Day: 309 | November 5 | ကထိန်သင်္ကန်း (Kathina) | ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ်၊ ကထိနက္ခန္ဓက (စာ-၃၁၈) | Textile Science & Economics of Generosity

 

Day: 309 |  November 5 |  ကထိန်သင်္ကန်း (Kathina) |  ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ်၊ ကထိနက္ခန္ဓက (စာ-၃၁၈) |  Textile Science & Economics of Generosity

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၅) ရက်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၀) ရက်နေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့လို ကထိန်သင်္ကန်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းရာ တန်ဆောင်မုန်းလ ရာသီချိန်ခါမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကထိန်အလှူ ၏ ထူးမြတ်သော အကျိုးကျေးဇူးကို ခံစားရပြီး စိတ်၏ချမ်းသာခြင်း၊ ကိုယ်၏ကျန်းမာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ရဲ့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ပွဲတော်ဖြစ်တဲ့ "ကထိန်သင်္ကန်း (Kathina) နှင့် စွန့်လွှတ်ခြင်း အနုပညာ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာလေး ဖြစ်ပါတယ်။ ကထိန်ဆိုတာ ဒီကာလ၊ ဒီအချိန်မှာပဲ လုပ်ခွင့်ရတဲ့ တစ်နှစ်မှာ တစ်လ၊ တစ်လမှာ တစ်ရက်၊ တစ်ရက်မှာ တစ်ကျောင်းသာ ပြုလုပ်ခွင့်ရတဲ့ ရှားပါးလှတဲ့ အလှူပွဲကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တရားမဟောကြားမီမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေး ငြိမ်သွားအောင်၊ ကြည်လင်သွားအောင် သမထ ဘာဝနာလေး အရင် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က သင်္ကန်းဆိုတော့ သင်္ကန်းရဲ့ အရောင်ဖြစ်တဲ့ အဝါရောင် "ပီတကသိုဏ်း" (Yellow Kasina) လေးကို အာရုံပြုကြရအောင်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။ စိတ်အာရုံထဲမှာ ရွှေရောင်ဝင်းပနေတဲ့ သင်္ကန်းအရောင်လေးကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ "ပီတ... ပီတ... အဝါရောင်... အဝါရောင်" လို့ စိတ်ထဲကနေ မှတ်လိုက်ပါ။ အဲဒီ ရွှေရောင် အလင်းတန်းကြီးက ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဖြာဆင်းလာတယ်၊ လောဘ၊ ဒေါသ အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ရှားပစ်လိုက်တယ်လို့ သဘောထားပြီး တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ "အထည်အလိပ် ဆိုင်ရာ သိပ္ပံ" (Textile Science) နဲ့ "ပေးကမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စီးပွားရေး" (Economics of Generosity) ရှုထောင့်ကနေ အရင် မိတ်ဆက်ပေးချင်ပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သင်္ကန်းတစ်ထည် ဆိုတာ ဘာလဲ။ ရိုးရိုးကြည့်ရင်တော့ ချည်မျှင် (Fibers) လေးတွေကို ရက်လုပ်ထားတဲ့ အထည်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ ကြည့်လိုက်ရင် အံ့သြစရာ ကောင်းပါတယ်။

အထည်တစ်ခု ဖြစ်လာဖို့အတွက် ဒေါင်လိုက်သွားတဲ့ "ဖောက်ချည်" (Warp) နဲ့ အလျားလိုက်သွားတဲ့ "တိုင်ချည်" (Weft) ဆိုပြီး ချည်မျှင်နှစ်ခု ယှက်နွှယ်နေရပါတယ်။ ချည်မျှင်တစ်ပင်တည်း ဆိုရင် အလွယ်တကူ ပြတ်သွားနိုင်ပေမဲ့၊ အဲဒီ ချည်မျှင်ပေါင်း သန်းချီပြီး စနစ်တကျ ယှက်နွှယ်လိုက်တဲ့အခါ (Interlaced Structure) မှာ ဆွဲဆန့်ခံနိုင်တဲ့ "Tensile Strength" (ဆွဲအားခံနိုင်စွမ်း) ဆိုတာ ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။

