LIST OF ABBREVIATIONS AND GLOSSARY OF KEY TERMS
(အတိုကောက်စကားလုံးများနှင့် အဓိကဝေါဟာရများ စာရင်း)
၁။ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယေဘုယျ အတိုကောက်များ (Institutions & General Abbreviations)
HGT - Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum (သွာဂတ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်မြတ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ပုဂ္ဂလိကပြတိုက်)
Siridantamahapalaka - Custodian of the Tooth Relics (သွားတော်မြတ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ)
ASI - Archaeological Survey of India (အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန)
V&A Museum - Victoria and Albert Museum (ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲလ်ဘတ် ပြတိုက် - လန်ဒန်)
BM - British Museum (ဗြိတိသျှပြတိုက် - လန်ဒန်)
DAFA - Délégation Archéologique Française en Afghanistan (အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ ပြင်သစ် ရှေးဟောင်းသုတေသန မစ်ရှင်)
IsMEO - Istituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente (အီတလီ ရှေးဟောင်းသုတေသန မစ်ရှင်)
UNESCO - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့)
DNA - Deoxyribonucleic Acid (ဒီအင်အေ / မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှု)
MOU - Memorandum of Understanding (နားလည်မှုစာချွန်လွှာ)
FGD - Focus Group Discussions (အုပ်စုဖွဲ့ ဆွေးနွေးခြင်း)
IDI - In-Depth Interviews (အသေးစိတ် လူတွေ့မေးမြန်းခြင်း)
BCE - Before Common Era (ဘီစီ / ခရစ်တော်မပေါ်မီကာလ)
CE / AD - Common Era / Anno Domini (အေဒီ / ခရစ်နှစ်)
Ph.D. - Doctor of Philosophy (ပါရဂူဘွဲ့)
ORCID - Open Researcher and Contributor ID (နိုင်ငံတကာ သုတေသီ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်)
၂။ သုတေသနနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Academic & Research Terms)
17. Qualitative Documentary Research - အရည်အသွေးပြ မှတ်တမ်းစာရွက်စာတမ်း သုတေသန
18. Multiple-Case Study - အမှုတွဲအများအပြားကို ယှဉ်တွဲလေ့လာသည့် ချဉ်းကပ်မှုပုံစံ
19. Triangulation - တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်း နည်းစနစ်
20. Purposive Sampling - ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရွေးချယ်ခြင်း နည်းစနစ်
21. Pattern Matching - ပုံစံတူညီမှုများကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်း
22. Internal/External Criticism - အတွင်းပိုင်းနှင့် ပြင်ပပိုင်း ဆန်းစစ်ခြင်း (အထောက်အထား ခိုင်မာမှုစစ်ဆေးခြင်း)
23. Textual Lens - စာပေရှုထောင့်
24. Empirical Lens - လက်တွေ့တူးဖော်မှု ရှုထောင့်
25. Mutual Complementarity - အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းမှု သဘောတရား
26. Epistemology - အသိပညာဗေဒ
27. Material Culture - ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှု
28. Museology - ပြတိုက်ပညာရပ်
29. Soteriological Narrative - ဝိညာဉ်ရေးရာနှင့် ကယ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း
30. Lived Religion - လက်တွေ့ဘဝ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
