါ ဆွဲတယ်" လို့ မပြောသလို၊ တဏှာက အာရုံကို ဆွဲတာလည်း "ငါ" မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ပါပဲ။

မုန်းစရာ တွေ့လို့ စိတ်ထဲ ကသိကအောက် ဖြစ်ရင်လည်း... "ငါ မုန်းတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"တွန်းကန်နေတယ်... သိတယ်... ပူလောင်နေတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က သံလိုက်နဲ့ သံကို ကပ်ပြသလို၊ အဝိဇ္ဇာက "ငါ" လို့ ထင်အောင် လှည့်စားထားတာပါ။

အဲဒီ ဆွဲငင်မှု၊ တွန်းကန်မှုတွေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ သံလိုက်ဓာတ် ကုန်ရင် ပြုတ်ကျသွားသလို၊ တဏှာကုန်ရင် ပြုတ်ကျမှာပါပဲ။

ဆွဲငင်လိုက်၊ တွန်းကန်လိုက်နဲ့ မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေလို့ "ဒုက္ခ"

"ငါ့စိတ် မလှုပ်ရှားပါနဲ့" လို့ တားမရဘဲ သံလိုက်စက်ကွင်း ရှိရာဘက် ပါပါသွားလို့ "အနတ္တ"

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "Demagnetization" (သံလိုက်ဓာတ် ပြယ်ခြင်း) ဖြစ်သွားပြီး၊ စိတ်ဟာ အာရုံနောက်ကို မလိုက်တော့ဘဲ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2378 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ လုံခြုံရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန် အဆင့်မြင့်တဲ့ အီလက်ထရောနစ် စနစ်တွေ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ ထားတဲ့ အခန်းတွေမှာပေါ့။ တစ်နေ့တော့... ပြတိုက်လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်း "မောင်မြ" (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ သူက တာဝန်ကျေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Electromagnetism (လျှပ်စစ်သံလိုက်) သဘောတရားကို နားမလည်ဘူး။

ပြတိုက်ရဲ့ Server Room (ဆာဗာခန်း) ထဲမှာ အချက်အလက်တွေ သိမ်းထားတဲ့ Hard Disk တွေ၊ Backup Drive တွေ အများကြီး ရှိတယ်။ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 4 (Electronic Security & Equipment) မှာ "Magnetic Interference" (သံလိုက်နှောင့်ယှက်မှု) ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် "No High-Magnetic Devices" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်း ရှိတယ်။

ဒါပေမဲ့ မောင်မြက အဲဒီနေ့မှာ အခန်းတံခါးကို ပွင့်နေစေချင်တာနဲ့၊ အိမ်က ယူလာတဲ့ အလွန်အားကောင်းတဲ့ "Industrial Magnet" (စက်ရုံသုံး သံလိုက်တုံးကြီး) ကို တံခါးမှာ ဒေါက်တုံးအဖြစ် သုံးလိုက်တယ်။ ပြဿနာက အဲဒီတံခါးရဲ့ ဘေးနားကပ်လျက်မှာ အရေးကြီးတဲ့ Data Logger စက် ရှိနေတာကို သူ သတိမထားမိဘူး။

ညနေရောက်တော့ IT ဌာနက ဖုန်းဆက်လာတယ်။ "ဆရာတော်... Server တွေ Error တက်နေတယ်။ Data တွေ ဖတ်လို့ မရတော့ဘူး (Corrupted)" တဲ့။ ဦးဇင်းတို့ ပြာပြာသလဲ သွားကြည့်တော့မှ တွေ့လိုက်ရတယ်။ မောင်မြရဲ့ သံလိုက်တုံးကြီးက Data Logger ဘေးနားမှာ ကပ်နေတာကိုး။ သံလိုက်စက်ကွင်း (Magnetic Field) က Hard Disk ထဲက သံလိုက် Domain လေးတွေကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်တာ။

