နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-251) - ဓာတုဝိဘင်္ဂ (Analysis of Elements) နှင့် ကာယကုထုံး (Physiotherapy)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-251) - ဓာတုဝိဘင်္ဂ (Analysis of Elements) နှင့် ကာယကုထုံး (Physiotherapy)

ကိုးကားကျမ်း - မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Biomechanics & Rehabilitation Science (ဇီဝစက်မှုဗေဒနှင့် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးသိပ္ပံ)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၉) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့ကို "ကမ္ဘာ့ကာယကုထုံးနေ့" (World Physical Therapy Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အသုံးပြုပြီး နေ့စဉ် လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေရတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ စက်ပစ္စည်းတွေလိုပဲ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုတွေ၊ နာကျင်ကိုက်ခဲမှုတွေ ကြုံတွေ့ရစမြဲ ဖြစ်ပါတယ်။

"အာရောဂျ ပရမာ လာဘာ" (ကျန်းမာခြင်းသည် လာဘ်တစ်ပါး) ဆိုတဲ့အတိုင်း၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီး ကျန်းမာမှ တရားအားထုတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကာယကုထုံးပညာရှင်တွေက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကြွက်သားတွေ၊ အရိုးအဆစ်တွေကို ကုစားပေးသလို၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကတော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ကြီးလေးပါးရဲ့ သဘောတရားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြပြီး "ငါ" စွဲကို ကုစားပေးတော်မူပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုတွေ သက်သာပျောက်ကင်းပြီး၊ ဓာတ်သဘောကို မြင်အောင်ကြည့်ကာ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ကျန်းမာနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဓာတုဝိဘင်္ဂ" (Dhatu Vibhanga) လို့ ခေါ်တဲ့ ဓာတ်သဘောများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနဲ့ ခေတ်သစ်ဆေးပညာရဲ့ "Physiotherapy" (ကာယကုထုံး) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေက ခါးနာရင် "ငါ့ခါး နာတယ်" လို့ ထင်ကြတယ်။ သိပ္ပံပညာအရတော့ ဒါဟာ ကြွက်သားတွေ တင်းမာတာ (Muscle Tension) သို့မဟုတ် အာရုံကြောတွေ ပိမိတာ (Nerve Compression) ဖြစ်ပါတယ်။ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာတော့ ဒါဟာ "ပထဝီဓာတ်" (မာကျောမှု) လွန်ကဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားတွေကို ဆက်စပ်ပြီး လေ့လာကြပါမယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက တင်းမာမှုတွေကို လျှော့ချပြီး၊ ဓာတ်သဘောမျှတသွားအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ဓာတ်ခွဲခြမ်းခြင်း" ဖြစ်တဲ့အတွက် "ဓာတုမနသိကာရ" (Four Elements Meditation) ကို ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထားပါ။ ပခုံးတွေကို လျှော့ချလိုက်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မာကျောတဲ့ အရိုးတွေ၊ ကြွက်သားတွေကို စိတ်နဲ့ စမ်းသပ်ကြည့်ပါ။ "မာတယ်... မာတယ်" (ပထဝီ)။ သွေးတွေ စီးဆင်းနေတာကို အာရုံပြုပါ။ "ယိုစီးတယ်... ယိုစီးတယ်" (အာပေါ)။ ကိုယ်ငွေ့နွေးနွေးလေးကို ခံစားကြည့်ပါ။ "ပူတယ်... ပူတယ်" (တေဇော)။ အသက်ရှူသွင်းလိုက်တိုင်း ရင်ဘတ်ကြီး ကြွတက်လာတာကို သိပါ။ "တွန်းကန်တယ်... လှုပ်ရှားတယ်" (ဝါယော)။ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်တယ်လို့ နှလုံးသွင်းပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံကို သတိပြုမိပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Biomechanics" (ဇီဝစက်မှုဗေဒ) နဲ့ "Rehabilitation Science" (ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး သိပ္ပံ) က ဒီ "ကာယကုထုံး" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

Physiotherapy (ကာယကုထုံး) ဆိုတာ ဆေးဝါးမသုံးဘဲ လေ့ကျင့်ခန်း (Exercise)၊ နှိပ်နယ်ခြင်း (Massage)၊ အပူပေးခြင်း/အအေးပေးခြင်း (Heat/Cold Therapy) တို့နဲ့ ကုသတဲ့ နည်းပညာပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ခန္ဓာကိုယ်ကို "Kinetic Chain" (လှုပ်ရှားမှု ကွင်းဆက်) ကြီးတစ်ခု အနေနဲ့ မြင်ကြတယ်။ ခြေထောက်နာရင် ခါးပါ လိုက်နာနိုင်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အားလုံးက ဆက်စပ်နေလို့ပါ။

နာကျင်မှု (Pain) ဆိုတာ အများအားဖြင့် "Imbalance" (မညီမျှမှု) ကြောင့် ဖြစ်တာပါ။

• ကြွက်သားတွေ အရမ်းတောင့်တင်းနေရင် (Stiffness) လှုပ်မရဘူး။

• အရမ်းပျော့တွဲနေရင် (Weakness) အားမရှိဘူး။

• အရမ်းပူလောင်နေရင် (Inflammation) ရောင်ရမ်းမယ်။

• သွေးလေ မလျှောက်ရင် (Circulation Blockage) ထုံကျဉ်မယ်။
  Physiotherapist တွေရဲ့ အလုပ်က အဲဒီ မညီမျှမှုတွေကို ပြန်လည် ညှိနှိုင်းပေးတာ (Realignment) ဖြစ်ပါတယ်။

1. 

