Total Pageviews

Monday, February 2, 2026

Day 69 Mar 10 Year 2023 Topic: ကာဗွန်သက်တမ်းနှင့် သံသရာစက်ဝန်း (Carbon Dating & The Endless Samsara)

 

Day 69 Mar 10 Year 2023 Topic: ကာဗွန်သက်တမ်းနှင့် သံသရာစက်ဝန်း (Carbon Dating & The Endless Samsara)

သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်၊ အနမတဂ္ဂသံယုတ်


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ယနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၅) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၀) ရက်၊ သောကြာနေ့၊ မင်္ဂလာရှိသော ညချမ်းအချိန်ကာလလေးမှာ သွာဂတ သွားဓာတ်တော် စောင့်ရှောက်ရေး ပြတိုက်မှ စီစဉ်ကျင်းပအပ်သော နေ့စဉ် ဓမ္မသဘင်ပွဲကို စတင် ကျင်းပပါတော့မယ်။ ရှေးဦးစွာ တရားပွဲ မစတင်မီမှာ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးရဲ့ အနန္တဂုဏ်ကျေးဇူးတွေကို အာရုံပြုပြီး ရှိခိုးပူဇော်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "သက်တမ်း" နဲ့ "သံသရာ" အကြောင်း ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ပူဇော်ချင်ပါတယ်။

"အရဟတော" - မရေမတွက်နိုင်သော သံသရာသက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံး၌ ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းစင်တော်မူပြီး၊ အိုခြင်း နာခြင်း သေခြင်းတည်းဟူသော ကာဗွန်သံသရာ စက်ဝန်းကြီးကို အပြီးတိုင် ရပ်တန့်တော်မူနိုင်သော၊ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" - သတ္တဝါတို့၏ ဖြစ်စဉ်အစနှင့် အဆုံးကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ အနမတဂ္ဂ သံသရာ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များကို သိမြင်တော်မူပါပေထသော၊ "တဿ ဘဂဝတော" - ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်အား "နမော" - ရိုသေမြတ်နိုး လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ရပါ၏ ဘုရား။

ဆက်လက်ပြီးတော့လည်း "အနန္တော အနန္တငါးပါး" ကို အာရုံပြုကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃာဂုဏ်တော်၊ မိဘဂုဏ်တော်၊ ဆရာသမားဂုဏ်တော် ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးသော ကျေးဇူးရှင်ကြီးတွေကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ "နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ သက်တမ်းကို သိနိုင်သကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ ရှည်လျားလှသော သံသရာခရီးကို ဆင်ခြင်၍ ဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ" လို့ ဦးဇင်းက ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ် သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... တရားမဟောခင်၊ တရားမနာခင်မှာ စိတ်ကလေးကို အရင်ဆုံး တည်ငြိမ်သွားအောင် ပြင်ဆင်ကြရအောင်။ ဒီနေ့တော့ "ပထဝီကသိုဏ်း" (Earth Kasina) နဲ့ "မရဏနုဿတိ" ကို တွဲပြီး စီးဖြန်းကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို သေချာ ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ တကယ်တော့ မြေကြီး အစိတ်အပိုင်းတွေ၊ ကာဗွန် (Carbon) အစိတ်အပိုင်းတွေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ဟာ တစ်နေ့ကျရင် မြေကြီးထဲကို ပြန်ရောက်ပြီး၊ ကာဗွန်မှုန့်တွေ၊ အရိုးဆွေးတွေ အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့မှာပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။ အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်ရင်းနဲ့ "မမြဲပါလား... ပျက်စီးသွားမှာပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းရင်း လောကီအာရုံတွေကို ခဏလောက် ဘေးချထားလိုက်ကြပါစို့။

စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားပြီဆိုရင်တော့ ဒီနေ့ ဦးဇင်း ဟောကြားမယ့် "ကာဗွန်သက်တမ်းနှင့် သံသရာစက်ဝန်း" ဆိုတဲ့ တရားတော်ကို စတင်ကြရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ၊ အရိုးအိုးတွေ၊ သစ်သားရုပ်တုတွေ ရောက်လာရင် "ဒါ ဘယ်ခေတ်ကလဲ၊ နှစ်ပေါင်း ဘယ်လောက် ကြာပြီလဲ" ဆိုတာကို သိဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ အဲဒါကို သိဖို့အတွက် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာမှာ "Radiocarbon Dating" သို့မဟုတ် "ကာဗွန်-၁၄ သက်တမ်းတွက်နည်း" ကို အသုံးပြုပါတယ်။

ဒီနည်းပညာက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာကို သေသေချာချာ ရှင်းပြမယ်၊ နားထောင်ကြပါ။ လောကမှာရှိတဲ့ သက်ရှိမှန်သမျှ (လူ၊ တိရစ္ဆာန်၊ သစ်ပင်) အားလုံးဟာ "ကာဗွန်" (Carbon) နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ ကာဗွန်မှာ အမျိုးအစား (Isotopes) တွေ ရှိတယ်။ အများစုကတော့ Carbon-12 ပါ။ ဒါပေမဲ့ ကောင်းကင်ကနေ "Cosmic Rays" (စကြာဝဠာရောင်ခြည်) တွေ ဝင်လာတဲ့အခါ လေထုထဲက နိုက်ထရိုဂျင်ကို ရိုက်ခတ်ပြီး "Carbon-14" ဆိုတဲ့ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ကာဗွန်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတယ်။ အဲဒီ Carbon-14 ကို သစ်ပင်တွေက အစာချက်လုပ်ရင်း စုပ်ယူတယ်။ အဲဒီ သစ်ပင်ကို လူနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေက စားတယ်။ ဆိုတော့... သူတော်ကောင်းတို့ အခု အသက်ရှင်နေတဲ့ အချိန်မှာ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ Carbon-14 တွေ ပြည့်နေတာပဲ။

