"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊
ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၉) ရက်၊
ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅) ရက်။
"သံသရာအဆက်ဆက် ဖြည့်ကျင့်ခဲ့သော ပါရမီတော် ကံအဟုန်တို့ကြောင့် အံ့ချီးဖွယ်ကောင်းသော ၃၂ ပါးသော လက္ခဏာတော်ကြီး၊ ၈၀ သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သပ္ပာယ်တော်မူသော၊ ကံ၏ အကြောင်းအကျိုးကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ကံကြမ္မာကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ကောင်းမွန်စွာ ဖန်တီးတည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်တွေတုန်းက ဓာတ်ကြီးလေးပါး (Elements) အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီရုပ်တရားတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသလဲဆိုတဲ့ "မူလဇာစ်မြစ်" (Origins) ဘက်ကို လှည့်ကြရအောင်။ ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာအရ ရုပ်ဖြစ်ကြောင်း တရား (၄) ပါး ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ - ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ပထမဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ကံ" (Kamma) အကြောင်းကို ခေတ်သစ် မျိုးရိုးဗီဇဗေဒ (Genetics) နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး ဆွေးနွေးကြပါမယ်။
လူတွေက မေးတတ်ကြတယ်... "ဘာလို့ လူချင်းတူပေမယ့် တချို့က လှတယ်၊ တချို့က ရုပ်ဆိုးသလဲ။ တချို့က ကျန်းမာတယ်၊ တချို့က မွေးရာပါ ရောဂါပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲ" လို့။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ "Genetics" (မျိုးရိုးဗီဇ) ကြောင့်လို့ ဖြေပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအရတော့ "ကံ" ကြောင့်လို့ ဖြေပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒီနှစ်ခုဟာ ဆန့်ကျင်ဘက် မဟုတ်ဘဲ၊ သဘောတရားချင်း အလွန် ဆက်စပ်မှု ရှိနေပါတယ်။
အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်မှာ "ကမ္မဇရုပ်" (ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်) အကြောင်းကို ပဋ္ဌာန်းကျမ်းမှာ ဒီလို ဟောကြားထားပါတယ်။
"နူနာက္ခဏိကံ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ၊ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ၊ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။"
ဒီပါဠိတော်နက်နဲပုံကို တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ကြည့်ရအောင်။
"နူနာက္ခဏိကံ" - (စေတနာ ဖြစ်ပြီးချုပ်သွားသော်လည်း) အချိန်ခြားမှ အကျိုးပေးတတ်သော၊
"ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ" - ကုသိုလ် အကုသိုလ် စေတနာကံသည်၊
"ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ" - ကံကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော (ကမ္မဇ) ရုပ်တို့အား၊
"ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော" - ကံသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်၏။
ရှင်းအောင် ပြောရရင်... ဦးဇင်းတို့ အတိတ်ဘဝက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ (Action) ဟာ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "မျိုးစေ့" (Seed) သဘောမျိုး ကိန်းအောင်းနေပြီး၊ နောက်ဘဝ ပဋိသန္ဓေနေတဲ့ အချိန်ကျမှ "မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ နှလုံး၊ ယောက်ျား/မိန်းမ ဘာဝရုပ်" တွေကို ဖန်တီးပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်တစ်လုံး ဆောက်တဲ့အခါ အင်ဂျင်နီယာရဲ့ "Blueprint" (ပုံစံ) အတိုင်း ဆောက်ရသလို၊ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာလည်း "ကံ" ဆိုတဲ့ Blueprint အတိုင်း ဖြစ်လာရတာပါ။
