Day 49 Feb 18 အူသိမ် (အန္တဂုဏံ) နှင့် စုပ်ယူခြင်း (Small Intestine: The Absorber & The Quest for Essence)

 

Day 49 Feb 18 အူသိမ် (အန္တဂုဏံ) နှင့် စုပ်ယူခြင်း (Small Intestine: The Absorber & The Quest for Essence)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၁၃) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၈) ရက်။

"အူမကြီးအတွင်း၌ ခွေခွေလိပ်လိပ် တည်ရှိနေသော၊ အူမကြီးတို့ကို နေရာမရွေ့အောင် ဖွဲ့တုတ်ထားသော၊ အစာအာဟာရ၏ အဆီအနှစ်ကို စုပ်ယူတတ်သော 'အန္တဂုဏံ' မည်သည့် အူသိမ်၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ သံသရာ၌ ရသတဏှာဖြင့် အာရုံအနှစ်များကို စုပ်ယူခြင်းငှာ မွတ်သိပ်နေကြသော သတ္တဝါတို့အား ဓမ္မအာဟာရဖြင့် ရောင့်ရဲစေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ အူသိမ်အတွင်း ဓာတ်သဘာဝတို့၏ ပြောင်းလဲမှုကို ရှုမြင်ကာ၊ လောကီအာဟာရထက် လောကုတ္တရာ အနှစ်သာရကို စုပ်ယူနိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၈) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ မနေ့က အစာဟောင်းတွေ သွားရာလမ်း "အူမကြီး" (Colon) အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီ အူမကြီးရဲ့ အတွင်းဘက်မှာ ရှိနေတဲ့၊ အစားအစာတွေရဲ့ အနှစ်ကို စုပ်ယူပေးတဲ့ "အူသိမ်" (အန္တဂုဏံ) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြရအောင်။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။

လူတွေက "အားရှိအောင် စားမယ်၊ ဗီတာမင်တွေ စားမယ်" လို့ ပြောကြတယ်။ တကယ်တော့ ပါးစပ်က စားလိုက်ရုံနဲ့ အားဖြစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဗိုက်ထဲရောက်တဲ့အခါ ဒီ "အူသိမ်" လေးတွေက ကောင်းကောင်း အလုပ်လုပ်ပြီး စုပ်ယူပေးမှသာ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အကျိုးရှိတာပါ။ အူသိမ်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "အနှစ်ထုတ်စက်" ပါပဲ။ သူက အစာတွေထဲက ကောင်းတာတွေကို ရွေးထုတ်ပြီး သွေးထဲ ထည့်ပေးတယ်။ မကောင်းတာတွေကိုတော့ အူမကြီးဆီ ပို့လိုက်တယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီအူသိမ်တွေဟာ ကြည့်လိုက်ရင်တော့ ရှုပ်ထွေးပွေလီပြီး၊ အဆီတွေ၊ အမြှေးတွေနဲ့ ရစ်ပတ်နေတဲ့ အရာတွေပါပဲ။

ဒီနေ့တော့ ဒီ "အူသိမ်" (အန္တဂုဏံ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် အစာခြေစနစ် ဇီဝဗေဒ (Digestive Physiology) နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီရှုပ်ထွေးတဲ့ အူခွေတွေကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... အန္တဂုဏံ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ အူသိမ်သည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။

စာပေကျမ်းဂန်များအရ "အန္တ" ဆိုသည်မှာ အူမကြီး (Large Intestine) ဖြစ်ပြီး၊ "အန္တဂုဏ" ဆိုသည်မှာ ထိုအူမကြီးအတွင်း၌ ခွေလျက်ရှိသော အူသိမ် (Small Intestine) သို့မဟုတ် အူတို့ကို တွဲစပ်ထားသော အူနွယ် (Mesentery) ကို ဆိုလိုသည်။

အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက ဥပမာပေးထားသည်မှာ "ကျင်းတွင် တူးထားသော ရေဖြူအိုင်၌ ဖြတ်ထားသော အမြစ်များကို စိမ်ထားသကဲ့သို့" တည်ရှိသည် ဟု ဆိုပါတယ်။