ဦးဇင်းက ချက်ချင်းပဲ Template T119 (Equipment Failure & Incident Log) ကို ထုတ်ပြီး မှတ်တမ်းတင်ရတယ်။ Policy Article 4.2 (Device Calibration & Interference Checks) အရ စက်တွေကို ပြန်လည် စစ်ဆေးရတယ်။ Data တချို့တော့ ပျက်သွားတယ်။ ပြန်ယူလို့ (Recover) မရတော့ဘူး။ မောင်မြကို ခေါ်ပြရတယ်။ "မင်း ကြည့်စမ်း... မင်းက တံခါးပွင့်အောင် လုပ်တာပဲ၊ ဒါပေမဲ့ မင်းရဲ့ သံလိုက်က မမြင်ရတဲ့ လှိုင်းတွေနဲ့ အဖိုးတန် အချက်အလက်တွေကို ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီ။ သံလိုက်ဆိုတာ အကျိုးရှိသလို၊ နေရာမှားရင် အကြီးမားဆုံး ဖျက်ဆီးရေးလက်နက် ဖြစ်သွားတယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်မြရဲ့ သံလိုက်က Data တွေကို ဖျက်ဆီးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း "တဏှာ" ဆိုတဲ့ သံလိုက်တုံးကြီးကို ဘေးနားမှာ ထားထားမိရင် "ကုသိုလ်" Data တွေ ပျက်စီးကုန်တတ်ပါတယ်။ ဘုရားကျောင်းကန် သွားပေမယ့်၊ စိတ်ထဲမှာ လိုချင်မှု သံလိုက်၊ မကျေနပ်မှု သံလိုက်တွေ ပါသွားရင် တရားမရနိုင်ပါဘူး။ သံလိုက်စက်ကွင်းထဲ ရောက်နေတဲ့ သံမဏိဟာ ကိုယ်ပိုင် လွတ်လပ်ခွင့် မရှိသလို၊ တဏှာစက်ကွင်းထဲ ရောက်နေတဲ့ စိတ်ဟာလည်း ငြိမ်းချမ်းခွင့် မရှိပါဘူး။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T119 နဲ့ စက်တွေကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့စိတ်နားမှာ ဘာသံလိုက်တွေ ရှိနေလဲ... အပေါင်းအသင်း သံလိုက်လား... အာရုံ သံလိုက်လား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ ရှိနေရင် ဝေးဝေး ရှောင်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • တဏှာသံလိုက်ရဲ့ ဆွဲငင်မှု၊ တွန်းကန်မှုကြောင့် မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားနေရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်အစဉ်ဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ ဆွဲငင်အားကို ဖြစ်စေတဲ့၊ သံသရာနဲ့ တွဲကပ်စေတဲ့ သံလိုက်ဓာတ် တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • သံလိုက်ဓာတ် လုံးဝ ပြယ်သွားပြီး (Demagnetized)၊ ဘယ်အာရုံကမှ ဆွဲငင်လို့ မရတော့တဲ့ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းမှု နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် "ဆွဲငင်တယ်... တွန်းကန်တယ်" လို့ သတိထား ရှုမှတ်ပြီး တဏှာသံလိုက်ကို ဖြတ်တောက်တဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် တဏှာဆွဲငင်အား' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲသို့ ဆွဲငင်တတ်သော လောဘ၊ ဒေါသ သံလိုက်စက်ကွင်းများမှ ရုန်းထွက်နိုင်ကြပြီး၊ မည်သည့်အရာကမျှ ဆွဲငင်၍မရသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီးများကဲ့သို့ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


77 Mar 18 ဖန် (Glass) နှင့် အလင်းပေါက်ခြင်း အဘိဓမ္မ (ရူပ)

 


77 Mar 18 ဖန် (Glass) နှင့် အလင်းပေါက်ခြင်း အဘိဓမ္မ (ရူပ)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၊ [Day-077] ဖြစ်ပါတယ်၊ နှစ်သစ်ရဲ့ နေ့ရက်များစွာထဲက ဒီနေ့မှာလည်း ရုပ်ဝတ္ထုနဲ့ နာမ်တရားတို့ရဲ့ အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်မှုကို ဆင်ခြင်ရင်း ငြိမ်းချမ်းကြပါစေလို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်၊ ဒီကနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောပြောဆွေးနွေးကြမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဖန် (Glass) ၏ အလင်းပေါက်ခြင်းနှင့် ရုပ်ခန္ဓာ၏ အနတ္တသဘော" လို့ အမည်ပေးထားပါတယ်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်တွေကို ကြည့်ရင် ဘုရားရှင်ဟာ လောကဝိဒူ ဂုဏ်တော်နဲ့အညီ အရာခပ်သိမ်းကို ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူတာ ဖြစ်တယ်၊ အဲဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တရားမစခင်မှာ "ဩဒါတကသိုဏ်း" ခေါ်တဲ့ အဖြူရောင် ဒါမှမဟုတ် အကြည်ဓာတ်ကို ခဏလောက် အာရုံပြုကြည့်ကြရအောင်၊ စိတ်ကို ဖန်သားတစ်ပြင်လို ကြည်လင်နေအောင် ထားကြည့်ပါ၊ အဲဒီ အကြည်ဓာတ်ဟာ ဘယ်လိုသဘော ရှိသလဲ၊ ရုပ်တရားတွေက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာကို ဓမ္မမျက်စိနဲ့ ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်၊