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ Genetics (မျိုးရိုးဗီဇ) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် အလွန် တူညီပါတယ်။ လူတစ်ယောက် ဖြစ်လာဖို့အတွက် မိဘနှစ်ပါးဆီကနေ DNA (Deoxyribonucleic Acid) ဆိုတဲ့ ကုဒ်တွေ လက်ခံရရှိပါတယ်။ အဲဒီ DNA ထဲမှာ မျက်လုံးအရောင် ဘာဖြစ်မလဲ၊ အရပ် ဘယ်လောက်ရှည်မလဲ၊ ဘာရောဂါ ပါလာမလဲ ဆိုတဲ့ အချက်အလက် (Data) တွေ အကုန် ပါပြီးသားပါ။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Genetic Code" လို့ ခေါ်တဲ့ အဲဒီ အချက်အလက်တွေကို ဘယ်သူက ရေးဆွဲပေးလိုက်သလဲ ဆိုတာကိုတော့ မဖြေနိုင်ကြသေးပါဘူး။ ဗုဒ္ဓဓမ္မအရ ပြောရရင်... အဲဒီ Genetic Code တွေ ဖြစ်လာအောင် တွန်းပို့လိုက်တဲ့ "Software Engineer" ကတော့ "ကံ" (Kamma) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ "ကံ" က အကြောင်း (Cause) ဖြစ်ပြီး၊ "DNA/Genetics" က အကျိုး (Effect/Mechanism) ဖြစ်ပါတယ်။ ကံကောင်းရင် မျိုးရိုးကောင်းတဲ့ မိဘဝမ်းမှာ သွားဝင်စားပြီး DNA ကောင်းတွေကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Caption: ကံ (Kamma) တည်းဟူသော ဗိသုကာနှင့် DNA တည်းဟူသော မျိုးရိုးဗီဇ ပုံစံမြေပုံ ဆက်စပ်ပုံ
ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case Study တစ်ခုနဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
Case-2315 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။ တစ်ခါက ဒကာကြီးတစ်ယောက် ပြတိုက်ကို ရောက်လာပါတယ်။ သူက နယ်မြို့တစ်မြို့က နာမည်ကြီး ဘုရားဒါယကာ တစ်ယောက်ရဲ့ သားပါ။ သူက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "ဦးဇင်း... ဒီပြတိုက်မှာ ရှိတဲ့ ဓာတ်တော်တွေထဲက တစ်ဆူကို တပည့်တော်ကို ပေးပါ၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ တပည့်တော်ရဲ့ ဖခင်ကြီးက ဒီဓာတ်တော်တွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရဲ့ ဆွေမျိုးရင်းချာ ဖြစ်လို့ပါ၊ တပည့်တော်တို့မှာ 'ဓာတ်တော်ထိန်း မျိုးရိုး' (Genetic Lineage) ရှိပါတယ်" လို့ တောင်းဆိုပါတယ်။
သူ့ရဲ့ အယူအဆက... "ငါ့အဖေ၊ ငါ့ဘိုးဘွားတွေ ကံကောင်းလို့ ဓာတ်တော်ရခဲ့တာ၊ ဒါကြောင့် ငါ့သွေးထဲမှာလည်း အဲဒီ 'ကံ' ပါတယ်၊ ငါလည်း ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိတယ်" ဆိုပြီး မျိုးရိုးဗီဇ (Heredity) နဲ့ ကံကို ရောထွေးပြီး ကိုယ်ကျိုးရှာဖို့ ကြိုးစားတာပါ။
ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 8 (Integrity & Anti-Corruption), Article 8.1 (Conflict of Interest) အရ ဒါကို လက်ခံလို့ မရပါဘူး။ "မျိုးရိုး" (Bloodline) ကြောင့် အခွင့်ထူးခံရမယ် ဆိုတာ ဓမ္မနဲ့ မညီပါဘူး။ ဦးဇင်းက Template T200 (Action & Consequence Analysis Form) ကို ထုတ်ပြီး သူ့ကို ရှင်းပြရပါတယ်။
