နေ့ရက် - ဇွန်လ (၁၈) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-168)- နောက်မှဖြစ်သော အစောင့်အရှောက် (Post-Nascence Protection)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Psychosomatic Medicine & Bio-maintenance (စိတ်-ကိုယ် ဆက်နွယ်ကုထုံးနှင့် ဇီဝထိန်းသိမ်းမှု)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်အပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီးလျှင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို လွယ်ကူသော အကျင့်မြတ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၈) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့ ဓမ္မသဘင်ပွဲလေးကို စတင်လိုက်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ဟာ နိုင်ငံတကာမှာ "ဖခင်များနေ့" (Father's Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ကြပါတယ်။ ဖခင်ဆိုတာ မိသားစုရဲ့ "ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ" ဖြစ်သလို၊ သားသမီးတွေကလည်း ဖခင်အိုမင်းသွားတဲ့အခါ နောက်ကနေ ပြန်လည် စောင့်ရှောက်ရတဲ့ တာဝန်ရှိပါတယ်။
လောကမှာ "ရှေ့ကအရာကို နောက်ကအရာက ပြန်ထောက်မပေးရတဲ့ သဘော" ရှိပါတယ်။ ဒါကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်မှာ "ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ခန္ဓာကိုယ်ကို စိတ်က ပြန်လည် ထောက်ပံ့နေပုံ (Psychosomatic) သိပ္ပံသဘောတရားနဲ့ ဒီပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားတော် မဟောကြားမီမှာ၊ မိဘကျေးဇူးကို အာရုံပြုပြီး၊ ကိုယ့်စိတ်က ကိုယ့်ခန္ဓာကို ပြန်လည် စောင့်ရှောက်နိုင်ဖို့ "ကရုဏာဘာဝနာ" နဲ့ "ကာယဂတာသတိ" ကို တွဲဖက် ရှုမှတ်ကြရအောင်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံး ခါးလေးကို ဆန့်၊ မျက်လုံးလေးကို မှိတ်ထားပါ။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့တဲ့ ဖခင်ကျေးဇူးရှင်ကို ကျေးဇူးတင်လိုက်ပါ။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ပြန်ကြည့်ပါ။ ဒီခန္ဓာကြီးဟာ "ရုပ်" (Matter) သက်သက်ပါ။ သူ မပုပ်မသိုးဘဲ ရှင်သန်နေတာဟာ အခုလက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ "စိတ်" (Mind) က ထောက်ပံ့ထားလို့ပါ။ "စိတ်ကလေး အေးချမ်းပါစေ... ခန္ဓာကြီး ကျန်းမာပါစေ" လို့ စိတ်ကနေ ရုပ်ကို ပြန်လည် မေတ္တာပို့သပေးပါ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ပထမဦးဆုံး အနေနဲ့ "Psychosomatic Medicine" (စိတ်-ကိုယ် ဆက်နွယ်ကုထုံး) ရှုထောင့်ကနေ စိတ်က ခန္ဓာကိုယ်ကို ဘယ်လို ပြုပြင်ပေးနေသလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
သာမန်အားဖြင့် လူတွေက "ခန္ဓာကိုယ် (Body) ရှိမှ စိတ် (Mind) ဖြစ်တာ၊ ခန္ဓာကိုယ်က အဓိကပဲ" လို့ ထင်ကြတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်က "Hardware" အနေနဲ့ အရင် ရှိနေရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ Hardware ကြီး ဆက်လက် အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့၊ မပျက်စီးဖို့အတွက် "Software Update" (စိတ်) တွေက နောက်ကနေ အဆက်မပြတ် ထိန်းသိမ်း (Maintain) ပေးနေရပါတယ်။
သိပ္ပံပညာမှာ "Bio-maintenance" ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဥပမာ - လူတစ်ယောက် စိတ်ဓာတ်ကျ (Depression) နေတယ် ဆိုပါစို့။ သူ့ရဲ့ ဦးနှောက်ကနေ Stress Hormone တွေ ထွက်လာပြီး၊ ရှိပြီးသား ခန္ဓာကိုယ် ဆဲလ်တွေကို ဖျက်ဆီးပစ်တယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ညစ်ရင် လူပါ ပိန်ချုံးပြီး ရောဂါရလာတာ။
ပြောင်းပြန်အားဖြင့်... လူတစ်ယောက်က စိတ်ပျော်ရွှင်နေမယ်၊ မျှော်လင့်ချက် ရှိမယ် ဆိုရင် သူ့ခန္ဓာကိုယ်က "Endorphins" တို့၊ "Immune Boosters" တို့ ထွက်လာပြီး၊ ရှိပြီးသား ရောဂါတွေကို ပြန်ကုစားပေးတယ်။