ကထိန်ဆိုတာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ "ကထိန" ဆိုတဲ့ ပါဠိစကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က "ခိုင်ခံ့ခြင်း၊ မြဲမြံခြင်း" (Firmness/Stability) လို့ အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။ ရဟန်းတစ်ပါးတည်းရဲ့ သီလထက်၊ သံဃာအများစုပေါင်းထားတဲ့ "သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း" (Community) ရဲ့ စွမ်းအားက ပိုပြီး ခိုင်ခံ့တယ်ဆိုတဲ့ သဘောကို ဆောင်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သူတော်ကောင်းတို့ လှူလိုက်တဲ့ သင်္ကန်းတစ်ထည်ဟာ အထည်သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ "လူမှုဘဝ စီးပွားရေး စက်ဝန်း" (Socio-economic Cycle) တစ်ခုလုံးကို လည်ပတ်စေတဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေက "Multiplier Effect" (ဆင့်ပွား အကျိုးသက်ရောက်မှု) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကိုယ်က ၁၀၀ တန် ပစ္စည်းတစ်ခု လှူလိုက်ရင်၊ အဲဒီပစ္စည်းက လက်ခံသူဆီ ရောက်သွားတယ်၊ လက်ခံသူက စိတ်ချမ်းသာပြီး တရားအားထုတ်နိုင်တယ်၊ တရားအားထုတ်လို့ ရလာတဲ့ မေတ္တာဓာတ်က ကမ္ဘာကြီးကို ပြန်အေးချမ်းစေတယ်။ ဒါကြောင့် ကထိန်အလှူဟာ ရိုးရိုးအလှူ မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာ ခရီးသည်တွေအတွက် ခိုင်ခံ့တဲ့ တံတားတစ်စင်း တည်ဆောက်လိုက်တာနဲ့ တူပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသန အရ စိတ်ဝင်စားစရာ တစ်ခု ပြောပြမယ်။ လူတစ်ယောက်က ပေးကမ်းလှူဒါန်းလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ဦးနှောက်ထဲက "Reward System" (ဆုလာဘ်ရရှိမှု စနစ်) က အလုပ်လုပ်ပြီး "Endorphins" (အင်ဒေါ်ဖင်) ဆိုတဲ့ ပျော်ရွှင်စေတဲ့ ဓာတ်တွေ ထွက်လာတယ်တဲ့။ ဒါကို "Helper's High" လို့ ခေါ်ကြတယ်။ ဆိုလိုတာက လှူလိုက်လို့ ပစ္စည်းကုန်သွားပေမဲ့၊ စိတ်ထဲမှာတော့ ပီတိတွေ၊ ခွန်အားတွေ အဆမတန် တိုးပွားလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြလို့ရတဲ့ "ကုသိုလ်" ရဲ့ လက်ငင်းအကျိုးကျေးဇူး ပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ကထိန်ခင်းတယ် ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘာလို့ အဲဒီလောက် အရေးကြီးတာလဲ" တဲ့။ ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ ဒကာကြီး။ ကထိန်ဆိုတာ ဝိနည်းကံ တစ်မျိုးပါ။ ရဟန်းတော်တွေ ဝါဆိုဝါကပ်ပြီးတဲ့အခါမှာ သီလတန်ခိုးတွေ ထက်မြက်နေချိန်၊ အဲဒီအချိန်မှာ လှူဒါန်းလိုက်တဲ့ သင်္ကန်းက ရဟန်းတော်တွေအတွက် ဝိနည်းစည်းကမ်းတွေကို ပိုမို လိုက်နာနိုင်အောင်၊ ခရီးသွားလာမှု လွယ်ကူအောင် "အကျိုး ၅ မျိုး" (Anisamsa) ကို ရစေပါတယ်။ အလှူရှင်ကလည်း သံဃာ့ဂုဏ်ကို အာရုံပြုပြီး လှူရတာ ဖြစ်လို့ အကျိုးကြီးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ဒီ ကထိန်အကြောင်းကို ဝိနည်းတော်မှာ ဘယ်လို အတိအကျ ဟောကြားခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီ "ကထိန်" (Kathina) ဆိုတဲ့ အလှူဒါနနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဝိနည်းတော်မှာ ဘယ်လို အတိအကျ မိန့်ကြားခဲ့သလဲ၊ ဘာကြောင့် ဒီလောက်တောင် ခိုင်ခံ့မြဲမြံတယ်လို့ ဆိုရသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ဝိနည်းပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ်ပါဠိတော်၊ ကထိနက္ခန္ဓက (စာမျက်နှာ-၃၁၈) မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ကထိန်ခင်းခွင့်ကို ပထမဆုံး ခွင့်ပြုတော်မူတဲ့ စကားရပ်လေး ရှိပါတယ်။ ဒီပါဠိတော်လေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အရင် ပူဇော်ကြည့်ရအောင်။

"အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဝဿံဝုဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ။ အတ္ထတကထိနဿ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ကပ္ပိဿန္တိ။"

ဒီပါဠိတော်လေးကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ပြီး မျက်စိထဲမြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ နားထောင်နော်။

"ဘိက္ခဝေ" = ချစ်သားရဟန်းတို့၊

"ဝဿံဝုဋ္ဌာနံ" = ဝါမှ ထကုန်ပြီးသော၊

"ဘိက္ခူနံ" = ရဟန်းတို့အား၊

"ကထိနံ" = ခိုင်ခံ့မြဲမြံသော အကျိုးရှိသည့် ကထိန်ခင်းခြင်းငှာ၊

"အတ္ထရိတုံ" = ဖြန့်ခင်းခြင်းငှာ (ဝါ) ကထိန်ခင်းရန်၊

"အနုဇာနာမိ" = ငါဘုရား ခွင့်ပြုတော်မူ၏။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေရာမှာ "ကထိန" ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ ဇစ်မြစ်ကို သေချာ သဘောပေါက်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပါဠိစာပေအရ "ကထ" ဆိုတာ "ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ"၊ "ဣန" ဆိုတာ "သွားရခြင်း/ဖြစ်ရခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရသလို၊ တစ်ဖက်ကလည်း "မြဲမြံခိုင်ခံ့ခြင်း" (Solid/Unshakable) လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Structural Integrity" (ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခိုင်ခံ့မှု) လို့ ခေါ်ကြတယ်။ ချည်မျှင်လေး တစ်ပင်ချင်းစီဟာ ပျော့ပျောင်းပေမဲ့၊ ယှက်နွှယ်ပြီး ရက်လုပ်လိုက်တဲ့အခါ (Woven Fabric) ဆွဲလို့မပြတ်၊ တိုက်လို့မပျက်တဲ့ အထည်သား ဖြစ်သွားသလိုပါပဲ။ သံဃာတော်တွေ တစ်ပါးချင်းစီမှာ အာပတ်ဖြေရမယ့် ဝိနည်းစည်းကမ်းတွေ ရှိပေမဲ့၊ ကထိန်ခင်းလိုက်တဲ့အခါ "သံဃာ့ညီညွတ်မှု" (Unity) ဆိုတဲ့ စွမ်းအားကြောင့် အဲဒီ ကထိန်အာနိသင် ရနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အပြစ်သေးသေးမွှားမွှားလေးတွေကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် (Immunity) ရသွားကြပါတယ်။

ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ကထိန်ဆိုတာ "Unity is Strength" (စည်းလုံးခြင်းသည် အင်အား) ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဘုရားရှင်က လက်တွေ့ ပြသခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (Constitution) မှာ ပါရှိတဲ့ "အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ညီညွတ်မှုနှင့် စွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေး" (Institutional Unity & Capacity Building) ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ "ကထိန်သင်္ကန်း" နဲ့ "ပေးကမ်းခြင်း စေတနာ" ကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အမှတ်စဉ် (၂၄) ဖြစ်တဲ့ "ဇာတ်လမ်းထဲ ပရိသတ်ကို ထည့်ပြောနည်း" (Story Audience Integration) မတိုင်ခင်၊ "ဒါနစေတနာနုပဿနာ" (Contemplation of Volition in Giving) ရှုကွက်ကို အရင် ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - ကာယဒွါရ (လက်ဖြင့် လှူဒါန်းခြင်း) နဲ့ မနောဒွါရ (စိတ်ဖြင့် ရည်မှန်းခြင်း)။

(၂) အာရုံ - သင်္ကန်း (Rupa) ဟာ ရုပ်ဝတ္ထု သက်သက် ဖြစ်တယ်။

(၃) ဝိညာဉ် - လှူချင်စိတ် (Dana Citta) ဟာ ကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်တယ်။

(၄) စေတနာ - "စွန့်လွှတ်ခြင်း" (Relinquishment) ဟာ အဓိက တွန်းအား (Driving Force) ဖြစ်တယ်။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူအများစု မှားတတ်တာက "ငါ လှူတာ၊ ဒါ ငါ့သင်္ကန်း" ဆိုတဲ့ "တဏှာ၊ မာန" ပါပဲ။ အဲဒီ "ငါ" ပါနေရင် ကထိန်အကျိုးက မစင်ကြယ်တော့ဘူး။

 "ဒုက္ခသစ္စာ" ရှုကွက်ကို ဒီနေရာမှာ အသုံးပြုရပါမယ်။ "ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ" (စွဲလမ်းရာ ခန္ဓာ) ကို ပယ်ရမယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် "Conservation of Matter" (ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ) အရ ပစ္စည်းတစ်ခုဟာ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး၊ လက်လွှဲသွားတာ (Transfer) ပဲ ရှိတယ်။ ကိုယ့်လက်ထဲကနေ သံဃာ့လက်ထဲကို ရောက်သွားတာ။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ် (Process) မှာ အရေးကြီးဆုံးက "တွယ်တာမှုကို ဖြတ်တောက်လိုက်ခြင်း" (Cutting the Attachment) ပါပဲ။

ကထိန်သင်္ကန်းကို ကိုင်ပြီး ကပ်တော့မယ်ဆိုရင် သတိထားပါ။ "ငါ လှူနေတယ်" လို့ မတွေးပါနဲ့။ "လောဘကို စွန့်ထုတ်နေတယ်" လို့ တွေးပါ။

လက်က သင်္ကန်းကို လွှတ်လိုက်တဲ့ အချိန်မှာ၊ စိတ်ထဲက "ဒါ ငါ့ပစ္စည်းပဲ" ဆိုတဲ့ သံယောဇဉ်ကြိုးကိုပါ "ဖြတ်" ခနဲ ဖြတ်လိုက်တဲ့ သဘောကို မြင်အောင် ကြည့်ပါ။

