Day: 344 | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ရွှေ့ပြောင်းသူများ (ပရဒေသနှင့် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်းဆိုင်ရာ မူဝါဒ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ ပရဒေသ | Migration Policy

 

Day: 344 | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ရွှေ့ပြောင်းသူများ (ပရဒေသနှင့် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်းဆိုင်ရာ မူဝါဒ) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ ပရဒေသ | Migration Policy

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးနေ့ (Human Rights Day) နှင့် ဆက်စပ်၍ အလေးထားအပ်သော "ရွှေ့ပြောင်းသွားလာသူများနေ့" (Migrants Day) အကြိုကာလ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... နေရပ်စွန့်ခွာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသူများ အပါအဝင် လူသားအားလုံး ဘေးကင်းလုံခြုံကြပါစေ၊ ရောက်လေရာအရပ်မှာ မိတ်ဆွေကောင်းများနှင့် တွေ့ဆုံပြီး စိတ်နှလုံး အေးချမ်းကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ကမ္ဘာကြီးမှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့ မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာပြီး တခြားဒေသ၊ တခြားနိုင်ငံတွေမှာ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင် နေထိုင်နေကြရတဲ့ "ရွှေ့ပြောင်းသူများ" (Migrants) အကြောင်းကို ပြောပြချင်တယ်။ တကယ်တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့အားလုံးဟာ သံသရာခရီးသည်တွေပါပဲ။ ဘယ်ဘဝ၊ ဘယ်နေရာမှ အမြဲတမ်း နေရတယ်လို့ မရှိပါဘူး။ ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို သူတစ်ပါးအပေါ် ကိုယ်ချင်းစာတတ်တဲ့ "ကရုဏာ" ဓာတ်ခံ ရှိလာအောင် အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။

ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။ အခု ယောဂီတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ... ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ရာ၊ ကိုယ့်ဆွေမျိုးတွေကို ထားခဲ့ပြီး မရေရာတဲ့ ခရီးတစ်ခုကို တစ်ယောက်တည်း လျှောက်သွားနေရတဲ့ လူတစ်ယောက်ကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ သူ့မှာ ကျောပိုးအိတ်လေး တစ်လုံးပဲ ပါတယ်၊ မျက်နှာကလည်း နွမ်းနယ်နေတယ်၊ ရှေ့ဆက်ရမယ့်လမ်းကလည်း မသေချာဘူး။

"ဪ... ဒီလူသားဟာ ငါ့လိုပဲ လုံခြုံမှု လိုချင်ရှာမှာပဲ"။

"သူစိမ်းတရံစာ ဒေသမှာ မျက်နှာငယ်ရရှာမှာပဲ"။

"ငါတို့အားလုံးဟာလည်း သံသရာမှာ ဒီလိုပဲ တယောက်တည်း သွားနေကြရတဲ့ ခရီးသည်တွေပါလား"။

အဲဒီလို ကိုယ်ချင်းစာစိတ်လေး မွေးမြူပြီး... "အရပ်လေးမျက်နှာမှာ ရှိကြတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းသူ ခရီးသွားများအားလုံး ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းကြပါစေ၊ လုံခြုံအေးချမ်းကြပါစေ" ဆိုတဲ့ မေတ္တာစိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။

(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)

ကိုင်း... မေတ္တာစိတ်ကလေး ကိန်းဝပ်သွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်းဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Migration Policy) အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးမှာ လူဦးရေ သန်းပေါင်းများစွာဟာ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေကြတယ်။ ဒါကို ပညာရှင်တွေက "Migration" လို့ ခေါ်တယ်။ ဒီလို ရွှေ့ပြောင်းရတဲ့ အကြောင်းရင်း နှစ်ချက် ရှိတယ်။

၁။ Push Factors (တွန်းကန်အား) - ကိုယ့်ဒေသမှာ စစ်ပွဲတွေဖြစ်လို့၊ ဆင်းရဲလွန်းလို့၊ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်လို့ မနေနိုင်တော့ဘဲ ထွက်ပြေးရတာ။