 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ သိပ္ပံပညာက ခန္ဓာကိုယ်ကို အစိတ်အပိုင်းတွေ ခွဲခြားပြီး ကုသသလို၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကလည်း "ဓာတ်" တွေ ခွဲခြားပြီး ရှုမြင်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်" မှာ လူတစ်ယောက်ဆိုတာ "ဓာတ်ကြီး (၆) ပါး" အပေါင်းအစုသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဟောထားတယ်။ (ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော + အာကာသ + ဝိညာဏ)။

ကာယကုထုံး ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် -

(၁) ပထဝီဓာတ် (Earth Element): မာခြင်း၊ ပျော့ခြင်း။ အရိုး၊ အကြော၊ အသားတွေရဲ့ သဘော။ "ဇက်ကြောတက်တယ်" ဆိုတာ ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲပြီး မာကျော (Stiff) နေတာပါ။ ကုထုံးအနေနဲ့ နှိပ်နယ်ပြီး ပျော့ပျောင်းအောင် (Relax) လုပ်ပေးရတယ်။

(၂) အာပေါဓာတ် (Water Element): ယိုစီးခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်း။ သွေး၊ ပြည်၊ အဆီ။ "ဒူးရောင်တယ်" ဆိုတာ အာပေါဓာတ် လွန်ကဲပြီး အရည်စု (Swelling) နေတာပါ။

(၃) တေဇောဓာတ် (Fire Element): ပူခြင်း၊ အေးခြင်း။ "ရောင်ရမ်းပြီး ပူနေတာ" (Inflammation) ဟာ တေဇောလွန်ကဲတာပါ။ ရေခဲအုပ်ပြီး ကုသရတယ်။

(၄) ဝါယောဓာတ် (Wind Element): ထောက်ကန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း။ "လေဖြတ်တာ"၊ "လက်မမြှောက်နိုင်တာ" ဟာ ဝါယောဓာတ် ချို့တဲ့တာပါ။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပြီး ဝါယောဓာတ် ပြန်ကောင်းအောင် လုပ်ရတယ်။

ဘုရားရှင်က "ဣရိယာပထ" (ဣရိယာပုတ်) မျှတဖို့လည်း ဟောထားတယ်။ ထိုင်တာများရင် ထပေးရမယ်။ လမ်းလျှောက်ပေးရမယ်။ ဣရိယာပုတ် မမျှတရင် ဓာတ်တွေ ဖောက်ပြန်ပြီး ရောဂါရတတ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "ဓာတုဝိဘင်္ဂ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Main Idea" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ကာယာနုပဿနာ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နာကျင်ကိုက်ခဲမှု ဖြစ်လာရင် "ဆေးခန်းမသွားခင် တရားအရင်မှတ်" ကြည့်ရအောင်။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Pain Management):

ခါးနာနေတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): ခါးက နာကျင်တဲ့နေရာ (ဒုက္ခဝေဒနာ)။

(၂) ပထဝီ (Element): အဲဒီနေရာမှာ "တင်း" နေတာ၊ "မာ" နေတာ၊ "ထောင့်" နေတာ တွေ့ရမယ်။

(၃) ဝါယော (Element): "ထိုး" နေတာ၊ "ကိုက်" နေတာ တွေ့ရမယ်။

(၄) ဒေါသ (Reaction): "နာလိုက်တာ၊ မသက်သာဘူး" ဆိုတဲ့ မကျေနပ်စိတ်။ (ဒါက စိတ်ဒုက္ခ)။

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

နာတဲ့နေရာကို စိတ်နဲ့ သွားကြည့်ပါ။

"ငါ့ခါး" လို့ မမှတ်ပါနဲ့။ "တင်းနေတဲ့ သဘော" (Stiffness) လို့ပဲ မြင်အောင်ကြည့်။

"တင်းတယ်... တင်းတယ်"။ "ထိုးတယ်... ထိုးတယ်"။

အဲဒီ တင်းနေတာကြီးက တစ်ချိန်လုံး တူတူပဲလား။ တိုးလာလိုက်၊ လျော့သွားလိုက် ဖြစ်နေသလား။ (အနိစ္စသဘော)။

"ဒါ ပထဝီဓာတ်ရဲ့ သဘောပဲ။ ငါ လုပ်လို့ မရဘူး" (အနတ္တ)။

အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်ရင် ရုပ်က နာပေမယ့်၊ စိတ်က မနာတော့ဘူး။ ပြီးတော့ စိတ်ငြိမ်သွားရင် ကြွက်သားတွေ ပြေလျော့ပြီး (Muscle Relaxation)၊ နာကျင်မှုပါ သက်သာသွားတတ်ပါတယ်။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ကို "မဟာဘိသက္က" (သမားတော်ကြီး) အဖြစ် ခံယူလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်က ရောဂါကို ကုသရုံသာမက၊ ရောဂါဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်း (သမုဒယ) ကိုပါ ကုသပေးပါတယ်။ "ငါသည် ဤခန္ဓာကိုယ်ကို ဓာတ်ကြီးလေးပါးမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်ပြီး၊ နာကျင်မှုများကို သည်းခံနိုင်သော စိတ်စွမ်းအားကို တည်ဆောက်ပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Posture Check):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အလုပ်လုပ်နေရင်း ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) ခန္ဓာကိုယ်ကို စစ်ဆေးပါ (Scan): ကွန်ပျူတာ သုံးနေရင်း၊ ဖုန်းသုံးနေရင်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်ကြည့်။ ခါးကုန်းနေလား၊ ပခုံးတွေ တက်နေလား။

(၂) တင်းမာမှုကို ရှာပါ: လည်ပင်းကြောတွေ တင်းနေရင် "တင်းတယ်... တင်းတယ်" လို့ သိပြီး ဖြေလျှော့လိုက်ပါ။ (Adjust Posture)။

(၃) ဣရိယာပုတ် ပြောင်းပါ: (၁) နာရီကြာတိုင်း ထိုင်ရာကထပြီး လမ်းလျှောက်ပါ။ "သွားတယ်... လှုပ်တယ်" လို့ ဝါယောဓာတ်ကို ရှုမှတ်ပါ။ ဒါဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး (Physical Therapy) ရော၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး (Mental Therapy) ပါ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ "Office Syndrome" (ရုံးရောဂါ) ဖြစ်နေတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်ကို ဘယ်လို ကူညီခဲ့သလဲ ဆိုတာပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မှတ်တမ်းဌာန (Archive) မှာ "ဒေါ်မြ" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းကြီး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ ဒေါ်မြက အသက် (၅၀) ကျော်ပြီ။ တစ်နေကုန် စားပွဲမှာထိုင်ပြီး စာရင်းလုပ်ရတာ။ သူက အလုပ် အရမ်းဇွဲကောင်းတော့ ထမင်းစားချိန်ကလွဲရင် နေရာက မထဘူး။ ကြာလာတော့ ခါးတွေ နာ၊ ဇက်ကြောတွေ တက်ပြီး ဆေးခန်း ခဏခဏ ပြရတယ်။ (ဒါ ပထဝီဓာတ် ငြိမ်သက်လွန်းပြီး၊ ဝါယောဓာတ် မလည်ပတ်တာ)။

