Day 76 Mar 17 2023 pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု (pH Levels & Emotional Balance)

 

Day 76 Mar 17 2023  pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု (pH Levels & Emotional Balance)

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သောဏသုတ် (စောင်းကြိုး ဥပမာ)

---

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၁၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "pH မျှတမှု" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို "မဇ္ဈိမပဋိပဒါ" (အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အစွန်းတရား နှစ်ပါးတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူပြီး၊ ကာမဂုဏ်၌ ခုံမင်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ပင်ပန်းဆင်းရဲစေခြင်းတည်းဟူသော အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ရှောင်ကြဉ်၍ အလယ်အလတ်လမ်းမှန်ကို လျှောက်လှမ်းတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ စရိုက်အလိုက် အလျော့အတင်း မျှတအောင် ဟောကြားဆုံးမတော်မူတတ်သော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "အက်ဆစ်နှင့် အယ်လ်ကာလီ မျှတမှ ပစ္စည်းများ တည်မြဲသကဲ့သို့ မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်သည်လည်း လောဘ၊ ဒေါသ အစွန်းများမှ ကင်းလွတ်၍ သတိ၊ ပညာဖြင့် မျှတတည်ငြိမ်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး မျှတသွားအောင် (Balance ဖြစ်သွားအောင်) ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "တေဇောကသိုဏ်း" နဲ့ "အာပေါကသိုဏ်း" ကို မျှတအောင် နှလုံးသွင်းကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပူတဲ့ဓာတ် (မီး) နဲ့ အေးတဲ့ဓာတ် (ရေ) မျှတနေတာကို ဆင်ခြင်ပါ။ "မပူလွန်း၊ မအေးလွန်း၊ မျှတတယ်... ငြိမ်းချမ်းတယ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ယူရင်းနဲ့ အစွန်းရောက်နေတဲ့ လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ စာရွက်စာတမ်းဟောင်းတွေ၊ ပေစာတွေ၊ ပိတ်စတွေကို ထိန်းသိမ်းတဲ့အခါ အကြောက်ဆုံး အရာတစ်ခုကတော့ "Acidity" (အချဉ်ဓာတ်/အက်ဆစ်ဓာတ်) ပါပဲ။ စာရွက်တွေ ဝါပြီး ကျွတ်ဆတ်သွားတာ မြင်ဖူးကြတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒါ အက်ဆစ် ကိုက်သွားတာပါ။ ဒါကို တိုင်းတာဖို့အတွက် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာမှာ "pH Scale" ကို အသုံးပြုပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... pH Scale ဆိုတာ ၀ ကနေ ၁၄ အထိ ရှိပါတယ်။

• pH 7 ဆိုရင် "Neutral" (ကြားနေ) ပါ။ ရေစစ်စစ်လိုပေါ့။ မပူမအေး၊ မချဉ်မဖန် မျှတနေတဲ့ သဘော။

• pH 7 အောက် (၀ - ၆.၉) ဆိုရင် "Acidic" (အက်ဆစ်) ဖြစ်တယ်။ သံပုရာရည်တို့၊ အက်ဆစ်တို့လိုပေါ့။ သူက လောင်ကျွမ်းတတ်တယ်၊ စားတတ်တယ်။

• pH 7 အထက် (၇.၁ - ၁၄) ဆိုရင် "Alkaline/Base" (အယ်လ်ကာလီ) ဖြစ်တယ်။ ဆပ်ပြာတို့၊ ထုံးတို့လိုပေါ့။ သူကလည်း ချော်ပြီး ပျက်စီးစေတတ်တယ်။
  ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းရေးမှာ ပစ္စည်းတစ်ခု တာရှည်ခံဖို့ဆိုရင် pH 7 ဝန်းကျင်မှာ ရှိနေဖို့ လိုတယ်။ အက်ဆစ်များလွန်းရင် (Low pH) စာရွက်တွေ ကြွပ်ဆတ်ပြီး ကြွေကျကုန်မယ်။ အယ်လ်ကာလီများလွန်းရင် (High pH) ဖိုင်ဘာတွေ ပျော့တွဲပြီး ပျက်စီးကုန်မယ်။ ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေက pH မပြောင်းလဲအောင် ထိန်းပေးတဲ့ "Buffer Solutions" (ကြားခံ အရည်) တွေကို သုံးပြီး ထိန်းညှိရပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သောဏသုတ် မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "စောင်းကြိုး ဥပမာ" နဲ့ တရားအားထုတ်ရာမှာ မျှတဖို့ လိုကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ "ချစ်သား သောဏ... စောင်းကြိုး လျော့လွန်းရင် အသံမမြည်သလို၊ တင်းလွန်းရင်လည်း ပြတ်သွားတတ်တယ်။ မလျော့မတင်း မျှတမှသာ သာယာတဲ့ ဂီတသံ ထွက်တာပါ" တဲ့။