၂။ Pull Factors (ဆွဲဆောင်အား) - ဟိုဘက်နိုင်ငံမှာ အလုပ်အကိုင် ကောင်းလို့၊ လစာများလို့၊ လုံခြုံလို့ သွားချင်တာ။

ဒီနေရာမှာ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတာက... လူတွေက ရွှေ့ပြောင်းလာသူတွေကို ကြည့်တဲ့ အမြင်ပါပဲ။ နိုင်ငံတော်တော်များများမှာ "Xenophobia" (သူစိမ်းကြောက်ရောဂါ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ကိုယ့်နိုင်ငံ၊ ကိုယ့်ရပ်ကွက်ထဲကို တခြားလူမျိုး၊ တခြားဒေသက လူတွေ ရောက်လာရင် "ငါတို့ အလုပ်တွေ လုသွားပြီ၊ ငါတို့ ယဉ်ကျေးမှု ပျက်ပြီ" ဆိုပြီး ကြောက်လန့် မုန်းတီးကြတယ်။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံတကာ မူဝါဒတွေမှာ "Border Control" (နယ်စပ်ထိန်းချုပ်ရေး) နဲ့ "Human Rights" (လူ့အခွင့်အရေး) ကြားမှာ အမြဲတမ်း အားပြိုင်နေရတယ်။

အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ လူသားတွေရဲ့ စီးဆင်းမှုဟာ သွေးကြောတွေလိုပဲ ကမ္ဘာကြီးကို ဆက်စပ်ပေးထားတယ်။ (Method #24 -) အရ သူတော်ကောင်းတို့ ကိုယ်တိုင် စဉ်းစားကြည့်ပါ။

"ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... စိတ်ကူးကြည့်စမ်းပါ။ ဒီနေ့ညနေ ရုတ်တရက် စစ်ပွဲဖြစ်လို့၊ ဒါမှမဟုတ် ရေကြီးလို့ ကိုယ့်အိမ်ကို စွန့်ခွာရမယ် ဆိုပါစို့။ လက်ထဲမှာ အဝတ်တစ်ထည် ကိုယ်တစ်ခုနဲ့ နယ်စပ်တစ်ခုကို ရောက်သွားတယ်။ ဟိုဘက်က လူတွေက ကိုယ့်ကို သေနတ်နဲ့ ချိန်ပြီး 'မလာနဲ့... ဒါ ငါတို့မြေ' လို့ အော်ရင် သူတော်ကောင်းတို့ ဘယ်လို ခံစားရမလဲ။"

(ပရိသတ် တွေးဆရန် ခေတ္တရပ်)

"ကြောက်လန့်မယ်၊ ဝမ်းနည်းမယ်၊ အားငယ်မယ် မဟုတ်လား။ အဲဒီအချိန်မှာ ရေတစ်ခွက် ကမ်းပေးမယ့်လူ၊ ပြုံးပြမယ့်လူကို ဘယ်လောက်တောင် မျှော်လင့်မိမလဲ။ အဲဒါကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းသူတွေ ဆိုတာ သနားစရာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ကိုယ်ချင်းစာရမယ့် လူသားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။"

သိပ္ပံပညာနဲ့ လူမှုဗေဒ (Sociology) အရ ကြည့်ရင် "Nation State" (နိုင်ငံတော်) ဆိုတာ လူတွေက စည်းဝိုင်းတားပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဥပဒေ (Legal Construct) တစ်ခုပါပဲ။ ကမ္ဘာမြေကြီးကတော့ ဘယ်သူ့ကိုမှ စည်းမတားပါဘူး။ ငှက်တွေ၊ တိမ်တွေ၊ လေတွေဟာ နယ်နိမိတ်မရှိဘဲ သွားလာနေကြတယ်။ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာသာ "ငါ့မြေ၊ သူ့မြေ" ဆိုတဲ့ အစွဲ (Identity) တွေ ရှိနေတာပါ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Migration" ဆိုတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်းဟာ လူသားတိုင်း ကြုံတွေ့နိုင်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နယ်နိမိတ်ဆိုတာ လူတွေဖန်တီးထားတဲ့ စိတ်အစွဲတစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတကပါဠိတော်မှာ လာရှိတဲ့ "ပရဒေသ" (Foreign Land) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သဘောတရားတွေကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

