Day 31 Jan 31 ဇန်နဝါရီလ သုံးသပ်ချက် (January Review: The Art of Retrospection)
ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် (Bhaddekaratta Sutta: Living in the Present)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊
ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း (၁၀) ရက်၊
ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၃၁) ရက်။
"အတိတ်ဟူသည် ပြီးဆုံးခဲ့လေပြီ၊ အနာဂတ်ဟူသည် ရောက်မလာသေး၊ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်၌ ဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားကိုသာလျှင် ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ ရှုမြင်နိုင်သော၊ နေ့ရက်တိုင်းကို မင်္ဂလာရှိသော နေ့ရက်များအဖြစ် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသော 'ဘဒ္ဒေကရတ္တ' အမည်ရသည့် တရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် ပြီးခဲ့သော တစ်လတာ ကာလကို သင်ခန်းစာယူ၍၊ ရောက်လတ္တံ့သော လသစ်ကို ကုသိုလ်စိတ်ဖြင့် ကြိုဆိုနိုင်ကြပါစေသတည်း။"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၃၁) ရက်နေ့၊ ဇန်နဝါရီလရဲ့ နောက်ဆုံးရက်ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ကနေ စတင်ပြီး "ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ" (Materiality) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တရားတွေကို နေ့စဉ်မပျက် ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြတာ၊ ဒီနေ့ဆိုရင် ရက်ပေါင်း (၃၁) ရက် တင်းတင်း ပြည့်ခဲ့ပါပြီ။
ဓာတ်ကြီးလေးပါး အကြောင်း၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာရေးသုံးပါး အကြောင်း၊ ဓာတ်တော်အတုအစစ် ခွဲခြားနည်းတွေ၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နည်းတွေ... စုံလင်နေအောင် ဦးဇင်းတို့ လေ့လာခဲ့ကြပြီးပြီ။
ဒီနေ့မှာတော့ ဦးဇင်းတို့ ဘာဆက်လုပ်ကြမလဲ။ ရှေ့ဆက်မသွားခင် နောက်ကို ခဏ ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒါကို "Review" (ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာတော့ "Monthly Audit" (လကုန် စာရင်းစစ်ခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။
လူတွေက မေးစရာရှိတယ်... "ဦးဇင်းဘုရား... တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ပြီးခဲ့တာတွေကို ပြန်မတွေးရဘူး၊ ရှေ့ဖြစ်မယ့်ဟာကို မတွေးရဘူး၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာပဲ နေရမယ်လို့ ဆိုတယ် မဟုတ်လား။ အခုလို လကုန်လို့ ပြန်ပြီး Review လုပ်တာက အတိတ်ကို ပြန်ကောက်နေတာ မဟုတ်ဘူးလား" လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။
