Total Pageviews

Wednesday, February 11, 2026

Day: 007 | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | အတိတ်ကံနှင့် လက်ရှိဘဝ | မဇ္ဈိမနိကာယ် | Genetic Inheritance

 

Day: 007 | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | အတိတ်ကံနှင့် လက်ရှိဘဝ | မဇ္ဈိမနိကာယ် | Genetic Inheritance

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ လောကကြီးမှာ အချိန်ကာလတွေဆိုတာ တရွေ့ရွေ့နဲ့ ကုန်ဆုံးသွားပေမယ့်၊ အဲဒီအချိန်တွေထဲမှာ ဦးဇင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ကံတရားတွေကတော့ ဘယ်တော့မှ ပျောက်ပျက်မသွားဘဲ အရိပ်လို လိုက်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ တရားနာယူနေကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများ အနေနဲ့လည်း မိမိတို့ရဲ့ လက်ရှိဘဝနဲ့ အတိတ်ကံ ဆက်စပ်ပုံကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အဆုံးစွန်သော သံသရာမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ အတိတ် အနာဂတ် အတွေးတွေကနေ ရုန်းထွက်နိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ သဘာဝရဲ့ ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်သလို၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ လက်ရှိဘဝ အသက်ရှင်သန်နေခြင်းရဲ့ အဓိက လက္ခဏာရပ်လေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို ဝင်လာတဲ့ လေဟာ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်တဲ့ လေဖြစ်ပါစေ၊ ပူနွေးတဲ့ လေဖြစ်ပါစေ၊ ဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အာရုံလေး သက်သက်ပါပဲ။ အတိတ်က ငါ ဘာတွေ လုပ်ခဲ့သလဲ ဆိုတဲ့ နောင်တတွေ၊ အနာဂတ်မှာ ငါ ဘာဖြစ်မလဲ ဆိုတဲ့ ပူပန်မှု သောကတွေကို ဒီဝင်လေထွက်လေလေးနဲ့အတူ အပြင်ကို တွန်းထုတ်ပစ်လိုက်ကြစို့ နော်။

ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ အဲဒီ လွင့်ပျံသွားတဲ့ သဘောလေးကို သတိထားမိအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ "သြော်... စိတ်က အပြင်ထွက်ချင်နေပြီ၊ အတိတ်ကို ပြန်ရောက်သွားပြန်ပြီ" လို့ သိလိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီ အတွေးကို ဖြတ်တောက်ပြီး နှာသီးဖျားက ဝင်လေထွက်လေဆီကိုသာ စိတ်ကို ညင်ညင်သာသာလေး ပြန်ခေါ်လာခဲ့ပါ။ ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ပစ္စုပ္ပန် တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ဖို့ ဆိုတာ သတိနဲ့ ဝီရိယကို အချိုးညီညီ ပေါင်းစပ်ထားမှသာ ရရှိနိုင်မယ့် အရာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ ရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ပြင်ပအာရုံတွေဆီ ပြေးလွှားချင်တဲ့ လောဘ ဒေါသတွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတစ်ယောက်ရဲ့ ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး၊ ကျန်းမာရေး အခြေအနေတွေဟာ ဘယ်ကနေ ဆင်းသက်လာသလဲ ဆိုတာကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာဖြစ်တဲ့ Genetic Inheritance ခေါ် မျိုးရိုးဗီဇ ပညာရပ်မှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေ့ခေတ် ဇီဝဗေဒနဲ့ ဆေးပညာရပ်တွေမှာ 'Genetic Inheritance' လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ ဆက်ခံခြင်း ပညာရပ်ဟာ အင်မတန်မှ ကျယ်ပြန့် နက်နဲလာပါတယ်။ လူတစ်ယောက် မွေးဖွားလာတဲ့အခါ သူ့ရဲ့ မျက်လုံးအရောင်၊ ဆံပင်အကောက်အဖြောင့်၊ အရပ်အမောင်းကအစ တချို့သော ရောဂါဘယတွေ အဆုံး၊ ဒါတွေအားလုံးဟာ မိဘဘိုးဘွားတွေဆီကနေ လက်ဆင့်ကမ်း ပါလာတဲ့ 'DNA' လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ မော်လီကျူးလေးတွေက ဆုံးဖြတ်ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်လေး တစ်ခုချင်းစီတိုင်းမှာ ဒီ DNA သတင်းအချက်အလက်တွေ ကိန်းဝပ်နေတယ်လို့ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားကြပါတယ်။

