Day: 306 | November 2 | သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး (Science for Peace) | ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန်၊ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဂုဏ် (စာ-၁) | Nuclear Physics & Ethics

 

Day: 306 |  November 2 |  သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး (Science for Peace) |  ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန်၊ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဂုဏ် (စာ-၁) |  Nuclear Physics & Ethics

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၉ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၂) ရက်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၇) ရက်နေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ Hswagata ပြတိုက်ကြီးကနေ တရားနာ ပရိသတ်အပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့ကို ဓမ္မမိတ်ဆက် ပြုလုပ်ခွင့် ရတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါတယ်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘ၊ ဆရာ ဆိုတဲ့ အနန္တငါးပါးကို ဦးထိပ်ထားပြီးတော့၊ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလရဲ့ ဒုတိယမြောက်နေ့၊ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရက်သတ္တပတ်" (International Week of Science and Peace) အထိမ်းအမှတ်အနေနဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ အဆီအနှစ်တို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး ငြိမ်းချမ်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ဦးစွာပထမ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကတော့ "သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်လေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီခေတ်ကြီးမှာ သိပ္ပံပညာက အရမ်း တိုးတက်လာပြီ။ လကမ္ဘာကို သွားနိုင်တယ်၊ ရောဂါတွေကို ကုနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ တပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ အဲဒီ သိပ္ပံပညာကြောင့်ပဲ ကမ္ဘာကြီးက ပူလောင်နေရတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဟောကြားမီမှာ စိတ်ကလေး ငြိမ်းချမ်းသွားအောင် "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" လေးကို အရင် စီးဖြန်းကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတော့ မေတ္တာဓာတ်က အသင့်တော်ဆုံးပါပဲ။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်လွှာလေး ချထားပါ။ စိတ်အာရုံထဲမှာ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို မြင်ယောင်ကြည့်လိုက်ပါ။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံးသားထဲကနေ အေးမြတဲ့ မေတ္တာရေစင်တွေကို ဖြန်းပက်ပေးလိုက်ပါ။ "ငါ့ရဲ့ သိပ္ပံပညာ၊ ငါ့ရဲ့ အတတ်ပညာ၊ ငါ့ရဲ့ လုပ်ရပ်မှန်သမျှဟာ သူတစ်ပါးကို ဒုက္ခမပေးပါစေနဲ့... လောကကြီး ငြိမ်းချမ်းပါစေ..." လို့ စိတ်ထဲကနေ လေးလေးနက်နက် ဆုတောင်းရင်း တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေလိုက်ကြရအောင်။

ကဲ... စိတ်ကလေးတွေ ငြိမ်သက်အေးချမ်းသွားပြီဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ပြောပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို စတင်ကြစို့။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး။ သိပ္ပံပညာ (Science) ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်မှာ ရှိတဲ့ သုတေသန ပညာရှင်တွေ၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးကြည့်တဲ့အခါ သိပ္ပံဆိုတာ "သဘာဝတရားကို စူးစမ်းလေ့လာပြီး အမှန်တရား ရှာဖွေခြင်း" (The pursuit of knowledge about the natural world) လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့ အတတ်ပညာကို ဘယ်နေရာမှာ သုံးမလဲ ဆိုတာကတော့ သိပ္ပံပညာရှင်ရဲ့ စိတ်ဓာတ် (Ethics) ပေါ်မှာ မူတည်သွားပြီ။

ဥပမာတစ်ခု ပြောပြမယ်။ "အဏုမြူစွမ်းအင်" (Nuclear Energy) ဆိုတာ သူတော်ကောင်းတို့ ကြားဖူးကြမှာပါ။ ရူပဗေဒ ပညာရှင်တွေက အက်တမ် (Atom) လေးတွေကို ဖြိုခွဲလိုက်တဲ့အခါ ကြီးမားတဲ့ စွမ်းအင်တွေ ထွက်လာတယ်ဆိုတာ တွေ့ရှိခဲ့ကြတယ်။

ဒီ စွမ်းအင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ဖို့ သုံးရင် တစ်မြို့လုံး လင်းထိန်သွားမယ်။ ဒါဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သုံးတာ (Science for Peace)။ ဒါပေမဲ့ ဒီစွမ်းအင်ကိုပဲ ဗုံးလုပ်ပြီး ပစ်ချလိုက်ရင် မြို့ကြီးတစ်မြို့လုံး ပြာကျသွားမယ်။ ဒါဟာ ဖျက်ဆီးရေးအတွက် သုံးတာ (Science for War)။