ဇာတ်တော်တွေထဲမှာ ဘုရားလောင်း ကိုယ်တိုင်လည်း တိုင်းပြည်စွန့်ခွာပြီး "ပရဒေသ" သို့ ရောက်ခဲ့ရပေါင်း များပါပြီ။ မဟာဇနကမင်းသား ဆိုရင်လည်း တိုင်းပြည်ပျက်လို့ သင်္ဘောစီးပြီး ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရတယ်။ ဝေဿန္တရာမင်းကြီး ဆိုရင်လည်း တိုင်းပြည်က နှင်ထုတ်ခံရလို့ ဝင်္ကပါတောင်မှာ ဒုက္ခသည် (Refugee) တစ်ယောက်လို နေခဲ့ရတယ်။

ပါဠိတော်မှာ "ပရဒေသ ဝါသော ဒုက္ခော" ဆိုတဲ့ သဘောတရား ရှိတယ်။

"ပရဒေသ" - တစ်ပါးသော အရပ်ဒေသ၊ သူစိမ်းပြင်ပ နိုင်ငံ၌။

"ဝါသော" - နေထိုင်ရခြင်းသည်။

"ဒုက္ခော" - ဆင်းရဲ၏။

ဆိုလိုတာက ကိုယ့်အမျိုး၊ ကိုယ့်ဆွေ မရှိတဲ့ အရပ်မှာ နေရတာဟာ စိတ်ရော ကိုယ်ပါ ဆင်းရဲတတ်တယ်။ အထီးကျန်တယ် (Loneliness)၊ အားငယ်တယ် (Insecurity)။ ဒါပေမဲ့ ဘုရားရှင်က ဒီဆင်းရဲမှုကို အပြစ်လို့ မဟောဘူး။ ပါရမီဖြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံး အချိန်လို့ ဟောတယ်။

ဘုရားလောင်းတွေဟာ "ပရဒေသ" ရောက်မှ ပညာစုံတယ်။ သူစိမ်းတွေကြားမှာ နေတတ်လာတယ်။ သည်းခံစိတ် (Khanti) ပိုကြီးလာတယ်။ ကိုယ့်ကို မသိတဲ့ အရပ်မှာ မာနကို ချပြီး နေရတဲ့အတွက် "နိဝါတ" (နှိမ့်ချခြင်း) ဂုဏ် ပိုတက်လာတယ်။ ဒါကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရခြင်းဟာ လောကအမြင်မှာ ဒုက္ခရောက်တယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ ဓမ္မအမြင်မှာတော့ "မာနဖြုတ်ပြီး ပညာရှာဖို့ အခွင့်အရေး" တစ်ခုပါပဲ။

ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဧည့်သည်/ရွှေ့ပြောင်းသူတွေကို တွေ့တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင် ရွှေ့ပြောင်းရတဲ့အခါ စိတ်ကို ဘယ်လိုထားမလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။

လူတစ်ယောက်က ကိုယ့်ရပ်ကွက်၊ ကိုယ့်ရွာထဲကို သူစိမ်းတွေ ရောက်လာတာ မြင်တယ် ဆိုပါစို့။

ပထမဆုံး "မျက်စိ" (စက္ခုဒွါရ) က ပုံသဏ္ဍာန် မတူတဲ့၊ စကားသံ မတူတဲ့ လူတွေကို မြင်လိုက်တယ်။

အဲဒီမှာ "ဖဿ" (Contact) ဖြစ်ပြီး "သံသယ" (Suspicion) သို့မဟုတ် "ဒေါမနဿ" (မနှစ်မြို့မှု) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။

အဲဒီနောက် "တဏှာ" (Craving) ဝင်လာတယ်။ "ဒါ ငါ့နေရာ၊ ငါ့ပိုင်နက်၊ သူတို့ လာလုနေကြပြီ" ဆိုတဲ့ "ဘဝတဏှာ" (Craving for territory) ပေါ့။

အဲဒီ တဏှာကြောင့် "ငါ့လူမျိုး၊ သူ့လူမျိုး" ဆိုပြီး ခွဲခြားတဲ့ "ဥပါဒါန်" (Clinging to identity) တွေ ဖြစ်လာပြီး ဒေါသတွေ ထွက်ကြ၊ ရန်တွေ ဖြစ်ကြတော့တာပဲ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ရင်...

