Day: 088 | ၂၈ မတ် ၂၀၂၄ | သမိုင်းအမှားများ ပြင်ဆင်ခြင်း (ပဋိသင်္ခရဏနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း) | ဝိနည်းပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ် | Historical Revisionism
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၈) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဒီရက်မြတ်ဟာ နိုင်ငံတကာမှာ "ဆရာဝန်များနေ့" (Doctors' Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့တစ်နေ့လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေဟာ လူသားတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရောဂါဝေဒနာ အမှားအယွင်းတွေကို ပြုပြင်ကုစားပေးသလို၊ တို့တစ်တွေလည်း မိမိတို့ရဲ့ ဘဝသမိုင်းကြောင်း၊ သံသရာ သမိုင်းကြောင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ အမှားအယွင်းတွေကို "ဓမ္မ" ဆိုတဲ့ ဆေးကောင်းဝါးကောင်းတွေနဲ့ ပြုပြင်ကုစားကြရမယ့် နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တရားနာ ရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး၊ ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး ကျန်းမာရွှင်လန်းကြပါစေ၊ ဘဝအမှား၊ သမိုင်းအမှားများမှ လွတ်ကင်းပြီး အမှန်တရား ပေါ်ထွန်းကာ အေးချမ်းသာယာနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ "မှားတတ်တာ လူ့သဘာဝ၊ ပြင်ဆင်တာ သူတော်ကောင်းစရိုက်" ဆိုတဲ့ စကား ရှိပါတယ်။ ဒီကနေ့မှာတော့ ငါတို့ရဲ့ ဘဝမှာ မှားခဲ့ဖူးတာတွေကို ဘယ်လို ပြန်ပြင်မလဲ၊ သမိုင်းအမှားတွေကို ဘယ်လို ပြန်ရေးမလဲ ဆိုတာကို ဆွေးနွေးကြမယ်။ တရားမဟောမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို အမှားအမှန် ခွဲခြားနိုင်တဲ့ ဉာဏ်မျက်လုံး ပွင့်လင်းလာအောင်၊ စိတ်ကို သန့်ရှင်းရေး (Cleansing) လုပ်တဲ့ အနေနဲ့ "အာနာပါန" ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းကြည့်ကြရအောင်။ အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေကို ဆန့်၊ မျက်လွှာလေးတွေကို ချပြီးတော့ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်လိုက်ပါ။
မိမိတို့ရဲ့ နှာသီးဖျားမှာ ဝင်လာတဲ့ လေကလေးကို "အသစ်" လို့ သဘောထားပါ။ ပြန်ထွက်သွားတဲ့ လေကလေးကို "အဟောင်း" လို့ သဘောထားပါ။ ဝင်လေ ရှူလိုက်တိုင်း "အမှန်တရားတွေ ဝင်လာပါစေ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ထွက်လေ ထုတ်လိုက်တိုင်း "အမှားတွေ၊ အညစ်အကြေးတွေ ပါသွားပါစေ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ မကောင်းတဲ့ ဓာတ်တွေ၊ စိတ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ မှားယွင်းတဲ့ အယူအဆတွေ၊ အတိတ်က နောင်တတွေ အားလုံးဟာ ထွက်လေနဲ့အတူ ပါသွားပြီလို့ ခံစားလိုက်ပါ။ ဆရာဝန်က လူနာကို ခွဲစိတ်ကုသသလို၊ ယောဂီကလည်း ကိုယ့်စိတ်ကို သတိနဲ့ ခွဲစိတ် ကုသနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ကုသမှု ဖြစ်စဉ်လေးကို အေးအေးဆေးဆေး စောင့်ကြည့်ရင်း ဆက်လက် ရှုမှတ်နေလိုက်ကြရအောင်နော်။