တွေ့လိုက်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ သိပ္ပံပညာ ကိုယ်တိုင်က ကောင်းတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ ဆိုးတာလည်း မဟုတ်ဘူး။ သူက ဓားတစ်ချောင်းလိုပဲ။ ခွဲစိတ်ဆရာဝန် လက်ထဲရောက်ရင် လူ့အသက်ကို ကယ်တဲ့ ကိရိယာ ဖြစ်မယ်။ လူသတ်သမား လက်ထဲရောက်ရင်တော့ လူသတ်လက်နက် ဖြစ်သွားမယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ နေ့စဉ်သုံးနေတဲ့ မိုဘိုင်းဖုန်းတွေ၊ အင်တာနက်တွေကို ကြည့်ပါ။ ဗဟုသုတ ရှာဖို့၊ တရားနာဖို့၊ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ဖို့ သုံးရင် အကျိုးရှိတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူများအတင်းပြောဖို့၊ ကောလာဟလ ဖြန့်ဖို့၊ စိတ်ညစ်စရာတွေ ကြည့်ဖို့ သုံးရင်တော့ အဲဒီ နည်းပညာကပဲ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပြန်ပေးမှာပါပဲ။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Power" (စွမ်းအား) ကိုပဲ ဖန်တီးပေးနိုင်တယ်။ "Direction" (ဦးတည်ချက်) ကိုတော့ မပေးနိုင်ဘူး။ အဲဒီ ဦးတည်ချက် မှန်ကန်ဖို့အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတို့မှာ "ဓမ္မ" လိုအပ်လာပါပြီ။ သိပ္ပံမပါတဲ့ ဓမ္မက မျက်ကန်းနဲ့ တူပြီး၊ ဓမ္မမပါတဲ့ သိပ္ပံကတော့ ခြေကျိုးနဲ့ တူပါတယ်... မဟုတ်ဘူး... ပြောင်းပြန်ပြောရရင် ဓမ္မမပါတဲ့ သိပ္ပံက အရူးလက်ထဲ ဓားထည့်ပေးလိုက်သလို အန္တရာယ် အရမ်းကြီးပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးလာတယ်။ "အရှင်ဘုရား... ဒါဆိုရင် တပည့်တော်တို့က ခေတ်မီ နည်းပညာတွေကို မသုံးရတော့ဘူးလား" တဲ့။ သုံးရမှာပေါ့ ဒကာကြီးရဲ့။ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး လက်ထက်ကလည်း ဆေးပညာတွေ၊ ဗိသုကာ ပညာတွေ ရှိခဲ့တာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်က ဒီအတတ်ပညာတွေကို "ငြိမ်းချမ်းရေး" အတွက် ဘယ်လို ယှဉ်တွဲ သုံးရမလဲ ဆိုတာကို လမ်းညွှန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ လမ်းညွှန်ချက်က ဘာလဲဆိုတာကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပါဠိတော်တွေနဲ့ ဆက်ပြီး လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဒီ "သိပ္ပံ" (Knowledge) နဲ့ "ငြိမ်းချမ်းရေး" (Peace/Conduct) ကို ဘယ်လို ယှဉ်တွဲ ဟောကြားခဲ့သလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဂုဏ်တော်ကိုးပါးထဲမှာ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န" ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော် ပါရှိတာ သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး သိကြမှာပါ။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန်ပါဠိတော် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ လာရှိတဲ့ မူရင်းပါဠိတော်လေးကို အရင် ပူဇော်ကြည့်ရအောင်။

"ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော..."