ဒါဟာ pH 7 (Neutral) သဘောတရားပါပဲ။

• pH နည်းပြီး အက်ဆစ်များတာက "ဥဒ္ဓစ္စ" (ပျံ့လွင့်မှု) သို့မဟုတ် "အတ္တကိလမထာနုယောဂ" (ကိုယ်ကို ပင်ပန်းစေခြင်း) နဲ့ တူတယ်။ ပူလောင်တယ်၊ စားတတ်တယ်။

• pH များပြီး အယ်လ်ကာလီဖြစ်တာက "ထိနမိဒ္ဓ" (ငိုက်မြည်းမှု) သို့မဟုတ် "ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ" (ကာမဂုဏ် ခံစားခြင်း) နဲ့ တူတယ်။ ပျော့တွဲတယ်၊ လေးလံတယ်။

• pH 7 (Neutral) ဆိုတာကတော့ "မဇ္ဈိမပဋိပဒါ" (အလယ်အလတ် လမ်းစဉ်) ပါပဲ။ သတိ၊ ဝီရိယ၊ သမာဓိ မျှတနေတဲ့ အခြေအနေပေါ့။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ pH Level မညီမျှတာကို ကြည့်ပြီး "ငါ စိတ်တိုတယ်၊ ငါ ပျင်းတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ တရားထိုင်တဲ့အခါ တစ်ခါတလေ စိတ်တွေ အရမ်း လွင့်ပြီး ဂနာမငြိမ် ဖြစ်တတ်တယ် (Acidic State)။ တစ်ခါတလေကျတော့ ငိုက်ပြီး တွေဝေနေတတ်တယ် (Alkaline State)။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ မနာယတန (စိတ်) ရှိတယ်။

၂။ ဓမ္မာရုံ (ပျံ့လွင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ငိုက်မြည်းခြင်း) ရှိတယ်။

၃။ မနောဝိညာဉ် (သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ဟာ... ငါ ဒီနေ့ တရားထိုင်မရဘူး၊ ငါ ညံ့တယ်" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်လာတယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

စိတ်လွင့်နေရင် (သို့) ငိုက်နေရင်... "ငါ ဖြစ်နေတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။

"မမျှတဘူး... သိတယ်... များနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

အက်ဆစ်များနေတဲ့ စာရွက်ကို "ငါ" လို့ မခေါ်သလို၊ ဝီရိယ လွန်ကဲနေတဲ့ စိတ်ကိုလည်း "ငါ" လို့ မခေါ်ပါနဲ့။

ဒါဟာ ဓာတ်သဘောတွေ (Elements) မညီမျှမှု (Imbalance) သက်သက်ပါပဲ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ကြိုးတန်းလမ်းလျှောက်ပြသလို၊ စိတ်က ဟိုဘက်ဒီဘက် ယိမ်းယိုင်နေတာပါ။

"ငါ ညံ့တာ မဟုတ်ဘူး... pH မငြိမ်သေးတာ" လို့ သဘောထားပါ။

အဲဒီ မမျှတတဲ့ စိတ်အခြေအနေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ သတိထားလိုက်ရင် ပြန်ငြိမ်သွားတယ်။

အတက်အကျ မြန်လွန်းလို့ "အနိစ္စ"။

ထိန်းညှိနေရတာ ပင်ပန်းလို့ "ဒုက္ခ"။

ကိုယ်လိုချင်သလို ငြိမ်မနေပေးလို့ "အနတ္တ"။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲပြုတ်ပြီး၊ စိတ်က အစွန်းနှစ်ဖက်ကနေ လွတ်မြောက်ကာ pH 7 (ဥပေက္ခာ) နေရာကို ရောက်ရှိသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2376 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းခန်း (Archive Room) မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ ကျော်က သတင်းစာဟောင်းတွေ၊ လက်ရေးစာမူတွေ သိမ်းထားပါတယ်။ စက္ကူဆိုတာ သဘာဝအလျောက် အက်ဆစ်ထွက်တတ်တဲ့ ပစ္စည်း (Acidic Material) ပါ။ ဒါကြောင့် သူ့ကို သိမ်းရင် "Acid-free Box" (အက်ဆစ်ကင်းစင်သော သေတ္တာ) တွေနဲ့ သိမ်းရပါတယ်။