သူက "ဘုန်းဘုန်းရေ... တပည့်တော် ခါးနာလွန်းလို့ အလုပ်ထွက်ချင်ပြီ" လို့ လာလျှောက်တယ်။

ဒီကိစ္စကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က သတိထားမိတော့ "Template T211" (Occupational Health & Ergonomics Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ ဝန်ထမ်းကျန်းမာရေး မူဝါဒ "Policy No. 7, Article 7.4" (Ergonomics & Physical Well-being) ကို ကိုးကားပြီး ဒေါ်မြကို ကူညီရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ဝန်ထမ်းများ၏ လုပ်ငန်းခွင် အနေအထား (Ergonomics) သည် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်ရမည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်ရသော ဝန်ထမ်းများသည် ပုံမှန် လှုပ်ရှားလေ့ကျင့်ခန်း (Stretching Break) ပြုလုပ်ရန် တာဝန်ရှိသည်" တဲ့။

ဦးပဉ္ဇင်းက ဒေါ်မြကို "Physiotherapist" (ကာယကုထုံးဆရာ) တစ်ယောက်နဲ့ ချိတ်ပေးလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ရုံးခန်းထဲမှာ "Ergonomic Chair" (ကျန်းမာရေး ထိုင်ခုံ) လဲပေးတယ်။ အရေးကြီးဆုံးကတော့...

"ဒေါ်မြ... ဒကာမကြီး ခါးနာတာ အလုပ်များလို့ မဟုတ်ဘူး။ 'ဣရိယာပုတ်' မမျှတလို့ ဖြစ်တာ။ ၄၅ မိနစ် တစ်ခါ နေရာက ထပါ။ လက်တွေကို ဆန့်ပါ။ အဲဒီအချိန်မှာ 'လှုပ်ရှားတယ်' ဆိုတဲ့ ဝါယောဓာတ်ကို ရှုမှတ်ပါ" လို့ တရားနည်းလမ်းနဲ့ပါ သင်ပေးလိုက်တယ်။

ဒေါ်မြလည်း လိုက်နာတယ်။ အခုဆိုရင် သူက တစ်နာရီ တစ်ခါလောက် ထပြီး လမ်းလျှောက်တယ်။ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်တယ်။ ခါးနာ သက်သာသွားပြီး မျက်နှာလည်း ကြည်လင်လာတယ်။ "တပည့်တော် 'ဓာတ်' သဘော နားလည်သွားပါပြီ ဘုရား" လို့ လျှောက်တယ်။ ဒါဟာ "Case-2551" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "ကုသတယ် ဆိုတာ ဆေးသောက်တာ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး၊ နေထိုင်နည်း ပြောင်းလဲတာ (Lifestyle Change) ပါ" ဆိုတာ သက်သေပြလိုက်တာပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဓာတုဝိဘင်္ဂ နှင့် ကာယကုထုံး" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်ကိုက်ခဲတာ၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါး ဖောက်ပြန်တာ၊ အိုနာသေ ဒုက္ခတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက ခန္ဓာကို ခုံမင်တဲ့ တဏှာ၊ ဣရိယာပုတ်ကို မဆင်ခြင်တဲ့ မောဟတွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: ဓာတ်ဖောက်ပြန်မှု ကင်းစင်ပြီး၊ နာကျင်မှုမရှိတဲ့ ထာဝရ ကျန်းမာခြင်း နိဗ္ဗာန်သည် နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ခန္ဓာကိုယ်ကို ဓာတ်သဘောဖြင့် ရှုမြင်ခြင်း၊ သတိပဋ္ဌာန် ပွားများခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်၊ ကမ္ဘာ့ကာယကုထုံးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဓာတ်ကြီးလေးပါး ညီညွတ်မျှတပြီး ကျန်းမာကြပါစေ"။ ခန္ဓာကိုယ် နာကျင်မှုများကို ကာယကုထုံးဖြင့် ကုသနိုင်သလို၊ စိတ်၏ စွဲလမ်းမှုများကိုလည်း ဓမ္မကုထုံးဖြင့် ကုသကာ၊ ရောဂါကင်းရှင်းသော လူသားကောင်းများအဖြစ်မှသည် အိုနာသေ ကင်းရာ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်၊ ၂၀၂၃

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၇) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-250) - အာကာသဓာတ် (Space Element) နှင့် လေကောင်းလေသန့် (Clean Air/Blue Sky)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၇) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-250) - အာကာသဓာတ် (Space Element) နှင့် လေကောင်းလေသန့် (Clean Air/Blue Sky)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း (ရူပပိုင်း)၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Atmospheric Science & Spatial Cognition (လေထုသိပ္ပံနှင့် နေရာလပ်ဆိုင်ရာ သိမြင်မှု)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၈) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့ကို ကုလသမဂ္ဂက "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကောင်းလေသန့်နှင့် ကောင်းကင်ပြာနေ့" (International Day of Clean Air for Blue Skies) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ကောင်းကင်ကြီး ပြာလဲ့နေတာကို မြင်ရရင် စိတ်ထဲမှာ အလိုလို ကြည်လင်လန်းဆန်းသွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မီးခိုးငွေ့တွေ၊ ဖုန်မှုန့်တွေ ဖုံးလွှမ်းနေရင်တော့ စိတ်ထဲမှာ မွန်းကျပ်မှု ဖြစ်စေပါတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်သန္တာန်မှာလည်း "ကိလေသာ" တည်းဟူသော မြူတွေ ဖုံးလွှမ်းနေရင် ပညာမျက်စိ မပွင့်လင်းနိုင်ပါဘူး။ "အာကာသ" (Space) လို့ခေါ်တဲ့ ဟင်းလင်းပြင်သဘောတရား ရှိမှသာ အရာရာဟာ လှုပ်ရှားလို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ညစ်ညမ်းမှုကင်းစင်သော လေကို ရှူရှိုက်ခွင့်ရပြီး၊ ဟင်းလင်းပြင်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော စိတ်နှလုံးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "အာကာသဓာတ်" (Akasa Dhatu) လို့ ခေါ်တဲ့ ဟင်းလင်းပြင် ရုပ်တရားနဲ့ သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ "Blue Sky" (ကောင်းကင်ပြာ) ဖြစ်ပေါ်မှု သဘောတရား အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေက "ရှိတာ" (Matter) ကိုပဲ တန်ဖိုးထားကြတယ်။ "မရှိတာ" (Space) ကို တန်ဖိုးမထားတတ်ကြဘူး။ တကယ်တော့ ခွက်တစ်ခွက်မှာ ရေထည့်လို့ ရတာဟာ အထဲမှာ "အာကာသ" (နေရာလွတ်) ရှိနေလို့ပါ။ အခန်းထဲမှာ နေလို့ရတာ "အာကာသ" ရှိလို့ပါ။ ရုပ်ဝတ္ထုတွေကြားက နေရာလွတ် (Gap) က အရေးကြီးသလို၊ အတွေးတွေကြားက နေရာလွတ် (Gap between thoughts) ကလည်း ဝိပဿနာအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ကျဉ်းမြောင်းကျပ်တည်းမှုတွေ ပျောက်ပြီး၊ ကောင်းကင်ကြီးလို ကျယ်ဝန်းသွားအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အာကာသ" ဖြစ်တဲ့အတွက် "အာကာသ ကသိုဏ်း" (Space Kasina) ကို အခြေခံပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ အပေါ်မှာ အမိုးအကာ မရှိသော၊ အဆုံးအစမရှိ ကျယ်ပြန့်နေသော ကောင်းကင်ကြီးကို အာရုံပြုပါ။ တိမ်တိုက်မရှိ၊ မီးခိုးမရှိဘဲ ပြာလဲ့နေတဲ့ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးပါ။ "အာကာသ... အာကာသ..." (သို့မဟုတ်) "ဟင်းလင်း... ဟင်းလင်း..." လို့ မှတ်ပါ။ စိတ်ကို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ပိတ်လှောင်မထားဘဲ၊ အဲဒီ ဟင်းလင်းပြင်ကြီးထဲကို လွှတ်တင်လိုက်ပါ။ အတားအဆီးမရှိတဲ့ လွတ်လပ်မှုကို (၁) မိနစ်လောက် ခံစားကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး ကျယ်ပြန့်ပြီး လွတ်လပ်သွားပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Atmospheric Science" (လေထုသိပ္ပံ) က ဒီ "ကောင်းကင်ပြာ" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