31. Living Presence - သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေမှု (ဗုဒ္ဓ၏ ကိုယ်စားပြုမှု)
32. Heritage Diplomacy - ယဉ်ကျေးမှု သံတမန်ရေး
33. Category Error (False Dichotomy) - အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု မှားယွင်းခြင်း
34. Logical Overreach (Inductive Leap) - ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ နယ်ပယ်ကျော်လွန် ကောက်ချက်ချခြင်း
35. Literalist Bias - စာသားအတိုင်း တိုက်ရိုက်ကောက်ယူသော အစွန်းရောက်မှု
36. Methodological Positivism - သိပ္ပံနည်းကျဝါဒသို့ ဘက်လိုက်ခြင်း
37. Stratigraphic Analysis - မြေလွှာ/တူးဖော်မှုအလွှာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
38. Numismatic Evidence - ဒင်္ဂါးပြားဆိုင်ရာ သမိုင်းအထောက်အထား
39. Typology / Casket Typology - ဓာတ်တော်ကြုတ် ပုံသဏ္ဌာန်ခွဲခြားလေ့လာခြင်း
40. Crystal Reliquary - သလင်းကျောက် ဓာတ်တော်ကြုတ်
41. Cruciform Architecture - ကြက်ခြေခတ်ပုံစံ ဗိသုကာလက်ရာ
42. Healing Niches - ကုသခြင်းဆိုင်ရာ ကျင်းငယ်များ (ရောဂါကင်းငြိမ်းစေရန် ရည်မှန်းသော ဓာတ်တော်တိုက်ငယ်များ)
43. Incisors - ရှေ့သွားတော်
44. Molars - အံတော် (အံသွားတော်)
45. Blood Relics - သွေးတော်ဓာတ်များ
46. Contextual Analysis - အကြောင်းအရာနှင့် နောက်ခံအခြေအနေကို ဆက်စပ်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
47. Data Extraction Checklist - အချက်အလက် ထုတ်ယူမှု စစ်ဆေးလွှာ
၃။ ပါဠိနှင့် ထေရဝါဒ ရိုးရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Pali & Traditional Terms)
48. Danta / Dāṭhā - သွားတော် / စွယ်တော် (Canine Tooth)
49. Dhātu / Dhatu - ဓာတ်တော် (Relic)
50. Sārīrika Dhātu - သရီရိကဓာတ်တော် (မြတ်စွာဘုရား၏ ခန္ဓာကိုယ်မှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဓာတ်တော်များ)
51. Uddesika Dhātu - ဥဒ္ဒေသိကဓာတ်တော် (ရည်မှန်း၍ ကိုးကွယ်အပ်သော ရုပ်ပွားဆင်းတုများ)
52. Pāribhogika Dhātu - ပရိဘောဂိကဓာတ်တော် (အသုံးပြုခဲ့သော အသုံးအဆောင်များ)
53. Dhātu-vibhāga - ဓာတ်တော်ခွဲဝေခြင်း (Distribution of Relics)
54. Mahaparinibbana Sutta - မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်
55. Dathavamsa - ဒါဌာဝံသ (စွယ်တော်ဝင်ကျမ်း / Chronicle of the Tooth Relic)
56. Mahavamsa - မဟာဝံသ (သီဟိုဠ်ရာဇဝင်ကျမ်း)
57. Prana - အသက်ဝင်နေသော ဓာတ်တော် (Living Breath / Active Living Presence)
58. Hiri-Ottappa - ဟိရီ-ဩတ္တပ္ပ (Professional humility and ethical concern / အမှားလုပ်ရမည်ကို ရှက်ခြင်းနှင့် ကြောက်ခြင်း)
59. Dharmaraja - တရားမင်း (Righteous King / အသောကမင်းကြီး၏ ဘွဲ့တော်)
60. Pradakshina Path - လက်ယာရစ် လှည့်လည်ပူဇော်ရာလမ်း (Circumambulation path)
၄။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများနှင့် နေရာဒေသများ (Archaeological Terms & Sites)
61. Reliquary / Casket - ဓာတ်တော်ကြုတ်
62. Provenance - ရှေးဟောင်းပစ္စည်း၏ မူလဇစ်မြစ် (တူးဖော်တွေ့ရှိရာနေရာ)
63. Antiquity - ရှေးကျမှု သက်တမ်း
64. Kharoṣṭhī - ခရိုရှသီ အက္ခရာ (ရှေးခေတ် ဂန္ဓာရဒေသသုံး အက္ခရာ)
65. Brahmi - ဗြာဟ္မီ အက္ခရာ (ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယအက္ခရာ)
66. Gandhari - ဂန္ဓာရီ ဘာသာစကား