ဒီပါဠိတော်လေးထဲက "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော" ဆိုတဲ့ ပုဒ်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ တစ်လုံးချင်း အနက်ဖွင့်ပြီး မျက်စိထဲမြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။

"သော ဘဂဝါ" = ထို မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်။

"ဝိဇ္ဇာ" = ဝိဇ္ဇာ မည်သော အသိဉာဏ် (သိပ္ပံပညာ၊ ထိုးထွင်းသိမြင်မှု) နှင့်၊

"စရဏ" = စရဏ မည်သော အကျင့်စာရိတ္တ (ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်နည်း) နှင့်၊

"သမ္ပန္နော" = ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေရာမှာ "ဝိဇ္ဇာ" ဆိုတာ ဒီနေ့ခေတ် စကားနဲ့ ပြောရင် "Science" (သိပ္ပံပညာ) လို့ တင်စားလို့ ရပါတယ်။ အမှန်တရားကို သိတာ၊ စွမ်းအင်တွေကို သိတာ၊ လောကကြီးရဲ့ လည်ပတ်ပုံကို သိတာပေါ့။ "စရဏ" ဆိုတာကတော့ "Ethics" (ကျင့်ဝတ်) သို့မဟုတ် "Peaceful Conduct" (ငြိမ်းချမ်းစွာ ကျင့်ကြံခြင်း) ပါပဲ။ ဘုရားရှင်က အသိဉာဏ် သက်သက်နဲ့ ပြည့်စုံတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အဲဒီ အသိဉာဏ်ကို ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အသုံးချတဲ့ အကျင့် "စရဏ" ပါ ပြည့်စုံလို့ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န" လို့ ခေါ်တာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်က အဏုမြူဗုံး လုပ်နည်းကို သိတယ် (ဒါ ဝိဇ္ဇာ)။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီဗုံးကို လူတွေသေအောင် မပစ်ဘဲ လျှပ်စစ်မီးရအောင် လုပ်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ် (ဒါ စရဏ) ရှိမှသာ လောကကြီး အေးချမ်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ "ဝိဇ္ဇာ" သာ ရှိပြီး "စရဏ" မရှိရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ ခြေထောက်ကျိုးနေတဲ့ လူက မျက်စိတော့ ကောင်းပါရဲ့၊ လမ်းမလျှောက်နိုင်သလို ဖြစ်မယ်။ သို့မဟုတ် မျက်စိကန်းနေတဲ့ လူက သန်န်စွမ်းပါရဲ့၊ လမ်းလျှောက်ရင် ချောက်ထဲ ကျမလို ဖြစ်မယ်။

ဒါဟာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (Constitution) မှာ ပါရှိတဲ့ "ပညာနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရား ဟန်ချက်ညီရေး" (Balance of Wisdom and Morality) ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရနဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေပါတယ်။ ပညာ ဘယ်လောက် တတ်တတ်၊ ကိုယ်ကျင့်တရား မရှိရင် အဲဒီ ပညာက လောကကို မီးဟုန်းဟုန်း တောက်စေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီတော့ ဒီ သိပ္ပံနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတရားကို ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဝိပဿနာ ရှုကွက် (Vipassana Mechanism) အနေနဲ့ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အမှတ်စဉ် (၄၆) ဖြစ်တဲ့ "ခေတ်သစ် နည်းပညာ နှိုင်းယှဉ်နည်း" (Modern Technology Comparison Method) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

ခန္ဓာဖွဲ့နည်း (Aggregates Assembly) အရ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ဒွါရ - မနောဒွါရ (Mind Door) ဟာ ကွန်ပျူတာရဲ့ CPU နဲ့ တူတယ်။

(၂) အာရုံ - ဓမ္မအာရုံ (Idea/Concept of Weapon or Technology) ဟာ Software Program တစ်ခုနဲ့ တူတယ်။

(၃) ဝိညာဉ် - မနောဝိညာဉ် (Mind Consciousness) ဟာ Data ကို Process လုပ်တဲ့ စနစ်နဲ့ တူတယ်။

(၄) ဖဿ - စိတ်နဲ့ အကြံအစည် တိုက်ဆိုင်မှု (Mental Contact) ဖြစ်တယ်။

ဒီနေရာမှာ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဓိက ပြဿနာက "ငါ" ပါ။ "ငါ တီထွင်လိုက်တာ၊ ငါ့ရဲ့ နည်းပညာက ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးနိုင်တယ်" ဆိုတဲ့ မာနဝင်လာတာနဲ့ တပြိုင်နက်၊ အဲဒီ သိပ္ပံပညာဟာ "လက်နက်" ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။