ဒါပေမဲ့ ထူးခြားတာက... သက်ရှိတစ်ခု "သေဆုံး" သွားတဲ့အချိန်မှာ ဖြစ်ပျက်တာပါ။ သေသွားပြီ ဆိုတာနဲ့ အစာမစားတော့ဘူး၊ အသက်မရှူတော့ဘူး ဆိုတော့ အပြင်က Carbon-14 အသစ်တွေ ထပ်မဝင်တော့ဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိပြီးသား Carbon-14 တွေက စပြီး ယိုယွင်းပျက်စီး (Decay) လာပါတယ်။ သိပ္ပံပညာမှာ "Half-life" (သက်တမ်းဝက်) လို့ ခေါ်တဲ့ သဘောတရား ရှိတယ်။ Carbon-14 ရဲ့ Half-life က ၅၇၃၀ (ငါးထောင် ခုနစ်ရာ သုံးဆယ်) နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက နှစ်ပေါင်း ၅၇၃၀ ကြာတိုင်း ကာဗွန်ပမာဏက တစ်ဝက်ကျိုး၊ တစ်ဝက်ကျိုးပြီး လျော့သွားတာပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အရိုးဆွေးတစ်ခုကို ယူပြီး "ဒီအရိုးထဲမှာ ကာဗွန်-၁၄ ဘယ်လောက် ကျန်သေးလဲ" ဆိုတာကို တိုင်းတာကြည့်လိုက်ရင် "ဪ... ဒီအရိုးပိုင်ရှင် သေဆုံးခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း ဘယ်လောက် ရှိပြီ" ဆိုတာကို တိတိကျကျ တွက်ချက်လို့ ရပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားက ဖန်တီးထားတဲ့ "နာရီ" (Cosmic Clock) တစ်လုံးပါပဲ။

ကိုင်း... ဒီသိပ္ပံ သဘောတရားကို ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဓမ္မဘက်ကို လှည့်ကြည့်ရအောင်။ သိပ္ပံပညာက အရိုးဆွေးတစ်ခုရဲ့ သက်တမ်းကို နှစ်သောင်း၊ နှစ်သိန်း တွက်ပြနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ကတော့ အဲဒီထက် အများကြီး ပိုပါတယ်။ သံယုတ္တနိကာယ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်၊ အနမတဂ္ဂသံယုတ် မှာ ဘုရားရှင်က "သံသရာ၏ အစွန်းကို မသိနိုင်" (Incalculable is the beginning of this Samsara) လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။

"ရဟန်းတို့... ဤသံသရာ၌ သင်တို့ တစ်ယောက်တည်း သောက်ခဲ့ဖူးသော မိခင်နို့ရည်ကို စုထားမယ်ဆိုရင် သမုဒ္ဒရာ လေးစင်းက ရေထက် များလိမ့်မယ်။ သင်တို့ တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဘဝတွေက အရိုးတွေကို စုပုံထားမယ်ဆိုရင် ဝေပုလ္လတောင်ကြီးလောက် မြင့်လိမ့်မယ်" တဲ့။

သိပ္ပံပညာမှာ Carbon Dating က နှစ်ပေါင်း ၅သောင်းလောက်အထိပဲ တိကျတယ်။ ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ သံသရာသက်တမ်းကတော့ ကာဗွန်တွေ ဆွေးမြေ့သွားတာတောင် မကုန်နိုင်ပါဘူး။ Carbon-14 က တစ်ဝက်စီ လျော့သွားပေမယ့်၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "တဏှာ" (Craving) ကတော့ လျော့မသွားဘဲ သံသရာကို ဆက်ပြီး လည်ပတ်စေခဲ့တာပါ။ ခန္ဓာကိုယ်က ကာဗွန်စက်ဝန်း (Carbon Cycle) ထဲမှာ လည်နေသလို၊ စိတ်ကလည်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်ဝန်းထဲမှာ လည်နေတာ အတူတူပါပဲ။

အခု... အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒိဋ္ဌိဖြုတ် ရှုကွက်" (Vipassana Instruction for Removing Self-View) ကို သွားကြရအောင်။ ဒီ ကာဗွန်သက်တမ်း၊ ဒီ အရိုးစုတွေကို ကြည့်ပြီး "ငါ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။

ဦးဇင်းတို့ မှန်ထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်ပုံဟောင်းလေးတွေကို ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။ "ဒါ ငါပဲ... ငါ အသက်ကြီးသွားပြီ" လို့ ထင်နေသလား။

အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

၁။ စက္ခု (မျက်စိအကြည်) ရှိတယ်။

၂။ ရူပ (မှန်ထဲက ရုပ်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် အရိုးစုပုံ) ရှိတယ်။