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုခေတ်မှာ "Material Science" ခေါ်တဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုသိပ္ပံပညာရပ်ဟာ အင်မတန် အဆင့်မြင့်လာတယ်၊ အထူးသဖြင့် ဖန် (Glass) ရဲ့ သဘောတရားဟာ အင်မတန် စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတယ်၊ ဖန်ဆိုတာ ဘာလဲလို့ မေးရင် သဲ (Sand) ကို အပူချိန် အင်မတန်မြင့်တဲ့ ၁၇၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်လောက်မှာ အရည်ဖျော်ပြီး ရလာတဲ့ အရာပဲ၊ ဒါပေမဲ့ သူက တခြား အစိုင်အခဲတွေလို မဟုတ်ဘူး၊ သူ့ရဲ့ အက်တမ် တည်ဆောက်ပုံဟာ ပုံသေကားကျ (Crystalline) မဟုတ်ဘဲ အရည်လိုပဲ ဟိုဒီ ပရမ်းပတာ ဖြစ်နေတဲ့ (Amorphous Solid) အမျိုးအစား ဖြစ်နေတယ်၊ ဒါကြောင့်လည်း အလင်းတန်းတစ်ခုဟာ ဖန်သားထဲကို ဖြတ်သွားတဲ့အခါ အက်တမ်တွေက အလင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ဘဲ ဖောက်ထွက်သွားတာ၊ အဲဒါကို Transparency လို့ ခေါ်တာပေါ့၊

မျက်စိထဲမြင်အောင် ထပ်ပြောရရင် အက်တမ်တွေကြားမှာ ဟာလာဟင်းလင်း ဖြစ်နေတဲ့ နေရာလွတ်တွေ အများကြီးရှိနေလို့ အလင်းက ဖောက်ထွက်သွားနိုင်တာ၊ အစိုင်အခဲလို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တော့ သူဟာ အက်တမ်တွေကြားမှာ အပေးအယူလုပ်နေတဲ့ ရုပ်အစုအဝေးသက်သက်ပဲ၊ ဒီနေရာမှာ Photon ခေါ်တဲ့ အလင်းမှုန်လေးတွေဟာ ဖန်သားထဲက အီလက်ထရွန် (Electron) တွေနဲ့ ဓာတ်မပြုဘဲ ကျော်ဖြတ်သွားတဲ့ သဘောတရားကို သေချာစဉ်းစားကြည့်ပါ၊ ဒါဟာ ရုပ်ဓာတ်အချင်းချင်း ဆွဲငင်မှု၊ တွန်းကန်မှုနဲ့ နေရာလွတ် (Space) ရဲ့ သဘောတရားပဲ၊ အဲဒီမှာ "ဖန်" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ ပါသလားလို့ မေးရင် လုံးဝမပါဘူး၊ ရုပ်ဓာတ်တွေရဲ့ အခိုက်အတန့် ပေါင်းစည်းမှုပဲ ဖြစ်တယ်၊

ဒီသဘောတရားကို မြတ်စွာဘုရားရှင်က အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်မှာ ရုပ်ကလာပ် (Rupa Kalapa) တွေရဲ့ သဘောတရားနဲ့ အညီ ဟောတော်မူခဲ့တယ်၊ ပါဠိတော်မှာ "ရုပ္ပတီတိ ရူပံ" လို့ ဆိုတယ်၊ အနက်ဖွင့်ရရင် "ရုပ္ပတီတိ-အေးမှု၊ ပူမှု စတဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဖောက်ပြန်တတ်ပါပေ၏၊ ဣတိ တသ္မာ-ထိုသို့ ဖောက်ပြန်တတ်သောကြောင့်၊ ရူပံ-ရုပ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေ၏" တဲ့၊ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့၊ ဖန်သားဆိုတာ အဝေးကကြည့်ရင်တော့ အခိုင်အမာကြီး၊ မဖောက်ပြန်ဘူးလို့ ထင်ရတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူ့ကို အပူပေးလိုက်ရင် အရည်ပျော်သွားတယ်၊ ရိုက်ခွဲလိုက်ရင် ကွဲအက်သွားတယ်၊ သူဟာ သူ့ရဲ့ အခြေခံဓာတ်ကြီး (၄) ပါးဖြစ်တဲ့ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော တို့ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှုအောက်မှာပဲ ရှိနေတာ၊