"ဒုက္ခသစ္စာ" ရှုကွက်ကို ဒီနေရာမှာ အသုံးပြုရပါမယ်။ "သင်္ခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ" ဆိုတဲ့အတိုင်း၊ ငါ့ရဲ့ ဉာဏ်၊ ငါ့ရဲ့ ပညာ ဆိုတဲ့ အရာတွေဟာ တကယ်တော့ ခဏတာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နာမ်တရား အစုအဝေးသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ- သူတော်ကောင်းတို့ ဖုန်းသုံးနေရင်း တစ်ခုခုကို ဒေါသထွက်စရာ တွေ့လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ "ဖုန်း" ဆိုတဲ့ သိပ္ပံပစ္စည်း (Rupa) က ဒုက္ခပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "ဒေါသ" (Dosa) က ဒုက္ခပေးတာပါ။

အဲဒီအချိန်မှာ "ငါ ဒေါသထွက်တယ်" လို့ မမှတ်ဘဲ၊ "ဒေါသ စိတ်ကလေး ပေါ်နေတယ်" လို့ သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်က ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွှားလေးကို မှန်ဘီလူးနဲ့ ကြည့်သလို (Objective Observation) ရှုမှတ်လိုက်ပါ။

"ဪ... ဒီဒေါသက ပူလောင်တဲ့ သဘော (Tejo Dhatu) ပါလား။ သူက ငါ့ကို လောင်ကျွမ်းနေပါလား" လို့ သိလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ အဲဒီ ဒေါသက ငြိမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါ "Science for Peace" (ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သိပ္ပံ) ကို ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ လက်တွေ့ သုံးလိုက်တာပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက "အရှင်ဘုရား... စိတ်ကို သိပ္ပံနည်းကျ ရှုတယ်ဆိုတာ ဘယ်လိုမျိုးလဲ" တဲ့။ ရှင်းပြမယ် ဒကာကြီး။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက စမ်းသပ်မှု လုပ်တဲ့အခါ ရလဒ်ကို အမှန်အတိုင်း မှတ်တမ်းတင်သလို၊ ယောဂီကလည်း ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ လောဘ ဖြစ်ရင် လောဘ၊ မေတ္တာ ဖြစ်ရင် မေတ္တာလို့ အရှိကို အရှိအတိုင်း သိပေးတာကို ပြောတာပါ။