ဆိုလိုတာက - ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်) က "ရှေ့" က ဖြစ်နေတာ။ စိတ် (နာမ်) က "နောက်" မှ ဖြစ်တာ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ "နောက်စိတ်" က "ရှေ့ရုပ်" ကို မပြိုလဲအောင် ထောက်မပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
(Label: Mind Supporting Matter - The Retroactive Support)
ဒီပုံမှာ ကြည့်ပါ။ အောက်က အုတ်မြစ် (Body) ဟာ ဟောင်းနွမ်းနေပေမဲ့၊ အပေါ်က အလင်းရောင် (Mind) က ဖြာကျနေလို့ ဆက်လက် တည်တံ့နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ သားသမီး (နောက်လူ) က မိဘ (ရှေ့လူ) ကို ပြုစုနေတဲ့ သဘောနဲ့လည်း တူပါတယ်။
အခု... ဒီသဘောတရားကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်နဲ့ နှိုင်းယှဉ် ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က "ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော" လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပါဠိလို - "ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော" တဲ့။
အဓိပ္ပာယ်ကတော့ "နောက်မှဖြစ်ကုန်သော စိတ်၊ စေတသိက် တရားတို့သည် ရှေ့၌ ဖြစ်နှင့်ပြီးသော ဤရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးအား နောက်မှဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုခြင်း သဘောဖြင့် ကျေးဇူးပြုပါ၏" တဲ့။
ဆရာတော်ကြီးတွေက "လင်းတ ငယ် ဥပမာ" ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ လင်းတ ဆိုတာ အကောင်ကြီးမှ အစာရှာထွက်တာပါ။ လင်းတ အမေက အစာရှာထွက်သွားတဲ့အချိန်၊ အသိုက်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ လင်းတ ကလေးလေးတွေဟာ "အမေ ပြန်လာပြီး အစာကျွေးလိမ့်မယ်" ဆိုတဲ့ "မျှော်လင့်ချက်" (Hope/Mind) လေးနဲ့ သူတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် (Body) ကို မသေအောင် ထိန်းထားသတဲ့။ အစာ (ရုပ်အာဟာရ) မရှိသေးပေမဲ့၊ စိတ်အာဟာရ (Mental Support) နဲ့ ခန္ဓာကို ထောက်ထားတာပါ။
မိုးရွာတာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ သစ်ပင် (ရှေ့လူ) က ရှိနှင့်ပြီးသား။ မိုးရေ (နောက်လူ) က ရွာချလိုက်မှ သစ်ပင်က ဆက်ရှင်သန်တာ။ နောက်ကလူက ရှေ့ကလူကို ပြန်ကယ်တင်တဲ့ သဘောပါပဲ။
ကိုင်း... ဒါဆိုရင် ဒီသဘောတရားတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲ ဘယ်လို ထည့်မလဲ။
"နောက်စိတ်" နဲ့ "ရှေ့ရုပ်" ဆက်စပ်ပုံကို ရှုမှတ်ကြရအောင်။
ရှုမှတ်နည်း (Practical Instruction):
၁။ ထောက်မမှုကို မြင်ပါ: ထိုင်နေရင်း ညောင်းညာကိုက်ခဲလာတယ် (ရုပ်က အားနည်းလာတယ်)။ အဲဒီအချိန်မှာ "သည်းခံမယ်" သို့မဟုတ် "ပြင်ထိုင်လိုက်မယ်" ဆိုတဲ့ စိတ် (နောက်စိတ်) ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီစိတ်ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီး မလဲပြိုဘဲ ဆက်ထိုင်နိုင်တာ၊ သို့မဟုတ် သက်သာသွားတာကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ။
၂။ စိတ်စွမ်းအင်ကို သုံးပါ: ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရရင် "ငါ့ခန္ဓာက နာပေမဲ့၊ ငါ့စိတ်က မနာဘူး" လို့ အားတင်းလိုက်ပါ။ အဲဒီ "အားတင်းတဲ့ စိတ်" (ပစ္ဆာဇာတ) က နာကျင်နေတဲ့ ရုပ် (ပုရေဇာတ) ကို ပြန်လည် ကုစားပေးပါလိမ့်မယ်။
၃။ ကျေးဇူးတရားကို ဆင်ခြင်ပါ: ဖခင်များနေ့ ဖြစ်တဲ့အတွက် "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဖခင်က ပေးခဲ့တာ (ပုရေဇာတ)။ အခု ငါ့ရဲ့ ကုသိုလ်စိတ်တွေနဲ့ (ပစ္ဆာဇာတ) ဖခင်ကို ပြန်လည် ကျေးဇူးဆပ်မယ်" လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ Case-2469 "The Retrofitting Project" (အဆောက်အအုံ ကြံ့ခိုင်ရေး စီမံကိန်း) ဆိုတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေးကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ပြတိုက်မှာ နှစ်ပေါင်း (၅၀) ကျော် သက်တမ်းရှိတဲ့ ရှေးဟောင်း စာကြည့်တိုက် အဆောင်ဟောင်း တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒီအဆောင်က တိုင်တွေ ဆွေးနေပြီ၊ ပြိုကျမယ့် အရိပ်အရောင် ပြနေတယ်။ တချို့က "ဖြိုချပြီး အသစ်ဆောက်လိုက်ပါ" လို့ အကြံပေးကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြတိုက် တာဝန်ခံက သမိုင်းတန်ဖိုး (Historical Value) ကို ထိန်းသိမ်းချင်တာရယ်၊ ဖခင်ကြီးလက်ထက်က ဆောက်ခဲ့တဲ့ အမွေအနှစ် ဖြစ်နေတာရယ်ကြောင့် မဖြိုချချင်ဘူး။