ဖန်သားထဲမှာ အလင်းဖောက်ထွက်နိုင်တဲ့ "အာကာသဓာတ်" (Space Element) ရှိနေသလို၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း အပေါက်အလမ်းတွေ၊ နေရာလွတ်တွေ အများကြီး ရှိနေတယ်၊ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုကြားမှာ အာကာသဓာတ်က ခြားထားတာ၊ အဲဒီ အာကာသဓာတ်ကိုသာ ဖယ်ထုတ်လိုက်ရင် ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ အင်မတန် သေးငယ်တဲ့ အမှုန်လေးတွေပဲ ကျန်တော့မှာ၊ ဒါကိုကြည့်ရင် ရုပ်တရားဆိုတာ အခိုင်အမာ (Core) မရှိဘူးဆိုတာ ထင်ရှားပါတယ်၊ ပါဠိတော်မှာ "အနတ္တ" ဆိုတာ "အသာရကဋ္ဌေန အနတ္တ" တဲ့၊ အနှစ်သာရ မရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် အနတ္တ လို့ ခေါ်တာ၊ ဖန်သားဟာ အလင်းကို လက်ခံသလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကလည်း အာရုံတွေကို လက်ခံနေတာ၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီမှာ "ငါ" ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရ ဘယ်မှာရှိသလဲ၊

အခု ဝိပဿနာ ရှုကွက်ကို တက်ကြရအောင်၊ သူတော်ကောင်းတို့ တရားထိုင်တဲ့အခါ "ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ကြည့်တယ်" လို့ ထင်နေရင် အဲဒါ ဒိဋ္ဌိ အမှားကြီးပဲ၊ တကယ်တမ်းက မျက်စိ (စက္ခုပသာဒရုပ်) ဆိုတဲ့ ဖန်သားပြင်လို ကြည်လင်တဲ့ ရုပ်နဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ အလင်းတန်း တိုက်ဆိုင်လိုက်တဲ့အခါ "စက္ခုဝိညာဉ်" ဆိုတဲ့ မြင်သိစိတ် ပေါ်လာတယ်၊ ဒီနေရာမှာ မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ ဥပမာကို ကြည့်ပါ၊ မျက်လှည့်ဆရာက မှန်တွေ၊ ဖန်တွေကို သုံးပြီး လူတစ်ယောက် ပျောက်သွားအောင် ပြတယ်၊ ပရိသတ်ကတော့ တကယ် ပျောက်သွားပြီလို့ ထင်တာပေါ့၊ တကယ်တော့ အဲဒါ အလင်းယိုင်မှု (Refraction) နဲ့ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ လှည့်ကွက်ပဲ၊ အဲဒီလိုပဲ ခန္ဓာကိုယ်က "မြင်တယ်" လို့ ပြတဲ့အခါ စိတ်က "ငါ မြင်နေပြီ" လို့ မျက်လှည့်အပြခံလိုက်ရတာ၊ တကယ်တော့ မြင်တာဟာ "ငါ" မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် တိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ ဓာတ်သဘာဝမျှသာ၊ အဲဒါကို သိနေတဲ့ "နာမ်ဓာတ်" ကလည်း ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပဲ၊ ဒါကို "ဖန်သား" လို့ မမှတ်နဲ့၊ "ကြည်တယ်... သိတယ်"၊ "အလင်းဝင်လာတယ်... သိတယ်" လို့ ရှုရမယ်၊ ဒီလို ရှုမှတ်မှသာ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်မှာ ဖြစ်တယ်၊