"ဒကာကြီး... ဒကာကြီးရဲ့ ဖခင်ကြီး ကုသိုလ်လုပ်ခဲ့လို့ ဖခင်ကြီး ကောင်းစားတာ မှန်ပါတယ်။ အဲဒါ ဖခင်ကြီးရဲ့ 'ကံ' ပါ။ ဒါပေမယ့် ကံဆိုတာ DNA လိုမျိုး သွေးသားကနေ တိုက်ရိုက် လက်ဆင့်ကမ်းလို့ (Inherit) ရတဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗုဒ္ဓဟောကြားချက်မှာ 'ကမ္မဿကာ' (မိမိကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိ၏) လို့ ပါပါတယ်။ ဖခင်ရဲ့ ကံကို သားက အမွေဆက်ခံချင်ရင်၊ ဖခင်လုပ်သလိုမျိုး ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ ကိုယ်တိုင် လုပ်မှ ရမှာပါ။ 'သွေး' တော်ရုံနဲ့ 'ဘုန်း' မတော်ပါဘူး" လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ရှင်းပြရပါတယ်။
ဒါ့အပြင် Template T200 မှာ "Ownership vs Stewardship" (ပိုင်ဆိုင်ခြင်း နှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း) ကို ခွဲခြားပြထားပါတယ်။ ဓာတ်တော်ဆိုတာ သာသနာပိုင် ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘယ် "မျိုးရိုး" ကမှ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရှိကြောင်း ဥပဒေကြောင်းအရရော၊ ဓမ္မကြောင်းအရပါ ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာကြီးလည်း ကျေနပ်လက်ခံပြီး ပြန်သွားပါတယ်။
ဒီဖြစ်ရပ်ကနေ ဦးဇင်းတို့ ဘာသင်ခန်းစာ ယူမလဲ။
၁။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ - မိဘဆီကနေ မျက်နှာပေါက်၊ အရပ်အမောင်း၊ ရောဂါမျိုးရိုး (Genetics) တွေကို အမွေရနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ "ကမ္မဇရုပ်" ရဲ့ အခြေခံပါပဲ။
၂။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ - ဒါပေမယ့် "ကံ" (Moral Destiny) ကိုတော့ မိဘဆီက အမွေရလို့ မရပါဘူး။ ဆရာဝန်သား ဖြစ်တိုင်း ဆရာဝန် ဖြစ်မလာသလို၊ ဘုရားဒါယကာ သား ဖြစ်တိုင်း ငရဲမကျဘူးလို့ အာမခံချက် မရှိပါဘူး။ ကိုယ့်ကံ ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးရတာပါ။
ခေတ်သစ်သိပ္ပံမှာ Epigenetics ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ DNA မှာ ပါလာပေမယ့်၊ ကိုယ့်ရဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံ (Lifestyle) ကောင်းရင် မကောင်းတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇတွေကို ပိတ်ပင် (Switch off) ထားလို့ ရပါတယ် တဲ့။ ဓမ္မမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ အတိတ်ကံ မကောင်းလို့ ဆင်းရဲတဲ့ ဘဝ၊ ရောဂါများတဲ့ ဘဝ (Bad DNA) ရလာရင်တောင်မှ၊ ပစ္စုပ္ပန်မှာ "ဉာဏ်၊ ဝီရိယ" နဲ့ ကောင်းအောင် နေထိုင်ရင် အဲဒီ အကုသိုလ်ကံတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့... "ငါ့မျိုးရိုးက ဘာဖြစ်လို့၊ ငါ့ကံက ညံ့လို့" ဆိုပြီး အားငယ်မနေပါနဲ့။ DNA ဆိုတာ ပြောင်းလို့မရတဲ့ စာအုပ်သေ (Fixed Book) မဟုတ်ပါဘူး။ ပစ္စုပ္ပန် စေတနာ (Present Kamma) နဲ့ ပြန်လည် ပြုပြင်ရေးသားလို့ ရပါတယ်။ နေ့စဉ် ပြုလုပ်နေတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေဟာ နောင်ဘဝအတွက်၊ နောင်သံသရာအတွက် အကောင်းဆုံး "Genetic Code" တွေကို ရေးသားနေတာ ဖြစ်ကြောင်း သတိရကြပါ။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'ရုပ်ဖြစ်ကြောင်း (၄) ပါး - ကံ' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ကံနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ၏ ဆက်စပ်ပုံကို နားလည်ကြပြီး၊ သူတစ်ပါး၏ ကံ၊ မိဘ၏ ဘုန်းကို မှီခိုခြင်းမပြုဘဲ၊ မိမိကိုယ်တိုင်၏ ကောင်းမွန်သော ကံမျိုးစေ့များကို စိုက်ပျိုးကာ လှပတင့်တယ်သော ဘဝအကျိုးရလဒ်များကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - Jan 15, 2023
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website:
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။