ကဲ... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုလေး ရလာပြီ ဆိုရင်၊ ဒီကနေ့ ခေတ်သစ် "သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း ပညာရပ်" (Historical Revisionism) နဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဝိနည်းပိဋကတ်တော်မှာ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ "ပဋိသင်္ခရဏ" (ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း) သဘောတရားတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် သမိုင်းပညာရှင်တွေ (Historiographers) က ပြောကြတယ်... "သမိုင်းဆိုတာ အတိတ်က ဖြစ်ရပ်တွေချည်းပဲ မဟုတ်ဘူး၊ အဲဒီ ဖြစ်ရပ်တွေကို ပစ္စုပ္ပန်က ဘယ်လို နားလည်သလဲ ဆိုတာပါပဲ" တဲ့။ ခေတ်သစ် ပညာရပ်မှာ "Historical Revisionism" ဆိုတာ သမိုင်းကို လိမ်ညာ ပြင်ဆင်ရေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်က လက်ခံထားတဲ့ အချက်အလက်တွေ မှားယွင်းနေရင်၊ သက်သေအထောက်အထား အသစ် (New Evidence) တွေ တွေ့ရှိလာရင်၊ အဲဒီ အမှားတွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြုပြင်ပြီး အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်တာကို ခေါ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဆေးပညာ (Medicine) မှာ အရင်တုန်းက ရောဂါတစ်ခုကို ကုသနည်း တစ်မျိုး သုံးခဲ့ပေမဲ့၊ နောက်ပိုင်း သုတေသနတွေအရ အဲဒီနည်းက မထိရောက်ဘူး၊ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး များတယ်လို့ သိလာရင် ဆရာဝန်တွေက ကုထုံးအသစ် (New Protocol) နဲ့ ပြောင်းလဲ ကုသကြပါတယ်။ ဒါကို "Science Correction" လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က "ငါ အရင်က ဒီဆေး ပေးခဲ့မိတာ ရှက်စရာကြီး" လို့ သဘောမထားပါဘူး။ "အခု ပိုကောင်းတဲ့ နည်း တွေ့ပြီ၊ လူနာအတွက် ပြောင်းလဲကုမယ်" လို့ပဲ ခံယူပါတယ်။ ဒါဟာ တိုးတက်မှု (Progress) ပါပဲ။ ထို့အတူပါပဲ... ငါတို့ရဲ့ ဘဝသမိုင်းမှာလည်း ငယ်ငယ်က အယူအဆ အမှားတွေ၊ လုပ်ရပ် အမှားတွေ ရှိခဲ့မှာပါ။ အဲဒါတွေကို ဖုံးဖိထားရင် ရောဂါကို မကုဘဲ ထားသလို ပိုဆိုးလာပါလိမ့်မယ်။ "ငါ မှားခဲ့တယ်" လို့ ဝန်ခံပြီး၊ "အခု အမှန်ကို သိပြီ" လို့ ပြုပြင်လိုက်ခြင်း (Revision) ဟာ လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ အကြီးမြတ်ဆုံးသော အရည်အချင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လူတွေဟာ "Cognitive Dissonance" (သိမှုဆိုင်ရာ မညီညွတ်မှု) ကို ကြောက်ကြပါတယ်။ ကိုယ် ယုံကြည်ထားတာ တစ်မျိုး၊ အမှန်တရားက တစ်မျိုး ဖြစ်နေရင် စိတ်ထဲမှာ မသက်မသာ ခံစားရပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမှားကို ဝန်မခံချင်ကြဘူး။ "Confirmation Bias" (မိမိအယူအဆကို အတည်ပြုခြင်း) နဲ့ပဲ အမှားကို ဆက်ပြီး ကာကွယ်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ "Critical Thinking" (ဝေဖန်ပိုင်းခြား စဉ်းစားခြင်း) ရှိတဲ့ သူတွေကတော့ အမှားကို တွေ့တာနဲ့ "Aha! (အာဟ)" ဆိုပြီး ဝမ်းသာအားရ ပြင်ဆင်လိုက်ကြပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အမှားကို ပြင်လိုက်တာဟာ အမှန်တရားနဲ့ ပိုနီးစပ်သွားလို့ပါပဲ။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာ တိုးတက်လာတာဟာ ဒီလို "Self-correction" (မိမိကိုယ်ကို ပြုပြင်ခြင်း) စနစ် ရှိလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ငါတို့ရဲ့ ဓမ္မလမ်းကြောင်းဟာလည်း ဒီလိုပဲ အမှားပြင်ဆင်ခြင်း လမ်းကြောင်းကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ခေတ်သစ် ပညာရပ်တွေက