Day 98 Apr 8 Year 2023 လှိုင်းသဘောတရားနှင့် အနိစ္စ (Wave-Particle Duality & The Nature of Impermanence)

 

Day 98 Apr 8 Year 2023 လှိုင်းသဘောတရားနှင့် အနိစ္စ (Wave-Particle Duality & The Nature of Impermanence)

သုတ္တန်ပိဋက၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ် (အနိစ္စလက္ခဏသုတ် - ရုပ်နာမ်တို့၏ မမြဲသောသဘော)

Quantum Physics: Wave-Particle Duality (လှိုင်းနှင့် အမှုန် ဒွန်တွဲနေမှု)

---

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၈) ရက်၊ စနေနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "လှိုင်းသဘောတရား" ဆိုတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း လှိုင်းတံပိုးတွေကို သိမြင်ခြင်းနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - ကိလေသာ အစိုင်အခဲများကို ဖြိုခွဲတော်မူပြီး၊ သံသရာလှိုင်းတံပိုးတို့၏ ရိုက်ခတ်မှုဒဏ်မှ ကင်းဝေးတော်မူသော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - ရုပ်နာမ်တို့၏ အမှုန်သဘော (Particle) နှင့် လှိုင်းသဘော (Wave) ဟူသော ဖြစ်ပျက် အနိစ္စသဘောတရားကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "ပင်လယ်လှိုင်းများသည် ကမ်းခြေကို ရိုက်ခတ်ပြီး ပျောက်ကွယ်သွားသကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ ဒုက္ခလှိုင်းတံပိုးများသည်လည်း ဓမ္မကမ်းခြေသို့ ရောက်၍ ချုပ်ငြိမ်းသွားနိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး ပေါ့ပါးသွားအောင်၊ လှုပ်ရှားမှုလေးတွေကို သတိပြုမိအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ဝါယောကသိုဏ်း" (Wind Kasina) ကို အခြေခံပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲက တုန်ခါမှု (Vibration) လေးတွေကို ရှုမှတ်ကြမယ်။ ဝင်လေထွက်လေ ဆိုတာလည်း လှိုင်းတစ်ခုပါပဲ။ ဝင်လာတယ် (လှိုင်းကြွတယ်)၊ ထွက်သွားတယ် (လှိုင်းကျတယ်)။ "ဖြစ်တယ်... ပျက်တယ်... တုန်ခါနေတယ်" လို့ မှတ်ယူရင်းနဲ့ ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်ရတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို လှိုင်းအဖြစ် သဘောထားပြီး လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "လှိုင်းသဘောတရားနှင့် အနိစ္စ" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရှေးတုန်းက ရူပဗေဒပညာရှင်တွေက အရာဝတ္ထုတွေကို "Particles" (အစိုင်အခဲ အမှုန်များ) လို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ (Quantum Physics) ပေါ်ပေါက်လာတဲ့အခါ "Wave-Particle Duality" (လှိုင်းနှင့် အမှုန် ဒွန်တွဲနေမှု) ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့ကြတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြရရင်... အလင်းရောင်၊ အီလက်ထရွန် (Electron) စတာတွေကို စမ်းသပ်ကြည့်တဲ့အခါ သူတို့ဟာ တခါတလေကျတော့ အစိုင်အခဲ အမှုန် (Particle) လို ပြုမူတယ်။ တခါတလေကျတော့ ရေလှိုင်း (Wave) လို ပြုမူတယ်။ Double-slit Experiment ဆိုတာ အလွန် ထင်ရှားပါတယ်။ အီလက်ထရွန်တွေကို အပေါက်နှစ်ပေါက်ကနေ ပစ်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ၊ တစ်ဖက်က မျက်နှာပြင်မှာ အမှုန်တွေ စုပုံနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ လှိုင်းတွေလို "Interference Pattern" (လှိုင်းထပ် ပုံစံ) ဖြစ်နေတာ တွေ့ရတယ်။