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ Hswagata Museum ရဲ့ Case Study တစ်ခုကို ပြောပြချင်တယ်၊ အဲဒါကတော့ Case-2377 လို့ အမည်ရတဲ့ "The Fragile Transparency" ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပဲ၊ တစ်ခါက ပြတိုက်မှာ ဓာတ်တော်တွေကို ဖန်ကြုတ်ထဲ ထည့်သွင်းပူဇော်ထားတဲ့အခါ လာရောက်ဖူးမြော်တဲ့ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က "အရှင်ဘုရား... ဓာတ်တော်တွေကို ဖန်ကြုတ်ထဲ ထည့်ထားတာဟာ ဓာတ်တော်တွေကို အပြင်ကနေ မြင်ရပေမဲ့ လက်နဲ့ ကိုင်လို့မရတော့ဘူး၊ ဒါဟာ ဓာတ်တော်နဲ့ ငါနဲ့ ကြားမှာ အတားအဆီး ဖြစ်နေတာ မဟုတ်လား" လို့ မေးတယ်၊ သူကတော့ ဓာတ်တော်တွေကို တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ချင်တဲ့ လောဘဇောနဲ့ မေးတာပေါ့၊

ဒါကို ဦးဇင်းတို့က Policy 11 (Museum Display & Ethics Policy) နဲ့ Article 11.2 (Security and Respectful Distance) အရ၊ ပြီးတော့ Template [T178] ဖြစ်တဲ့ Artifact Interaction Log ကို သုံးပြီး ရှင်းပြခဲ့ရတယ်၊ ဦးဇင်းက အဲဒီဒကာကြီးကို ပြောပြရတယ်၊ "ဒကာကြီး... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ၊ ဖန်သားဆိုတာ အတားအဆီး မဟုတ်ဘူး၊ သူက ဓာတ်တော်တွေကို ပျက်စီးမယ့် ဘေးကနေ ကာကွယ်ပေးထားတာ၊ တစ်ဖက်ကလည်း အလင်းကို ပေးဖြတ်ထားလို့ ဒကာကြီး ဖူးမြော်ခွင့် ရနေတာ၊ ဒကာကြီးရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ငါ ကိုင်ချင်တယ်' ဆိုတဲ့ အတ္တစွဲသာ မရှိရင် အဲဒီဖန်သားဟာ ဒကာကြီးအတွက် ဓမ္မမျက်မှန်ပဲ၊ ရုပ်ဝတ္ထုတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အမှီပြုနေကြတာ၊ ဒကာကြီးရဲ့ မျက်စိက ကြည်တဲ့ ရုပ်၊ ဖန်သားက ကြည်တဲ့ ရုပ်၊ ဓာတ်တော်ကလည်း ရုပ်၊ အဲဒီ ရုပ်တွေ ပေါင်းစပ်ပြီး မြင်သိစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာတာကိုပဲ နှလုံးသွင်းပါ" လို့ ဟောပြလိုက်တော့မှ သူ နားလည်သွားတယ်၊ ဒါဟာ ဘာကိုပြသလဲဆိုရင် ဓမ္မကို နားလည်ရင် အရာရာဟာ လွတ်လပ်တယ်၊ နည်းပညာ (Template) ကို သုံးရင် အရာရာဟာ စနစ်ကျတယ်ဆိုတာပါပဲ၊

နိဂုံးချုပ်ရရင်တော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဟောခဲ့သမျှဟာ သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရင် ဖန်သားလိုပဲ ခိုင်မာမှုမရှိတဲ့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ ဖြစ်ပျက်နေတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"၊ အဲဒီအပေါ်မှာ ငါ မြင်ချင်တယ်၊ ငါ ကိုင်ချင်တယ်လို့ တွယ်တာတာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"၊ အဲဒီ တွယ်တာမှု ကင်းပြတ်ပြီး အလင်းပေါက်သလို အမှန်အတိုင်း သိမြင်တာဟာ "နိရောဓသစ္စာ"၊ အခုလို အနတ္တသဘောကို ခွဲခွဲခြားခြား သိမြင်အောင် ကြိုးစားနေတာဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်တယ်၊ [CL] နှစ်သစ် ရည်မှန်းချက်များ ချမှတ်နိုင်ကြပါစေ၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ဖန်သားပြင်ကိုလည်း ကိလေသာ မြူတေမခဘဲ အလင်းပေါက်အောင် ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်းရင်း တရားနိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်၊

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု၊

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု၊

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။


Signature Block

Speaker: Ashin Dhammasami (U Dhammasami)

Founder & Chief Custodian, Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

Date: 18th March 2023

Location: Hswagata Sanctuary, Bangkok, Thailand

။ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 76 Mar 17 2023 pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု (pH Levels & Emotional Balance)

 

Day 76 Mar 17 2023  pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု (pH Levels & Emotional Balance)

