နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၁၄) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-195)- သဠာယတန (Sensors)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဝိဘင်းပါဠိတော် (အာယတနဝိဘင်္ဂ)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Sensor Technology & Transduction (အာရုံခံ နည်းပညာနှင့် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်း)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခအပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၄) ရက်၊ သောကြာနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မိမိတို့ရဲ့ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အာရုံခံတံခါးပေါက် (၆) ခုကို လုံခြုံစွာ စောင့်ထိန်းနိုင်ကြပြီး၊ အကုသိုလ်အာရုံများ ဝင်မလာနိုင်အောင် ကာကွယ်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ခေတ်သစ်လောကမှာ လုံခြုံရေးအတွက် CCTV ကင်မရာတွေ၊ အာရုံခံ ကိရိယာတွေ (Sensors) တပ်ဆင်ထားကြတယ်။ သူတို့က အပြင်က အဖြစ်အပျက်တွေကို ဖမ်းယူပြီး စက်ထဲကို ပို့ပေးတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမှာလည်း အဲဒီလို သဘာဝ အာရုံခံ ကိရိယာကြီး (၆) ခု တပ်ဆင်ထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "သဠာယတန" (The Six Sense Bases) သို့မဟုတ် "Sensors" အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် "Sensor Technology" နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး ဒီသဘောတရားကို လေ့လာကြရအောင်။

ကဲ... တရားမဟောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို အာရုံခံနိုင်စွမ်း ထက်မြက်လာအောင်၊ "မြင်သည်၊ ကြားသည်" ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိလာအောင် ကသိုဏ်းနည်းလေးနဲ့ အာရုံပြုကြရအောင်။ အာရုံခံတယ် ဆိုတာ "အလင်း" (Light) နဲ့ တူတဲ့အတွက် "အာလောက ကသိုဏ်း" (Aloka Kasina) လေးကိုပဲ အသုံးပြုပြီး ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံတံခါးပေါက်တွေကို ဖွင့်ကြည့်ကြမယ်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်စိကို မှိတ်ထားပါ။

မိမိရဲ့ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း စတဲ့ တံခါးပေါက်တွေမှာ "အလင်းရောင်" လေးတွေ ရှိနေတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ ကင်မရာမှန်ဘီလူး (Lens) လေးတွေ ဖွင့်ထားသလိုမျိုးပေါ့။ အဲဒီ တံခါးပေါက်လေးတွေကနေ အာရုံတွေ ဝင်လာတာကို စောင့်ကြည့်နေပါ။

"အလင်း... အလင်း... မြင်တယ်... သိတယ်" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုရင်း၊ မိမိရဲ့ အာရုံခံစနစ် (Sensory System) ကြီး နိုးကြားနေပုံကို သတိထားကြည့်လိုက်ပါ။ တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။

(တစ်မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး နိုးကြားသွားပြီဆိုရင် ဒီ "အာရုံခံ" သဘောတရားကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံ (Sensor Technology) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဖုန်းထဲက ကင်မရာ (Camera Sensor) ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ သိကြလား?

အပြင်က "အလင်းရောင်" (Light Photons) လာတဲ့အခါ၊ ကင်မရာရဲ့ မှန်ဘီလူးကို ဖြတ်ပြီး ဆီလီကွန်ပြား (Sensor Chip) ပေါ်ကို ကျရောက်တယ်။ အဲဒီ Sensor က အလင်းရောင်ကို "လျှပ်စစ်အချက်ပြ" (Electrical Signals) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးလိုက်တယ်။ အဲဒီ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကိုမှ ဖုန်းက "ပုံရိပ်" အဖြစ် ပြန်ဖော်ပြတာ။

ဒါကို သိပ္ပံပညာမှာ "Transduction" (စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပြင်ပ ရုပ်လောက (Physical World) က အချက်အလက်တွေကို ဒစ်ဂျစ်တယ် လောက (Digital World) ထဲ ရောက်အောင် ပို့ပေးတဲ့ တံတားပေါ့။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။

• မျက်စိ (Eye Sensor): အလင်းရောင်ကို ဖမ်းယူပြီး အာရုံကြောစီးကြောင်း (Nerve Impulse) အဖြစ် ပြောင်းပေးတယ်။