ဝဏ္ဏ (Color): ဖြူသော အဆင်း၊ သို့မဟုတ် အနီရောင်သမ်းသော အဆင်းရှိသည်။

ကိစ္စ (Function): စားလိုက်သော အစာများကို ကြေညက်စေပြီး၊ အူမကြီး (နေရာဟောင်း) သို့ မရောက်ခင် အာဟာရများကို စုပ်ယူသည်။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ အစာလမ်းကြောင်းပညာ (Gastroenterology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် အူသိမ်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "Absorption Center" (စုပ်ယူရေး ဗဟိုဌာန) ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များကို ကြည့်ရအောင်။

၁။ Length (အရှည်): လူတစ်ယောက်ရဲ့ အူသိမ်ဟာ ပေ ၂၀ (၆ မီတာ) လောက် ရှည်ပါတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ခေါက်သိမ်းထားလို့သာ ဝင်ဆံ့နေတာပါ။

၂။ Villi & Microvilli (အာဟာရစုပ်ယူသော အမွှေးများ): (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။ အူသိမ်ရဲ့ အတွင်းနံရံမှာ ကတ္တီပါမွှေးလို နူးညံ့တဲ့ အမွှေးလေးတွေ (Villi) သန်းပေါင်းများစွာ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ အမွှေးလေးတွေက အစာထဲက ဂလူးကို့စ်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်၊ ဗီတာမင်တွေကို စုပ်ယူပြီး သွေးကြောထဲ ပို့ပေးပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒီအမွှေးလေးတွေကို ဖြန့်ခင်းလိုက်ရင် တင်းနစ်ကွင်း တစ်ကွင်းစာ လောက် ကျယ်ပါတယ်။

၃။ The Mesentery (အူနွယ်): အူသိမ်တွေကို ဗိုက်ထဲမှာ ပြန့်ကျဲမသွားအောင် ထိန်းထားပေးတဲ့ အမြှေးပါးကို Mesentery လို့ ခေါ်ပါတယ်။ (ရှေးကျမ်းတွေက အန္တဂုဏ ဆိုတာ ဒီအူနွယ်ကို ဆိုလိုတာပါ)။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဒါကို သီးသန့် အင်္ဂါတစ်ခု (New Organ) အဖြစ် မကြာသေးမီကမှ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "အူသိမ်" (အန္တဂုဏံ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - ရှုပ်ထွေးမှုကို ရှုမှတ်ခြင်း (Visualizing the Tangled Web):

၁။ တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်ပါ။ ဗိုက်သားကို စိတ်နဲ့ ဖောက်ထွင်းကြည့်ပါ။

၂။ ဗိုက်ထဲမှာ ပေ ၂၀ လောက်ရှည်တဲ့ ပိုက်လုံးကြီးတွေ ရှုပ်ထွေးပွေလီစွာ ခွေနေတာကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။

၃။ "ဒီအူခွေတွေကြားမှာ အစာဟောင်းတွေ၊ အကျိအချွဲတွေ ပြည့်နေပါလား" လို့ အသုဘ သဘောကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ။

၄။ "အန္တဂုဏံ၊ အန္တဂုဏံ" လို့ ရွတ်ဆိုရင်း၊ ကိုယ့်ဗိုက်ထဲက ရှုပ်ထွေးမှုကို သတိသံဝေဂ ယူပါ။

နည်းလမ်း (၂) - စုပ်ယူမှုနှင့် တပ်မက်မှုကို ရှုမှတ်ခြင်း (Absorption & Craving):

၁။ ထမင်းစားပြီးချိန်မှာ ဗိုက်ထဲက လေးလံနေတာကို သတိပြုပါ။

၂။ "အခုချိန်မှာ ငါ့အူသိမ်တွေက အစာတွေကို ကြိတ်ချေနေပြီ၊ အာဟာရတွေကို စုပ်ယူနေပြီ" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။

၃။ "အူသိမ်က အစာကို စုပ်ယူသလို၊ ငါ့စိတ်ကကော... အာရုံငါးပါး (အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အထိအတွေ့) တွေကို ဘယ်လောက်တောင် တပ်မက်စွာ စုပ်ယူနေသလဲ" လို့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