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သောဏသုတ် (စောင်းကြိုး ဥပမာ)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၁၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "pH မျှတမှု" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို "မဇ္ဈိမပဋိပဒါ" (အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အစွန်းတရား နှစ်ပါးတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ ကာမဂုဏ်၌ ခုံမင်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ပင်ပန်းဆင်းရဲစေခြင်းတည်းဟူသော အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ရှောင်ကြဉ်၍ အလယ်အလတ်လမ်းမှန်ကို လျှောက်လှမ်းတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ စရိုက်အလိုက် အလျော့အတင်း မျှတအောင် ဟောကြားဆုံးမတော်မူတတ်သော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "အက်ဆစ်နှင့် အယ်လ်ကာလီ မျှတမှ ပစ္စည်းများ တည်မြဲသကဲ့သို့ မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်သည်လည်း လောဘ၊ ဒေါသ အစွန်းများမှ ကင်းလွတ်၍ သတိ၊ ပညာဖြင့် မျှတတည်ငြိမ်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး မျှတသွားအောင် (Balance ဖြစ်သွားအောင်) ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "တေဇောကသိုဏ်း" နဲ့ "အာပေါကသိုဏ်း" ကို မျှတအောင် နှလုံးသွင်းကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပူတဲ့ဓာတ် (မီး) နဲ့ အေးတဲ့ဓာတ် (ရေ) မျှတနေတာကို ဆင်ခြင်ပါ။ "မပူလွန်း၊ မအေးလွန်း၊ မျှတတယ်... ငြိမ်းချမ်းတယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ယူရင်းနဲ့ အစွန်းရောက်နေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ စာရွက်စာတမ်းဟောင်းတွေ၊ ပေစာတွေ၊ ပိတ်စတွေကို ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ အကြောက်ဆုံး အရာတစ်ခုကတော့ "Acidity" (အချဉ်ဓာတ်/အက်ဆစ်ဓာတ်) ပါပဲ။ စာရွက်တွေ ဝါပြီး ကျွတ်ဆတ်သွားတာ မြင်ဖူးကြတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒါ အက်ဆစ် ကိုက်သွားတာပါ။ ဒါကို တိုင်းတာဖို့အတွက် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာမှာ "pH Scale" ကို အသုံးပြုပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... pH Scale ဆိုတာ ၀ ကနေ ၁၄ အထိ ရှိပါတယ်။

  • pH 7 ဆိုရင် "Neutral" (ကြားနေ) ပါ။ ရေစစ်စစ်လိုပေါ့။ မပူမအေး၊ မချဉ်မဖန် မျှတနေတဲ့ သဘော။

  • pH 7 အောက် (၀ - ၆.၉) ဆိုရင် "Acidic" (အက်ဆစ်) ဖြစ်တယ်။ သံပုရာရည်တို့၊ အက်ဆစ်တို့လိုပေါ့။ သူက လောင်ကျွမ်းတတ်တယ်၊ စားတတ်တယ်။

  • pH 7 အထက် (၇.၁ - ၁၄) ဆိုရင် "Alkaline/Base" (အယ်လ်ကာလီ) ဖြစ်တယ်။ ဆပ်ပြာတို့၊ ထုံးတို့လိုပေါ့။ သူကလည်း ချော်ပြီး ပျက်စီးစေတတ်တယ်။
    ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းရေးမှာ ပစ္စည်းတစ်ခု တာရှည်ခံဖို့ဆိုရင် pH 7 ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေဖို့ လိုတယ်။ အက်ဆစ်များလွန်းရင် (Low pH) စာရွက်တွေ ကြွပ်ဆတ်ပြီး ကြွေကျကုန်မယ်။ အယ်လ်ကာလီများလွန်းရင် (High pH) ဖိုင်ဘာတွေ ပျော့တွဲပြီး ပျက်စီးကုန်မယ်။ ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက pH မပြောင်းလဲအောင် ထိန်းပေးတဲ့ "Buffer Solutions" (ကြားခံ အရည်) တွေကို သုံးပြီး ထိန်းညှိရပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သောဏသုတ် မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "စောင်းကြိုး ဥပမာ" နဲ့ တရားအားထုတ်ရာမှာ မျှတဖို့ လိုကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ "ချစ်သား သောဏ... စောင်းကြိုး လျော့လွန်းရင် အသံမမြည်သလို၊ တင်းလွန်းရင်လည်း ပြတ်သွားတတ်တယ်။ မလျော့မတင်း မျှတမှသာ သာယာတဲ့ ဂီတသံ ထွက်တာပါ" တဲ့။