67. Steatite - စတီးတိုက် ကျောက် (ဓာတ်တော်ကြုတ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်သုံးသော ကျောက်)
68. Stucco - ရွှံ့စေးရုပ်တုများ
69. Radiocarbon Dating - ကာဗွန်သက်တမ်း တွက်ချက်ခြင်း
70. Archaeometallurgy - သတ္တုဗေဒ လေ့လာခြင်း
71. Taxila - တက္ကသီလာဒေသ
72. Gandhara - ဂန္ဓာရဒေသ
73. Dharmarajika - ဓမ္မရာဇိကစေတီ (တက္ကသီလာ)
74. Bimaran - ဗိမရန်စေတီ (အာဖဂန်နစ္စတန်)
75. Hadda - ဟဒ္ဒဒေသ (အာဖဂန်နစ္စတန်)
76. Nagarjunakonda - နာဂဇုနကုဏ္ဍ (အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း)
77. Amaravati - အမရဝတီ (အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း)
78. Mankiala - မဏိကျလစေတီ (ပါကစ္စတန်)
79. Kanishka Stupa - ကနိသျှကစေတီ (ပက်ရှဝါ)
80. Butkara (Swat) - ဘုက္ကရစေတီ / ဘဂ္ဂရစေတီ (ဆွတ်တောင်ကြား)
81. Wardak - ဝါဒပ်စေတီ
82. Ahin Posh - အဟင်ပို့ရှ်စေတီ
83. Shinkot - ရှင်ကော့တ်
84. Kalawan - ကလဝန်စေတီ
85. Kunala - ကုဏ္ဍလစေတီ
86. Giri - ဂီရိစေတီ
87. Mohra Moradu - မိုရာမိုရာဒူ
88. Jaulian - ဂျော်လီယန်
89. Bhamala - ဘမာလာစေတီ (ကြက်ခြေခတ်ပုံစံ)
90. Sirkap - ဆာကပ် မြို့ဟောင်းဒေသ
91. Bhir Mound - ဘီယာမောင့်ဒ်
92. Tapa Shotor - တပ္ပရှိုတာ
93. Takht-i-Bahi - တပ်ခ်တီဘာဟီ
94. Passani - ပါသာနီစေတီ
95. Jamal Garhi - ဂျာမားလ်ဂါဟီ
96. Loriyan Tangai - လိုရီယန်တန်ဂိုင်
97. Nagarahara - နာဂရာဟာရ (ဂျလာလာဘတ်ဒေသ)
98. Samangan / Haibak - ဆမန်ဂန် / ဟိုင်ဘတ် (ကျောက်ဂူစေတီ)
၅။ သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ကျမ်းကိုးပညာရှင်များ (Historical Figures & Scholars)
99. King Ashoka - အသောကမင်းကြီး (မောရိယအင်ပါယာ)
100. King Kanishka - ကနိသျှကမင်းကြီး (ကုသျှန်အင်ပါယာ)
101. King Menander (Milinda) - မိလိန္ဒမင်း (အင်ဒို-ဂရိ မင်းဆက်)
102. King Huvishka - ဟုဝိသျှကမင်း (ကုသျှန်မင်းဆက်)
103. Faxian - ဖာဟီယန် (တရုတ်ဘုရားဖူးရဟန်း)
104. Xuanzang - ရွှေယန်ကျန် / ဟီယန်ဆန် (တရုတ်ဘုရားဖူးရဟန်း)
105. Sir John Marshall - ဆာ ဂျွန်မာရှယ် (အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးဟောင်း)
106. Charles Masson - ချားလ်စ် မေဆင် (ဂန္ဓာရဒေသ ရှေးဟောင်းသုတေသီ)
107. Alexander Cunningham - အလက်ဇန္ဒား ကန်နင်ဟမ် (ရှေးဟောင်းသုတေသီ)
108. John S. Strong - ဂျွန်အက်စ် စထရောင်း (ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်းပညာရှင်)
109. Kevin Trainor - ကီဗင် ထရိန်နာ (ဘာသာရေး မနုဿဗေဒပညာရှင်)
110. Gregory Schopen - ဂရီဂိုရီ ရှိုပန် (အိန္ဒိယ ကျောက်စာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်းပညာရှင်)
111. Richard Salomon - ရစ်ချတ် ဆော်လမွန် (ကမ္ပည်းစာနှင့် ခရိုရှသီဘာသာရပ် ပညာရှင်)
112. Michael Willis - မိုက်ကယ် ဝီလီစ် (ပြတိုက်နှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်)
113. John W. Creswell - ဂျွန်ဒဗလျူ ခရက်စ်ဝဲလ် (အရည်အသွေးပြ သုတေသနနည်းစနစ် ပညာရှင်)
၆။ ထပ်မံတွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းစေတီတော်များနှင့် နေရာများ (Additional Archaeological Stupas & Sites)
114. Piprahwa Stupa - ပိပရာဝါစေတီတော် (သကျသာကီမျိုးနွယ်တို့၏ မူလဓာတ်တော်တည်ရှိရာ)
115. Ramagrama Stupa - ရာမဂါမစေတီတော် (နဂါးစောင့်စေတီ)