ပြောတဲ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနဲ့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဝိနည်းပိဋကတ်တော်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ ဝိနည်းပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ် ပါဠိတော်မှာ "ခန္ဓကဝတ်" တွေကို ဟောကြားရာမှာ "ပဋိသင်္ခရဏ" ဆိုတဲ့ စကားလုံး ပါရှိပါတယ်။ ကျောင်းအို ကျောင်းဟောင်းတွေ ဆွေးမြေ့ပျက်စီးနေရင်၊ အဲဒါကို ပြစ်ထားလို့ မရဘူး။ ရဟန်းတော်တွေ အနေနဲ့ ပြန်လည် ပြုပြင်မွမ်းမံရမယ်လို့ ဝိနည်းတော်မှာ ပြဌာန်းထားပါတယ်။ အဆောက်အဦးတင် မကပါဘူး၊ ကိုယ့်ရဲ့ သီလ ကျိုးပေါက်သွားရင်လည်း "အာပတ်ဖြေခြင်း" (Apatti Desana) ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ ပြန်လည် ကုစားရပါတယ်။ ဘုရားရှင်က "အမှား မလုပ်တဲ့သူ မရှိဘူး၊ အမှားကို အမှားမှန်းသိပြီး တရားသဖြင့် ကုစားတဲ့သူသာ တိုးတက်ကြီးပွားမယ်" (ဝုဒ္ဓိ ဟိ ဧသာ ဘိက္ခဝေ... ယော ဒေါသံ ဒေါသတော ဒိသွာ...) လို့ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ လူမိုက် (Bala) နဲ့ ပညာရှိ (Pandita) ဘာကွာသလဲ။ လူမိုက်က မှားရင် ဖုံးထားတယ်။ ပညာရှိက မှားရင် ဖွင့်ပြောပြီး ပြင်တယ်။ အဆောက်အဦး တစ်ခုမှာ အက်ကြောင်း ဖြစ်နေတာကို ဆေးသုတ်ပြီး ဖုံးထားရင်၊ တစ်ချိန်ချိန်မှာ အဲဒီ အဆောက်အဦး ပြိုကျပြီး လူပိသေမှာပါပဲ။ အက်ကြောင်းကို တွေ့တာနဲ့ "ဒါ အန္တရာယ်ပဲ" လို့ သိပြီး အင်္ဂတေနဲ့ ဖာထေး ပြုပြင်လိုက်မှသာ အဲဒီ အဆောက်အဦးဟာ "သမိုင်းဝင် ခိုင်ခံ့တဲ့ အဆောက်အဦး" ဖြစ်လာမှာပါ။ ရဟန်းတော်တွေ အာပတ်ဖြေတယ် ဆိုတာ "ဝန်ခံခြင်း" (Confession) ပါပဲ။ "တပည့်တော် မှားသွားပါတယ် ဘုရား၊ နောက်နောင် မလုပ်တော့ပါဘူး ဘုရား" လို့ ဝန်ခံလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ၊ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲက "လိပ်ပြာမလုံမှု" (Guilt) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ကြီး ပြုတ်ကျသွားပြီး၊ စိတ်နှလုံး ဖြူစင်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ "Spiritual Revisionism" (ဝိညာဉ်ရေးရာ သမိုင်းပြင်ဆင်ခြင်း) ပါပဲ။
ဒီနေရာမှာ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် (Verse 224 - Repeat Theme) နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်ဆိုရင် "သစ္စေန အလိကဝါဒိနံ" - မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုသူကို အမှန်တရားဖြင့် အောင်နိုင်ရာ၏ ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ "မဟုတ်မမှန် ပြောသူ" ဆိုတာ အပြင်က လူတင် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ထဲက "ငါ မမှားဘူး၊ ငါ မှန်တယ်" လို့ လိမ်ညာနေတဲ့ "မာန" (Pride) ကို ဆိုလိုတာပါ။ အဲဒီ မာနကို "သစ္စာ" (Truth) ဆိုတဲ့ လက်နက်နဲ့ နှိမ်နင်းရမယ်။ "ငါ မှားတာ အမှန်ပဲ" လို့ ရိုးသားစွာ ဝန်ခံလိုက်ခြင်းဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အောင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အမှားကို ဝန်ခံလိုက်တဲ့သူဟာ အရှုံးသမား မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တရားဘက်ကို ကူးပြောင်းသွားတဲ့ "သူရဲကောင်း" ဖြစ်သွားပါပြီ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီ "အမှားပြင်ဆင်ခြင်း" ကို လက်တွေ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ "Method #26 - ဇာတ်လမ်း အမှား/အမှန် ခွဲခြားနည်း" (Fact vs. Fiction Separation) ကို အသုံးပြုပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။