၄။ "အူသိမ်က အာဟာရစုပ်ပြီးရင် အဖတ်ကို စွန့်ပစ်သလို၊ ငါလည်း လောကဓံ အကောင်းအဆိုးကို ကြုံတွေ့ပြီးရင် စိတ်ထဲမှာ အာဃာတ (အဖတ်) တွေ မကျန်ရစ်စေရဘူး" လို့ အဓိဋ္ဌာန်ပါ။

ဒီ အူသိမ်ရဲ့ စုပ်ယူမှု သဘောတရားနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ မကြာသေးမီက ပြတိုက်မှာ ကြုံလိုက်ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2349) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

စာမေးပွဲ နီးကပ်လာတဲ့ ကာလတစ်ခုမှာပေါ့။ မိခင်တစ်ယောက်နဲ့ သူ့သား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလေးတစ်ယောက် ပြတိုက်ကို ရောက်လာပါတယ်။ မိခင်ဖြစ်သူလက်ထဲမှာ ဈေးကြီးပေး ဝယ်လာပုံရတဲ့ "အားဆေးပုလင်း" တွေ၊ "ကြက်ပေါင်းရည်" တွေ အများကြီး ပါလာတယ်။

ဒကာမကြီးက စိုးရိမ်တကြီးနဲ့ လျှောက်ပါတယ်...

"ဦးဇင်းဘုရား... သားလေးက စာမေးပွဲ ဖြေရတော့မယ်။ စာတွေက များတော့ ဦးနှောက်ခြောက်နေရှာပြီ။ အားရှိအောင် ဒါတွေကျွေးပေမယ့် သူက မစားချင်ဘူး ဖြစ်နေတယ်။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ ဉာဏ်ကောင်းစေတဲ့ ဓာတ်တော်ရေများ ရှိမလား။ ဒါမှမဟုတ် ဒီအားဆေးတွေကို ဓာတ်တော်ရှေ့မှာ ထားပြီး 'ဓာတ်' စုပ်ယူစေချင်ပါတယ်" တဲ့။

မိခင်မေတ္တာက ကြီးမားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် "စုပ်ယူခြင်း" (Absorption) သဘောတရားကို လွဲမှားစွာ နားလည်နေပါတယ်။ ပုလင်းထဲက ဆေးကို ဓာတ်တော်ရှေ့ထားရုံနဲ့ ဓာတ်က ကူးမသွားပါဘူး။ လူက သောက်မှ၊ အူသိမ်က စုပ်ယူမှ ရမှာပါ။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 10 (Dietary & Health Advice), Article 10.2 (Mindful Consumption) အရ ပညာပေး ဆွေးနွေးရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T168 (Nutrient vs. Wisdom) ကို သုံးပြီး ရှင်းပြပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဒကာမကြီး... သားလေးအတွက် ပူပန်တာ နားလည်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် သားလေးက စိတ်ဖိစီး (Stress) နေတဲ့အချိန်မှာ၊ သူ့ရဲ့ အစာခြေစနစ် (Sympathetic Nervous System) က အလုပ်မလုပ်ပါဘူး။ အူသိမ်က အာဟာရကို မစုပ်ယူနိုင်ပါဘူး။ ဒီအချိန်မှာ ကြက်ပေါင်းရည်တွေ အတင်းတိုက်ရင် ဝမ်းပျက်တာပဲ အဖတ်တင်ပါလိမ့်မယ်။"

ဒကာမကြီး - "ဒါဆို ဘယ်လို လုပ်ရမလဲ ဘုရား။"

ဦးဇင်း - "ပထမဆုံး သားလေးကို စိတ်လက်ပေါ့ပါးအောင် ထားပါ။ တရားထိုင်ခိုင်းပါ၊ အာနာပါန ရှူခိုင်းပါ။ စိတ်အေးချမ်းသွားမှ အူသိမ်က ဗီလိုင်း (Villi) လေးတွေ ပွင့်လာပြီး အာဟာရကို စုပ်ယူနိုင်မှာပါ။"

