Day 14 Jan 14 အစုလိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်း (ကလာပ်) - (Aggregate Formation: Systems Theory)
"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။
"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"
"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။
သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊
ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၈) ရက်၊
ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၄) ရက်။
"ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မီး စသော ဓာတ်သဘာဝများကို တစ်ခုချင်းစီ ကွဲပြားနေပါက အနှစ်သာရမရှိသော်လည်း၊ ညီညွတ်စွာ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ အကျိုးပြုနိုင်သော စွမ်းအားများ ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့... ခန္ဓာအိမ်ကို ဖွဲ့စည်းထားသော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ သိမ်မွေ့သော ပေါင်းစပ်မှုကို သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဘဝအစိတ်အပိုင်းများကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ကာ အောင်မြင်သော ဘဝစနစ်တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်လုံးမှာ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (Earth, Water, Fire, Air) အကြောင်းကို တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားပြီး လေ့လာခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီဓာတ်တွေဟာ တစ်ခုတည်း သီးခြားနေလို့ မရဘဲ၊ "အစုအဝေး" (System) အနေနဲ့ ဘယ်လို ပေါင်းစပ်အလုပ်လုပ်သလဲ ဆိုတာကို အဘိဓမ္မာနဲ့ ခေတ်သစ် "Systems Theory" (စနစ်သီအိုရီ) ပေါင်းစပ်ပြီး ဆွေးနွေးကြရအောင်။
လောကမှာ ဘယ်အရာမှ တစ်ခုတည်း သီးခြား ရပ်တည်လို့ မရပါဘူး။ ဒကာကြီးတို့ မြင်နေရတဲ့ သဲမှုန်လေး တစ်မှုန်မှာတောင် ဓာတ်ပေါင်းများစွာ စုဖွဲ့ထားရပါတယ်။ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်မှာ ဒီသဘောတရားကို "ရုပ်ကလာပ်" (Rupa-kalāpa) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "အဝိနိဗ္ဘောဂ ရုပ်" (Avinibbhoga-rūpa) ၈ ပါးအကြောင်းကို မှတ်သားစရာ ကောင်းပါတယ်။
ပါဠိစာကြောင်းလေးကို နာယူကြည့်ပါ။
"အဋ္ဌဟိ ဓမ္မေဟိ သဟ ကလာပေါ ဟောတိ။"
ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကတော့...
"ကလာပေါ" - ရုပ်ကလာပ် (အမှုန်) တိုင်းသည်၊
"အဋ္ဌဟိ ဓမ္မေဟိ" - ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ ဟူသော သဘောတရား ရှစ်ပါးတို့နှင့်၊
"သဟ" - အတူတကွ (မခွဲမခွာဘဲ)၊ "ဟောတိ" - ဖြစ်၏။
ဆိုလိုတာက... ရေတစ်စက်မှာလည်း မြေဓာတ်ပါတယ်။ ကျောက်ခဲမှာလည်း ရေဓာတ်ပါတယ်။ မီးတောက်ထဲမှာလည်း လေဓာတ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ခွဲထုတ်လို့ မရအောင် (Inseparable) ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားပြီးမှ "ရုပ်" ဆိုတာ ဖြစ်လာတာပါ။ တစ်ခုချင်းစီ ကွဲသွားရင် "ပျက်စီးခြင်း" (Destruction) ဖြစ်သွားပါတယ်။
Getty Images
ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ Systems Theory (စနစ်သီအိုရီ) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် ပိုပြီး သဘောပေါက်လွယ်ပါတယ်။ Systems Theory မှာ အဓိက သဘောတရားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "Emergence" (စုပေါင်းခြင်းမှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဂုဏ်သတ္တိသစ်) ပါပဲ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ပြောကြတယ်... "The whole is greater than the sum of its parts." (အစုအဝေးတစ်ခုလုံးရဲ့ တန်ဖိုးဟာ အစိတ်အပိုင်းတွေကို ဒီအတိုင်း ပေါင်းထားတာထက် ပိုကြီးမားပါတယ်) တဲ့။ ဥပမာ - ကားတစ်စီးကို ကြည့်ပါ။ ဘီးတွေ၊ အင်ဂျင်တွေ၊ တံခါးတွေကို ဒီအတိုင်း ပုံထားရင် "ကား" မဖြစ်ပါဘူး။ အဲဒါတွေကို စနစ်တကျ (Systematic) တပ်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်မှသာ "မောင်းနှင်နိုင်ခြင်း" ဆိုတဲ့ စွမ်းည်သစ် (Emergent Property) ပေါ်လာတာပါ။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်လည်း ဒီလိုပါပဲ။ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင် အက်တမ်တွေကို ပုလင်းထဲ ထည့်ထားရုံနဲ့ "လူ" မဖြစ်ပါဘူး။ အဲဒါတွေကို ဇီဝစနစ် (Biological System) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလိုက်မှသာ အသက်ရှင်လှုပ်ရှားတဲ့ "လူ" ဖြစ်လာတာပါ။ ဘုရားရှင် ဟောတဲ့ "ကလာပ်" ဆိုတာ ဒီလို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ System အသေးစားလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
Caption: အစိတ်အပိုင်းများ (Parts) ကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းလိုက်မှသာ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသော စနစ် (System) တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာပုံ
ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case Study တစ်ခုနဲ့ ယှဉ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
Case-2314 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။ ပြတိုက်စဖွင့်ခါစ ကာလတုန်းက ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း (Volunteers) တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အားလုံးက စေတနာ ထက်သန်ကြတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြဿနာက "စနစ်" (System) မရှိတာပါပဲ။
တစ်ရက်မှာ အရေးကြီး ဧည့်သည်တွေ လာတော့မယ်ဆိုတော့ အားလုံး ဝိုင်းလုပ်ကြတယ်။ ဒကာကြီး A က ဓာတ်တော်ခန်းကို သော့ဖွင့်တယ်။ ဒကာမကြီး B က သန့်ရှင်းရေး လုပ်မယ်ဆိုပြီး သော့ထပ်ဖွင့်တယ်။ ဒကာ C က မီးဖွင့်တယ်။ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ချိတ်ဆက်မှု (Communication) မရှိကြဘူး။ ရလဒ်က ဘာဖြစ်လဲဆိုတော့... ဓာတ်တော်ကြုတ်ကို နေရာရွှေ့လိုက်တာကို နောက်တစ်ယောက်က မသိဘဲ တိုက်မိမလို ဖြစ်တယ်။ လေအေးပေးစက်ကို တစ်ယောက်က ပိတ်၊ တစ်ယောက်က ဖွင့်နဲ့ အပူချိန်တွေ မငြိမ်မသက် ဖြစ်ကုန်တယ်။ စေတနာတွေ ရှိကြပေမယ့် "System Failure" ဖြစ်ပြီး ဖရိုဖရဲ ဖြစ်ကုန်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဓာတ်ကြီးလေးပါး မညီမျှရင် ရုပ်ပျက်စီးသလို၊ အဖွဲ့အစည်းမှာ ဖွဲ့စည်းပုံမကျရင် ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောပါပဲ။
ဒီအခြေအနေကို ကုစားဖို့အတွက် ဦးဇင်းတို့က Policy 3 (Governance & Organizational Structure) ကို အသက်သွင်းရပါတယ်။ "စေတနာရှိရုံနဲ့ မရဘူး၊ စနစ်ရှိမှ ရမယ်" ဆိုတာကို လက်တွေ့ပြဖို့ Template T150 (Team Structure & Roles Log) ကို ထုတ်သုံးရပါတယ်။
၁။ Role Definition (တာဝန်ခွဲဝေခြင်း) - ဘယ်သူက ပထဝီဓာတ် (အခြေခံ အဆောက်အအုံ) ကို တာဝန်ယူမလဲ။ ဘယ်သူက ဝါယောဓာတ် (ဧည့်သည် အဝင်အထွက်/လှုပ်ရှားမှု) ကို တာဝန်ယူမလဲ။
၂။ Process Flow (လုပ်ငန်းစီးဆင်းမှု) - သော့ဖွင့်ရင် ဘယ်သူ့ကို အကြောင်းကြားရမလဲ။
၃။ Feedback Loop (ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်း) - အားလုံး ပြီးရင် ဘယ်လို စာရင်းချုပ်မလဲ။