၃။ စက္ခုဝိညာဉ် (မြင်သိစိတ်) ပေါ်လာတယ်။

ဒီသုံးခု ဆုံလိုက်တာကို "ဖဿ" လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ ဖဿ ဖြစ်တဲ့ ခဏမှာ ပုထုဇဉ်တွေက ဘာဖြစ်သွားသလဲ။ "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အိုသွားပြီ၊ ငါ သေရတော့မယ်" ဆိုပြီး "ငါ" က ဝင်လာတယ်။ အဲဒီ "ငါ" ဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက် သောက၊ ပရိဒေဝ တွေ ဖြစ်ကုန်တယ်။

ဒိဋ္ဌိဖြုတ်နည်း (Instruction):

ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ကြည့်တဲ့အခါ... "ငါ" လို့ မကြည့်ပါနဲ့။

"ကာဗွန်အစုအဝေး... ဓာတ်အစုအဝေး... ရုပ်တရား" လို့ပဲ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။

ရှုမှတ်တဲ့အခါ "ပျက်စီးနေတယ်... သိတယ်... ဆွေးမြေ့နေတယ်... သိတယ်" လို့ မှတ်ပါ။

သိပ္ပံပညာရှင်က အရိုးကိုကြည့်ပြီး Carbon-14 တွေ ပျောက်ဆုံးသွားတာကို မြင်သလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို ကြည့်ပြီး "ရုပ်ကလာပ်စည်းလေးတွေ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာ (Decay)" ကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။

မျက်လှည့်ပြသူ (Magician) က အရိုးစုကို လူလုပ်ပြသလို၊ တဏှာက ဒီ ကာဗွန်အစုအဝေးကို "ငါ့ကိုယ်" လို့ လှည့်စားထားတာပါ။

တကယ်တော့ Carbon Cycle ထဲမှာ လည်ပတ်နေတဲ့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပါပဲ။

အဲဒီ ရုပ်တရားတွေဟာ မြဲသလား။ မမြဲပါဘူး။ တဖြည်းဖြည်း ဆွေးမြေ့နေတယ်။ (အနိစ္စ)

ဆွေးမြေ့နေတဲ့အရာကို ထိန်းသိမ်းနေရတာ ပင်ပန်းလို့ "ဒုက္ခ"

"မအိုပါနဲ့၊ မသေပါနဲ့" လို့ တားမရလို့ "အနတ္တ"

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အခါ "ငါ အသက်ကြီးပြီ" ဆိုတဲ့ သမုတိသစ္စာ အမြင် ပျောက်ပြီး၊ "ရုပ်တွေ ရင့်ရော်ပျက်စီးနေပါလား" ဆိုတဲ့ ပရမတ္ထသစ္စာ အမြင်ကို ရောက်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒီအကြောင်းကို ပြောရရင် ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး (Case Study) တစ်ပုဒ်ကို သတိရမိပါတယ်။ သေချာ နာယူကြည့်ကြပါဦး။ Case-2369 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ကိစ္စလေးပါ။

တစ်နေ့တော့... ပြတိုက်ကို ဒကာကြီးတစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ သူ့လက်ထဲမှာလည်း သစ်သားသေတ္တာလေး တစ်လုံး ပိုက်လို့။ သူက အတော်လေး ကြည်ညိုသဒ္ဓါပွားနေတဲ့ ပုံစံနဲ့ "အရှင်ဘုရား... တပည့်တော် အိမ်မှာ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် ကိုးကွယ်လာတဲ့ ရဟန္တာတစ်ပါးရဲ့ အရိုးဓာတ်တော်ပါဘုရား။ သက်တမ်းက နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော်လောက် ရှိနေပါပြီ။ ဒါကို ပြတိုက်မှာ ပူဇော်ပေးပါ" ဆိုပြီး လာလှူတယ်။ ဦးဇင်းတို့ကလည်း သဒ္ဓါတရားကို လေးစားတဲ့အနေနဲ့ လက်ခံလိုက်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ စည်းကမ်းအရ ပစ္စည်းတစ်ခုကို "ရှေးဟောင်းပစ္စည်း" (Artifact) အနေနဲ့ မှတ်ပုံတင်မယ်ဆိုရင် Verification (စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်း) လုပ်ရပါတယ်။

ဒါနဲ့ ဦးဇင်းတို့က Policy 21 (Collection Management & Conservation) ရဲ့ Article 21.2 (Organic Material Handling & Biological Testing) အရ ဒီအရိုးကို ဓာတ်ခွဲခန်း ပို့လိုက်တယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ တစ်ခါတလေ အရိုးတွေမှာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ မှိုတွေ (Biohazards) ပါလာတတ်လို့ပါ။ ပြီးတော့ သက်တမ်းကိုလည်း ခန့်မှန်းရတာကိုး။ ဦးဇင်းတို့က Carbon Dating သဘောတရားနဲ့ ဆင်တူတဲ့ Lab Test တစ်ခု လုပ်လိုက်တဲ့အခါ... အဖြေက ထွက်လာတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဖြေက ဘာထွက်လာသလဲဆိုတော့... ဒီအရိုးဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၅၀၀ က အရိုး မဟုတ်ပါဘူး။ လွန်ခဲ့တဲ့ ၅ နှစ်၊ ၁၀ နှစ်လောက်က သေသွားတဲ့ "နွားရိုး" (Cow Bone) ဖြစ်နေတယ်။ ဓာတုဆေးဝါးတွေနဲ့ အရောင်တင်၊ ဟောင်းနွမ်းအောင် လုပ်ထားတဲ့ (Artificially Aged) ပစ္စည်း ဖြစ်နေတယ်။ ဒကာကြီးကို ခေါ်ပြီး Template T198 (Artifact Verification Report) ကို ပြလိုက်တော့ ဒကာကြီး ခမျာ မျက်နှာပျက်သွားတယ်။ "ဟာ... တပည့်တော် အလိမ်ခံလိုက်ရတာလား ဘုရား" ဆိုပြီး စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရှာတယ်။