ဆိုလိုတာက... ဒီလောကကြီးမှာ "ခိုင်မာတဲ့ အစိုင်အခဲ" ဆိုတာ တကယ်မရှိပါဘူး။ အရာရာဟာ "Probability Waves" (ဖြစ်တန်စွမ်း လှိုင်းများ) အနေနဲ့ တုန်ခါနေတာ (Vibrating) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့က ကြည့်လိုက်တဲ့ အချိန် (Observation) ကျမှသာ အမှုန်အဖြစ် "Collapse" လုပ်ပြီး ပုံဖော်လိုက်တာပါ။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က အနိစ္စလက္ခဏသုတ် မှာ "ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ်" ဆိုတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးဟာ အမြဲတမ်း ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် (Udayabbaya) ဖြစ်နေတဲ့ သဘောတရားတွေလို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာမှာ အီလက်ထရွန်က လှိုင်းလို တုန်ခါနေသလို၊ ဓမ္မနယ်မှာလည်း ရုပ်နာမ်တွေဟာ တစ်စက္ကန့်မှာ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ "လှိုင်း" (Flux) တွေပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ ပုထုဇဉ်တွေက "သန္တတိ" (Continuity) ဆိုတဲ့ အစပ်ကို မမြင်ဘဲ၊ လှိုင်းတွေ ဆက်နေတာကို "အစိုင်အခဲ" (Particle/Ghana) လို့ ထင်ပြီး "ငါ" လို့ စွဲလမ်းကြတယ်။ ရုပ်ရှင်ကား တစ်ကားမှာ ဓာတ်ပုံပေါင်းများစွာ မြန်မြန်ပြေးနေတာကို "လူလှုပ်ရှားတယ်" လို့ ထင်သလိုပါပဲ။ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ကြည့်မှသာ အစိုင်အခဲ ပျောက်ပြီး "ဖြစ်ပျက်လှိုင်း" သက်သက်ကို မြင်ရမှာပါ။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ အစိုင်အခဲ အထင်ကို ဖျောက်ပြီး "လှိုင်းသဘော" ကို ဘယ်လို ရှုမလဲ။

ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ နာကျင်မှု တစ်ခုခု ဖြစ်လာတယ်၊ သို့မဟုတ် အသံတစ်ခု ကြားလိုက်တယ် ဆိုပါစို့။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ ရုပ် (Sound Wave / Body) ရှိတယ်။

၂။ ဝေဒနာ (ခံစားမှု လှိုင်း) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။

၃။ ဝိညာဉ် (သိမှု လှိုင်း) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက လှိုင်းကို မမြင်ဘဲ အမှုန် (Particle) လို့ ထင်ပြီး "ငါ နာတယ်၊ ငါ ကြားတယ်" လို့ "ငါ" ကောင် ဖမ်းလိုက်တယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်လာရင်... "ငါ ဖြစ်တယ်" လို့ အစိုင်အခဲ မလုပ်ပါနဲ့။

"တုန်ခါနေတယ်... သိတယ်... ပြောင်းလဲနေတယ်... သိတယ်... လှိုင်းထနေတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။

အီလက်ထရွန်ကို လှိုင်း (Wave Function) အနေနဲ့ မြင်သလို၊ နာကျင်မှုကိုလည်း "နာတယ်" ဆိုတဲ့ အခဲကြီး မဟုတ်ဘဲ၊ "ရွစိ ရွစိ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘော" လို့ ဖြိုခွဲကြည့်ပါ။

"ငါ" မရှိပါဘူး။ ကြိမ်နှုန်း (Frequency) အမျိုးမျိုးနဲ့ တုန်ခါနေတဲ့ ဓမ္မသဘောတွေပဲ ရှိပါတယ်။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က ရေလှိုင်းကို ခဲပြသလို၊ အဝိဇ္ဇာက အနိစ္စကို နိစ္စ (အစိုင်အခဲ) လို့ လှည့်စားထားတာပါ။

အဲဒီ လှိုင်းတွေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ ကမ်းခြေရိုက်ပြီး ပျောက်သွားသလို ပျက်စီးသွားတယ်။ (အနိစ္စ)

မရပ်မနား တုန်ခါနေရလို့ "ဒုက္ခ"။

"ငြိမ်နေပါ" လို့ တားမရဘဲ လှိုင်းသဘောအတိုင်း ဖြစ်နေလို့ "အနတ္တ"။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ" ဆိုတဲ့ Particle View ပျောက်သွားပြီး၊ "အနိစ္စ လှိုင်းအလျဉ်" (Stream of Impermanence) ကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2398 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဒုတိယထပ်မှာ အလွန်နုနယ်တဲ့ ဖန်ထည်ပစ္စည်းတွေ (Glass Artifacts) ပြသထားပါတယ်။ Policy 1 (General Preservation Policy) နဲ့ Article 1.3 (Vibration Control) အရ "ပြခန်းများအနီးတွင် ပြင်းထန်သော တုန်ခါမှုများ မရှိစေရ" လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတယ်။

တစ်နေ့တော့... ပြတိုက်ဘေးက လမ်းမှာ လမ်းခင်းစက်တွေ အလုပ်လုပ်နေတယ်။ အဲဒီစက်တွေက မြေကြီးကို တုန်ခါပြီး (Vibrate) လုပ်တာ။ ပြတိုက်ထဲမှာရှိတဲ့ ဝန်ထမ်း "မောင်လှိုင်း" (အမည်လွှဲ) က တုန်ခါမှုကို သတိထားမိတယ်။ ကြမ်းပြင်တွေ တုန်နေတာကို ခံစားရတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက "အို... အဆောက်အဦကြီးက ခိုင်ပါတယ်၊ ဘာမှ မဖြစ်ပါဘူး" ဆိုပြီး အစိုင်အခဲ အမြင် (Solid View) နဲ့ နေလိုက်တယ်။