ဒါဟာ pH 7 (Neutral) သဘောတရားပါပဲ။

  • pH နည်းပြီး အက်ဆစ်များတာက "ဥဒ္ဓစ္စ" (ပျံ့လွင့်မှု) သို့မဟုတ် "အတ္တကိလမထာနုယောဂ" (ကိုယ်ကို ပင်ပန်းစေခြင်း) နဲ့ တူတယ်။ ပူလောင်တယ်၊ စားတတ်တယ်။

  • pH များပြီး အယ်လ်ကာလီဖြစ်တာက "ထိနမိဒ္ဓ" (ငိုက်မြည်းမှု) သို့မဟုတ် "ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ" (ကာမဂုဏ် ခံစားခြင်း) နဲ့ တူတယ်။ ပျော့တွဲတယ်၊ လေးလံတယ်။

  • pH 7 (Neutral) ဆိုတာကတော့ "မဇ္ဈိမပဋိပဒါ" (အလယ်အလတ် လမ်းစဉ်) ပါပဲ။ သတိ၊ ဝီရိယ၊ သမာဓိ မျှတနေတဲ့ အခြေအနေပေါ့။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ pH Level မညီမျှတာကို ကြည့်ပြီး "ငါ စိတ်တိုတယ်၊ ငါ ပျင်းတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ တရားထိုင်တဲ့အခါ တစ်ခါတလေ စိတ်တွေ အရမ်း လွင့်ပြီး ဂနာမငြိမ် ဖြစ်တတ်တယ် (Acidic State)။ တစ်ခါတလေကျတော့ ငိုက်ပြီး တွေဝေနေတတ်တယ် (Alkaline State)။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ မနာယတန (စိတ်) ရှိတယ်။

၂။ ဓမ္မာရုံ (ပျံ့လွင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ငိုက်မြည်းခြင်း) ရှိတယ်။

၃။ မနောဝိညာဉ် (သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... ငါ ဒီနေ့ တရားထိုင်မရဘူး၊ ငါ ညံ့တယ်" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်လာတယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

စိတ်လွင့်နေရင် (သို့) ငိုက်နေရင်... "ငါ ဖြစ်နေတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"မမျှတဘူး... သိတယ်... များနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

အက်ဆစ်များနေတဲ့ စာရွက်ကို "ငါ" လို့ မခေါ်သလို၊ ဝီရိယ လွန်ကဲနေတဲ့ စိတ်ကိုလည်း "ငါ" လို့ မခေါ်ပါနဲ့။

ဒါဟာ ဓာတ်သဘောတွေ (Elements) မညီမျှမှု (Imbalance) သက်သက်ပါပဲ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ကြိုးတန်းလမ်းလျှောက်ပြသလို၊ စိတ်က ဟိုဘက်ဒီဘက် ယိမ်းယိုင်နေတာပါ။

"ငါ ညံ့တာ မဟုတ်ဘူး... pH မငြိမ်သေးတာ" လို့ သဘောထားပါ။

အဲဒီ မမျှတတဲ့ စိတ်အခြေအနေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ သတိထားလိုက်ရင် ပြန်ငြိမ်သွားတယ်။

အတက်အကျ မြန်လွန်းလို့ "အနိစ္စ"

ထိန်းညှိနေရတာ ပင်ပန်းလို့ "ဒုက္ခ"

ကိုယ်လိုချင်သလို ငြိမ်မနေပေးလို့ "အနတ္တ"

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်ပြီး၊ စိတ်က အစွန်းနှစ်ဖက်ကနေ လွတ်မြောက်ကာ pH 7 (ဥပေက္ခာ) နေရာကို ရောက်ရှိသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2376 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းခန်း (Archive Room) မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ ကျော်က သတင်းစာဟောင်းတွေ၊ လက်ရေးစာမူတွေ သိမ်းထားပါတယ်။ စက္ကူဆိုတာ သဘာဝအလျောက် အက်ဆစ်ထွက်တတ်တဲ့ ပစ္စည်း (Acidic Material) ပါ။ ဒါကြောင့် သူ့ကို သိမ်းရင် "Acid-free Box" (အက်ဆစ်ကင်းစင်သော သေတ္တာ) တွေနဲ့ သိမ်းရပါတယ်။