ဒီ DNA ဆိုတာ သေးငယ်လွန်းလို့ သာမန် မျက်စိနဲ့ မမြင်ရပေမယ့်၊ သူ့ရဲ့ စွမ်းအားကတော့ အလွန် ကြီးမားလှပါတယ်။ မိဘတွေဆီကနေ သန္ဓေသားဆီကို ကူးစက်လာတဲ့ အခါမှာ ဒီ DNA တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး တစ်ခုလုံးကို ဘယ်လို တည်ဆောက်ရမယ် ဆိုတဲ့ ပုံစံကြမ်း (Blueprint) ကြီး အဖြစ်နဲ့ ပါလာတာပါ။ တချို့ ကလေးတွေဟာ မွေးကတည်းက ဉာဏ်ရည် ထက်မြက်ကြတယ်၊ တချို့ကျတော့လည်း မွေးရာပါ ရောဂါလေးတွေ ပါလာတတ်ကြတယ်။ ဒါတွေအားလုံးဟာ သူတို့ရဲ့ Genetic Code လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ သတင်းအချက်အလက် အစီအစဉ်တွေ ကွဲလွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ရတာလို့ သိပ္ပံပညာက ဆိုပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... စက်ရုံတစ်ရုံမှာ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်တစ်ခုကို ရေးဆွဲထားသလိုပါပဲ။ ပရိုဂရမ်မာက "ဒီခလုတ်ကို နှိပ်ရင် အနီရောင်လင်းမယ်၊ ဟိုခလုတ်နှိပ်ရင် အပြာရောင်လင်းမယ်" လို့ ကုတ်ဒ် (Code) တွေ ရေးထည့်ထားလိုက်ရင်၊ အဲဒီစက်ကြီးဟာ ရေးထားတဲ့ အတိုင်းပဲ တိတိကျကျ အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဟာလည်း မိဘတွေဆီကနေ ရရှိထားတဲ့ DNA ဆိုတဲ့ သဘာဝရဲ့ ကုတ်ဒ်တွေ အတိုင်း တိတိကျကျ ကြီးထွားလာရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် အံ့သြစရာကောင်းတဲ့ သဘာဝတရားရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် ပေးပို့မှု စနစ်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ ဒါဆို လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝ တစ်ခုလုံးကို ဒီ DNA ကပဲ အကုန် ဆုံးဖြတ်သွားတာလား၊ ကိုယ်တိုင် ပြောင်းလဲပိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘူးလား' တဲ့။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း "Nature vs Nurture" ဆိုပြီး သဘာဝက ပေးတဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ (Nature) နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က ပြုစုပျိုးထောင်မှု (Nurture) နှစ်ခုစလုံးက အရေးပါတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ DNA က ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံကို ပေးပေမယ့်၊ အဲဒီလူရဲ့ ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ နေထိုင်စားသောက်မှု ပုံစံတွေက အဲဒီဗီဇကို ဘယ်လောက် အသက်ဝင်စေမလဲ ဆိုတာကို အပြောင်းအလဲ လုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာကြီး ဘယ်လောက်ပဲ တိုးတက်တိုးတက်၊ ဖြေရှင်းလို့ မရတဲ့ ပဟေဠိတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။ ဥပမာ - မိဘတူ၊ မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) တစ်ပုံစံတည်း တူတဲ့ အမြွှာညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဟာ ကြီးလာတဲ့အခါ စိတ်နေသဘောထားချင်း လုံးဝ မတူတာ၊ တစ်ယောက်က ချမ်းသာပြီး တစ်ယောက်က ဆင်းရဲသွားတာ၊ တစ်ယောက်က သက်တမ်းရှည်ပြီး တစ်ယောက်က အသက်တိုသွားတာ မျိုးတွေကိုတော့ Genetic Inheritance ဆိုတဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးရိုးဗီဇ သက်သက်နဲ့ ရှင်းပြလို့ မရတော့ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးစေ့ထက် ပိုနက်နဲတဲ့ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျိုးစေ့ တစ်ခု ရှိနေတယ် ဆိုတာကို လောကီပညာရှင်တွေ စတင် ရိပ်မိလာကြပါတယ်။

ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဒီ သိပ္ပံပညာရဲ့ ဟာကွက်ကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ အတိအကျ ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ တစ်နေ့တော့ တောဒေယျ ပုဏ္ဏားရဲ့ သားဖြစ်တဲ့ သုဘလုလင် ဟာ ဘုရားရှင်ဆီကို ရောက်လာပြီး မေးခွန်းထုတ်ပါတယ်။ "အရှင်ဂေါတမ... လောကမှာ လူတွေဟာ လူချင်းတူတူ ဘာကြောင့် အသက်တိုတဲ့သူနဲ့ အသက်ရှည်တဲ့သူ၊ အနာရောဂါ များတဲ့သူနဲ့ ကျန်းမာတဲ့သူ၊ ဆင်းရဲတဲ့သူနဲ့ ချမ်းသာတဲ့သူ၊ ရုပ်ဆိုးတဲ့သူနဲ့ ရုပ်ချောတဲ့သူ ဆိုပြီး ကွာခြားနေရပါသလဲ" လို့ မေးလျှောက်ပါတယ်။

အဲဒီအခါမှာ ဘုရားရှင်က အလွန်တိုတောင်းပြီး လေးနက်လှတဲ့ စကားရပ်ကြီး တစ်ခုနဲ့ အဖြေပေးတော်မူပါတယ်။ "ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ၊ ကမ္မဒါယာဒါ၊ ကမ္မယောနီ၊ ကမ္မဗန္ဓူ၊ ကမ္မပဋိသရဏာ။ ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇတိ යဒိဒံ ဟီနပ္ပဏီတတာယ" လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။ ဒီပါဠိတော်ကို တစ်လုံးချင်းစီ အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင် 'ကမ္မဿကာ' ဆိုတာ သတ္တဝါတွေဟာ ကံသာလျှင် မိမိပိုင်ဆိုင်သော ဥစ္စာ ရှိကြကုန်၏။ 'ကမ္မဒါယာဒါ' ကံသာလျှင် အမွေခံ ရှိကြကုန်၏။ 'ကမ္မယောနီ' ကံသာလျှင် အကြောင်းရင်း ရှိကြကုန်၏။ 'ကမ္မဗန္ဓူ' ကံသာလျှင် ဆွေမျိုး ရှိကြကုန်၏။ 'ကမ္မပဋိသရဏာ' ကံသာလျှင် ကိုးကွယ်ရာ ရှိကြကုန်၏။ 'ကမ္မံ' ကံတရားသည်သာလျှင်၊ 'သတ္တေ' သတ္တဝါတို့ကို၊ 'ဟီနပ္ပဏီတတာယ' ယုတ်မြတ်သော အဖြစ်ဖြင့်၊ 'ဝိဘဇတိ' ခွဲခြားဝေဖန်တတ်၏ လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။