တစ်နေ့တော့... ဝန်ထမ်းအသစ်လေး "မောင်ဖြူ" (အမည်လွှဲ) ပေါ့။ သူက အလုပ်တော့ လုပ်ချင်ရှာပါတယ်။ စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြန့်ကျဲနေတာ မြင်တော့ စေတနာနဲ့ သိမ်းဆည်းပေးချင်တာ။ ဒါနဲ့ သူက စတိုးခန်းထဲမှာ တွေ့တဲ့ သာမန် စက္ကူဂျပ်ဖာ (Cardboard Box) အညံ့စား တစ်ခုကို ယူပြီး၊ အဲဒီထဲကို တန်ဖိုးရှိတဲ့ လက်ရေးစာမူတွေ အကုန် ထည့်သိမ်းလိုက်တယ်။

ပြဿနာက သာမန် ဂျပ်ဖာတွေမှာ "Lignin" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပါတယ်။ အဲဒီဓာတ်က ကြာရင် အက်ဆစ် (Acid) ထွက်တယ်။ ၃-၄ လ လောက် ကြာတဲ့အခါ ဦးဇင်းတို့ ပုံမှန် စစ်ဆေးရေး ဝင်တော့... ဟာ... ဖွင့်ကြည့်လိုက်တာ စာရွက်တွေက ဝါထိန်ပြီး၊ အနားတွေက မီးလောင်ထားသလို ကြွပ်ဆတ်ဆတ် ဖြစ်နေပြီ။ pH Meter နဲ့ တိုင်းကြည့်လိုက်တော့ pH 4.5 လောက်ထိ ကျနေတယ်။ အက်ဆစ်ကိုက် (Acid Burn) ဖြစ်သွားတာ။

ဦးဇင်းက ချက်ချင်းပဲ Policy 18 (Environmental Conservation) နဲ့ Article 18.5 (Acidity Control Standards) ကို ကိုင်ပြီး အရေးပေါ် ကုစားရတယ်။ Template T188 (pH Monitoring Log) မှာ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ "Deacidification Spray" (အက်ဆစ်ပျယ်ဆေး) နဲ့ တစ်ရွက်ချင်းစီ လိုက်ဖျန်းပြီး Buffer ပြန်လုပ်ရတယ်။ မောင်ဖြူကိုလည်း ခေါ်ပြရတယ်။ "မင်း ကြည့်စမ်း... သေတ္တာ မှားသုံးလိုက်တာနဲ့ အက်ဆစ်တွေက ကူးစက်ပြီး စာရွက်တွေ ပျက်စီးကုန်တာ။ ပတ်ဝန်းကျင် မကောင်းရင် (Acidic Environment) ထဲ ရောက်ရင် ကောင်းတဲ့အရာတွေပါ ပျက်စီးတတ်တယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်ဖြူရဲ့ ဂျပ်ဖာသေတ္တာက အက်ဆစ်ထုတ်ပြီး စာရွက်တွေကို ဖျက်ဆီးသလို၊ တို့တစ်တွေရဲ့ စိတ်ဟာလည်း "ဒေါသ၊ မာန" ဆိုတဲ့ အက်ဆစ်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေရင် ကြွပ်ဆတ်ပြီး ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် "ကာမဂုဏ်" ဆိုတဲ့ အယ်လ်ကာလီ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ နေရင် ပျော့တွဲပြီး ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T188 နဲ့ pH တိုင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ pH ကို နေ့စဉ် တိုင်းပါ။ "ငါ့စိတ် ဒီနေ့ မျှတရဲ့လား... တင်းလွန်းနေလား... လျော့လွန်းနေလား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ မျှတမှု ပျက်နေရင် "သတိ" (Mindfulness) ဆိုတဲ့ Buffer Solution ကို ချက်ချင်း ထည့်ပေးပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

• အစွန်းနှစ်ဖက် ရောက်လွယ်တဲ့၊ အက်ဆစ်ကိုက်သလို ပူလောင်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• အဲဒီ အစွန်းတွေကို တွယ်တာပြီး၊ စိတ်ကို မမျှမတ ဖြစ်စေတဲ့ တပ်မက်မှု၊ မသိမှုဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။

• အစွန်းနှစ်ဖက် လွတ်ကင်းပြီး၊ pH 7 ကဲ့သို့ လုံးဝ မျှတငြိမ်းချမ်းနေတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။

• အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညှင်းသလို ကျင့်ကြံတဲ့ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'pH ပမာဏနှင့် စိတ်ဓာတ်မျှတမှု' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အက်ဆစ်နှင့် အယ်လ်ကာလီ အစွန်းများကို ရှောင်ကြဉ်သကဲ့သို့၊ ကာမဂုဏ်နှင့် အတ္တကိလမထ အစွန်းနှစ်ပါးမှ လွတ်ကင်း၍ သတိတရားဖြင့် စိတ်ကို မျှတစွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြကာ၊ ငြိမ်းချမ်းလှသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။