အလွန် ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ ဒီမေးခွန်းကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ဦးဇင်းတို့ ဒီနေ့ "ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်" (ကောင်းသော ညတစ်ည၌ နေခြင်း) တရားတော်ကို အခြေခံပြီး၊ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာရပ် (Management Science) ရဲ့ KPI Analysis (စွမ်းဆောင်ရည် အကဲဖြတ်ခြင်း) ရှုထောင့်ကနေ အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း (Reviewing) နဲ့ အတိတ်မှာ မျောပါခြင်း (Dwelling in the Past) ဘာကွာသလဲ ဆိုတာကို သေချာ ကွဲကွဲပြားပြား သိရမယ့် နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။
ရှေးဦးစွာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့၊ ယောဂီတိုင်း အလွတ်ရနေတတ်တဲ့ "ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်" ဂါထာတော်ကို ပါဠိနဲ့တကွ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုကြည့်ကြပါစို့။ ဒီသုတ်တော်ဟာ အလွန် နက်နဲပါတယ်။
"အတီတံ နာနွါဂမေယျ၊ နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ။
ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ၊ အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ။"
ဒီဂါထာတော်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်လုံးချင်း စိစစ်ကြည့်ရအောင်။
"အတီတံ" - လွန်လေပြီးသော အတိတ်အာရုံကို၊ "နာနွါဂမေယျ" - တပ်မက်သော တဏှာဖြင့် လည်းကောင်း၊ ယူကြုံးမရသော ဒေါသဖြင့် လည်းကောင်း အဖန်တလဲလဲ မလိုက်စားရာ။
(ဆိုလိုတာက... ဇန်နဝါရီလထဲမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေကို တွေးပြီး "ငါ မှားလိုက်တာ၊ နှမြောလိုက်တာ" ဆိုပြီး ငိုနေတာမျိုး မလုပ်ရဘူး။ ဒါမှမဟုတ် "ဟိုတုန်းက ပျော်ခဲ့တာလေးတွေ ပြန်လိုချင်လိုက်တာ" ဆိုပြီး တမ်းတနေတာမျိုး မလုပ်ရဘူး။)
"အနာဂတံ" - မရောက်သေးသော အနာဂတ်ကိုလည်း၊ "နပ္ပဋိကင်္ခေ" - (စိုးရိမ်သောစိတ်၊ မျှော်လင့်သောစိတ်ဖြင့်) မတောင့်တရာ။
"ယဒတီတံ" - အကြင် အတိတ်ဟူသည်၊ "ပဟီနံ တံ" - ထိုအတိတ်သည် ပယ်စွန့်အပ်ပြီးပြီ (ပြန်မရနိုင်တော့ပြီ)။
"အနာဂတဉ္စ" - အကြင် အနာဂတ်သည်လည်း၊ "အပ္ပတ္တံ" - မရောက်လာသေး။
"ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ။"
"ယော" - အကြင်သူသည်၊ "ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ဓမ္မံ" - မျက်မှောက် ပစ္စုပ္ပန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော သဘောတရားကို၊ "တတ္ထ တတ္ထ" - ထိုထို ဖြစ်ရာဌာန၌၊ "ဝိပဿတိ" - အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဟု အဖန်ဖန် ရှုမြင်၏။
ကိုင်း... ဒီနေရာမှာ သေချာ ရှင်းပြစရာ လိုလာပါပြီ။
"အတိတ်ကို ပြန်မတွေးနဲ့" ဆိုတာ "အတိတ်က သင်ခန်းစာ မယူနဲ့" လို့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "အတိတ်ကို ခံစားမှု (Emotion) နဲ့ ပြန်မသွားနဲ့၊ ပညာ (Wisdom) နဲ့ ပြန်ကြည့်" လို့ ဆိုလိုတာပါ။