ဒီပါဠိတော်ရဲ့ ဆိုလိုရင်းကို ခေတ်သစ် Genetic Inheritance ပညာရပ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် အလွန်ပဲ အံ့သြစရာ ကောင်းပါတယ်။ သိပ္ပံပညာက "လူတစ်ယောက်ကို DNA က ခွဲခြား ပုံဖော်တယ်" လို့ ဆိုသလိုပဲ၊ ဘုရားရှင်က "သတ္တဝါတွေကို ကံတရားက ခွဲခြား ပုံဖော်တယ်" လို့ ရှင်းပြလိုက်တာပါ။ မိဘဆီကနေ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ DNA ကို အမွေရသလို၊ မိမိ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ အတိတ်ကံဆီကနေ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ 'ဝိပါက' (အကျိုးပေး) တွေကို အမွေရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အတိတ်ဘဝက သူတစ်ပါး အသက်ကို သတ်ခဲ့တဲ့ ဒေါသကံ (အကုသိုလ်ကံ) ဟာ နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ DNA တစ်ခု အနေနဲ့ သန္ဓေစိတ်မှာ ကိန်းအောင်းလိုက်ပါလာတယ်။ အဲဒီကံမျိုးစေ့ အကျိုးပေး (ဝိပါက) တဲ့ အခါကျတော့၊ ဒီဘဝမှာ အသက်တိုတဲ့ ဗီဇ၊ ရောဂါများတဲ့ ဗီဇ အဖြစ်နဲ့ ရုပ်ခန္ဓာပေါ်မှာ လာပြီး ထင်ဟပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အတိတ်က မေတ္တာပွားများခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်ကံ မျိုးစေ့ ပါလာရင်တော့၊ ဒီဘဝမှာ အသက်ရှည်မယ်၊ ကျန်းမာမယ် ဆိုတဲ့ ကောင်းတဲ့ အမွေကို ရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကံတရား ဆိုတာဟာ မျက်စိနဲ့ မမြင်ရတဲ့၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး သယ်ဆောင်လာခဲ့တဲ့ အလွန် စွမ်းအားကြီးမားလှတဲ့ Spiritual DNA ကြီး တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာကို တွေ့မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီအတိတ်ကံ မျိုးစေ့တွေဟာ လက်ရှိဘဝမှာ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ၊ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ ၁၆၃ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ယန္တရားကြီးကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လည်ပတ်နေတာဟာ အာယတန (၁၂) ပါး၊ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက်နဲ့ အလုပ်လုပ်နေတာပါ။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အတွင်း အာယတန ၆ ပါးနဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အပြင် အာယတန ၆ ပါး အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေကြပါတယ်။

ဥပမာ - မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ အတွင်းတံခါးပေါက်နဲ့၊ ကြည့်ချင်စရာ ကောင်းတဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ဆိုတဲ့ အပြင်အာရုံ လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ အတိတ်ကံက ဖန်တီးပေးလိုက်တဲ့ မျက်စိအကြည်ရုပ် (စက္ခုပသာဒ) ရဲ့ အစွမ်းကြောင့်၊ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မျက်စိလည်း ပါတယ်၊ အဆင်းလည်း ပါတယ်၊ မြင်သိစိတ်လည်း ပါတယ်... ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီ 'ဖဿ' ဆိုတာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ သူဟာ အတိတ်ကံရဲ့ အကျိုးပေး (ဝိပါက) ကို လက်ခံရယူတဲ့ အခိုက်အတန့် ဖြစ်သလို၊ အနာဂတ်အတွက် ကံသစ်တွေ ဖန်တီးမယ့် အစမှတ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဖဿ ဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ "သြော်... သိပ်လှတာပဲ" ဆိုတဲ့ သာယာတဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "ဒါလေး လိုချင်လိုက်တာ" ဆိုတဲ့ 'တဏှာ' နဲ့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ အသေးစိတ် ပြန်ဖွဲ့ကြည့်ကြစို့။ လှပတဲ့ အဆင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ရုပ်က ရုပ်တရားတွေ ဖြစ်လို့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအကြည်ရုပ် ဆိုတာ အတိတ်ကံက ဖန်တီးပေးလိုက်တဲ့ ရုပ် (ကမ္မဇရုပ်) ပါ။ မြင်သိစိတ်ကလေးက 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ သာယာတဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ လှတယ်လို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ လိုချင်တယ်လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း... မြင်လိုက်တဲ့ တစ်ခဏလေး အတွင်းမှာတင်၊ အတိတ်ကံရဲ့ အကျိုးဆက် (ဝိပါက) တွေကို ခံစားရင်းနဲ့၊ တဏှာ သင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ကံသစ်တွေကိုပါ တပြိုင်တည်း ထုတ်လုပ်သွားတာပါ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဓာတ် ၁၈ ပါး သဘောတရားနဲ့ ကြည့်ပါ။ စက္ခုဓာတ်၊ ရူပဓာတ်၊ စက္ခုဝိညာဏဓာတ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်တရားတွေဟာ သူ့အကြောင်းနဲ့သူ တိုက်ဆိုင်ပြီး ပေါ်လာတာပါ။ အတိတ်က ကုသိုလ်ကံ ပါလာရင် ကောင်းတဲ့ အာရုံ (ဣဋ္ဌာရုံ) နဲ့ တိုက်ပြီး သုခဝေဒနာ ပေါ်မယ်။ အတိတ်က အကုသိုလ်ကံ ပါလာရင် မကောင်းတဲ့ အာရုံ (အနိဋ္ဌာရုံ) နဲ့ တိုက်ပြီး ဒုက္ခဝေဒနာ ပေါ်မယ်။ ဒီဓာတ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားသက်သက်ဟာ ဘယ်သူ့ရဲ့ ပယောဂ၊ ဘယ်သူ့ရဲ့ ဖန်ဆင်းမှုမှ မပါဘဲ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ ခံစားရတယ်၊ ငါ့ရဲ့ ကံဆိုးမှုပဲ၊ ငါ့ရဲ့ ကံကောင်းမှုပဲ" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး ကံအားလျော်စွာ ဖြစ်ပျက်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ ခံစားနေရတာပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။