• နား (Microphone): လေလှိုင်း (Sound Wave) ကို ဖမ်းယူပြီး လျှပ်စစ်စီးကြောင်း အဖြစ် ပြောင်းပေးတယ်။
  ဒီ "Sensors" တွေသာ မရှိရင်၊ ဦးနှောက် (Processor) ဟာ ဘာမှ သိနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အပြင်လောကကြီးနဲ့ လုံးဝ အဆက်ပြတ်ပြီး အမှောင်တိုက်ထဲ ရောက်နေမှာပါ။ ဒါကြောင့် "Sensors" (အာယတန) တွေဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝတံခါးပေါက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သိပ္ပံဘက်ကနေ ရှင်းပြပြီးပြီ ဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မဒေသနာတော်ဘက်ကို လှည့်ကြည့်ကြစို့။

ဘုရားရှင်က ဒီသဘောတရားကို "သဠာယတန" (The Six Sense Bases) လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။ "သဠ" ဆိုတာ ခြောက်၊ "အာယတန" ဆိုတာ တည်ရာ၊ ဆက်သွယ်ရာ ဌာန။

ပါဠိတော်ကို ဦးပဉ္ဇင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါမယ်။ နာယူကြပါဦး။

"စက္ခာယတနံ၊ သောတာယတနံ၊ ဃာနာယတနံ၊ ဇိဝှါယတနံ၊ ကာယာယတနံ၊ မနာယတနံ။"

မြန်မာလို အနက်ဖွင့်ရရင် -

"မျက်စိတည်းဟူသော အာရုံဆက်သွယ်ရာ၊ နားတည်းဟူသော အာရုံဆက်သွယ်ရာ... စိတ်တည်းဟူသော အာရုံဆက်သွယ်ရာ (၆) ပါးတို့တည်း။"

ဒီနေရာမှာ ထူးခြားတာက... ဘုရားရှင်က ဒီအာယတနတွေကို "ဣန္ဒြေ" (Indriya - Faculty) လို့လည်း ခေါ်တယ်။ "အစိုးရခြင်း" သဘော ရှိလို့ပါ။

• မျက်စိဟာ "မြင်ခြင်း" ကိစ္စမှာ အစိုးရတယ်။ နားက ဝင်မြင်ပေးလို့ မရဘူး။

• နားဟာ "ကြားခြင်း" ကိစ္စမှာ အစိုးရတယ်။ မျက်စိက ဝင်ကြားပေးလို့ မရဘူး။
  သူ့ Sensor နဲ့ သူ၊ သူ့တာဝန်နဲ့ သူ သီးသန့် (Dedicated Function) လုပ်ဆောင်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
  ဒါပေမယ့် ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ဒီ Sensor တွေက "ကောင်းတာ" လာလည်း လက်ခံတယ်၊ "ဆိုးတာ" လာလည်း လက်ခံတယ်။ ကင်မရာက "ဒါ မရိုက်သင့်ဘူး" လို့ မသိသလို၊ မျက်စိကလည်း "ဒါ မကြည့်သင့်ဘူး" လို့ မသိဘူး။ မြင်ရင် မြင်တာပဲ။
  ဒါကြောင့် အဲဒီ Sensor တွေကနေ ကိလေသာတွေ ဝင်မလာအောင် "ဣန္ဒြိယ သံဝရ" (Indriya Samvara - တံခါးစောင့်ထားခြင်း) ဆိုတဲ့ "Filter" (စစ်ထုတ်ကိရိယာ) လိုအပ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ ဒီ "Sensor" တွေကို ဘယ်လို စောင့်ကြည့်မလဲ။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "ငါ မြင်တယ်" လို့ မရှုရဘူး။ "Sensor က အလုပ်လုပ်သွားတယ်" လို့ ရှုရမယ်။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ...

ဥပမာ - ရုပ်ရှင်ကြည့်နေတယ် ဆိုပါစို့။

"ငါ ကြည့်နေတယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖယ်လိုက်။

"ဩော်... မျက်စိအကြည် (Sensor) ပေါ်မှာ အရုပ် (Image) လာထင်နေတာပါလား။ အဲဒီ အရုပ်ကို စိတ် (Processor) က သိနေတာပါလား။"

"မြင်တယ်... သိတယ်... မြင်တယ်... သိတယ်"။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ရင်... လှတယ်၊ ရုပ်ဆိုးတယ်၊ လိုချင်တယ် ဆိုတဲ့ တဏှာတွေ ဝင်မလာတော့ဘူး။

"Sensor Data" (အချက်အလက်) သက်သက် အနေနဲ့ပဲ လက်ခံလိုက်တာ (Just Seeing).