လကုန်လို့ စာရင်းချုပ်တယ် ဆိုတာ "ပြီးခဲ့တဲ့ရက်က ပိုက်ဆံတွေ ကုန်သွားလို့ နှမြောလိုက်တာ" လို့ ငိုဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ "ငွေ ဘယ်လောက်ဝင်လဲ၊ ဘယ်လောက်ထွက်လဲ" ဆိုတာကို "Data" (အချက်အလက်) အနေနဲ့ ကြည့်ပြီး၊ မှန်ကန်တဲ့ အသိဉာဏ် (Insight) ရယူဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို ပညာနဲ့ ပြန်ကြည့်တာဟာ "အတိတ်မှာ နေတာ" မဟုတ်ပါဘူး။ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ရှိနေတဲ့ "စာရင်းဇယား" ကို ပစ္စုပ္ပန် ဉာဏ်နဲ့ စိစစ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Review လုပ်ခြင်းဟာ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်နဲ့ မဆန့်ကျင်ဘဲ၊ ပိုပြီးတောင် ညီညွတ်နေပါသေးတယ်။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ (Management Science) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ကုမ္ပဏီကြီးတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းကြီးတွေဟာ လကုန်တိုင်း "Monthly Audit" (လစဉ် စစ်ဆေးခြင်း) လုပ်ကြပါတယ်။
၁။ KPI (Key Performance Indicators) - အဓိက စွမ်းဆောင်ရည် ညွှန်းကိန်းများ:
မန်နေဂျာတစ်ယောက်ဟာ "ငါတို့ ဒီလ အလုပ်လုပ်တာ ကောင်းလား" လို့ ရမ်းသမ်းပြီး မမေးပါဘူး။ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပေတံ (Metric) တွေနဲ့ တိုင်းတာပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ ဇန်နဝါရီလ တစ်လလုံးအတွက် KPI တွေက ဘာတွေလဲ။
Knowledge KPI: ဓာတ်ကြီးလေးပါး၊ ရုပ် ၂၈ ပါးကို ဘယ်လောက် နားလည်သွားသလဲ။
Practice KPI: နေ့စဉ် ဘဝမှာ "သတိ" (Mindfulness) ဘယ်လောက် ကပ်နိုင်ခဲ့သလဲ။
Output KPI: ဒေါသထွက်တဲ့ အကြိမ်ရေ လျော့သွားသလား။
သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးတယ် ဆိုတာ "ခံစားချက်" (Feeling) ကို ဖယ်ပြီး "အချက်အလက်" (Fact) ကို ကြည့်တာပါ။ "ငါ လူညံ့ပဲ" လို့ ညည်းတွားတာက Emotional Dwelling (အတိတ်မှာ နေခြင်း) ပါ။ "ငါ ဒီလ ဒေါသ ၁၀ ကြိမ် ထွက်ခဲ့တယ်၊ မနှစ်ကထက် ၂ ကြိမ် လျော့တယ်" လို့ သိတာက Data Analysis (ပစ္စုပ္ပန်မှာ သိမြင်ခြင်း) ပါ။
စနစ်ထိန်းသိမ်းရေး သိပ္ပံ (Cybernetics) မှာ "Feedback Loop" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ စနစ်တစ်ခု (System) ကောင်းကောင်း လည်ပတ်ဖို့ဆိုရင် ထွက်လာတဲ့ ရလဒ် (Output) ကို ပြန်စစ်ဆေးပြီး၊ လိုအပ်ရင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Input Adjustment) လုပ်ရပါတယ်။
လေယာဉ်မှူးတစ်ယောက်ဟာ လေယာဉ်မောင်းနေရင်း လမ်းကြောင်းလွဲသွားရင် "ဟာ... ငါ လမ်းလွဲသွားပြီ၊ ငါ့အပြစ်ပဲ" ဆိုပြီး ငိုမနေပါဘူး။ "လမ်းကြောင်း ဘယ်လောက် လွဲနေလဲ" ဆိုတာကို ဒိုင်ခွက်မှာ ကြည့်ပြီး၊ စတီယာရင်ကို ချက်ချင်း ပြန်တည့်လိုက်ပါတယ်။ ဒါကို Course Correction လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လစဉ် သုံးသပ်ချက် (Review) ဆိုတာ အဲဒီ လေယာဉ်မှူး လမ်းကြောင်းပြန်တည့်သလိုပါပဲ။ ဇန်နဝါရီလမှာ လွဲခဲ့တာတွေကို ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ပြန်တည့်မတ်ဖို့အတွက် "အချက်အလက်" (Feedback) ယူနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ Lagging vs. Leading Indicators:
Lagging Indicator: ပြီးခဲ့တဲ့ အတိတ်က ရလဒ်တွေ (ဥပမာ - ပြီးခဲ့တဲ့လက အလှူငွေ ဘယ်လောက်ရလဲ)။ ဒါက ပြင်လို့ မရတော့ပါဘူး (Anvagameyya - မလိုက်စားရမည့် အတိတ်)။
Leading Indicator: အနာဂတ်ကို ခန့်မှန်းနိုင်မယ့် လက်ရှိ အခြေအနေ (ဥပမာ - ဒီနေ့ ဝန်ထမ်းတွေ ဘယ်လောက် တက်ကြွနေလဲ)။
Review လုပ်တဲ့အခါ အတိတ် (Lagging) ကို ကြည့်ပြီး သင်ခန်းစာယူကာ၊ ပစ္စုပ္ပန် (Leading) ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရပါမယ်။
ဒီသဘောတရားတွေကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် Case Study တစ်ခုနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြမယ်။
Case-2331-Review (ဇန်နဝါရီလ လကုန်ပိုင်း ဝန်ထမ်းအစည်းအဝေး) လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။
ဇန်နဝါရီလ (၃၁) ရက်နေ့ ညနေခင်းမှာ ပြတိုက်ဝန်ထမ်းတွေ အားလုံး စုံညီ အစည်းအဝေး (Monthly Meeting) လုပ်ကြပါတယ်။ အားလုံးက ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရှိနေကြပေမယ့်၊ လူငယ်ဝန်ထမ်းလေး တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ "မောင်လှ" (အမည်လွှဲ) ကတော့ ခေါင်းငိုက်စိုက်ကျပြီး မျက်ရည်ဝဲနေပါတယ်။
ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့... လလယ်လောက်တုန်းက (Jan 15) သူက မှန်ဘီရို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရင်း တန်ဖိုးကြီးတဲ့ ဖန်ပန်းအိုး တစ်လုံးကို မတော်တဆ ခွဲမိခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဲဒီကိစ္စအတွက် ဦးဇင်းက သူ့ကို မဆူပါဘူး။ "ကွဲတာက အနိစ္စပါ၊ လူမထိခိုက်ရင် ပြီးတာပါပဲ" လို့ ခွင့်လွှတ်ပြီးသားပါ။
ဒါပေမယ့် မောင်လှကတော့ သူ့ကိုယ်သူ ခွင့်မလွှတ်နိုင်ဘူး။ လကုန် အစည်းအဝေးမှာ "ကျွန်တော် အပြစ်ရှိပါတယ်၊ ကျွန်တော် လူညံ့ပါ၊ ပြတိုက်ကို အကျိုးယုတ်စေပါတယ်" ဆိုပြီး အတိတ်က ကိစ္စကို ပြန်တူးဖော်ပြီး (Digging up the past) စိတ်ဆင်းရဲနေပါတယ်။ သူက အစည်းအဝေးရဲ့ အာရုံကို "အနာဂတ် တိုးတက်ရေး" ဆီ မရောက်စေဘဲ၊ "အတိတ်က အမှား" ဆီကိုပဲ ဆွဲခေါ်နေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 30 (Performance Audit), Art 30.1 (Blame-Free Culture) အရ ဝင်ရောက် ဟောကြားရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T230 (Incident Review to Insight) ကို သုံးပြီး သူ့ကို ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်နဲ့ ကုစားပေးပါတယ်။
ဦးဇင်း - "မောင်လှ... ခေါင်းမော့လိုက်ပါ။ မင်း အခု ဘာလုပ်နေလဲ သိလား။"
မောင်လှ - "ကျွန်တော် အတိတ်က အမှားကို ဝန်ချနေတာပါ ဘုရား။"
ဦးဇင်း - "မဟုတ်ဘူး မောင်လှ။ မင်းက 'အတီတံ အနွါဂမေယျ' လုပ်နေတာ။ ပြီးဆုံးသွားတဲ့ အတိတ်ကို ပြန်ခေါ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဓားနဲ့ ထိုးနေတာ။ အဲဒီ ဖန်အိုးကွဲသွားတာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၅ ရက်ကတည်းက ပြီးသွားပြီ။ အခု အဲဒီဖန်အိုး ရှိသေးလား။"