အဲဒီ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကပဲ အခုလည်း ခံစားရတယ်၊ ငါ့ရဲ့ ဒီဆင်းရဲဒုက္ခကြီးက တစ်သက်လုံး ခိုင်မြဲနေတော့မှာပဲ လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ တချို့ကကျပြန်တော့လည်း အတိတ်ကံဆိုတာ ဘယ်ရှိမလဲ၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး၊ သေရင် ပြီးတာပဲ လို့ ကံနဲ့ ကံရဲ့ အကျိုးကို ပယ်ဖျက်ပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... ခံစားရတယ် ဆိုတာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်လို့ ဖဿဖြစ်ပြီး ဝေဒနာ ပေါ်လာတာပါ။ ငါ ခံစားနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။

ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ ဒုက္ခတစ်ခုခု ရောက်လာရင်، သို့မဟုတ် ကောင်းတဲ့ အာရုံနဲ့ ကြုံလာရင် ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ ဥပမာ- ရောဂါတစ်ခုခု ဖြစ်လို့ ကိုယ်လက် နာကျင်ကိုက်ခဲလာတယ် ဆိုပါစို့။ "ငါ့ရဲ့ အတိတ်ကံဆိုးလို့ ငါ နာရတာပဲ" လို့ ညည်းတွားပြီး ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့ ဒေါသ ဝင်သွားပါပြီ။ "နာကျင်မှု ဝေဒနာလေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။

အဲဒီ နာကျင်မှု ဝေဒနာလေးဟာ အကြောင်း (အတိတ်ကံ ဝိပါက + ပစ္စုပ္ပန် ဖဿ) ကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီဝေဒနာလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ လုံးဝ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းမကုန်သေးရင် နောက်ထပ် ဝေဒနာအသစ် ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် ဒိဋ္ဌိသုံးပါးလုံး ကွာကျပြီး၊ အတိတ်ကံကို အကြောင်းပြု၍ ဝိပဿနာ ဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ သုတေသန ဓာတ်ခွဲခန်းထဲမှာ အလုပ်များနေတဲ့ နေ့လည်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေကို စစ်ဆေးရတဲ့ အဖွဲ့ထဲက ဝန်ထမ်းငယ်လေး မောင်ဘ ဟာ အသစ် တူးဖော်ရရှိလာတဲ့ ရှေးဟောင်း ရွှေဆင်းတုတော် နှစ်ဆူကို (Case-2407) အသေအချာ စစ်ဆေးနေပါတယ်။ အဲဒီ ဆင်းတုတော် နှစ်ဆူဟာ အရွယ်အစား၊ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ အလေးချိန် အားလုံး တစ်ပုံစံတည်း ထပ်တူကျနေပါတယ်။