ဦးဇင်းက သူ့ကို ပြန်ပြီး နှစ်သိမ့်ရတယ်။ "ဒကာကြီး... စိတ်မကောင်း မဖြစ်ပါနဲ့။ ဒကာကြီးရဲ့ စေတနာက အစစ်ပါ။ ပစ္စည်းကသာ အတု ဖြစ်နေတာ။ ကာဗွန်သက်တမ်းအရ ကြည့်ရင်တော့ ဒါဟာ နွားရိုးပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဓမ္မသက်တမ်းအရ ကြည့်ရင်တော့ ဒကာကြီးရဲ့ သဒ္ဓါတရားက ကုသိုလ် ဖြစ်နေပါပြီ" လို့။ ဒီဖြစ်ရပ်မှာ ဦးဇင်းတို့ သင်ခန်းစာ ယူရမှာက... လူတွေဟာ "နှစ်ပေါင်း ဘယ်လောက်ကြာပြီ" ဆိုတဲ့ သမိုင်းတန်ဖိုး (Age Value) အပေါ်မှာ အရမ်း တွယ်တာကြတယ်။ တကယ်တော့ နှစ် ၅၀၀ ကြာတဲ့ အရိုးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ၅ နှစ်ကြာတဲ့ အရိုးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဓာတ်သဘောအရ ကြည့်ရင် "ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော" အစုအဝေးပါပဲ။ အားလုံးက ကာဗွန်တွေပါပဲ။ အဲဒီအပေါ်မှာ "ငါ့ဘိုးဘွား၊ ရဟန္တာ" ဆိုပြီး တံဆိပ်ကပ်၊ တန်ဖိုးဖြတ်ပြီး ဥပါဒါန် (Upadana) စွဲလမ်းနေကြတာပါ။

ကိုင်း... ဒီဇာတ်လမ်းလေးကို သင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ပါ။ ဒကာကြီးက နွားရိုးကို ရဟန္တာရိုး ထင်ပြီး တွယ်တာသလို၊ တို့တစ်တွေကလည်း ဒီ "ကာဗွန်အစုအဝေး ခန္ဓာကိုယ်ကြီး" ကို "ငါ၊ ငါ့ကိုယ်" လို့ ထင်ပြီး တွယ်တာနေကြတာပါ။ Carbon-14 တွေ ယိုယွင်းပျက်စီးနေတာကို မမြင်ဘဲ၊ ထာဝရ တည်မြဲမယ်လို့ ထင်နေကြတာပါ။

ဒါကြောင့် ဦးဇင်းတို့က Template T198 နဲ့ ပစ္စည်းအစစ်အမှန်ကို စစ်ဆေးသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း "ဝိပဿနာ" ဆိုတဲ့ နည်းပညာနဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကို စစ်ဆေးပါ။ "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်က အစစ်လား၊ အတုလား... ငါ့အသက်က တကယ်ရော ရှိရဲ့လား" လို့ Audit လုပ်ပါ။ စစ်ဆေးလိုက်ရင် "ကာဗွန်တွေ ဆွေးမြေ့နေတာပဲ ရှိတယ်၊ လူမရှိဘူး" ဆိုတဲ့ အဖြေမှန် ထွက်လာပါလိမ့်မယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

  • အနမတဂ္ဂ သံသရာတစ်လျှောက်လုံး ရခဲ့သမျှသော ခန္ဓာကိုယ်တွေ၊ အရိုးစုတွေ၊ ကာဗွန်အစုအဝေးတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ"

  • အဲဒီ ဘဝတွေကို လိုချင်မက်မောပြီး၊ သံသရာကို ဆက်လက် လည်ပတ်စေတဲ့ ကာဗွန်လောင်စာ တဏှာဟာ "သမုဒယသစ္စာ"

  • ကာဗွန်စက်ဝန်း၊ သံသရာစက်ဝန်း လုံးဝ ရပ်တန့်သွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ "နိရောဓသစ္စာ"

  • အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် "ရုပ်နာမ်တွေ ဆွေးမြေ့နေတယ်" လို့ အမှန်အတိုင်း ရှုမြင်တဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ကာဗွန်သက်တမ်းနှင့် သံသရာစက်ဝန်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် မရေမတွက်နိုင်သော သံသရာသက်တမ်းကို ဆင်ခြင်သံဝေဂယူလျက်၊ မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ကာဗွန်ဓာတ်သဘောမျှသာဟု ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ၊ အိုနာသေရေး ကင်းဝေးရာ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် ဓမ္မဗဟုသုတများ ပိုမိုဆွေးနွေးလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Group ဖြစ်သော https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/ တွင်လည်း ဝင်ရောက် လေ့လာနိုင်ကြပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။ အားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။