116. Sanchi Stupa - ဆန်ချီစေတီတော်
117. Shalkandi Stupa / Dir Museum - ရှာလ်ကန္ဒီစေတီတော် (ဒီးရ်ပြတိုက်)
118. Sihanada Stupa - သီဟနာဒစေတီတော်
119. Chaqalaq-tepe / Chakravarti Stupa - စက္ကဝဂုန္တီစေတီတော်
120. Singardar Stupa - သိင်္ဂါတစေတီတော်
121. Nemogram Stupa - နမောဂန်စေတီတော်
122. Sri Dalada Maligawa - တော်ဝင်စွယ်တော်နန်းတော် (ကန္ဒီမြို့၊ သီရိလင်္ကာ)
123. Kamari Stupa - ကမာရီစေတီတော်
124. Blood Relics Stupa - သွေးစေတီတော်
125. Kandy - ကန္ဒီမြို့ (သီရိလင်္ကာ)
126. Kalinga - ကလိင်္ဂတိုင်း
127. Tavatimsa - တာဝတိံသာနတ်ပြည်
၇။ သမိုင်းဝင်မင်းများ၊ မိဖုရားများနှင့် အလှူရှင်များ (Historical Kings, Queens, and Donors)
128. King Vijayamitra - ဗိဇယမိတ္တမင်း
129. Queen Rukhuna - မိဖုရား ရုခုဏ
130. King Uttarasena - ဥတ္တရာသေနမင်းကြီး (ဆွတ်ဘုရင်)
131. King Suvisakha - သုဝိသက္ကမင်းကြီး
132. Candradasi - ဥပါသိကာမ စန္ဒဒါသီ (ကလဝန်စေတီ အလှူရှင်)
133. Jivaka - ဇီဝက (ဆရာဇီဝက)
134. Dona the Brahmin - ဒေါဏပုဏ္ဏား
135. Mauryan Empire - မောရိယအင်ပါယာ
136. Kushan Empire - ကုသျှန်အင်ပါယာ
137. Indo-Greek - အင်ဒို-ဂရိ မင်းဆက်
138. Bactrian Greek - ဘက်ထရီယန်ဂရိ
139. White Huns - ဟန်လူမျိုးများ (ကျူးကျော်သူများ)
140. Satavahana Legacy - သာတာဝါဟန အမွေအနှစ်
၈။ နိုင်ငံတကာ ရှေးဟောင်းသုတေသီများနှင့် ပညာရှင်များ (International Archaeologists & Scholars)
141. William Peppe - ဝီလျံပဲပ် (ပိပရာဝါစေတီကို တူးဖော်သူ)
142. Norman K. Denzin - နော်မန် ကေ ဒင်ဇင် (Triangulation နည်းစနစ် ပညာရှင်)
143. Robert K. Yin - ရောဘတ် ကေ ယင် (Case Study နည်းစနစ် ပညာရှင်)
144. Romila Thapar - ရိုမီလာ သာပါ (အိန္ဒိယ သမိုင်းပညာရှင်)
145. Tansen Sen - တန်ဆန် ဆန် (ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သံတမန်ရေး သမိုင်းပညာရှင်)
146. Jules Barthoux - ဂျူးလ် ဘာသူး (ပြင်သစ် ရှေးဟောင်းသုတေသီ)
147. Domenico Faccenna - ဒိုမင်နီကို ဖာချန်နာ (အီတလီ ရှေးဟောင်းသုတေသီ)
148. Elizabeth Errington - အဲလိဇဘက် အယ်ရင်တန် (ဗြိတိသျှပြတိုက်မှ ภัณฑာထိန်း/ပညာရှင်)
149. Kurt A. Behrendt - ကတ်တ် အေ ဘာရန့်ဒ် (အနုပညာ သမိုင်းပညာရှင်)
150. David Jongeward - ဒေးဗစ် ဂျုံဂီဝါ့ဒ် (ဂန္ဓာရအနုပညာ ပညာရှင်)
151. A.H. Longhurst - အေ အိတ်ချ် လောင်းဟတ်စ် (နာဂဇုနကုဏ္ဍ တူးဖော်သူ)
152. Colin Mackenzie - ကိုလင်း မက်ကင်ဇီ (အမရဝတီ တူးဖော်သူ)
153. Alexander Rea - အလက်ဇန္ဒား ရီး (အမရဝတီ တူးဖော်သူ)
154. Prof. Mizuno - ပါမောက္ခ မီဇူနို (ဆမန်ဂန် တူးဖော်သူ)
155. Zemaryalai Tarzi - ဇေမာရယာလိုင် တာဇီ (တပ္ပရှိုတာ တူးဖော်သူ)
156. M.A. Sufi - အမ် အေ ဆူဖီ (ဘမာလာ တူးဖော်သူ)
157. H. Hargreaves - အိတ်ချ် ဟာဂရီးဗ်စ် (တပ်ခ်တီဘာဟီ တူးဖော်သူ)
158. N.G. Majumdar - အန် ဂျီ မာဂျွမ်ဒါ
159. William Simpson - ဝီလျံ ဆင်ပ်ဆန်
160. General Ventura - ဗိုလ်ချုပ် ဗင်ကျူရာ
161. H. L. Seneviratne - အိတ်ချ် အယ်လ် ဆီနီဗီရတ်နီ (ဘာသာရေး မနုဿဗေဒပညာရှင်)
၉။ ရိုးရာနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Traditional & Philosophical Terms)
162. Dīgha Nikāya - ဒီဃနိကာယ်
163. Dharmakaya - ဓမ္မခန္ဓာကိုယ်
164. Mahasanghika - မဟာသံဃိကဂိုဏ်း
165. Sarira - သရီရ (ရုပ်ကလာပ်တော်/ဓာတ်တော်)