မောင်ဘဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းက စက်ကိရိယာတွေနဲ့ ရွှေရဲ့ ပါဝင်မှု ရာခိုင်နှုန်း (Physical DNA) ကို စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တဲ့ အခါမှာလည်း နှစ်ဆူစလုံးဟာ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း ရွှေစင်တွေ ဖြစ်နေတာကို အံ့သြဖွယ် တွေ့ရပါတယ်။ ဒါနဲ့ သူက ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဆီကို ပြေးသွားပြီး "ဆရာကြီး... ဒီဆင်းတုတော် နှစ်ဆူက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းမှုအရရော၊ ပါဝင်တဲ့ ဒြပ်စင်တွေအရရော လုံးဝ အတူတူပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနှစ်ဆူစလုံးဟာ သမိုင်းတန်ဖိုး အတူတူပဲ ဖြစ်ရမယ်" လို့ ယုံကြည်ချက် အပြည့်နဲ့ တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ မောင်ဘရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အပြင်ပန်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက် (DNA) ကိုသာ အဓိကထား မြင်နေပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဟာ ဆင်းတုတော် နှစ်ဆူကို အသေအချာ ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ပြုံးပြီး တည်ငြိမ်တဲ့ အသံနဲ့ "မောင်ဘ... မင်းရဲ့ စစ်ဆေးမှုက မှန်ပါတယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံ (Physical DNA) က အတူတူပဲ။ ဒါပေမယ့် ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့ တကယ့် စစ်မှန်တဲ့ တန်ဖိုး (Authenticity) ဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့ မရဘူး။ သူ့ရဲ့ အတိတ်သမိုင်းကြောင်း၊ ဘယ်သူတွေက ဘယ်လို စေတနာတွေနဲ့ ကိုးကွယ်ခဲ့သလဲ ဆိုတဲ့ 'ကံ' အကြောင်းတရားကိုပါ ထည့်စဉ်းစားရမယ်" လို့ ရှင်းပြပါတယ်။

ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ မူလဇာစ်မြစ်နှင့် စစ်မှန်မှုဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 5) ကို ထုတ်ယူလိုက်ပါတယ်။ "အပိုဒ် ၅.၁ (Art 5.1: Provenance tracking vs Material composition) အရ၊ ငါတို့ဟာ ဒီပစ္စည်းတွေရဲ့ ဖြတ်သန်းလာခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်း (Origin) ကိုပါ စစ်ဆေးရမယ်။ ကဲ... Template T205 (Origin tracing template) ကို ယူခဲ့။ ဒီဆင်းတုတော် နှစ်ဆူကို တူးဖော်ရရှိတဲ့ မြေလွှာ အနေအထား၊ ပတ်ဝန်းကျင်က ကျောက်စာ အထောက်အထားတွေကို ပြန်စစ်ကြည့်မယ်" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။

စစ်ဆေးကြည့်လိုက်တဲ့ အခါမှာတော့ အလွန် ကွာခြားတဲ့ အဖြေကို ရရှိပါတယ်။ ပထမ ဆင်းတုတော်ဟာ ရှေးခေတ်က မင်းကြီးတစ်ပါးက သာသနာကို ကြည်ညိုလွန်းလို့ ကြီးမားတဲ့ ကုသိုလ်စေတနာနဲ့ သီးသန့် သွန်းလုပ်ပူဇော်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယ တစ်ဆူကတော့ အဲဒီခေတ်က သူခိုးတွေက ပထမ ဆင်းတုတော်ကို အတုခိုးပြီး ခိုးဝှက်ရောင်းချဖို့ လောဘစေတနာနဲ့ ခိုးသွန်းထားတဲ့ အတု ဖြစ်နေတာကို တွေ့လိုက်ရပါတယ်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ DNA က တူနေပေမယ့်၊ နောက်ကွယ်က စေတနာ (ကံမျိုးစေ့) ချင်း လုံးဝ ကွာခြားနေပါတယ်။