ပြီးတော့ သားဖြစ်သူကိုလည်း ဦးဇင်းက ဆုံးမပါတယ်။

"ဒကာလေး... အမေက အားဆေးတိုက်သလို၊ ဦးဇင်းက 'ဓမ္မအားဆေး' တိုက်မယ်။ အူသိမ်က အစာကို စုပ်ယူသလို၊ ဒကာလေးရဲ့ ဉာဏ်ကလည်း စာတွေကို စုပ်ယူရမယ်။ ဒါပေမယ့် အူသိမ်က အကုန်မစုပ်ဘူး၊ လိုအပ်တာပဲ စုပ်တယ်။ ဒကာလေးလည်း စာကျက်တဲ့အခါ အလွတ်ကျက်တာထက်၊ 'အနှစ်' (Essence) ကို နားလည်အောင် ကြိုးစားပါ။ အနှစ်ကို ရရင် စာမေးပွဲ မခက်တော့ဘူး" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

သူတို့ သားအမိနှစ်ယောက်လုံး သဘောကျသွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... အတင်းကျွေးတိုင်း အားမရှိဘူးဆိုတာ အခုမှ သဘောပေါက်ပါတယ်" ဆိုပြီး၊ ဓာတ်တော်တွေကို အေးအေးဆေးဆေး ဖူးမြော်၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထားပြီးမှ ပြန်သွားကြတယ်။ နောက်ပိုင်း သတင်းကြားတာကတော့ သားလေး စာမေးပွဲကို ဖိအားမရှိဘဲ ဖြေဆိုနိုင်ခဲ့တယ် ဆိုပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။

"အူသိမ်" (အန္တဂုဏံ) ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အသက်သွေးကြောပါ။ သူက အစာထဲက အနှစ်ကို ရှာဖွေ စုပ်ယူပေးတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့လည်း လောကကြီးထဲမှာ နေတဲ့အခါ အူသိမ်ကဲ့သို့ ကျင့်ကြံပါ။ လောကကြီးမှာ အာရုံတွေ၊ ပြဿနာတွေ၊ အရှုပ်အထွေးတွေ (အစာဟောင်းတွေ) အများကြီး ရှိပါတယ်။ အဲဒီအထဲကနေ ကိုယ့်အတွက်၊ သံသရာအတွက် အကျိုးရှိမယ့် "ကုသိုလ်အနှစ်" (Dhamma Essence) ကိုသာ ရွေးချယ် စုပ်ယူတတ်ပါစေ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။

ပထမအချက်အနေနဲ့ "ကြေညက်မှ စားပါ"။ ဗိုက်မဆာဘဲ မစားပါနဲ့။ အစာမကြေရင် အူသိမ်က မစုပ်ယူနိုင်ပါဘူး။ (Mindful Eating).

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "အနှစ်ကို ရှာပါ"။ နေ့စဉ် ကြုံတွေ့ရတဲ့ ကိစ္စတွေထဲမှာ "ဒါ ငါ့အတွက် ဘာသင်ခန်းစာ ရမလဲ" လို့ အနှစ်သာရကို ရှာဖွေပါ။ အပေါ်ယံ အခွံတွေကို လွှင့်ပစ်လိုက်ပါ။

တတိယအချက်ကတော့ "တွယ်တာမှုကို သတိပြုပါ"။ အူသိမ်တွေက တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အူနွယ် (Mesentery) နဲ့ တွဲနေသလို၊ ကိုယ့်စိတ်က ဘယ်အရာတွေနဲ့ တွဲနေသလဲ ဆန်းစစ်ပါ။ မလိုအပ်တဲ့ တွယ်တာမှုတွေကို ဖြတ်တောက်ပါ။

မိမိ၏ ဝမ်းဗိုက်ကို ဖိကြည့်တိုင်း... အတွင်း၌ ရှုပ်ထွေးနေသော အူသိမ်ခွေများကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ကာ၊ ရုပ်အာဟာရကို စုပ်ယူသကဲ့သို့ ဓမ္မအာဟာရကိုလည်း ပြည့်ဝစွာ စုပ်ယူနိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'အူသိမ် (အန္တဂုဏံ) နှင့် စုပ်ယူခြင်း' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အနှစ်သာရရှာဖွေခြင်း၏ တန်ဖိုးကို နားလည်ကာ၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားအနှစ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Feb 18, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/