ကင်မရာက လှပတဲ့ပန်းပွင့်ကို ရိုက်လည်း မပြုံးဘူး၊ ရုပ်ဆိုးတဲ့အမှိုက်ပုံကို ရိုက်လည်း မဲ့မသွားဘူး။ သူက ပုံရိပ်ကို ပုံရိပ်အတိုင်းပဲ မှတ်တမ်းတင်တယ်။

ယောဂီကလည်း အဲဒီ ကင်မရာ Sensor လိုပဲ... "ကောင်းတာလာလာ၊ ဆိုးတာလာလာ... သိရုံပဲ သိလိုက်" (Upekkha - ဥပေက္ခာ) ဆိုရင် အဆင့်မြင့်တဲ့ ဝိပဿနာ ဖြစ်သွားပါပြီ။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကတော့ ပြတိုက်မှတ်တမ်း Case-2495 မှာ ရှိပြီး၊ Template T152 (Sensor Calibration & Sensitivity Check) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဇာတ်ကောင်ကတော့ လုံခြုံရေး နည်းပညာရှင် "ကိုညီ" တဲ့။ ကိုညီက ပြတိုက်ရဲ့ CCTV နဲ့ Alarm System တွေကို တာဝန်ယူထားသူ။

တစ်နေ့မှာ... ပြတိုက်ရဲ့ အဖိုးတန် ဓာတ်တော်ခန်းအတွက် Motion Sensor (လှုပ်ရှားမှု အာရုံခံကိရိယာ) အသစ်တွေ တပ်ဆင်လိုက်တယ်။ ကိုညီက စိတ်အားထက်သန်စွာနဲ့ Sensor တွေကို "Highest Sensitivity" (အမြင့်ဆုံး အာရုံခံနိုင်စွမ်း) မှာ ချိန်ထားလိုက်တယ်။

ပြဿနာက အဲဒီမှာ စတာပဲ။ Sensor တွေက အရမ်း "အာရုံခံကောင်း" လွန်းတော့... လေတိုက်လို့ လိုက်ကာလှုပ်ရင်လည်း အချက်ပေးတယ်။ ကြွက်ဖြတ်ပြေးရင်လည်း အချက်ပေးတယ်။ ယင်ကောင်ပျံရင်လည်း အချက်ပေးတယ်။

တစ်ညလုံး Alarm တွေ မြည်နေတော့ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းတွေ အိပ်မရဘူး။ သွားကြည့်လိုက်တော့ ဘာမှ မရှိဘူး။ နောက်ဆုံးတော့ လုံခြုံရေးတွေက "ဒါ False Alarm (မှားပြီးအော်တာ) ပဲကွာ" ဆိုပြီး စိတ်ပျက်လာတယ်။ ကိုညီလည်း စိတ်ညစ်ပြီး Sensor တွေကို ပိတ်ပစ်လိုက်တယ်။ (Indriya တွေကို ပိတ်လိုက်တာ)။

အဲဒီ ညမှာပဲ... တကယ့် သူခိုး အစစ် ဝင်လာတယ်။ Sensor ပိတ်ထားတော့ ဘာမှ မသိလိုက်ဘူး။ တော်သေးတယ်... အပြင်က ကင်းလှည့်တဲ့ ရဲက တွေ့လို့ ဖမ်းမိသွားတာ။

ဒီကိစ္စကို ပြန်သုံးသပ်တဲ့အခါ ဆရာတော်က ကိုညီကို ခေါ်ဆုံးမတယ်။

"ကိုညီ... မင်းရဲ့ Sensor တွေက 'သဒ္ဓါ' (Faith/Sensitivity) လွန်ပြီး 'ပညာ' (Wisdom/Filtering) နည်းသွားတာ။ တရားအားထုတ်တဲ့သူတွေလိုပဲ။ စိတ်က တက်ကြွလွန်းရင် (ဥဒ္ဓစ္စ) ဖြစ်ပြီး ဂဏှာမငြိမ်ဘူး။ လျှော့ချလိုက်ပြန်တော့လည်း ပျင်းရိ (ထိနမိဒ္ဓ) ပြီး အိပ်ပျော်သွားပြန်ရော။"

ဆရာတော်က Template T152 (Sensor Calibration Protocol) ကို ထုတ်ပေးတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လစီ ၉၊ အပိုဒ် ၉.၅ (Electronic Surveillance Standards) ကို ကျင့်သုံးခိုင်းတယ်။