"စေတနာ... စေတနာ... စွန့်လွှတ်တယ်... စွန့်လွှတ်တယ်" လို့ မှတ်ပါ။ သင်္ကန်းက ရုပ်၊ လှူချင်တဲ့ စေတနာက နာမ်။ "ရုပ်နဲ့ နာမ်" အလုပ်လုပ်သွားတာပဲ ရှိတယ်။ "ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ" မပါဘူးလို့ ဉာဏ်နဲ့ သိမ်းဆည်းလိုက်ပါ။ အဲဒါမှ "ဝဋ်" ကျွတ်တဲ့ အလှူ (Vivatta Gamini Dana) ဖြစ်မှာပါ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... စွန့်လွှတ်ရမယ် ဆိုပေမဲ့ ကုသိုလ်လိုချင်တဲ့ စိတ်က ရှိနေသေးတယ်လေ၊ အဲဒါကျတော့ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ" တဲ့။ ဟုတ်တယ် ဒကာကြီး။ ကုသိုလ်လိုချင်တာက "ဆန္ဒ" (Chanda)။ အဲဒါ ကောင်းတယ်။ မကောင်းတာက "ငါ့ကုသိုလ်" ဆိုပြီး ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ "ဥပါဒါန်" (Attachment)။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ လယ်သမားက မျိုးစေ့ကို လယ်ကွင်းထဲ ကြဲချလိုက်တာဟာ မျိုးစေ့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ စွန့်လွှတ်မှုကြောင့် နောက်ပိုင်းမှာ စပါးတွေ အများကြီး ပြန်ရလာတယ်။ အဲဒီလိုပဲ... လှူတုန်းမှာ ပြတ်ပြတ်သားသား စွန့်လိုက်ပါ။ အကျိုးပေးတဲ့အခါ သူ့အလိုလို ရလာပါလိမ့်မယ်။ မျှော်ကိုးနေရင် စိတ်ပင်ပန်းရုံပဲ ရှိမယ်လေ။ ဟုတ်လား...။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "ကထိန်သင်္ကန်း" နဲ့ "စွန့်လွှတ်ခြင်း" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့၊ ကထိန်သင်္ကန်း ဆက်ကပ်တဲ့နေ့ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဂါထာတော်မှာ "ယေ စ ခေါ တေ" လို့ အစချီပြီး ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အနတ္တသဘော၊ ဒုက္ခသဘောကို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ဒီနေရာမှာ "ဒါန" (Giving) လုပ်တာတောင်မှ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ သတိပြုရမယ်။ ဘယ်လိုဖြစ်တာလဲ။ "ငါ လှူမှ ရမယ်၊ ငါ့နာမည် ပါမှ ဖြစ်မယ်၊ ငါ့သင်္ကန်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ "သောက" (Anxiety) တွေ ကပ်ပါလာရင် အဲဒီ အလှူဟာ ပူလောင်တဲ့ အလှူ ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါကြောင့်  "ငါ့ဥစ္စာ" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ပယ်ပြီး "သံသရာဝဋ်မှ လွတ်မြောက်ရေး" (Nibbana) ကိုသာ ရည်မှန်းလှူဒါန်းရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2609 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က ပြတိုက်ရဲ့ အလှူခံဌာနမှာ ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဇာတ်ကောင်ကတော့ ရွှေဆိုင်ပိုင်ရှင် "ဒေါ်လှမေ" ဆိုတဲ့ ဒကာမကြီးရယ်၊ ပြတိုက်မန်နေဂျာ "ကိုသီဟ" ရယ် ပေါ့။

တစ်နေ့မှာ ဒေါ်လှမေက ပြတိုက်ကို ရောက်လာတယ်။ သူ့လက်ထဲမှာလည်း ရွှေချည်ငွေချည်တွေနဲ့ ထိုးထားတဲ့၊ ပုလဲတွေ စီထားတဲ့ တန်ဖိုးကြီး သင်္ကန်းတစ်စုံ ပါလာတယ်။ ဈေးနှုန်းအားဖြင့် သိန်းရာချီ တန်တယ်ပေါ့။

ဒေါ်လှမေက ကိုသီဟကို ပြောတယ်။ "မောင်သီဟ... ဒီသင်္ကန်းကို ဘုရားခန်းထဲက အကြီးဆုံး ဆင်းတုတော်ကြီးမှာပဲ ကပ်ပေးရမယ်နော်။ ပြီးတော့ ဆိုင်းဘုတ်မှာ 'ဒေါ်လှမေ၏ ကောင်းမှု' လို့ ရွှေစာလုံး အကြီးကြီးနဲ့ ရေးပေးပါ" တဲ့။ သူ့မျက်နှာက ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားတဲ့ အမူအရာ (Mana) အပြည့်နဲ့ပေါ့။