ရူပဗေဒမှာ "Resonance" (ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်မှု) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အပြင်က လာတဲ့ လှိုင်းကြိမ်နှုန်းနဲ့၊ အတွင်းက ပစ္စည်းရဲ့ သဘာဝကြိမ်နှုန်း တူသွားရင် တုန်ခါမှုက အဆပေါင်းများစွာ မြင့်တက်လာတတ်တယ်။ နေ့လယ်လောက်ကျတော့ ပြခန်းထဲက ရှေးဟောင်း ဖန်ပန်းအိုးကြီး တစ်လုံးက ဘယ်သူမှ မထိဘဲ "ခွမ်း" ဆိုပြီး ကွဲထွက်သွားတယ်။ Vibration Wave တွေက ဖန်သားထဲကို ဝင်ပြီး Resonance ဖြစ်ကာ ဖြိုခွဲလိုက်တာ။

ဦးဇင်းတို့ Template T160 (Vibration & Shock Incident Log) နဲ့ စစ်ဆေးတော့မှ လမ်းပြင်တဲ့ တုန်ခါမှုကြောင့် ဆိုတာ သိရတယ်။ မောင်လှိုင်းကို ဆုံးမရတယ်။ "မောင်လှိုင်း... မင်းက အရာဝတ္ထုတွေကို ငြိမ်နေတယ် (Static) လို့ ထင်တာကိုး။ လောကကြီးက လှိုင်းတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာ။ မမြင်ရတဲ့ လှိုင်း (Wave) တွေက အစိုင်အခဲ (Particle) တွေကို ဖြိုခွဲနိုင်တယ်။ မင်း သတိလှိုင်း (Mindfulness Wave) လွှတ်ပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်ခဲ့သင့်တယ်" လို့။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ မောင်လှိုင်းက တုန်ခါမှုကို လျစ်လျူရှုလို့ ပန်းအိုးကွဲသလို၊ တို့တစ်တွေလည်း ခန္ဓာထဲက "မမြဲခြင်း တုန်ခါမှု" (Anicca Vibration) တွေကို လျစ်လျူရှုပြီး "ငါ ခိုင်မာတယ်၊ ငါ ငယ်သေးတယ်" လို့ နေတတ်ကြတယ်။ ဇရာလှိုင်း၊ ဗျာဓိလှိုင်းတွေက တဖြည်းဖြည်း ရိုက်ခတ်လာတဲ့အခါ၊ နောက်ဆုံး "မရဏ" လှိုင်းလုံးကြီး လာရင် ဘဝအိုးကြီး ကွဲထွက်သွားမှာပါပဲ။ ကြိုတင်ပြီး "အနိစ္စ" ကို မြင်အောင်ကြည့်ထားမှ၊ လှိုင်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည် ရှိမှာပါ။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T160 နဲ့ တုန်ခါမှုကို တိုင်းသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ တုန်ခါမှုကို တိုင်းပါ။ "ငါ့စိတ် ငြိမ်ရဲ့လား... လောကဓံ လှိုင်းတွေ ရိုက်နေလား... ငါ ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲ" လို့ Audit လုပ်ပါ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

• အမြဲတမ်း တုန်ခါပြောင်းလဲပြီး၊ ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်နေတဲ့ လှိုင်းသဘော ခန္ဓာကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• အဲဒီ လှိုင်းတွေကို အစိုင်အခဲထင်ပြီး၊ မြဲချင် ခိုင်ချင်တဲ့ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"။

• လှိုင်းတံပိုး အားလုံး ငြိမ်သက်သွားပြီး၊ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း ကင်းတဲ့ နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"။

• အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် အစိုင်အခဲ (ဃန) ကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲပြီး လှိုင်းသဘော (အနိစ္စ) ကို ရှုမြင်တဲ့ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'လှိုင်းသဘောတရားနှင့် အနိစ္စ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ရုပ်နာမ်တို့၏ အစိုင်အခဲ အထင်မှားမှုကို ကွမ်တမ်ရူပဗေဒနှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ဖြင့် ဖြိုခွဲကာ၊ ဖြစ်ပျက်နေသော လှိုင်းသဘောကိုသာ မြင်အောင်ကြည့်လျက်၊ ငြိမ်းချမ်းသော နိဗ္ဗာန်ကမ်းခြေသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။