"Sensor ဆိုတာ Calibration (ချိန်ညှိမှု) လိုတယ်။ ဘုရားဟောတဲ့ 'ဣန္ဒြေ ၅ ပါး ညီမျှခြင်း' (Indriya Samatta) ဆိုတာ ဒါပဲ။"

T152 အရ ကိုညီ ပြန်ပြင်ဆင်ပုံက -

၁။ Threshold Setting: လိုက်ကာလှုပ်တာ၊ ယင်ကောင်ပျံတာလောက်ကို မဖမ်းနဲ့။ လူအရွယ်အစား လှုပ်ရှားမှ ဖမ်း။ (ပညာ နဲ့ စိစစ်ခြင်း)။

၂။ Monitoring: လုံးဝ ပိတ်မပစ်ရ။ (ဝီရိယ မလျှော့ရ)။

၃။ Verification: Alarm မြည်ရင် ကင်မရာနဲ့ အရင်ကြည့်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်။ (သတိ ထားခြင်း)။

ဒီလို ချိန်ညှိလိုက်တဲ့အခါ... Sensor တွေက ငြိမ်သက်သွားတယ်။ အရေးကြီးတဲ့ အချိန်ကျမှပဲ တိတိကျကျ အချက်ပေးတော့တယ်။ လုံခြုံရေးတွေလည်း စိတ်အေးရသလို၊ ပြတိုက်လည်း လုံခြုံသွားတယ်။

"အာရုံခံတယ် ဆိုတာ... များတိုင်း မကောင်းဘူး၊ နည်းတိုင်း မကောင်းဘူး။ မျှတမှ (Balanced) ကောင်းတာ" ဆိုတာ ကိုညီ သဘောပေါက်သွားတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ယူရမလဲ။

၁။ ကိုယ့်ရဲ့ အာရုံခံစားမှု (Sensors) တွေကို လွှတ်ထားရင် အာရုံပေါင်းစုံဝင်ပြီး စိတ်ရှုပ်မယ် (False Alarms)။ ပိတ်ထားပြန်ရင်လည်း အန္တရာယ် (Defilements) ဝင်လာတာကို မသိလိုက်ဘဲ ဖြစ်မယ်။

၂။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ စတဲ့ တံခါးတွေကို "သတိ" ဆိုတဲ့ တံခါးမှူးနဲ့ စောင့်ကြပ်ပြီး၊ လိုအပ်တာကိုပဲ လက်ခံ၊ မလိုအပ်တာကို ပယ်ထုတ်ရမယ်။ (Calibration).

၃။ "မြင်ကာမတ္တ၊ ကြားကာမတ္တ" ဆိုတဲ့ အလယ်အလတ်လမ်းစဉ် (Middle Way) ဟာ အကောင်းဆုံး Sensor Technology ဖြစ်တယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။

• အာရုံတွေကြောင့် စိတ်ရှုပ်ရတာ၊ မှားယွင်းအချက်ပေးလို့ ပင်ပန်းရတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။

• အာရုံကို လိုချင်လွန်းတဲ့ တဏှာ (Sensitivity High) သို့မဟုတ် ပျင်းရိပြီး ပိတ်ထားတဲ့ မောဟ (Sensitivity Off) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။

• ဣန္ဒြေတွေကို မျှတအောင် ချိန်ညှိပြီး ငြိမ်းချမ်းသွားတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

• အဲဒီလို ချိန်ညှိတဲ့ နည်းစနစ် (T152) နဲ့ သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဉ်ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ယနေ့ ဇူလိုင်လ (၁၄) ရက်နေ့မှာ... မိမိတို့ရဲ့ သဠာယတန (Sensors) များကို "သတိ၊ ပညာ" တို့ဖြင့် ချိန်ညှိပြီး၊ အကုသိုလ် အာရုံဆိုးများကို စစ်ထုတ်ကာ၊ ကုသိုလ် အာရုံကောင်းများကိုသာ လက်ခံရယူနိုင်ကြပါစေ။ နောက်ဆုံးတွင် အာရုံနှင့် ဒွါရတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဣန္ဒြေခြောက်ပါး လုံခြုံအေးချမ်းကြပါစေ..."

"အာရုံဆိုးများကို စစ်ထုတ်နိုင်ကြပါစေ..."

"မြင်ကာမတ္တ၊ ကြားကာမတ္တဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ..."

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၄) ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760