ဒီလို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းလိုက်တဲ့အခါ (Systematize လုပ်လိုက်တဲ့အခါ) အရင်လူတွေပါပဲ၊ ဒါပေမယ့် စွမ်းဆောင်ရည်က ၁၀ ဆလောက် တက်လာပါတယ်။ အရင်က ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတဲ့ နေရာက အခု ငြိမ်သက်ပြီး ထိရောက်မှု ရှိသွားပါတယ်။ ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်... ရုပ်ဝတ္ထုတွေဟာ "ကလာပ်" အဖြစ် ဖွဲ့စည်းမှ အားကောင်းသလို၊ လူတွေဟာလည်း "အဖွဲ့အစည်း" (Organization) အဖြစ် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းမှသာ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွေ အောင်မြင်နိုင်တယ်ဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က စိတ်ထဲမှာ တွေးမိပါလိမ့်မယ်... "ဦးဇင်းဘုရား၊ အဖွဲ့အစည်းနဲ့ လုပ်ရင် စိတ်တွေညစ်ရတယ်၊ တစ်ယောက်တည်း လုပ်တာက ပိုမလွတ်လပ်ဘူးလား" လို့။
မှန်ပါတယ်၊ တစ်ယောက်တည်းက လွတ်လပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တစ်ယောက်တည်း လုပ်နိုင်တာက "အမှုန်" (Particle) အဆင့်လောက်ပါပဲ။ ကြီးမားတဲ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းကြီးတွေ၊ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းတွေကျတော့ "စနစ်" (System) နဲ့မှ ရပါတယ်။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်တောင်မှ တစ်ပါးတည်း တရားဟောလို့ ရပေမယ့်၊ သာသနာတော် အရှည်တည်တံ့ဖို့အတွက် "သံဃာ" ဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်း (System) ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့တာ မဟုတ်လား။ "သံဃာ" ဆိုတာ ပါဠိလို "အစုအဝေး" (Aggregate/Group) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ရဟန်းတစ်ပါးချင်းစီမှာ အားနည်းချက် ရှိနိုင်ပေမယ့်၊ "သံဃာ့စနစ်" နဲ့ ဝိနည်းဥပဒေအောက်မှာ ပေါင်းစည်းလိုက်တဲ့အခါ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော် တည်တံ့တဲ့ အင်အားကြီး ဖြစ်လာတာပါ။
ဒါကြောင့် ဒီနေ့ သင်ခန်းစာယူရမှာက...
၁။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း စနစ်တစ်ခု (System) လို့ မြင်ပါ။ အစာအိမ်၊ နှလုံး၊ ဦးနှောက် အားလုံး မျှတအောင် (Harmony) ထိန်းသိမ်းပါ။ တစ်နေရာ ပျက်ရင် စနစ်တစ်ခုလုံး ပျက်တတ်ပါတယ်။ (ဥပမာ - သွားကိုက်ရင် တစ်ကိုယ်လုံး ဒုက္ခရောက်သလိုပေါ့)။
၂။ ကိုယ့်မိသားစု၊ ကိုယ့်လုပ်ငန်းခွင်ကိုလည်း စနစ်တစ်ခုလို့ မြင်ပါ။ "ငါတစ်ယောက်တည်း ကောင်းရင် ပြီးတာပဲ" လို့ မတွေးပါနဲ့။ Systems Theory အရ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု (Subsystem) ကောင်းရုံနဲ့ မရပါဘူး၊ ချိတ်ဆက်မှု (Interconnection) ကောင်းမှ ရမှာပါ။
၃။ သာသနာပြုတဲ့အခါမှာလည်း "One Man Show" မလုပ်ဘဲ၊ ညီညွတ်တဲ့ အစုအဖွဲ့ (Collective Effort) နဲ့ လုပ်ဆောင်မှသာ ရေရှည်တည်တံ့သော အကျိုးကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဝိနိဗ္ဘောဂရုပ် ၈ ပါးဟာ ဘယ်တော့မှ မခွဲခွာဘဲ အတူတကွ ဒုက္ခသုခ ခံကြသလို၊ ဦးဇင်းတို့လည်း သာသနာတော်အတွက်၊ နိုင်ငံတော်အတွက်၊ မိသားစုအတွက် ညီညွတ်စွာ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ကြပါစို့။
ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အစုလိုက်ဖွဲ့စည်းခြင်း (ကလာပ်)' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သော စိတ်များကို ပယ်စွန့်၍၊ ရုပ်နာမ်တို့၏ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းမှု သဘောတရားကို သိမြင်ကာ၊ စနစ်ကျသော ဘဝ၊ ညီညွတ်သော အဖွဲ့အစည်းဖြင့် လောကကောင်းကျိုး၊ သာသနာကောင်းကျိုးကို သယ်ပိုးနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - Jan 14, 2023
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/