မောင်လှ - "မရှိတော့ပါဘူး ဘုရား။"
ဦးဇင်း - "အေး... မရှိတော့တဲ့ အရာကို အာရုံပြုပြီး၊ ရှိနေတဲ့ မင်းရဲ့ စိတ် (Mental Energy) တွေကို ဖြုန်းတီးပစ်တာဟာ ဗုဒ္ဓနည်းလမ်း မကျဘူး။ စီးပွားရေး ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်လည်း အရှုံးပေါ်ပြီးသား ကိစ္စကို ထပ်ငိုနေလို့ အမြတ်ပြန်မရလာဘူး။ အဲဒါကို 'Sunk Cost Fallacy' (နစ်မြုပ်စရိတ်ကို နှမြောခြင်း အမှား) လို့ ခေါ်တယ်။"
ဦးဇင်းက ဆက်ပြီး Management Science နဲ့ ရှင်းပြတယ်။
"မောင်လှ... ဦးဇင်းတို့ လိုချင်တာက 'မင်းရဲ့ မျက်ရည်' မဟုတ်ဘူး။ 'Data' (အချက်အလက်) လိုချင်တာ။
၁။ ဘာလို့ ကွဲတာလဲ? (လက်ချော်လို့လား၊ ဆပ်ပြာရည် များလို့လား)။
၂။ နောက်မကွဲအောင် ဘာလုပ်မလဲ? (လက်အိတ်ဝတ်မလား၊ အောက်က ကော်ဇောခံမလား)။
အဲဒီ အဖြေ (KPI Improvement) ကို ပေးနိုင်ရင် မင်းရဲ့ အမှားဟာ 'အရှုံး' မဟုတ်တော့ဘူး၊ 'သင်ခန်းစာ' (Tuition Fee) ဖြစ်သွားပြီ။"
ပြီးတော့ ဦးဇင်းက ကျန်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကိုပါ ဟောပြပါတယ်။
"ကဲ... အားလုံးပဲ... ဒီနေ့ ဇန်နဝါရီလကုန်ပြီ။ ဇန်နဝါရီလထဲမှာ ကောင်းတာတွေရော၊ ဆိုးတာတွေရော အကုန်လုံး 'ပဟီနံ' (စွန့်ပယ်ပြီးသား၊ ချုပ်ငြိမ်းပြီးသား) ဖြစ်သွားပြီ။ အဲဒီ အတိတ်အထုပ်ကြီးကို ကျောပိုးပြီး ဖေဖော်ဝါရီလထဲကို မဝင်ကြနဲ့။ အဲဒီ အထုပ်ထဲက 'ပညာ' (Wisdom) ဆိုတဲ့ ရွှေဒင်္ဂါးတွေကိုပဲ ရွေးထုတ်ပြီး ယူသွားကြ။ 'နောင်တ' (Regret) ဆိုတဲ့ အမှိုက်တွေကို ဒီမှာတင် မီးရှို့ပစ်ခဲ့ကြ။ အဲဒါမှ စစ်မှန်တဲ့ Audit လုပ်တာ၊ စစ်မှန်တဲ့ ဘဒ္ဒေကရတ္တ ကျင့်စဉ်ကို ကျင့်တာပဲ" လို့ နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
အဲဒီတော့မှ မောင်လှလည်း မျက်ရည်သုတ်ပြီး ပြုံးလာတယ်။ "ကျွန်တော် နောက်တစ်ခါ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရင် Checklist သုံးပြီး စနစ်တကျ လုပ်ပါ့မယ်" ဆိုပြီး Action Plan တင်ပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ Emotional Dwelling ကနေ Intellectual Analysis ကို ပြောင်းလဲသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။
ဇန်နဝါရီလ တစ်လလုံး ဦးဇင်းတို့ သင်ယူခဲ့ကြတဲ့ "ရုပ်တရား" တွေကို ပြန်ကြည့်လိုက်ရင်...
ဓာတ်ကြီးလေးပါး (Earth, Water, Fire, Air)
အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ (Impermanence, Suffering, Non-self)
အာဟာရ၊ ဇီဝိတ၊ ဟဒယ...
ဒီအရာတွေ အားလုံးရဲ့ တူညီတဲ့ သဘောတစ်ခုက "ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်တယ်" ဆိုတာပါပဲ။ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့က ရုပ်တွေ အခု မရှိတော့ပါဘူး။ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့က စိတ်တွေလည်း အခု မရှိတော့ပါဘူး။ အားလုံးဟာ ရေအလျဉ်လို စီးဆင်းသွားပါပြီ။
ဒါကြောင့် "သုံးသပ်ချက်" (Review) လုပ်တယ် ဆိုတာ...