"ငါ့စိတ်" လို့ မပိုင်ဆိုင်လိုက်ပါနဲ့။ "ဖြစ်စဉ်" (Process) တစ်ခု အနေနဲ့ပဲ ကြည့်ပါ။ ကွန်ပျူတာ Screen ပေါ်မှာ စာတွေ ပေါ်လာသလို၊ စိတ်ထဲမှာ အာရုံတွေ ပေါ်လာတာကို ကြည့်ပြီး "ဒါဟာ သဘာဝတရားမျှသာပဲ" လို့ သိမြင်လိုက်တာဟာ ဝိပဿနာ သိပ္ပံနည်းကျကျ ရှုမှတ်ခြင်းပါပဲ။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အဏုမြူဗုံးကို ဖန်တီးခဲ့တဲ့ သိပ္ပံပညာရှင် အိုင်းစတိုင်းတောင်မှ "ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ အင်အားသုံးပြီး ရယူလို့ မရဘူး၊ နားလည်မှုနဲ့ပဲ ရယူနိုင်တယ်" လို့ ပြောခဲ့ဖူးတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကတော့ ဒီထက်ပိုပြီး "ကိုယ့်စိတ်ကို နားလည်ခြင်းဖြင့်သာ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး (Internal Peace) ကို ရနိုင်တယ်" လို့ ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး" ရှုကွက်ကို ပိုပြီး လေးနက်သွားအောင် ဉာဏ်စဉ်နဲ့ တစ်ခါ ချိတ်ဆက်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာလ (၂) ရက်နေ့၊ သိပ္ပံနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနေ့ ဆိုတော့၊  သစ္စာလေးပါး ရှုကွက်ကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ မဖြစ်မနေ နှလုံးသွင်းရပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဂါထာတော်မှာ "ယေ စ ခေါ တေ" လို့ အစချီပြီး ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အနတ္တသဘော၊ ဒုက္ခသဘောကို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ဒီနေရာမှာ "သိပ္ပံပညာ" (Science/Knowledge) ဆိုတာ ခန္ဓာငါးပါးထဲက "သင်္ခါရက္ခန္ဓာ" (ပြုပြင်စီရင်မှု) နဲ့ "ဝိညာဏက္ခန္ဓာ" (သိမှု) အုပ်စုထဲမှာ ပါဝင်နေပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကိုယ်တတ်ထားတဲ့ ပညာ၊ ကိုယ်ရှာဖွေတွေ့ရှိထားတဲ့ နည်းပညာ ဆိုတာတွေဟာ "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလမ်းလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် အဲဒါဟာ "ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ" (စွဲလမ်းရာ ခန္ဓာ) ဖြစ်သွားပြီး ဒုက္ခသစ္စာ မီးတောက်ကြီး ဖြစ်သွားတော့တာပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သိပ္ပံပညာဆိုတာ မီးတုတ်တစ်ချောင်း လိုပါပဲ။ လမ်းသွားရင် အလင်းရောင် ရဖို့ သုံးရမယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ မီးတုတ်ကို "ငါ့မီးတုတ်၊ ငါ့မီးတုတ်" ဆိုပြီး ရင်ခွင်ထဲ ထည့်ဖက်ထားရင် ကိုယ့်ရင်ဘတ်ပဲ မီးလောင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ "ငါ တတ်တယ်၊ ငါ သိတယ်" ဆိုတဲ့ မာနနဲ့ ပညာကို ဖက်ထားရင် အဲဒီ ပညာကပဲ ကိုယ့်ကို ပြန်ပြီး ပူလောင်စေပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးက "ဒုက္ခပရိညာ" (ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြားသိခြင်း) နဲ့ ဒီအတတ်ပညာတွေအပေါ်မှာ စွဲလမ်းမှု ကင်းရမယ်လို့ လမ်းညွှန်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာ ပေါ်လွင်အောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေထဲက ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒါကတော့ Case-2606 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်က ဓာတုဗေဒ ပညာရှင် ဒေါက်တာလှကျော် နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဇာတ်လမ်းပါ။ ဒေါက်တာလှကျော် ဆိုတာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို ဆေးကြောတဲ့ ဓာတုဆေးရည် (Chemical Solution) အသစ်တွေကို တီထွင်တဲ့ ပညာရှင်ပေါ့။ သူက တော်တော်လေး တော်ပါတယ်။ တစ်နေ့မှာ သူက ရှေးဟောင်းကြေးဆင်းတုတော်တွေကို သံချေးချွတ်ဖို့အတွက် "ဖော်မြူလာ-X" ဆိုတဲ့ ဆေးရည်အသစ်ကို စမ်းသပ်ပါတယ်။

အဲဒီနေ့က စမ်းသပ်ခန်းထဲမှာ လက်ထောက် လူငယ်လေး တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ မောင်မြက ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးနေတယ်။ ဒေါက်တာလှကျော်က ယုံကြည်မှု အပြည့်နဲ့ "ဟေ့ကောင်... ဒီဆေးရည်က ကမ္ဘာမှာ အကောင်းဆုံးပဲ၊ ကြည့်နေ" ဆိုပြီး ဆေးရည်ကို ဆင်းတုတော်ပေါ် လောင်းချလိုက်တယ်။ အဲဒီမှာ မမျှော်လင့်ဘဲ ဓာတ်ပြုမှုလွန်ကဲပြီး မီးခိုးတွေ အူထွက်လာတယ်၊ အနံ့ဆိုးတွေ ထွက်လာပြီး ဆင်းတုတော်ရဲ့ အရောင်က ပြောင်းသွားပါလေရော။

မောင်မြက လန့်ပြီး "ဆရာ... ဆရာ... မှားနေပြီ ထင်တယ်၊ ရပ်လိုက်ပါတော့၊ ဆင်းတုတော် ပျက်စီးကုန်လိမ့်မယ်" လို့ အော်တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ဒေါက်တာလှကျော်ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "သိပ္ပံ မာန" (Intellectual Arrogance) ဆိုတဲ့ လှိုင်းလုံးကြီး တက်လာတယ်။ သူက "ဘာမှားရမှာလဲ၊ ငါ တွက်ချက်ထားတာ အမှန်ပဲ၊ မင်းက ဘာနားလည်လို့လဲ" ဆိုပြီး ဆက်လုပ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ သူ့မျက်နှာက ဒေါသနဲ့ နီရဲလာတယ်။ သူ့ရဲ့ "ဝိဇ္ဇာ" (အတတ်ပညာ) က "စရဏ" (ငြိမ်းချမ်းရေး) ကို ဖျက်ဆီးတော့မယ့် အခြေအနေပါပဲ။ အခန်းထဲမှာ အခြေအနေက တင်းမာပြီး ပူလောင်လာတယ်။