"ငါ့မြေ" ဆိုတာ ပထဝီဓာတ် သက်သက်ပါပဲ။

"ငါ့လူမျိုး" ဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ် အစုအဝေးပါပဲ။

ရောက်လာတဲ့ "သူစိမ်း" ဆိုတာလည်း ရုပ်နာမ် အစုအဝေးပါပဲ။

သံသရာ အမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ အားလုံးဟာ (၃၁) ဘုံ ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတွေကြားမှာ ကူးချည်သန်းချည် ရွှေ့ပြောင်းနေကြတဲ့ "Samsara Migrants" (သံသရာ ခရီးသည်) တွေပါပဲ။ ဘယ်ဘဝမှ ကိုယ့်အိမ်အစစ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဟိုတယ်မှာ ခဏတည်းသလို ခဏဝင်နားကြတာပါ။

အဲဒီလို မြင်လိုက်ရင် "ငါ့နေရာ" ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု (Attachment) လျော့သွားပြီး၊ "ခရီးသွားအချင်းချင်း" ဆိုတဲ့ မေတ္တာစိတ် ဝင်လာပါလိမ့်မယ်။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရွှေ့ပြောင်းသူတွေကို မြင်တိုင်း ဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ပါ။

"သူတို့ဟာ နေရာ အသစ်ရှာနေတဲ့ ခရီးသည်တွေ။ ငါကတော့ ဘဝအသစ် ရှာနေတဲ့ ခရီးသည်"။

"သူတို့က နိုင်ငံခြားမှာ ဒုက္ခရောက်နေတာ။ ငါကတော့ သံသရာထဲမှာ ဒုက္ခရောက်နေတာ။ ဒုက္ခသည်ချင်း အတူတူပါလား"။

"ဒီမြေကြီးဟာ ငါပိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။ ငါ ခဏ ငှားနေတာ။ သူတို့ကိုလည်း ခဏ ပေးနားလိုက်လို့ ငါ့မှာ ကုန်သွားစရာ မရှိဘူး"။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့  (Method #24) ကို ပြန်သုံးပြီး ကိုယ့်စိတ်ကို မေးကြည့်ပါ။

"အကယ်၍ ငါသာ နိုင်ငံခြား ရောက်နေပြီး ဒုက္ခရောက်နေရင်... ငါ့ကို ဘယ်လို ဆက်ဆံစေချင်သလဲ။"

"နှာခေါင်းရှုံ့ပြီး မောင်းထုတ်စေချင်သလား။ ပြုံးပြပြီး ကြိုဆိုစေချင်သလား။"

ကိုယ့်စိတ် ကိုယ်သိရင် သူများစိတ်လည်း သိပါလိမ့်မယ်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးထဲက "တဏှာနိရောဓော" (တဏှာချုပ်ငြိမ်းခြင်း) ဆိုတာ "ငါ့အိမ်၊ ငါ့မြေ" ဆိုတဲ့ နယ်နိမိတ် စည်းတွေကို ဖျက်လိုက်ခြင်းပါပဲ။ နယ်နိမိတ်တွေ ပျောက်သွားရင် ရန်သူမရှိတော့ဘူး၊ အားလုံး မိတ်ဆွေ ဖြစ်သွားပါတယ်။

သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ရွှေ့ပြောင်းသူတွေကို လက်ခံပေးတာဟာ "အလှူ" တစ်မျိုးပါပဲ။ "အာဝါသဒါန" (နေရာထိုင်ခင်း ပေးလှူခြင်း) ပေါ့။ ဘုရားရှင်က "ဧည့်သည်ကို ပြုစုခြင်းသည် နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်း ကုသိုလ်ဖြစ်သည်" လို့ ဟောခဲ့ပါတယ်။ ကိုယ့်အိမ်ရှေ့ ရောက်လာတဲ့ ဧည့်သည်ကို ရေတစ်ခွက် တိုက်လိုက်တာဟာ... ကိုယ့်ရဲ့ သံသရာခရီးအတွက် ရိက္ခာထုပ် ပို့လိုက်တာပါပဲ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သံသရာအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် ငါတို့အားလုံးဟာ ရွှေ့ပြောင်းခရီးသည်တွေပဲ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဧည့်သည်ကို ပြုစုခြင်းဟာ ကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ကိုယ့်ဝန်းကျင်ကို ရောက်လာတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ၊ ဒုက္ခသည်တွေအပေါ် ဓမ္မနည်းလမ်းနဲ့ ဘယ်လို မေတ္တာထား ဆက်ဆံမလဲ ဆိုတာကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဝန်းကျင်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2644) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ လူ့စိတ်ရဲ့ သဘာဝဖြစ်တဲ့ "သူစိမ်းကြောက်စိတ်" (Xenophobia) နဲ့ "ကရုဏာစိတ်" (Compassion) ကြားက တိုက်ပွဲလေးပါပဲ။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်အနီးနားက ရပ်ကွက်ထဲကို နယ်စပ်ဘက်က စစ်ရှောင်လာတဲ့ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုတစ်စု ရောက်လာတယ်။ သူတို့က ဘာသာစကားလည်း သိပ်မပီဘူး၊ ဝတ်ပုံစားပုံကလည်း နွမ်းပါးတယ်။ သူတို့ ရောက်လာတော့ ရပ်ကွက်ထဲက လူတချို့က မကြိုက်ကြဘူး။ "ဒီလူတွေက သန့်ရှင်းမှု မရှိဘူး၊ ခိုးသားဝှက်သားတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်၊ ရောဂါတွေ ပါလာနိုင်တယ်" ဆိုပြီး အတင်းပြောကြတယ်။

တစ်နေ့တော့ အဲဒီ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုက ကလေးလေးတစ်ယောက် ဖျားနေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ဆေးခန်း (Free Clinic) ကို လာပြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းက ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်က မျက်နှာမကောင်းဘူး။ သူက "ဆရာတော်... ဒီလူတွေက တရားဝင် ဧည့်စာရင်းလည်း မရှိဘူး။ သူတို့ကို လက်ခံကုပေးရင် ပြဿနာ တက်နိုင်တယ်။ ပြီးတော့ တခြား ဧည့်သည်တွေကလည်း ရွံကြလိမ့်မယ်" ဆိုပြီး တားမြစ်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 22, Article 22.1) ဖြစ်တဲ့ "လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ နိုင်ငံသား ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ဒုက္ခရောက်နေသူများကို လူသားချင်း စာနာမှုဖြင့် ကူညီခြင်း" ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့ရတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက ဝန်ထမ်းကို ခေါ်ပြီး (Method #24) အရ မေးခွန်းမေးလိုက်တယ်။

"ဒကာကြီး... မျက်စိမှိတ်ပြီး စဉ်းစားကြည့်။ အကယ်၍ ဒကာကြီးသာ တခြားနိုင်ငံတစ်ခုမှာ ဒုက္ခသည် ဖြစ်နေတယ် ဆိုပါစို့။ ကိုယ့်သားသမီးလေး ဖျားနေလို့ ဆေးခန်းပြေးသွားတဲ့အခါ 'မင်းက ငါတို့လူမျိုး မဟုတ်ဘူး၊ ထွက်သွား' လို့ မောင်းထုတ်ခံရရင် ဒကာကြီး ဘယ်လို ခံစားရမလဲ" လို့ မေးလိုက်တယ်။