တစ်နေ့တော့... ဝန်ထမ်းအသစ်လေး "မောင်ဖြူ" (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ သူက အလုပ်တော့ လုပ်ချင်ရှာပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြန့်ကျဲနေတာ မြင်တော့ စေတနာနဲ့ သိမ်းဆည်းပေးချင်တာ။ ဒါနဲ့ သူက စတိုးခန်းထဲမှာ တွေ့တဲ့ သာမန် စက္ကူဂျပ်ဖာ (Cardboard Box) အညံ့စား တစ်ခုကို ယူပြီး၊ အဲဒီထဲကို တန်ဖိုးရှိတဲ့ လက်ရေးစာမူတွေ အကုန် ထည့်သိမ်းလိုက်တယ်။

ပြဿနာက သာမန် ဂျပ်ဖာတွေမှာ "Lignin" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပါတယ်။ အဲဒီဓာတ်က ကြာရင် အက်ဆစ် (Acid) ထွက်တယ်။ ၃-၄ လ လောက် ကြာတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ ပုံမှန် စစ်ဆေးရေး ဝင်တော့... ဟာ... ဖွင့်ကြည့်လိုက်တာ စာရွက်တွေက ဝါထိန်ပြီး၊ အနားတွေက မီးလောင်ထားသလို ကြွပ်ဆတ်ဆတ် ဖြစ်နေပြီ။ pH Meter နဲ့ တိုင်းကြည့်လိုက်တော့ pH 4.5 လောက်ထိ ကျနေတယ်။ အက်ဆစ်ကိုက် (Acid Burn) ဖြစ်သွားတာ။

ဦးဇင်းက ချက်ချင်းပဲ Policy 18 (Environmental Conservation) နဲ့ Article 18.5 (Acidity Control Standards) ကို ကိုင်ပြီး အရေးပေါ် ကုစားရတယ်။ Template T188 (pH Monitoring Log) မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ "Deacidification Spray" (အက်ဆစ်ပျယ်ဆေး) နဲ့ တစ်ရွက်ချင်းစီ လိုက်ဖျန်းပြီး Buffer ပြန်လုပ်ရတယ်။ မောင်ဖြူကိုလည်း ခေါ်ပြရတယ်။ "မင်း ကြည့်စမ်း... သေတ္တာ မှားသုံးလိုက်တာနဲ့ အက်ဆစ်တွေက ကူးစက်ပြီး စာရွက်တွေ ပျက်စီးကုန်တာ။ ပတ်ဝန်းကျင် မကောင်းရင် (Acidic Environment) ထဲ ရောက်ရင် ကောင်းတဲ့အရာတွေပါ ပျက်စီးတတ်တယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်ဖြူရဲ့ ဂျပ်ဖာသေတ္တာက အက်ဆစ်ထုတ်ပြီး စာရွက်တွေကို ဖျက်ဆီးသလို၊ တို့တစ်တွေရဲ့ စိတ်ဟာလည်း "ဒေါသ၊ မာန" ဆိုတဲ့ အက်ဆစ်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေရင် ကြွပ်ဆတ်ပြီး ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် "ကာမဂုဏ်" ဆိုတဲ့ အယ်လ်ကာလီ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေရင် ပျော့တွဲပြီး ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T188 နဲ့ pH တိုင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ pH ကို နေ့စဉ် တိုင်းပါ။ "ငါ့စိတ် ဒီနေ့ မျှတရဲ့လား... တင်းလွန်းနေလား... လျော့လွန်းနေလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ မျှတမှု ပျက်နေရင် "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတဲ့ Buffer Solution ကို ချက်ချင်း ထည့်ပေးပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အစွန်းနှစ်ဖက် ရောက်လွယ်တဲ့၊ အက်ဆစ်ကိုက်သလို ပူလောင်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ အစွန်းတွေကို တွယ်တာပြီး၊ စိတ်ကို မမျှမတ ဖြစ်စေတဲ့ တပ်မက်မှု၊ မသိမှုဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • အစွန်းနှစ်ဖက် လွတ်ကင်းပြီး၊ pH 7 ကဲ့သို့ လုံးဝ မျှတငြိမ်းချမ်းနေတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညှင်းသလို ကျင့်ကြံတဲ့ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အက်ဆစ်နှင့် အယ်လ်ကာလီ အစွန်းများကို ရှောင်ကြဉ်သကဲ့သို့၊ ကာမဂုဏ်နှင့် အတ္တကိလမထ အစွန်းနှစ်ပါးမှ လွတ်ကင်း၍ သတိတရားဖြင့် စိတ်ကို မျှတစွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြကာ၊ ငြိမ်းချမ်းလှသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။