လူတစ်ယောက်ဟာ အမှားတစ်ခု လုပ်မိလိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ ဘာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာသလဲ။
၁။ ဇာတ်လမ်း (Fiction): "ငါ မှားသွားပြီ။ ငါက လူညံ့ပဲ။ သူများတွေ သိရင် ငါ့ကို အထင်သေးကြတော့မယ်။ ငါ ဘယ်လို မျက်နှာပြရမလဲ" ဆိုတဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာတယ်။ ဒါဟာ "ဒေါသ" (Self-hatred) နဲ့ "မာန" (Pride) ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းဆင်မှု (Storytelling) ပါ။ ဒီဇာတ်လမ်းက လူကို ပူလောင်စေတယ်။
၂။ အမှန်တရား (Fact): တကယ်တမ်း ဖြစ်ပျက်သွားတာက ဘာလဲ။ "အကြောင်းအကျိုး မညီညွတ်လို့ အမှားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သွားခြင်း" (Mistake happened due to conditions) သက်သက်ပါပဲ။ "ငါ" မှားတာ မဟုတ်ဘူး။ "မောဟ" (Ignorance) ကြောင့် မှားတာ။
ဝိပဿနာ ယောဂီက ဒီနှစ်ခုကို ခွဲခြားရမယ်။
အမှားလုပ်မိလို့ နောင်တရနေတဲ့ စိတ် (Kukkucca) ပေါ်လာရင် -
၁။ ဇာတ်လမ်းကို ဖြတ်ပါ: "ငါ ညံ့တယ်" ဆိုတဲ့ အသံကို နားမထောင်ပါနဲ့။
၂။ သဘောကို ရှုပါ: ရင်ဘတ်ထဲမှာ လေးလံနေတဲ့၊ ပူနေတဲ့၊ မွန်းကျပ်နေတဲ့ သဘောကို စိုက်ကြည့်ပြီး "နောင်တရတယ်... ဝမ်းနည်းတယ်... ပူတယ်... ပူတယ်" လို့ ရှုမှတ်ပါ။
၃။ အမှန်ကို လက်ခံပါ: "မှားတယ် ဆိုတာ အတိတ်က ဖြစ်ရပ် (Past Event)။ အခု သိနေတာက ပစ္စုပ္ပန် ဉာဏ် (Present Wisdom)။ အမှားကို သိလိုက်တာဟာ ဉာဏ်ပညာ ပေါ်လာတာပဲ" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုး ဖြုတ်ပုံကို ဒီ "အမှား" (Error/Mistake) အပေါ်မှာ တင်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်ကြမယ်။
ပထမဆုံး သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
"ငါ မှားတယ်" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "သတိလွတ်သွားလို့ (Conditions) အမှား ဖြစ်သွားတာပါလား"။ "မောဟ အုပ်စိုးသွားလို့ ကာယကံ၊ ဝစီကံတွေ လမ်းချော်သွားတာပါလား" လို့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ အမှားလုပ်တဲ့ "ရုပ်နာမ်" နဲ့၊ အခု ပြန်ပြင်နေတဲ့ "ရုပ်နာမ်" ဟာ မတူတော့ပါဘူး။ အသစ် ဖြစ်နေပါပြီ။ ဒီလို မြင်ရင် အမှားကို "ငါ" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။
ဒုတိယ သဿတဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
ဒီ အမှားကြီးက ထာဝရ တည်မြဲနေမှာလား။ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှားဆိုတာ ပြုပြင်လိုက်ရင် ပျောက်သွားမယ့် အရာပါ။ "အမှားလည်း မမြဲ၊ နောင်တလည်း မမြဲ" လို့ ရှုမှတ်ပါ။ အတိတ်က အမှားကို အခုချိန်ထိ ဆွဲကိုင်ပြီး ပူလောင်နေတာဟာ မမြဲတဲ့ အရာကို မြဲတယ်လို့ ထင်နေတဲ့ (သဿတ) အယူကြောင့်ပါပဲ။ ပြုပြင် (Delete/Edit) လိုက်ရင် ပြီးသွားပါပြီ။
တတိယ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဖြုတ်ပုံ။