ဒါနဲ့ Policy 4 (Infrastructure Maintenance) အရ အင်ဂျင်နီယာတွေ ခေါ်ပြီး "Structural Retrofitting" (ဖွဲ့စည်းပုံကို နောက်မှ ဖြည့်စွက်မွမ်းမံခြင်း) လုပ်လိုက်တယ်။ အဆောင်ဟောင်း (ရှေ့ဖြစ်) ကို မဖျက်ဘဲ၊ သူ့ဘေးကနေ သံမဏိတိုင် အသစ် (နောက်ဖြစ်) တွေနဲ့ ညှပ်ပြီး ထောက်လိုက်တယ်။ ကာဗွန်ဖိုင်ဘာ (Carbon Fiber) ပြားတွေနဲ့ နံရံတွေကို အုပ်ပြီး အားဖြည့်လိုက်တယ်။
ရလဒ်ကတော့... အဆောင်ဟောင်းကြီးဟာ မူလပုံစံ မပျက်ဘဲ၊ သံမဏိတိုင် အသစ်တွေရဲ့ အကူအညီနဲ့ နောက်ထပ် နှစ် ၅၀ လောက် ခံမယ့်အနေအထား ဖြစ်သွားတယ်။ အသစ် (နောက်လူ) က အဟောင်း (ရှေ့လူ) ကို ကူညီလိုက်တာပါပဲ။
ဒီပရောဂျက် ပြီးတဲ့နေ့မှာ တာဝန်ခံက ဝန်ထမ်းတွေကို ပြောပြတယ်။ "တွေ့လား... ပစ္ဆာဇာတ သဘောဆိုတာ ဒါပဲ။ သားသမီးဆိုတာ ဒီသံမဏိတိုင်တွေပဲ။ မိဘဆိုတာ ဒီအဆောင်အိုကြီးပဲ။ အဆောင်ကြီး ရှိနေလို့သာ သံမဏိတိုင်တွေက နေရာရတာ။ သံမဏိတိုင်တွေ ရှိလို့သာ အဆောင်ကြီး မပြိုတာ။ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနေကြတာ" လို့ ရှင်းပြတယ်။
ကြည့်စမ်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ပစ္ဆာဇာတ" ဆိုတာ သိပ်လှပတဲ့ ကျေးဇူးဆပ် တရားပါပဲ။ ကိုယ့်စိတ်က ကိုယ့်ခန္ဓာကို ကျေးဇူးဆပ်သလို၊ ကိုယ်ကလည်း ကိုယ့်မိဘ၊ ကိုယ့်လူမျိုး၊ ကိုယ့်သာသနာ (ရှေ့ကအရာတွေ) ကို စွမ်းရည်ရှိသလောက် ပြန်လည် ထောက်ပံ့ ကာကွယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ် အနေနဲ့ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဘုန်းကြီးတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "နောက်မှဖြစ်သော အစောင့်အရှောက်" တရားတော်မှာ Psychosomatic Medicine နဲ့ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယောတို့ကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက် ကြည့်မယ်ဆိုရင် -
ပြုပြင်မွမ်းမံနေရတဲ့၊ အိုမင်းပျက်စီးတတ်တဲ့ ခန္ဓာအိမ်ကြီးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ ခန္ဓာကို "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလမ်းပြီး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ထမ်းနေရတဲ့ တဏှာက "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။ ပြုပြင်စရာ မလို၊ အိုမင်းခြင်း မရှိတဲ့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာက "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။ အဲဒီ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ဖို့အတွက် လက်ရှိ ခန္ဓာကိုယ်ကို အသုံးချပြီး ပါရမီဖြည့်ကျင့်တဲ့ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်က "မဂ္ဂသစ္စာ" ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း နောက်မှဖြစ်သော ကုသိုလ်စိတ်၊ မဂ်စိတ်တို့ဖြင့် ရှေ့၌ဖြစ်သော ရုပ်ခန္ဓာနှင့် သာသနာတော်ကို ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေ။ ဖခင်ကျေးဇူး၊ မိဘကျေးဇူးကို သိတတ်ပြီး လောကကောင်းကျိုး သယ်ပိုးနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု"
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ဇွန်လ (၁၈) ရက်၊ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် နေ့စဥ်တရားတော်နာ ကြွရောက်နိုင်ပါကြောင်းဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။