အဲဒီ စက္ကန့်ပိုင်းလေးမှာပဲ ဒေါက်တာလှကျော်ဟာ Hswagata ပြတိုက်ရဲ့ "သိပ္ပံနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ မူဝါဒ" (Policy 21)၊ ပုဒ်မ ၂၁.၂ (Article 21.2 - Priority of Safety over Experiment) ကို သတိရလိုက်တယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ "နည်းပညာ မှန်ကန်ရေးထက် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးသည် ပထမ" လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားတာကိုး။

ချက်ချင်းပဲ ဒေါက်တာလှကျော်က သတိဝင်လာတယ်။ "ဪ... ငါ့ရဲ့ အတ္တ၊ ငါ့ရဲ့ မာနတွေက အန္တရာယ် ပေးနေပါလား" လို့ ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်မြင်လိုက်တယ်။ သူ ချက်ချင်းပဲ ဆေးရည်ပုလင်းကို ချလိုက်တယ်။ မောင်မြဘက်ကို လှည့်ပြီး "ဆောရီးကွာ... ငါ စိတ်လောသွားတယ်၊ မင်းပြောတာ မှန်တယ်၊ ငါတို့ အန္တရာယ်ကင်းအောင် အရင်လုပ်ကြစို့" လို့ ပြောလိုက်နိုင်တယ်။

ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အဲဒီ စကားတစ်ခွန်းက အခန်းတစ်ခုလုံးကို အေးချမ်းသွားစေတယ်။ မီးခိုးတွေ ထွက်နေတဲ့ ဓာတုဗေဒ ပြဿနာထက်၊ ဒေါသထွက်နေတဲ့ စိတ်ပြဿနာကို အရင် ငြိမ်းသတ်လိုက်နိုင်တာဟာ တကယ့် "သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး" အောင်ပွဲပါပဲ။ အဲဒီနောက်တော့ သူတို့နှစ်ယောက် ပူးပေါင်းပြီး ရေဆေးချလိုက်တော့ ဆင်းတုတော်လည်း မပျက်စီးတော့ဘူး၊ သူတို့ ဆက်ဆံရေးလည်း ပိုကောင်းသွားတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်လေးကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ရအောင်။

သိပ္ပံနည်းပညာ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိုးရိမ်သောကတွေ၊ အမှားအယွင်းတွေ၊ ပဋိပက္ခတွေဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီ အတတ်ပညာအပေါ်မှာ "ငါ တတ်တယ်၊ ငါ မှန်တယ်" လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ မာနနဲ့ တပ်မက်မှုဟာ ဒီဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ "သမုဒ္ဒယသစ္စာ" ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာလှကျော်လို မာနကို ချပြီး အေးချမ်းမှုကို ရွေးချယ်လိုက်တဲ့ စိတ်အခြေအနေ၊ ပဋိပက္ခ ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းအောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ သတိတရား၊ မေတ္တာတရား နဲ့ ကျင့်ဝတ် (Ethics) တွေဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" လမ်းစဉ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား...။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ အနေနဲ့လည်း ဘဝမှာ ခေတ်မီ နည်းပညာတွေ၊ သိပ္ပံပစ္စည်းတွေကို သုံးစွဲတဲ့အခါ တိုးတက်မှု (Development) တစ်ခုတည်းကို မကြည့်ဘဲ၊ ငြိမ်းချမ်းမှု (Peace) ကိုပါ ဦးစားပေးနိုင်ကြပါစေ။ "ဝိဇ္ဇာ" နဲ့ "စရဏ" တွဲဖက်နိုင်မှသာ ဘဝက လှပမှာ ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးချင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့ရတဲ့ "သိပ္ပံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး" တရားတော် အတိုင်း... သူတော်ကောင်းများ အားလုံး မိမိတို့ တတ်သိထားသော အတတ်ပညာများဖြင့် လောကကို အကျိုးပြုနိုင်ကြပါစေ။ အတတ်ပညာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် မာန၊ ဒေါသ ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးကြပါစေ။ နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ လက်တွဲညီကာ ကမ္ဘာကြီး ငြိမ်းချမ်းပါစေ လို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.