အမှားလုပ်ပြီး ဘာမှ မဖြစ်သလို နေလိုက်ရင် ပြီးရောလား။ မပြီးပါဘူး။ အဲဒီ အမှားရဲ့ အကျိုးဆက် (Kamma Vipaka) က ကျန်ရစ်နေမှာပါ။ ဒါကြောင့် "ငါ ပြန်ပြင်မှ ရမယ်" (Correction is needed) ဆိုတဲ့ တာဝန်ယူစိတ် ရှိရပါမယ်။ "သေရင် ပြတ်တာပဲ၊ ဝန်ခံစရာ မလိုဘူး" ဆိုတဲ့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကို ပယ်ခွာပြီး၊ အခု ပြုပြင်လိုက်တဲ့ ကုသိုလ်စေတနာက နောင်သံသရာအထိ ကောင်းကျိုးပေးမယ် ဆိုတာကို ယုံကြည်ရပါမယ်။
ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case-2488) နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ သွာဂတ ဓာတ်တော်တိုက် ပြတိုက်ကြီးမှာ "သမိုင်းပြခန်း" တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီ ပြခန်းမှာ "အနော်ရထာမင်းကြီး၏ ဓားတော်" ဆိုပြီး ပြသထားတာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပါပြီ။ ဧည့်သည်တွေကလည်း အဲဒီ ဓားကို ကြည့်ပြီး ကြည်ညိုကြ၊ အထင်ကြီးကြပေါ့။ ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့ကျတော့ ခေတ်မီတဲ့ ကာဗွန် ဒိတ်တင်း (Carbon Dating) နည်းပညာနဲ့ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ ဓားဟာ ပုဂံခေတ်က မဟုတ်ဘဲ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ လုပ်ထားတဲ့ ပုံတူ (Replica) တစ်ခု ဖြစ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရပါတယ်။
ပြဿနာက အဲဒီမှာ စတာပါ။ ပြတိုက်မှူးကြီး "ဦးလှ" (အမည်လွှဲ) က သမိုင်းပညာရှင် တစ်ယောက်ပါ။ သူက ဒီအချက်ကို လူသိရှင်ကြား ကြေညာဖို့ ဝန်လေးနေတယ်။ "ငါတို့ ပြတိုက်က အတုကို အစစ်လုပ်ပြီး ပြနေတယ် ဆိုရင် သိက္ခာကျမယ်၊ လူတွေ အယုံအကြည် ကင်းမဲ့ကုန်မယ်" ဆိုတဲ့ မာန (Pride) နဲ့ ကြောက်ရွံ့မှု (Fear) ကြောင့် ဖုံးဖိထားချင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်တာဝန်ခံ "ကိုမင်း" ကတော့ မတူဘူး။ ကိုမင်းက ပြတိုက်ရဲ့ "သုတေသနဆိုင်ရာ ရိုးသားမှုနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မူဝါဒ" (Policy 15, Article 15.1 - Correction Policy) ကို ကိုင်စွဲထားသူ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုမင်းက ဦးလှကို ရုံးခန်းထဲ ခေါ်ပြီး လေးလေးစားစား ပြောပါတယ်။ "ဆရာကြီး... ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ဆိုတာ 'အမှားမရှိခြင်း' ပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ 'အမှန်တရားကို လေးစားလိုက်နာခြင်း' ပေါ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာပါ။ ဆရာကြီး အခု ဒီကိစ္စကို ဖုံးထားရင်၊ နောင်တစ်ချိန် လူတွေ သိတဲ့အခါ ပိုပြီး အရှက်ရပါလိမ့်မယ်။ အခု ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင်က 'ဒါ အမှားပါ' လို့ ဝန်ခံပြီး ပြုပြင်လိုက်ရင်၊ လူတွေက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရိုးသားမှု (Integrity) ကို ပိုပြီး လေးစားလာပါလိမ့်မယ်။ သမိုင်းအမှား ပြင်ဆင်ခြင်းဟာ ရှက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဂုဏ်ယူစရာပါ" လို့ ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ပြီး (Method #26 - Fact vs. Fiction) ရှင်းပြလိုက်ပါတယ်။