၁။ အတိတ်ကို စာရင်းရှင်းတာပါ (Closing the Books): အကုသိုလ်ဟောင်းတွေကို ဝန်ချတောင်းပန် (Confession) ပြီး စာရင်းပိတ်လိုက်ပါ။ ကုသိုလ်ဟောင်းတွေကို ဝမ်းမြောက် (Rejoice) ပြီး စာရင်းပိတ်လိုက်ပါ။
၂။ ပစ္စုပ္ပန်ကို အားဖြည့်တာပါ (Empowering the Present): အတိတ်က သင်ခန်းစာကို ယူပြီး၊ ဒီနေ့၊ ဒီအချိန်၊ ဒီစက္ကန့်မှာ အကောင်းဆုံး ဘာလုပ်နိုင်သလဲ ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပါ။
၃။ အနာဂတ်ကို လမ်းခင်းတာပါ (Paving the Future): မနက်ဖြန် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့မှာ ငါ ဘယ်လို လူသစ်တစ်ယောက် အနေနဲ့ နေထိုင်မလဲ ဆိုတဲ့ Strategy (မဟာဗျူဟာ) ချမှတ်ပါ။
ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။
၁။ မိမိကိုယ်ကို စာရင်းစစ်ပါ (Personal Audit): စာအုပ်လွတ် တစ်အုပ်ယူပါ။ "ဇန်နဝါရီလအတွက် ငါ့ရဲ့ အမှတ်စာရင်း" ဆိုပြီး ရေးပါ။
ငါ့သီလ ဘယ်လောက်လုံလဲ? (၁၀ မှတ်မှာ ဘယ်လောက်ပေးမလဲ)။
ငါ့စိတ် ဘယ်လောက်ငြိမ်းချမ်းခဲ့လဲ?
ငါ ဘာတွေ မှားခဲ့လဲ? (အမှားကို ရိုးသားစွာ လက်ခံပါ၊ ဒါပေမယ့် မပူဆွေးပါနဲ့)။
၂။ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ချပါ (Release the Burden): မကျေနပ်တာတွေ၊ ဝမ်းနည်းတာတွေ၊ ရန်ငြိုးတွေကို စာရွက်ပေါ်မှာ ရေးပြီး မီးရှို့ပစ်လိုက်ပါ (သို့) စိတ်ထဲကနေ "ငါ စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီ" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။ ဖေဖော်ဝါရီလကို အညစ်အကြေး ကင်းစင်စွာနဲ့ ဖြတ်သန်းဖို့ ပြင်ဆင်ပါ။
၃။ မနက်ဖြန်အတွက် အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ (Set New KPIs): "လာမယ့် ဖေဖော်ဝါရီလမှာ ငါ နေ့တိုင်း တရား ၁၅ မိနစ် ထိုင်မယ်"၊ "ငါ နေ့တိုင်း မေတ္တာပို့မယ်" ဆိုတဲ့ လက်တွေ့ကျတဲ့ ရည်မှန်းချက် (Realistic Goals) တွေကို ချမှတ်ပါ။
"အတိတ်က အိပ်မက်၊ အနာဂတ်က မသေချာ၊ ပစ္စုပ္ပန်သာလျှင် လက်ဆောင်မွန်" (Yesterday is history, Tomorrow is a mystery, Today is a gift) ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့အားလုံး ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလကို "ပညာ" ဖြင့် သုံးသပ်ပြီး၊ လာမယ့် ဖေဖော်ဝါရီလကို "သတိ" ဖြင့် ဖြတ်သန်းနိုင်ကြပါစေ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဇန်နဝါရီလ သုံးသပ်ချက် - ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အတိတ်ကို သင်ခန်းစာယူ၍၊ အနာဂတ်ကို မပူပန်ဘဲ၊ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်၌ ကုသိုလ်တရားများကို ကြိုးစားအားထုတ်ကာ၊ နေ့ရက်တိုင်းကို မင်္ဂလာရှိသော နေ့ရက်ကောင်းများ (ဘဒ္ဒေကရတ္တ) အဖြစ် ဖန်တီးနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - Jan 31, 2023
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website:
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။