အဲဒီမှာ ပြဿနာက စတာပဲ။ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ စည်းကမ်းအရ အဲဒီ ဆင်းတုတော်ကြီးက ရှေးဟောင်းလက်ရာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဓာတုဗေဒ ဆေးရည်ပါတဲ့ အထည်တွေ၊ လေးလံတဲ့ အထည်တွေ ကပ်ခွင့်မရှိဘူး။

ကိုသီဟက အကျိုးအကြောင်း ရှင်းပြတယ်။ "အဒေါ်... ဒီသင်္ကန်းက အရမ်းလေးတော့ ရှေးဟောင်းဆင်းတုတော် ထိခိုက်မှာ စိုးရပါတယ်... ဒါကြောင့်..."

ကိုသီဟ စကားမဆုံးခင် ဒေါ်လှမေက ဒေါသထွက်ပြီး အော်တော့တာပေါ့။ "ဘာ... ငါက စေတနာနဲ့ လှူတာကို ငြင်းရမလား။ နင်တို့ ပြတိုက်က ငါ့လောက် တတ်နိုင်လို့လား" ဆိုပြီး ရုံးခန်းထဲမှာ ဆူညံသွားတာပဲ။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့သာ ဆိုရင် ဘယ်လို လုပ်မလဲ။ 

"ကိုင်း... ပရိသတ်ကြီး... စဉ်းစားပေးကြပါဦး။ ဒေါ်လှမေရဲ့ အလှူက 'ဒါန' လား၊ 'မာန' လား။ သင်္ကန်းကတော့ လှပါရဲ့၊ စိတ်က လှရဲ့လား။" (ပရိသတ်ကို မေးခွန်းထုတ်)။

အဲဒီ အခြေအနေ တင်းမာနေချိန်မှာပဲ ကိုသီဟက Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ အလှူဒါနဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 19)၊ ပုဒ်မ ၁၉.၂ (Article 19.2 - Equitable Donation & Conservation) ကို သတိရလိုက်တယ်။ အဲဒီ မူဝါဒက "အလှူပစ္စည်း၏ တန်ဖိုးထက် သံဃာနှင့် သာသနာ၏ အကျိုးကို ဦးစားပေးရမည်" လို့ ဆိုထားတယ်။

ကိုသီဟက စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားပြီး ဒေါ်လှမေကို ပြုံးပြလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ သိပ္ပံနည်းကျ ဥပမာလေးတစ်ခုနဲ့ ရှင်းပြတယ်။

"အဒေါ်... စိတ်မရှိပါနဲ့။ အဒေါ်ရဲ့ သင်္ကန်းက အရမ်း တန်ဖိုးကြီးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် တစ်ခု ပြောပြမယ်။ ချည်မျှင်တစ်ပင်တည်းက ဘယ်လောက်ပဲ ရွှေရောင် တောက်ပနေပါစေ၊ အထည်မဖြစ်ရင် ဘာမှ သုံးမရပါဘူး။ အခြား ချည်မျှင်တွေနဲ့ ရက်လုပ်မှသာ အထည်ဖြစ်တာပါ။

အဒေါ်က ဒီသင်္ကန်းကို 'ငါ့သင်္ကန်း' ဆိုပြီး တစ်ပါးတည်း ကပ်ချင်နေတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကထိန်ဆိုတာ 'သံဃာ' ဆိုတဲ့ အဖွဲ့အစည်းကြီးကို လှူရတာပါ။ အဒေါ်ရဲ့ သင်္ကန်းကို ဆင်းတုတော်မှာ ကပ်မယ့်အစား၊ ဒီနှစ် ဝါကျွတ်မှာ စာသင်သား သံဃာတော်တွေ အားလုံးအတွက် လိုအပ်နေတဲ့ သင်္ကန်းအဖြစ် ခွဲဝေ လှူဒါန်းလိုက်ရင်ကော ဘယ်လိုလဲ။ တစ်ပါးတည်း ဝတ်တာထက်၊ အများအကျိုး ရှိတာက ပိုမကူးဘူးလားဗျာ"