ကောင်းကင်ကြီး ဘာလို့ ပြာနေတာလဲ။ သိပ္ပံပညာမှာ "Rayleigh Scattering" (ရေးလီ အလင်းဖြာထွက်ခြင်း) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ နေရောင်ခြည်က ကမ္ဘာ့လေထု (Atmosphere) ထဲကို ဝင်လာတဲ့အခါ လေမော်လီကျူးတွေ၊ အမှုန်လေးတွေနဲ့ တိုက်မိတယ်။ အဲဒီအခါ "အပြာရောင်" လှိုင်းတွေက တခြားအရောင်တွေထက် ပိုပြီး ပြန့်ကျဲလွယ်တယ်။ ဒါကြောင့် ကောင်းကင်ကို ကြည့်ရင် အပြာရောင် မြင်နေရတာပါ။

ဒါပေမယ့် လေထုညစ်ညမ်းလာရင် (Pollution)၊ ဖုန်မှုန့်တွေ (PM2.5) များလာရင် အဲဒီ အပြာရောင် ပျောက်သွားပြီး မီးခိုးရောင်၊ အဝါရောင် ဖြစ်သွားတယ်။ ဒါကို "Haze" (မြူနှင်း) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်မှာလည်း မူလက "ပဘဿရ စိတ်" (Luminous Mind) အနေနဲ့ ကြည်လင်တောက်ပနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လောဘ၊ ဒေါသ ဆိုတဲ့ ကိလေသာဖုန်မှုန့်တွေ ဝင်လာတော့မှ အရောင်တွေ ပြောင်းပြီး နောက်ကျိသွားတာပါ။ "Clean Air" (လေသန့်) ဆိုတာ အပိုထပ်ထည့်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရှိနေတဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို ဖယ်ရှားလိုက်တာပါပဲ။

 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ လေထုသန့်ရှင်းမှ အပြာရောင်အစစ်ကို မြင်ရတယ်။ စိတ်သန့်ရှင်းမှ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို မြင်ရတယ်။ အာကာသဆိုတာ အတားအဆီး မရှိတဲ့ သဘောပါ။ ညစ်ညမ်းမှုတွေက အဲဒီ အတားအဆီးကို ဖန်တီးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "အာကာသဓာတ်" (Akasa Dhatu) ကို ရုပ်တရား (၂၈) ပါးထဲမှာ ထည့်သွင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ "ပရိစ္ဆေဒရုပ်" (အပိုင်းအခြားကို သတ်မှတ်သော ရုပ်) လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။

အာကာသ (၂) မျိုး ရှိတယ်။

(၁) အဇဋာကာသ: အဆုံးအစ မရှိသော ဟင်းလင်းပြင်ကြီး (Outer Space)။ ဒါက ပညတ်သဘော ဆန်တယ်။

(၂) ပရိစ္ဆေဒါကာသ: ရုပ်ကလာပ်စည်းလေးတွေကြားမှာ ရှိတဲ့ နေရာလပ် (Inter-atomic space)။ ဒါက ပရမတ်ရုပ် ဖြစ်တယ်။

အဘိဓမ္မာသဘောအရ အာကာသရဲ့ လက္ခဏာက "အဃာတ လက္ခဏာ" တဲ့။ မထိတွေ့နိုင်ခြင်း၊ အတားအဆီး မရှိခြင်း လက္ခဏာ ရှိတယ်။ သူ့ရဲ့ လုပ်ငန်း (Rasa) ကတော့ "ပရိစ္ဆေဒ ရသ" တဲ့။ ရုပ်ဝတ္ထုတွေကို ပိုင်းခြားပေးတယ်။ ဥပမာ - လက်ချောင်း (၅) ချောင်း ရှိတယ်ဆိုတာ ကြားထဲမှာ "အာကာသ" (ကြားလပ်) ရှိလို့သာ သိရတာ။ ကြားလပ် မရှိရင် တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားမှာပေါ့။

လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း နှာခေါင်းပေါက်၊ ပါးစပ်ပေါက်၊ နားပေါက် စတဲ့ "အာကာသ" တွေ ရှိလို့သာ လေဝင်လေထွက် ရပြီး အသက်ရှင်နေတာပါ။ စိတ်ထဲမှာလည်း "အာကာသ" (Mental Space) ရှိမှ အေးချမ်းတာပါ။ အစွဲတွေနဲ့ ပြည့်ကျပ်နေရင် (Cluttered Mind) စိတ်မွန်းကျပ်ပြီး ဒုက္ခရောက်တတ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု ဒီ "အာကာသ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Main Idea" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓာတုမနသိကာရ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "အကောင်အထည်" (Solid) ကိုပဲ မကြည့်ဘဲ၊ "နေရာလွတ်" (Void) ကိုပါ မြင်အောင် ကြည့်ရမယ်။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Noting Space):

ပါးစပ်ဟ လိုက်တဲ့ အခြေအနေ၊ သို့မဟုတ် လက်ချောင်းလေးတွေ ကားထားတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): လက်ချောင်း တစ်ချောင်းနဲ့ တစ်ချောင်းကြားက နေရာလွတ်ကို စိတ်က သိတယ်။

(၂) အာကာသ (Characteristic): အဲဒီနေရာမှာ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော မရှိဘူး။ "ဟင်းလင်း" ဖြစ်နေတယ်။ (Non-obstruction)။

(၃) ဉာဏ် (Insight): "ရုပ်တရားတွေက အစုလိုက် အစုလိုက် ဖြစ်နေတာပါလား။ ကြားထဲမှာ အာကာသတွေ ခြားထားပါလား" လို့ ပိုင်းခြားသိမြင်တယ်။

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

ပါးစပ်ကို နည်းနည်းလေး ဟ လိုက်ပါ။

ပါးစပ်အခေါင်းပေါက်ထဲက "နေရာလွတ်" (Cavity) ကို အာရုံပြုပါ။

"ဟင်းလင်း... ဟင်းလင်း"။

နားပေါက်၊ နှာခေါင်းပေါက် ထဲက နေရာလွတ်တွေကိုလည်း လိုက်စစ်ဆေးပါ။

"ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက အတုံးအခဲကြီး မဟုတ်ဘူး။ ရုပ်ကလာပ်စည်းလေးတွေနဲ့ နေရာလွတ်လေးတွေ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ကွန်ရက် (Network) ကြီးပါလား" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

အဲဒီလို "အာကာသ" ကို မြင်ရင် "ဃနသညာ" (အတုံးအခဲဟု ထင်မှတ်ခြင်း) ပြိုကွဲပြီး၊ အနတ္တသဘောကို ပိုပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ ဉာဏ်တော်ဟာ "အနန္တ" (အဆုံးအစ မရှိသော ကောင်းကင်ကြီး) နဲ့ တူကြောင်း အာရုံပြုရာ ရောက်ပါတယ်။ "ငါသည် ကျဉ်းမြောင်းသော အတ္တစိတ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ ဘုရားရှင်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော၊ အတားအဆီးမရှိသော စိတ်နှလုံးကို မွေးမြူပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Sky Gazing):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အပြင်ထွက်တဲ့အခါ၊ ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ပြီး ဒီနည်းလမ်းလေးကို ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) ကောင်းကင်ကို ကြည့်ပါ: တိမ်တွေ မဟုတ်ဘဲ၊ နောက်ခံ "အပြာရောင် ဟင်းလင်းပြင်" (Blue Void) ကို ကြည့်ပါ။

(၂) နယ်နိမိတ် ဖျက်ပါ: "ကောင်းကင်က ဘယ်မှာဆုံးလဲ" လို့ မေးခွန်းထုတ်ပါ။ အဆုံးမရှိတာကို ခံစားကြည့်။

(၃) စိတ်ကို ဖြန့်ပါ: ကိုယ့်စိတ်ကို အဲဒီကောင်းကင်ကြီးနဲ့ ထပ်တူကျအောင် ဖြန့်ကျက်လိုက်ပါ။ "ငါ့စိတ်က ကောင်းကင်လို ကျယ်တယ်၊ ဘယ်သူ့ကိုမဆို ခွင့်လွှတ်နိုင်တယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ "အာကာသ" (နေရာလွတ်) မရှိလို့ ဖြစ်ရတဲ့ ပြဿနာနဲ့ ဖြေရှင်းပုံပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ပစ္စည်းသိုလှောင်ခန်း (Store Room) မှာ "မစု" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းမလေး တာဝန်ကျတယ်။ မစုက "နှမြောတတ်တဲ့" ရောဂါ ရှိတယ်။ ဘာပစ္စည်းမှ မပစ်ရက်ဘူး။ စက္ကူအဟောင်းတွေ၊ ဘူးခွံတွေ၊ ပျက်နေတဲ့ ပစ္စည်းတွေကို "လိုရမယ်ရ" ဆိုပြီး သိမ်းထားတယ်။ (ဒါ "လောဘ" ကြောင့် "အာကာသ" ပျောက်သွားတာ)။

အခန်းထဲမှာ ပစ္စည်းတွေက မျက်နှာကြက်အထိ ရောက်နေပြီ။ လေဝင်လေထွက် (Ventilation) လုံးဝ မရှိတော့ဘူး။ လမ်းလျှောက်စရာ နေရာမရှိဘူး။ ကြာတော့ ဖုန်တွေတက်၊ မှိုတွေစွဲပြီး အခန်းက အနံ့ဆိုးတွေ ထွက်လာတယ်။ မစုလည်း ဖုန်မှုန့်တွေကြောင့် ချောင်းဆိုး၊ ရင်ကြပ် ဖြစ်လာတယ်။ (Pollution inside the room)။

ဒီကိစ္စကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က စစ်ဆေးတွေ့ရှိတော့ "Template T208" (Air Quality & Space Utilization Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ "Policy No. 12, Article 12.5" (Ventilation & Decluttering) ကို ကိုးကားပြီး မစုကို ရှင်းပြရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော လေထုရရှိရန်အတွက် လုပ်ငန်းခွင်တွင် မလိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ရှင်းလင်း (Declutter) ရမည်။ လေဝင်လေထွက်လမ်းကြောင်း (Airflow Path) ကို မပိတ်ဆို့ရ" တဲ့။

ဦးပဉ္ဇင်းက မစုကို ပြောတယ်။ "မစု... ပစ္စည်းတွေ ပြည့်ကျပ်နေရင် လေကောင်းလေသန့် မဝင်နိုင်ဘူး။ လေမဝင်ရင် လူကျန်းမာရေး ထိခိုက်မယ်။ ပစ္စည်းဆိုတာ လူ့အသုံးအဆောင်ပါ၊ လူကို ဒုက္ခပေးမယ့်အရာ မဖြစ်စေရဘူး။ 'အာကာသ' (Space) ဆိုတာ တန်ဖိုးရှိတယ်။ နေရာလွတ်လေးတွေ ဖန်တီးပေးမှ စိတ်ချမ်းသာမယ်"။