Day 68 March 9 Year 2023 ဓာတ်ငွေ့များ (Gases) အန္တရာယ် (Dangers of Gases)

 

Day 68 March 9 Year 2023 ဓာတ်ငွေ့များ (Gases) အန္တရာယ် (Dangers of Gases)


"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တောအနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

 "ယနေ့ မတ်လ (၉) ရက်နေ့တွင် မမြင်နိုင်သော ဓာတ်ငွေ့များ၏ ပြန့်နှံ့မှုကို သတိပြုလျက်၊ မိမိတို့၏ စိတ်အတွင်း၌ ကိန်းအောင်းနေသော အဆိပ်ငွေ့သဖွယ် ကိလေသာများကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ။"


ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ...

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၆ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၉) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ နွေရာသီရဲ့ အပူချိန် မြင့်တက်လာတာနဲ့အမျှ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အရာဝတ္ထုတွေ အငွေ့ပျံမှု ပိုများလာတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ ဦးဇင်းတို့ ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဓာတ်ငွေ့များ (Gases) အန္တရာယ်" ဖြစ်ပါတယ်။

လောကမှာ အန္တရာယ်အရှိဆုံး ရန်သူက "မမြင်ရတဲ့ ရန်သူ" ပါပဲ။ ဓားနဲ့ခုတ်ရင် မြင်ရတယ် ရှောင်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓာတ်ငွေ့ (Gas) ကျတော့ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရဘူး။ ရှူမိလိုက်မှ ဒုက္ခရောက်တယ်။ ထို့အတူပါပဲ... ကိလေသာဆိုတာလည်း စိတ်ထဲမှာ အငွေ့လို ပျံ့နေတာပါ။ မမြင်ရဘူး။ ဒါကြောင့် တရားမဟောခင်မှာ ဒီ "ဝါယောဓာတ်" (လေ) နဲ့ "အနံ့" သဘောတရားကို ဝိပဿနာရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ဖြိုခွဲကြည့်ကြရအောင်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (ဃာနဒွါရ နှင့် ကာယဒွါရ - အနံ့နှင့် လေကို ရှုမြင်ပုံ)။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့။

အိမ်ထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့အိုး (Gas Cylinder) ယိုစိမ့်နေတယ် ဆိုပါစို့။ သူတော်ကောင်းတို့ နှာခေါင်းထဲကို အနံ့တစ်မျိုး ဝင်လာတယ်။

နှာ (Nose)။

နှာခေါင်းအကြည် (ဃာနပသာဒ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒီ အကြည်ဓာတ်လေးကို လေထဲမှာ ပျံ့လာတဲ့ "ဓာတ်ငွေ့နံ့" (ဂန္ဓအာရုံ) လာတိုက်တယ်။

အဲဒီလို တိုက်လိုက်တဲ့အခါ ဘာပေါ်လာသလဲ။ "နံသိစိတ်" (ဃာနဝိညာဏ်) ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား။ ပေါ်လာတယ်နော်။

ဃာနဝိညာဏ် ပေါ်သောအခါ တစ်ဝိညာဏ်တည်း ပေါ်လို့ ဖြစ်ပါသလား။ မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဃာနဝိညာဏ်နှင့် သဟဇာတ ဖြစ်တဲ့ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ သုံးပါး ပေါင်းတော့ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါး ဖြစ်ပါသည်။

နှာခေါင်းအကြည်နှင့် အနံ့ကို ခန္ဓာဖွဲ့တော့ ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပါသည်။ နာမက္ခန္ဓာ လေးပါးနှင့် ရူပက္ခန္ဓာ ပေါင်းတော့ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပါသည်။

ဒီနေရာမှာ စိတ်ဖြစ်စဉ်ကို အသေးစိတ် ထပ်ကြည့်ရအောင်။

အနံ့ရလိုက်တာနဲ့ စိတ်က ဘယ်လို ဖြစ်သွားသလဲ။

"ဟာ... ဂက်စ်နံတယ်၊ ပေါက်ကွဲတော့မယ်၊ ကြောက်စရာကြီး" လို့ စိုးရိမ်ပူပန်မှု ဖြစ်သွားရင် ဒေါမနဿ ဝေဒနာ (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ)။

"ဒါ အန္တရာယ်ပဲ၊ ဒါ LPG Gas ပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တာက သညာ (သညာက္ခန္ဓာ)။

"ပြတင်းပေါက် သွားဖွင့်လိုက်ဦးမှ၊ ထွက်ပြေးလိုက်ဦးမှ" လို့ တွန်းအားပေးလိုက်တာက သင်္ခါရ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ)။

နံမှန်း သိနေတဲ့ အသိစိတ်က ဝိညာဏ် (ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)။

တကယ်တော့ ဓာတ်ငွေ့ (Gas) ဆိုတာ ဝါယောဓာတ် (Wind Element) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပါပဲ။ ဝါယောဓာတ်ဆိုတာ "ထောက်ကန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း" သဘောရှိပါတယ်။ ဓာတ်ငွေ့မော်လီကျူးလေးတွေက လျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားပြီး ပြန့်နှံ့နေတာပါ။