ဒကာကြီးက ခေါင်းငုံ့ပြီး "ဝမ်းနည်းမိမှာပါ ဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။

"အေး... အဲဒီ ဝမ်းနည်းမှုကို သူတို့လည်း ခံစားနေရတာ။ ဥပဒေအရ စိုးရိမ်တာ မှန်ပေမယ့်၊ ဓမ္မအရတော့ လူနာကို ပစ်ထားတာ အကြီးမားဆုံး အပြစ်ပဲ။ ကူညီလိုက်ပါ။ ပြဿနာ တက်လာရင် ဦးပဉ္ဇင်း တာဝန်ယူတယ်" လို့ မိန့်လိုက်တယ်။

အဲဒါနဲ့ ဆေးကုပေးလိုက်တယ်။ ထူးခြားတာက... အဲဒီ ရွှေ့ပြောင်းမိသားစုက ကျေးဇူးတင်လွန်းလို့ နောက်ရက်ကျတော့ ပြတိုက်ဝင်းထဲက မြက်တွေကို လာနှုတ်ပေးကြတယ်၊ သန့်ရှင်းရေး လာလုပ်ပေးကြတယ်။ သူတို့မှာ ပိုက်ဆံမရှိတော့ လုပ်အားနဲ့ ကျေးဇူးဆပ်ကြတာ။ အဲဒီတော့မှ ရပ်ကွက်ထဲက လူတွေလည်း "ဪ... သူတို့က ရိုးသားသားပါလား" ဆိုပြီး အမြင်ပြောင်းသွားကြတယ်။ အစက "သူစိမ်း" (Strangers) တွေကနေ အခုတော့ "မိတ်ဆွေ" (Friends) တွေ ဖြစ်သွားကြတယ်။

တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "သူစိမ်း" ဆိုတာ ကိုယ့်စိတ်က ဖန်တီးထားတဲ့ စည်း (Barrier) တစ်ခုပါပဲ။ မေတ္တာနဲ့ အဲဒီစည်းကို ဖျက်လိုက်ရင် အားလုံးဟာ လူသားချင်း အတူတူပါပဲ။ ရွှေ့ပြောင်းသူတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ နေရာကို လာလုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ "ကရုဏာပါရမီ" ကို လာစစ်ဆေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ကို ကူညီလိုက်တာဟာ ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံးသားကို ပိုကျယ်ပြန့်သွားစေပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ရွှေ့ပြောင်းသူများနှင့် ပရဒေသ" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။

ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...

နေရပ်စွန့်ခွာရခြင်း၊ သူစိမ်းရပ်ခြားတွင် မျက်နှာငယ်ရခြင်း၊ မရေရာသော ဘဝခရီးကို လျှောက်လှမ်းရခြင်းသည် ဆင်းရဲခြင်း အစစ်ဖြစ်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ"။

အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ကြုံရတဲ့အခါ "ငါ့အိမ်၊ ငါ့မြေ" လို့ တမ်းတနေတဲ့ တဏှာ၊ သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းသူများကို "ငါ့နေရာ လာလုတယ်" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ မစ္ဆရိယ (ဝန်တိုမှု) တို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။

အဲဒီ တဏှာ မစ္ဆရိယတွေ ချုပ်ငြိမ်းပြီး နေရာဒေသမရွေး စိတ်အေးချမ်းမှု ရရှိခြင်း၊ နယ်နိမိတ်ကင်းသော မေတ္တာဖြင့် ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။

အဲဒီ ငြိမ်းအေးမှုကို ရရှိဖို့အတွက် ဧည့်သည်ကို ပြုစုခြင်း (ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်)၊ မေတ္တာပွားများခြင်း၊ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။

ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အရပ်လေးမျက်နှာ ဘယ်နေရာ ရောက်ရောက် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းကြပါစေ၊ ရွှေ့ပြောင်းသူ ခရီးသွားများလည်း လုံခြုံအေးချမ်းကြပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် သံသရာတည်းဟူသော ခရီးရှည်ကြီးမှ အပြီးတိုင် ရပ်နားရာဖြစ်သော မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.