မစုလည်း သဘောပေါက်ပြီး မလိုအပ်တာတွေကို စွန့်ပစ် (Donation) လုပ်လိုက်တယ်။ အခန်းကို ရှင်းလိုက်တော့ လေဝင်လေထွက် ကောင်းသွားတယ်။ အလင်းရောင် ဝင်လာတယ်။ မစုရဲ့ ရောဂါလည်း ပျောက်သွားတယ်။ ဒါဟာ "Case-2550" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "Less is More" (နည်းလေ ကောင်းလေ) ဆိုတာ အာကာသဓာတ်ရဲ့ သဘောတရားပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အာကာသဓာတ်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: မွန်းကျပ်ရခြင်း၊ လေထုညစ်ညမ်းခြင်း၊ နေရာထိုင်ခင်း ကျပ်တည်းခြင်းတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို စုဆောင်းလိုတဲ့ "တဏှာ"၊ မစွန့်ပစ်ရက်တဲ့ "မစ္ဆရိယ" တွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: ကျဉ်းမြောင်းမှုတွေ ကင်းစင်ပြီး၊ အာကာသကဲ့သို့ လွတ်လပ်ကျယ်ဝန်းသော နိဗ္ဗာန်ဓာတ် (အသင်္ခတ) ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: အာကာသ ကသိုဏ်း စီးဖြန်းခြင်း၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း (နေက္ခမ္မ) ကို ကျင့်သုံးခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၇) ရက်၊ လေကောင်းလေသန့်နှင့် ကောင်းကင်ပြာနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး အာကာသဓာတ်ကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော စိတ်ထားကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေ"။ ကိလေသာ မြူနှင်းများကို ဖယ်ရှား၍ ကြည်လင်သော ကောင်းကင်ပြာကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသော စိတ်ဖြင့် နေထိုင်ကာ၊ အတားအဆီး အနှောင်အဖွဲ့ ကင်းစင်ရာ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၇) ရက်၊ ၂၀၂၃

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-249) - အာပေါဓာတ် (Water Element) နှင့် ရေသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု (Water Resource Management)

 

နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-249) - အာပေါဓာတ် (Water Element) နှင့် ရေသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု (Water Resource Management)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း (ရူပပိုင်း)၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Hydrology & Resource Management (ဇလဗေဒနှင့် သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

 ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၇) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၆) ရက်နေ့မှာတော့ သက်ရှိလောကတစ်ခုလုံးရဲ့ အသက်သွေးကြောဖြစ်တဲ့ "ရေ" (Water) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြပါမယ်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ရေဖြစ်သလို၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကလည်း ရေနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ ရေမရှိရင် အသက်ရှင်သန်မှု မရှိနိုင်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် ရေဆိုတာ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိရင် ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ရေကြီးခြင်း၊ ရေရှားပါးခြင်းတွေဟာ သဘာဝတရားရဲ့ ဟန်ချက်ပျက်ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်ရတာပါ။ ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း "အာပေါ" လို့ခေါ်တဲ့ ဖွဲ့စည်းတတ်တဲ့သဘော၊ ယိုစီးတတ်တဲ့သဘောတွေ လွန်ကဲရင် "တဏှာ" (တွယ်တာမှု) ရေစီးကြောင်းတွေ ဖြစ်ပြီး သံသရာမှာ နစ်မွန်းတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ရေဘေးကင်းဝေးပြီး၊ အေးမြကြည်လင်သော "ဓမ္မရေစင်" ကို သောက်သုံးနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "အာပေါဓာတ်" (Apo Dhatu) နဲ့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Water Resource Management" (ရေသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ရေကို "Cycle" (သံသရာ) တစ်ခုအနေနဲ့ မြင်ကြတယ်။ ပင်လယ်ရေက အငွေ့ပျံ၊ မိုးရွာ၊ မြစ်ထဲစီးဝင်၊ ပင်လယ်ထဲပြန်ရောက်... ဒီလို လည်ပတ်နေတာပါ။ ဒီရေသံသရာ (Hydrologic Cycle) ကို နားလည်ပြီး မျှတအောင် သုံးစွဲမှသာ ရေရှည်တည်တံ့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ဖွဲ့စည်းမှု၊ ယိုစီးမှု သဘောတရားတွေနဲ့ ယှဉ်ပြီး သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "အာပေါ" ဖြစ်တဲ့အတွက် "အာပေါ ကသိုဏ်း" နဲ့ "ဓာတုမနသိကာရ" ကို တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ အရည်တွေကို အာရုံပြုပါ။ သွေးတွေ၊ ချွေးတွေ၊ တံတွေးတွေ... ဒါတွေအားလုံးဟာ အရည် (Fluidity) သဘောတွေပါ။ ဒီအရည်တွေကပဲ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်ပိုင်းတွေကို ကွဲထွက်မသွားအောင် "စုစည်း" (Bind) ထားပေးတာပါ။ ဂျုံမှုန့်ကို ရေနဲ့နယ်မှ မုန့်လုံးဖြစ်သလို၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်လည်း ရေဓာတ်ကြောင့် ပုံဖော်လို့ ရနေတာပါလား။ "ဖွဲ့စည်းတယ်... ယိုစီးတယ်... ဖွဲ့စည်းတယ်... ယိုစီးတယ်" လို့ နှလုံးသွင်းရင်း (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး စီးဖြန်းကြည့်ရအောင်...။

စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး ဓာတ်သဘောကို သတိပြုမိပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Hydrology" (ဇလဗေဒ) နဲ့ "Sustainability" (ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး) က ဒီ "ရေစီမံခန့်ခွဲမှု" ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ကမ္ဘာ့ရေထုကို "Finite Resource" (အကန့်အသတ်ရှိသော သယံဇာတ) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရေတွေအများကြီး ရှိပေမယ့်၊ သောက်သုံးလို့ရတဲ့ ရေချို (Freshwater) က (၃%) လောက်ပဲ ရှိတယ်။ အဲဒီအထဲက အများစုက ရေခဲတောင်တွေထဲမှာ ရောက်နေတော့၊ လူတွေ တကယ်သုံးလို့ရတာ (၁%) အောက်မှာပဲ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် "Water Management" (ရေစီမံခန့်ခွဲမှု) ဟာ အသက်တမျှ အရေးကြီးပါတယ်။