ဒါကို မြတ်စွာဘုရားက "မျက်လှည့်ပြပွဲ" (Illusion) နဲ့ တူတယ်လို့ ဟောပါတယ်။ မျက်လှည့်ဆရာက မရှိတာကို ရှိသလို ပြသလိုပဲ၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ကလည်း ဒီ မမြင်ရတဲ့ ဝါယောဓာတ်အစုအဝေးကို "သေမင်းပဲ၊ အဆိပ်ပဲ" ဆိုပြီး ထိတ်လန့်အောင် လှည့်စားနေတာပါ။ တကယ်တော့ ဓာတ်သဘောတွေရဲ့ ရွေ့လျားမှု သက်သက်ပါပဲ။

တွေ့တဲ့တရားက ခန္ဓာငါးပါး၊ ထင်တဲ့တရားက "အဆိပ်ငွေ့"။

အဲဒီလို ကွဲကွဲပြားပြား မသိတော့ ဘာဖြစ်လဲ။ အနံ့ရရင် ပြာယာခတ်တယ်။ စိတ်တွေ လှုပ်ရှားတယ်။ သတိလွတ်တယ်။ ဒုက္ခသစ္စာ ရောက်မလာဘူးလား။ ရောက်လာတယ်နော်။

ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ ဦးဇင်းတို့က ဒီ "ဓာတ်ငွေ့" (Gas) သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ရဲ့ Gas Chromatography (GC) နည်းပညာ ရှုထောင့်ကနေ ဖြိုခွဲကြည့်ပြီး၊ ဓမ္မနဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာ လေ့လာကြရအောင်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာမယ်လို့ ဦးဇင်း ထင်ပါတယ်… "အရှင်ဘုရား... လေထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့တွေ အများကြီး ရှိတာ၊ ဘယ်ဟာက အဆိပ်၊ ဘယ်ဟာက လေကောင်းလေသန့်ဆိုတာ ဘယ်လို ခွဲမလဲ" ဆိုတာမျိုးပေါ့။

အေး… ဒီအချက်ကို ဓာတုဗေဒ (Chemistry) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လေထုထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေကို ခွဲခြားစိတ်ဖြာဖို့ Gas Chromatography (GC) ဆိုတဲ့ စက်ကို သုံးပါတယ်။

ဒီစက်က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲဆိုတော့...

၁။ Injection: လေနမူနာကို စက်ထဲ ထိုးထည့်လိုက်တယ်။

၂။ Separation: အဲဒီလေက ရှည်လျားတဲ့ ပိုက် (Column) ထဲကို ဖြတ်သန်းသွားတယ်။ အဲဒီပိုက်ထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့တွေက တစ်ခုနဲ့တစ်ခု သွားနှုန်း မတူကြဘူး။ ပေါ့တဲ့ကောင်က မြန်မြန်သွားတယ်၊ လေးတဲ့ကောင်က နှေးနှေးသွားတယ်။

၃။ Detection: ပိုက်ရဲ့ အဆုံးမှာ Sensor (အာရုံခံကိရိယာ) ရှိတယ်။ ဘယ်ဓာတ်ငွေ့က ဘယ်အချိန်မှာ ထွက်လာသလဲဆိုတာကို ကြည့်ပြီး "ဪ... ဒါက အောက်ဆီဂျင်၊ ဒါက မီသိန်း၊ ဒါက အဆိပ်ငွေ့" ဆိုပြီး ဂရပ်မျဉ်း (Chromatogram) ဆွဲပြပါတယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့။

လေထုထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့တွေ ရောနှောနေသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ "စိတ်" (Mind) ထဲမှာလည်း စေတသိက်တွေ ရောနှောနေပါတယ်။

ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ သဒ္ဓါ၊ ပညာ... ဒါတွေ အကုန်ရောနေတာ။

သာမန်လူက ဒါကို မခွဲခြားနိုင်ဘူး။ "ငါ့စိတ်" လို့ပဲ ပေါင်းမြင်တယ်။

ဒါပေမယ့် ဝိပဿနာဉာဏ် ဆိုတာ Gas Chromatography စက်ကြီးနဲ့ တူပါတယ်။

ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုလိုက်တဲ့အခါ... စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အရာတွေကို တစ်ခုချင်း ခွဲထုတ်လိုက်နိုင်တယ်။

"ဪ... ဒါက လောဘဓာတ်ငွေ့ (Greed Gas) ပါလား၊ သူက မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဖြစ်ပြီး ပူလောင်စေပါလား။"

"ဪ... ဒါက မေတ္တာဓာတ်ငွေ့ (Metta Gas) ပါလား၊ သူက အေးမြပြီး ငြိမ်းချမ်းစေပါလား။"

အဲဒီလို ခွဲခြားသိမှသာလျှင် အဆိပ်ငွေ့ (ကိလေသာ) ကို ဖယ်ရှားပြီး၊ သန့်ရှင်းသောလေ (ကုသိုလ်) ကို ရှူရှိုက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။