ကိုသီဟရဲ့ စကားက ဒေါ်လှမေရဲ့ နှလုံးသားကို ထိသွားတယ်။ "ငါ့သင်္ကန်း" ဆိုတဲ့ အစွဲ (Attachment) လေး လျော့သွားတယ်။ သူ သေချာ ပြန်စဉ်းစားကြည့်လိုက်တော့ "ဪ... ဟုတ်သားပဲ။ ငါက လူမြင်ကောင်းအောင်ပဲ လုပ်နေမိတာပါလား။ တကယ်တမ်း သံဃာတွေ လိုအပ်တာက ဝတ်စရာ သင်္ကန်းပဲ" ဆိုတဲ့ အသိ (Panna) ဝင်လာတယ်။

ဒေါ်လှမေက သက်ပြင်းချလိုက်ပြီး "အေးကွယ်... မောင်သီဟ ပြောတာ ဟုတ်ပါတယ်။ အဒေါ် မှားသွားတယ်။ ကဲ... ဒီသင်္ကန်းကို ရောင်းပြီး ရတဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ သံဃာအပါး ၁၀၀ စာ သင်္ကန်း စီစဉ်ပေးလိုက်ကွာ။ နာမည်တပ်စရာ မလိုတော့ဘူး။ သံဃာတွေ အဆင်ပြေရင် ပြီးတာပဲ" လို့ ပြောပြီး ပြန်လှူဒါန်းလိုက်တယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အစတုန်းက "မာန" နဲ့ ပူလောင်နေတဲ့ မျက်နှာကြီးဟာ၊ "စွန့်လွှတ်" လိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ဘယ်လောက် အေးချမ်းသွားသလဲ။ အဲဒါ ကထိန်ရဲ့ အနှစ်သာရ အစစ်ပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

ဒေါ်လှမေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ "ငါ့နာမည် မတပ်ရကောင်းလား" ဆိုတဲ့ ဒေါသ၊ မကျေနပ်မှုတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

"ငါ့ပစ္စည်း၊ ငါ့ဂုဏ်" ဆိုတဲ့ တပ်မက်မှု၊ စွဲလမ်းမှု (Tanha/Mana) ဟာ ဒီဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုသီဟရဲ့ ရှင်းပြချက်ကြောင့် အမှန်တရားကို မြင်ပြီး စွန့်လွှတ်လိုက်နိုင်တဲ့ ငြိမ်းအေးမှု၊ ပီတိဖြစ်မှုဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို မှန်ကန်စွာ လှူဒါန်းနိုင်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ စေတနာ၊ ပညာ နဲ့ သမ္မာဝါစာ တို့ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဒီလို ကထိန်ကာလမှာ လှူဒါန်းကြတဲ့အခါ "ပစ္စည်း" ကိုပဲ မကြည့်ဘဲ "စေတနာ" ကို စစ်ဆေးကြပါ။ "ငါ" ကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ "သံဃာ" ကို ဦးထိပ်ထားနိုင်ကြပါစေ။ ချည်မျှင်လေးတွေ ပေါင်းစပ်မှ အထည်ခိုင်ခံ့သလို၊ စေတနာ သဒ္ဓါတရားတွေ ပေါင်းစပ်မှသာ သာသနာကြီး ခိုင်ခံ့မှာ ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးချင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "ကထိန်သင်္ကန်း (Kathina)" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး မိမိတို့၏ အလှူဒါနကို မာနမဖက်ဘဲ စင်ကြယ်စွာ လှူဒါန်းနိုင်ကြပါစေ။ စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာမည့် ငြိမ်းချမ်းမှု အရသာကို ခံစားရပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... အားလုံးသော သူတော်ကောင်းများ ကထိန်အလှူ၏ အကျိုးကြောင့် ကုသိုလ်ထူးရကြပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.