"Water Footprint" (ရေခြေရာ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခု ထုတ်ဖို့ ရေဘယ်လောက် သုံးရလဲ။ ဥပမာ - အမဲသား (၁) ကီလို ရဖို့ ရေလီတာ (၁၅,၀၀၀) လောက် ကုန်တယ်။ ဒါကို "Virtual Water" (ဖျောက်ထားသော ရေ) လို့ ခေါ်တယ်။ လူတွေက ရေပိုက်ခေါင်း ဖွင့်လိုက်ရင် ရေလာတယ်လို့ပဲ ထင်ပေမယ့်၊ နောက်ကွယ်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်က ပေးဆပ်နေရတာတွေ အများကြီးပါ။ ရေကို ဖြုန်းတီးခြင်းဟာ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ သွေးကို ဖောက်ထုတ်ပစ်တာနဲ့ တူပါတယ်။

 ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ သဘာဝတရားက ရေကို မျှမျှတတ လည်ပတ်ပေးနေပေမယ့်၊ လူတွေရဲ့ လောဘကြောင့် ချိန်ခွင်လျှာ ပျက်နေတယ်။ သုံးတာက များပြီး၊ ပြန်ဖြည့်တာက နည်းနေတယ်။ ဒါဟာ ဟန်ချက်ပျက် (Imbalance) ဖြစ်နေတာပါ။

သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မာဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က "အာပေါဓာတ်" (Apo Dhatu) ကို ဓာတ်ကြီးလေးပါးထဲမှာ "ဖွဲ့စည်းတတ်သော သဘော" အဖြစ် ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ပါဠိလို "အာပ္ပေါတိ သဟဇာတေ ရူပေ ဖရတီတိ အာပေါ" (အတူဖြစ်သော ရုပ်တို့ကို ပျံ့နှံ့စေတတ်သောကြောင့် အာပေါ မည်၏) တဲ့။

အာပေါဓာတ်မှာ ထူးခြားတဲ့ လက္ခဏာ (၂) မျိုး ရှိတယ်။

(၁) ပဂ္ဃရဏ လက္ခဏာ: ယိုစီးခြင်း သဘော။ (Fluidity/Flow).

(၂) ဗြူဟန လက္ခဏာ: ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ပွားများစေခြင်း သဘော။ (Cohesion/Growth).

အဘိဓမ္မာမှာ ထူးခြားချက်က "အာပေါဓာတ်ကို ထိလို့ မရဘူး" (No Tactile Sense) တဲ့။ သူတော်ကောင်းတို့ ရေကို ကိုင်ကြည့်ရင် "အေးတာ" (တေဇော)၊ "တွန်းတာ" (ဝါယော)၊ "နူးညံ့တာ" (ပထဝီ) ကိုပဲ ထိလို့ရတယ်။ ရေရဲ့ "ဖွဲ့စည်းမှု" (Binding) သဘောကိုတော့ စိတ် (မနော) နဲ့ပဲ သိလို့ရတယ်။ ဥပမာ - ဂျုံမှုန့်တွေ စုနေတာကို ကြည့်ပြီး "ဪ... ဒီမှာ ရေပါတယ်" လို့ သိရသလိုမျိုးပေါ့။

အာပေါဓာတ် လွန်ကဲရင် ရေကြီးသလို (Flood)၊ ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း အာပေါလွန်ရင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်တယ်။ အာပေါ နည်းလွန်းရင် ခြောက်သွေ့ပြီး ကွဲအက်တယ်။ ဒါကြောင့် "မျှတမှု" (Balance) ဟာ အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။

ကဲ... အခု ဒီ "အာပေါ" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Main Idea" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓာတုမနသိကာရ" ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "ရေ" ဆိုတဲ့ ပညတ်ကို ကျော်ပြီး "ဖွဲ့စည်းမှု" ဆိုတဲ့ ပရမတ်ကို ကြည့်ရမယ်။

ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Noting Cohesion):

ရေသောက်နေတဲ့ အခြေအနေ၊ သို့မဟုတ် ချွေးထွက်နေတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။

(၁) အာရုံ (Object): ရေခွက်ကို မြင်တယ် (ရူပါရုံ)။ ရေကို မျိုချလိုက်တယ် (ကာယပသာဒ)။

(၂) အာပေါ (Reality):

• ပါးစပ်ထဲမှာ တံတွေးတွေ စိုစွတ်လာတာ (ယိုစီးမှု - ပဂ္ဃရဏ)။

• ခန္ဓာကိုယ် အသားစိုင်တွေ ကွဲမထွက်ဘဲ စုစည်းနေတာ (ဖွဲ့စည်းမှု - အာဗန္ဓန)။
  (၃) သတိ (Mindfulness): "ငါ့ ခန္ဓာကိုယ်" လို့ မစွဲဘဲ၊ "အာပေါဓာတ်က ရုပ်တွေကို ချည်နှောင်ထားပါလား" လို့ သိလိုက်တယ်။

ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။

ရေသောက်တဲ့အခါ "အေးတယ်" လို့ မမှတ်ဘဲ၊ ရေစီးသွားတဲ့ "ယိုစီးမှု" လေးကို သတိထားကြည့်။

"ယိုစီးတယ်... ယိုစီးတယ်"။

ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်လက်မောင်းကို ကိုယ်ပြန်ကြည့်။ အသား၊ အရိုး၊ အရေပြားတွေ တူတူတွဲနေတာ ဘာကြောင့်လဲ။ "အာပေါ" ဆိုတဲ့ သဘာဝ ကော် (Glue) ကြောင့်ပါလား။

"ဖွဲ့စည်းတယ်... ဖွဲ့စည်းတယ်"။

 "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ "မဟာကရုဏာတော်" ရေအေးကို အာရုံပြုရာ ရောက်ပါတယ်။ ရေသည် အညစ်အကြေးကို ဆေးကြောသကဲ့သို့၊ ဘုရားရှင်၏ တရားတော်သည် ကိလေသာ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောပေးပါသည်။ "ငါသည် ရတနာသုံးပါးတည်းဟူသော ရေကန်တွင် စိတ်ကို ချိုးရေဆေးကြောပါမည်" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးသော သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။

လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Water Audit):

ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အိမ်မှာ ရေသုံးတဲ့အခါ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။

(၁) ရေပိုက်ဖွင့်တိုင်း သတိထားပါ: ရေပိုက်ခေါင်းကို လှည့်လိုက်တာနဲ့ "ရေဟာ အသက်" (Water is Life) လို့ နှလုံးသွင်းပါ။

(၂) တန်ဖိုးထားပါ: လက်ဆေးနေတုန်း ရေကို အလဟဿ မစီးပါစေနဲ့။ လိုသလောက်ပဲ ဖွင့်ပါ။ "ငါ့ရဲ့ ကုသိုလ်ရေတွေ မကုန်ပါစေနဲ့" လို့ ဆုတောင်းပါ။

(၃) ဓာတ်သဘော ရှုပါ: ရေချိုးတဲ့အခါ ရေက ကိုယ့်ကိုယ်ပေါ် စီးကျလာရင် "ယိုစီးတဲ့ သဘော" (Flowing Nature) ကို ရှုမှတ်ပါ။ "ငါ မဟုတ်... ဓာတ်သဘောမျှသာ" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ  ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ ရေသယံဇာတကို မဆင်မခြင် သုံးစွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ရတဲ့ ပြဿနာနဲ့ ဖြေရှင်းပုံပေါ့။

တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ဥယျာဉ်ခြံမြေဌာနမှာ "မလှ" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းမလေး ရှိတယ်။ သူ့တာဝန်က ပန်းပင်ရေလောင်းရတာ။ မလှက စေတနာ အရမ်းကောင်းတယ်။ "ရေများများလောင်းမှ ပန်းပွင့်မယ်" ဆိုပြီး မနက်ရော ညရော ရေပိုက်ကြီးနဲ့ ရွှဲနေအောင် လောင်းတယ်။ ရေတွေက ပန်းခင်းထဲက လျှံကျပြီး ကွန်ကရစ်လမ်းတွေပေါ်မှာ စီးနေတတ်တယ်။ (ဒါ အာပေါဓာတ် လွန်ကဲမှုပေါ့)။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ပြတိုက်ရဲ့ ရေမီတာခက တက်လာသလို၊ အပင်တချို့က ရေဝပ်ပြီး အမြစ်ပုပ်ကုန်တယ်။ အဆောက်အဦး အောက်ခြေတွေမှာ ရေစိမ့်ပြီး မှိုတက်လာတယ်။ "လောဘ" (စေတနာလွန်ကဲမှု) ကြောင့် "ပျက်စီးမှု" (Damage) ဖြစ်လာတာ။

ဒီကိစ္စကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ သိလိုက်တော့ "Template T255" (Water Usage & Leakage Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး မူဝါဒ "Policy No. 12, Article 12.8" (Sustainable Water Management) ကို ကိုးကားပြီး မလှကို သင်ကြားပေးရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ရေသယံဇာတကို ချွေတာရန်အတွက် အပင်များကို လိုအပ်သော ပမာဏ (Optimal Amount) သာ လောင်းရမည်။ ရေယိုစိမ့်မှုများကို ချက်ချင်း ပြုပြင်ရမည်" တဲ့။

ဦးပဉ္ဇင်းက မလှကို ခေါ်ပြီး "Hydrology" သဘောတရား ရှင်းပြတယ်။

"မလှ... ရေဆိုတာ များတိုင်း မကောင်းဘူး။ မျှတမှ ကောင်းတာ။ ညည်း ရေတွေ အလကား သွန်ပစ်နေတာဟာ ပြတိုက်ရဲ့ ဘဏ္ဍာကို သွန်ပစ်နေတာပဲ။ ပြီးတော့ အပင်တွေလည်း 'အသက်ရှူကျပ်' (Waterlogged) ပြီး သေကုန်မယ်"။

ပြီးတော့ "Drip Irrigation" (ရေစက်ချ စနစ်) ကို ပြောင်းသုံးခိုင်းလိုက်တယ်။ အပင်ခြေရင်းကိုပဲ ရေရောက်အောင် စီမံလိုက်တယ်။

မလှလည်း သဘောပေါက်သွားတယ်။ "တပည့်တော် သတိမထားမိဘူး ဘုရား။ ရေက ပေါတယ်ထင်လို့ပါ"။

အဲဒီနောက်ပိုင်း ရေဖိုးလည်း သက်သာသွားတယ်၊ ပန်းပင်တွေလည်း ပိုလှလာတယ်။ မလှလည်း ရေလောင်းတိုင်း "သတိ" ကပ်ပြီး လောင်းတတ်လာတယ်။ ဒါဟာ "Case-2549" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "ရေကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ဘဝကို ထိန်းသိမ်းခြင်း ဖြစ်သည်" ဆိုတာ လက်တွေ့ပါပဲ။

ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "အာပေါဓာတ်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။

(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ရေဘေး၊ ရေငတ်ဘေး၊ ခန္ဓာကိုယ် အရည်များ ယိုစီးပျက်စီးရသော အိုနာသေ ဘေးများသည် ဒုက္ခသစ္စာပါ။

(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ဖြစ်စေတာက ကာမဂုဏ်ကို ခုံမင်သော "တဏှာရေစီးကြောင်း"၊ မောဟတည်းဟူသော အမှောင်ထုတို့သည် သမုဒယသစ္စာပါ။

(၃) နိရောဓသစ္စာ: တဏှာရေအလျဉ် ပြတ်စဲပြီး၊ ဖွဲ့စည်းမှု (သင်္ခါရ) တို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။

(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ဓာတ်သဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်း၊ သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဉ်ကို ပွားများခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၆) ရက်၊ ရေသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု အထိမ်းအမှတ် (နှင့်ဆက်စပ်သော) အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး အာပေါဓာတ် မျှတညီညွတ်ကြပါစေ"။ ပြင်ပရေသယံဇာတများကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်းနိုင်သလို၊ မိမိတို့၏ အတွင်းစိတ်သန္တာန်တွင်လည်း မေတ္တာ၊ ကရုဏာတည်းဟူသော အေးမြသော ရေစင်များကို ဖြည့်ဆည်းကာ၊ တဏှာရေအလျဉ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ "အမတ နိဗ္ဗာန်" ကမ်းတစ်ဖက်သို့ လျင်မြန်စွာ ကူးခတ်ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka

ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum

စက်တင်ဘာလ (၆) ရက်၊ ၂၀၂၃