Image of Gas Chromatography Process

Figure: ဓာတ်ငွေ့များကို ခွဲခြားစိတ်ဖြာခြင်း (Gas Chromatography) နှင့် စိတ်အာရုံများကို ခွဲခြားခြင်း နှိုင်းယှဉ်ချက်

ဒီ သိပ္ပံဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ပြီး ဓမ္မသဘော ပြန်ကောက်ရအောင်။

ဘုရားရှင်က ဓာတ်ကြီးလေးပါးထဲမှာ ဝါယောဓာတ် (Wind Element) ဟာ အင်မတန် ထိန်းချုပ်ရ ခက်ခဲတယ်လို့ ဟောပါတယ်။ သူက ပုံသဏ္ဍာန် မရှိဘူး။ တားဆီးရ ခက်တယ်။

ထို့အတူပါပဲ... အနုသယ ကိလေသာ (Latent Defilements) တွေဟာ ဓာတ်ငွေ့နဲ့ တူပါတယ်။

ရေဆိုရင် ခွက်နဲ့ ခပ်လို့ ရတယ်။ မြေကြီးဆိုရင် တူးလို့ ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဓာတ်ငွေ့ကျတော့ လွတ်ထွက်သွားတတ်တယ်။

ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ "မာန" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ငွေ့ ဝင်နေသလား။ "မစ္ဆရိယ" ဆိုတဲ့ ဓာတ်ငွေ့ ဝင်နေသလား။

အနံ့မရခင်ကတည်းက ကြိုသိဖို့ လိုပါတယ်။ အနံ့ရပြီ ဆိုရင်တော့ အခန်းတစ်ခုလုံး ပြန့်သွားပြီ။ ပေါက်ကွဲဖို့ (အကုသိုလ် လုပ်မိဖို့) နီးစပ်သွားပြီ။

အေး… ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနဲ့ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီးရှင်းသွားပါလိမ့်မယ်။ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ Case-2368 ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်က မမြင်ရတဲ့ ဓာတ်ငွေ့အန္တရာယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ထိတ်လန့်မှု (Panic) ကို ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ခဲ့သလဲ ဆိုတာပါ။

ဖြစ်စဉ်က ဒီလိုပါ။

နွေရာသီ မတ်လရဲ့ နေ့လယ်ခင်း တစ်ခုမှာပေါ့။ အပူချိန်က ၃၈ ဒီဂရီလောက် ရှိတယ်။

သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်း (Conservation Lab) ထဲမှာ ဝန်ထမ်းမလေး "မလှ" (အမည်လွှဲ) အလုပ်လုပ်နေတယ်။ ရုတ်တရက် သူက "အနံ့တစ်မျိုး ရတယ်၊ ခေါင်းမူးတယ်" ဆိုပြီး အော်လိုက်တယ်။

ဘေးနားက လူတွေလည်း ကြောက်လန့်ပြီး "ဓာတ်ငွေ့ယိုတာလား၊ အဆိပ်ငွေ့လား" ဆိုပြီး ပြာယာခတ်ကုန်တယ်။ တချို့က "ပြေးကြ၊ ပြေးကြ" ဆိုပြီး အော်တယ်။ တချို့က မီးသတ်ဆေးဘူး သွားယူတယ်။ တစ်ယောက်တစ်ပေါက်နဲ့ ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်ကုန်ရော။

အဲ့ဒီအချိန်မှာ လုံခြုံရေးအရာရှိက အခန်းတံခါးတွေ အကုန်ပိတ်လိုက်တော့ ပိုဆိုးသွားတယ်။ အထဲမှာ ရှိတဲ့လူတွေက "ငါတို့ သေတော့မှာလား" ဆိုပြီး ငိုတဲ့သူက ငို၊ မူးလဲတဲ့သူက လဲ။

တကယ်တမ်းကျတော့ အဲဒီအနံ့ဟာ အဆိပ်ငွေ့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဓာတ်ခွဲခန်းထောင့်မှာ ထားထားတဲ့ Acetone (သန့်စင်ဆေးရည်) ပုလင်း အဖုံးမပိတ်မိလို့၊ အပူချိန်မြင့်တော့ အငွေ့ပျံ (Evaporate) ပြီး အနံ့ထွက်လာတာပါ။ အန္တရာယ် မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် "ကြောက်စိတ်" (Panic Gas) က လူတွေကို ဒုက္ခပေးနေပြီ။

ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်ရဲ့ Policy 12 (Conservation Environment) နဲ့ Article 12.3 (Air Quality & Pollution Control) ကို ကိုင်စွဲပြီး ဖြေရှင်းရပါတယ်။

ဒီမူဝါဒမှာ "လေထုအရည်အသွေးကို စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်ရမည်။ ပုံမှန်မဟုတ်သော အနံ့ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့ တွေ့ရှိပါက၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထားရှိပြီး (Panic Control)၊ လေဝင်လေထွက် (Ventilation) ကို ဦးစားပေးရမည်" လို့ ပါရှိပါတယ်။

ဦးဇင်းက Template T118 (Air Quality Monitoring Log) နဲ့ လက်ကိုင် Gas Detector (ဓာတ်ငွေ့တိုင်း ကိရိယာ) ကို ယူပြီး ဝင်သွားတယ်။

"ကဲ... အားလုံး ငြိမ်ငြိမ်နေကြ။ ပြေးစရာ မလိုဘူး။ ဝိပဿနာ ရှုကြ" လို့ အသံဟိန်းပြီး ပြောလိုက်တယ်။

ပြီးတော့ Gas Detector နဲ့ တိုင်းပြတယ်။

"ကြည့်ကြ... မီတာမှာ ဘာပြနေသလဲ။ VOC (Volatile Organic Compounds) နည်းနည်းပဲ တက်နေတယ်။ Carbon Monoxide (CO) မရှိဘူး။ အဆိပ်ငွေ့ မဟုတ်ဘူး။"

ဦးဇင်းက Template T118 မှာ ချက်ချင်း မှတ်တမ်းတင်တယ်။

  • Source: Acetone bottle left open.