ဦးလှဟာ ကိုမင်းရဲ့ စကားကို ကြားတော့ သတိဝင်သွားတယ်။ သူက "သမိုင်းပညာရှင်" ဆိုတဲ့ မာန ခေါင်းပါးကြီးကို ချွတ်လိုက်ပြီး၊ "အမှန်တရား ရှာဖွေသူ" ဆိုတဲ့ စိတ်ကို မွေးမြူလိုက်တယ်။ "ဟုတ်တယ် ကိုမင်း... မင်းပြောတာ မှန်တယ်။ အမှန်တရားက ငါ့သိက္ခာထက် ပိုကြီးမြတ်တယ်" ဆိုပြီး လက်ခံလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ပြတိုက်က တရားဝင် ကြေညာချက် ထုတ်ပြီး၊ "အနော်ရထာမင်းကြီး၏ ဓားတော်" ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်ကို ဖြုတ်ကာ "ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း လက်ရာ ဓား (ပုံတူ)" ဆိုပြီး အမှန်အတိုင်း ပြင်ဆင် ပြသလိုက်ပါတယ်။
ရလဒ်က ဘာဖြစ်သွားသလဲ ဆိုတော့၊ ဧည့်သည်တွေက ပြတိုက်ကို အပြစ်မတင်တဲ့အပြင် "ဒီပြတိုက်က တကယ် ရိုးသားတာပဲ၊ အမှန်အတိုင်း ပြောတာပဲ" ဆိုပြီး ယုံကြည်မှု (Trust) ပိုတိုးလာကြပါတယ်။ ဦးလှ လည်း သူ့စိတ်ထဲမှာ "လိမ်ထားရတယ်" ဆိုတဲ့ သောက ငြိမ်းသွားပြီး၊ လိပ်ပြာလုံတဲ့ စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိသွားပါတယ်။ ဒါဟာ "ပဋိသင်္ခရဏ" (အမှားပြင်ဆင်ခြင်း) ရဲ့ မျက်မှောက် အကျိုးကျေးဇူးပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ သမိုင်းအမှားများ ပြင်ဆင်ခြင်း တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြရအောင်။ လောကမှာ အမှားလုပ်မိလို့ နောင်တရရတာ၊ အမှားကို ဖုံးဖိထားရလို့ စိတ်ဆင်းရဲရတာ၊ အမှန်တရား ပေါ်မှာ ကြောက်ရွံ့နေရတာ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ အရာကတော့ "ငါ မမှားဘူး" ဆိုတဲ့ မာန၊ "ငါ့ကို အထင်ကြီးစေချင်တယ်" ဆိုတဲ့ တဏှာ၊ အမှန်တရားကို မသိချင်ယောင် ဆောင်နေတဲ့ မောဟ (သမုဒယသစ္စာ) ပါပဲ။ အဲဒီ မာန၊ အဝိဇ္ဇာတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ အမှားကို အမှားမှန်းသိ၊ အမှန်ကို အမှန်မှန်းသိပြီး ငြိမ်းချမ်းသွားတဲ့ စိတ်အခြေအနေဟာ "နိရောဓသစ္စာ" မည်ပါတယ်။ အဲဒီ အမှန်တရားကို မြင်ဖို့အတွက် သတိပဋ္ဌာန် တရား ပွားများခြင်း၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ရိုးသားစွာ စစ်ဆေးခြင်း ဆိုတဲ့ ကျင့်စဉ်တွေဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" မည်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ကျရောက်တဲ့ ဆရာဝန်များနေ့မှာ ဆရာဝန်တွေက လူနာရဲ့ ရောဂါကို ရှာဖွေ ကုသသလို၊ သူတော်ကောင်းများ အားလုံးကလည်း မိမိတို့ရဲ့ "ဘဝသမိုင်း" မှာ ရှိနေတဲ့ အမှားရောဂါတွေကို "သတိ၊ ပညာ" ဆိုတဲ့ ဓမ္မခွဲစိတ်ကိရိယာတွေနဲ့ ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ပြီး၊ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြုပြင်ကုစားနိုင်ကြပါစေ။ "အမှားကို ဝန်ခံခြင်းသည် အရှုံးမဟုတ်၊ အမှန်တရားဘက်သို့ ကူးပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်" ဆိုတာကို နှလုံးသွင်းပြီး၊ နေ့စဉ် နေ့တိုင်း စိတ်နှလုံး ဖြူစင်သန့်ရှင်းအောင် နေထိုင်နိုင်ကြပါစေ။ ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ စိတ်ချမ်းသာကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေ၊ အမှားဟူသမျှ ကင်းစင်ပြီး အမှန်တရား ပေါ်ထွန်းကာ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး ရောက်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၈ မတ် ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