  • Cause: High Temperature causing evaporation.

  • Action: Open windows, Turn on Exhaust Fan.
    ပန်ကာဖွင့်လိုက်တာနဲ့ (၅) မိနစ်အတွင်း အနံ့ပျောက်သွားတယ်။ ဝန်ထမ်းတွေလည်း ရှက်သွားကြတယ်။ "ဪ... ဆေးရည်ပုလင်းလေး တစ်လုံးကြောင့် ငါတို့ တရားပျက်လိုက်ကြတာ" ဆိုပြီး သင်ခန်းစာ ရသွားတယ်။

ဒီဖြစ်ရပ်ကို ကြည့်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယူသင့်တဲ့ သင်ခန်းစာနဲ့ နိဂုံးချုပ် သစ္စာဆိုက်ပုံကို သေချာ နာယူကြပါစို့။

ဓာတ်ငွေ့ (Gas) ဟာ မမြင်ရပေမယ့်၊ သိပ္ပံနည်းကျ ကိရိယာ (Detector) နဲ့ တိုင်းရင် သိနိုင်ပါတယ်။

ကိလေသာ ဟာ မမြင်ရပေမယ့်၊ သတိ (Sati) နဲ့ တိုင်းရင် သိနိုင်ပါတယ်။

မလှတို့ ဖြစ်သွားသလိုပါပဲ... အနံ့လေး နည်းနည်းရတာနဲ့ "ငါသေပြီ" ဆိုပြီး ထိတ်လန့်တာဟာ မောဟ (Ignorance) ပါ။ အမှန်ကို မသိလို့ ကြောက်တာပါ။

အကယ်၍ Gas Detector နဲ့ တိုင်းသလို၊ ဉာဏ်နဲ့ တိုင်းကြည့်လိုက်ရင် "ဪ... ဒါ Acetone အငွေ့ပဲ၊ လေဖွင့်လိုက်ရင် ပြီးတာပဲ" ဆိုပြီး အဖြေထွက်လာပါတယ်။

သစ္စာနယ် ဝင်ကြည့်ရအောင်။

ခန္ဓာကိုယ်ကို "ငါ" လို့ စွဲလမ်းပြီး သေမှာ ကြောက်တာက သမုဒယသစ္စာ

မမြင်ရတဲ့ ဓာတ်ငွေ့ကြောင့် ထိတ်လန့်ပြာယာခတ်ရတာက ဒုက္ခသစ္စာ

"ဪ... ဝါယောဓာတ်ဆိုတာ ပျံ့နှံ့တတ်တဲ့ သဘောရှိတာပဲ၊ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်တာပဲ" လို့ သိမြင်တာက မဂ္ဂသစ္စာ

အဲဒီလို သိပြီး ကြောက်စိတ်တွေ၊ ပူပန်စိတ်တွေ ငြိမ်းအေးသွားတာက နိရောဓသစ္စာ

ဒီအချက်ကို နားထောင်နေရင်း ကိုယ့်စိတ်ထဲ ဘာဖြစ်နေသလဲဆိုတာကိုလည်း သတိထားကြည့်ပါ…

အသက်ကို ဝအောင် ရှူသွင်းလိုက်ပါ။ (ရှူသွင်း...)

လေတွေ ဝင်သွားတယ်။

အဲဒီလေထဲမှာ အောက်ဆီဂျင်ပါတယ်၊ နိုက်ထရိုဂျင်ပါတယ်၊ ဓာတ်ငွေ့တွေ ပါတယ်။

ဒါတွေဟာ ဓာတ်သဘောတွေပါ။ "ငါ" မဟုတ်ပါဘူး။

ဝင်သွားတဲ့လေက ခန္ဓာကိုယ်ကို ထောက်ပံ့တယ်။ ပြန်ထွက်သွားတဲ့လေက အညစ်အကြေးကို ထုတ်ပေးတယ်။

ဒီ ဝါယောဓာတ် စက်ဝန်းကြီး လည်ပတ်နေသမျှ အသက်ရှင်နေတာပါ။ ရပ်သွားရင် သေမှာပါ။ ဒါ သဘာဝပါပဲ။

"ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ဓာတ်ငွေ့များ (Gases) အန္တရာယ်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည်  မမြင်ရသော ဓာတ်ငွေ့များကို သတိဖြင့် ဆင်ခြင်သကဲ့သို့၊ စိတ်အတွင်းမှ ကိလေသာ အခိုးအငွေ့များကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ ဘေးကင်းလုံခြုံကြပါစေ... ဖြစ်ကြပါစေကုန်သတည်း။"

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။


ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.