ဒီအခါမှာ မောင်ဘလည်း မျက်စိပွင့်သွားပါတယ်။ "သြော်... အပြင်ပန်း ရုပ်ရည် တူတိုင်း တန်ဖိုး တူတာ မဟုတ်ဘူးပဲ။ နောက်ကွယ်က ဖြတ်သန်းလာခဲ့တဲ့ သမိုင်းကြောင်း၊ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စေတနာကသာ တကယ့် တန်ဖိုးကို ဆုံးဖြတ်တာပါလား" လို့ နားလည်သွားပါတယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတွေရဲ့ ဘဝမှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ မိဘဆီက ရတဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ DNA က ဘယ်လိုပဲ ရှိနေပါစေ၊ အတိတ်က ပါလာတဲ့ ကံမျိုးစေ့နဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြုလုပ်တဲ့ စေတနာတွေကသာ မိမိရဲ့ တကယ့် တန်ဖိုး (Authenticity) ကို ဆုံးဖြတ်ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ အတိတ်ကံကြောင့်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့်ပဲ ဖြစ်ဖြစ် အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေပေါ်မှာ၊ ရရှိလာတဲ့ အကျိုးဝိပါကတွေပေါ်မှာ "ဒါက ငါ့ရဲ့ ကံပဲ၊ ငါ ခံစားနေရတာပဲ၊ ငါ လိုချင်တယ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတာ၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် တဏှာ သင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ကံသစ်တွေ ထပ်မံ ပြုလုပ်နေတာဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ ကံသစ် ပြုလုပ်မှုတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ အတိတ်ကံ လက်ရှိကံ အားလုံးတို့၏ အဆုံးသတ်ရာ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ကံတရားတွေ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ 'ဖဿ' ဖြစ်တိုင်း၊ ဝေဒနာ ပေါ်လာတိုင်း "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အတိတ်ကံ ဝိပါကကြောင့် ပေါ်လာသမျှသော အာရုံတိုင်းကို သတိပညာဖြင့် ထိန်းကျောင်းနိုင်ကြပါစေ၊ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အတိတ်ကံတို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ ကောင်းသော ပစ္စုပ္ပန်ကံများကိုသာ အသစ် ထပ်မံ စိုက်ပျိုးနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ မကောင်းသော ကံကြမ္မာ အနှောင်အဖွဲ့များမှ လွတ်ကင်းကာ၊ အဆုံးစွန်သော သံသရာမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.


Day: 006 | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | ကံ (Kamma) ၏ အစ | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် | Law (Intent)

 

Day: 006 | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | ကံ (Kamma) ၏ အစ | အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် | Law (Intent)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ ကမ္ဘာ့သမိုင်း တစ်လျှောက်လုံးကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူသားတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်၊ စေတနာ၊ လုပ်ရပ်တွေကပဲ သမိုင်းကြောင်းကို ပုံဖော်သွားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ တရားနာယူနေကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများ အနေနဲ့လည်း ကမ္ဘာ့သမိုင်းကနေ သင်ခန်းစာယူပြီး၊ မိမိတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ သမိုင်းကြောင်းကို အကောင်းဆုံး တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ သမိုင်းဆိုတာ အလိုလို ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဦးဇင်းတို့ နေ့စဉ် ပြုလုပ်နေတဲ့ အသေးအမွှားလေးတွေကအစ ကံတရားတွေ စုဆောင်းမိရာကနေ ဖြစ်တည်လာတာပါ။

ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ မိမိရဲ့ လုပ်ရပ်တိုင်းကို သတိကပ်နိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ သဘာဝရဲ့ ယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်ပေမယ့်၊ အဲဒီ လေလေးကို "ငါ ရှုမှတ်မယ်" ဆိုတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ 'စေတနာ'၊ ကိုယ့်ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်လေး ပါဝင်နေပါတယ်။

ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေး ပြင်ပကို ထွက်သွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ အဲဒီ ကြံရွယ်တဲ့ သဘောလေးကို သတိထားမိအောင် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ "သြော်... စိတ်က အပြင်ထွက်ချင်နေပြီ" လို့ သိလိုက်တာနဲ့၊ အဲဒီ ရည်ရွယ်ချက်ကို ရပ်တန့်ပြီး ဝင်လေထွက်လေဆီကို ပြန်ခေါ်လာခဲ့ပါ။ ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ဖို့ ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်ရဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ရည်ရွယ်ချက် စေတနာ မပါဘဲနဲ့ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် သမာဓိရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ပြင်ပအာရုံတွေဆီ ပြေးလွှားချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လူတစ်ယောက်ရဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုဟာ အပြစ်မြောက်သလား၊ မမြောက်ဘူးလား၊ ကံမြောက်သလား ဆိုတာကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ ဥပဒေပညာရပ်တွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေ့ခေတ် ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာရပ် (Law) ထဲမှာ အထူးသဖြင့် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ (Criminal Law) မှာ အလွန် အရေးပါတဲ့ အခြေခံ သဘောတရား နှစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ လက်တွေ့ ပြုလုပ်မှုဖြစ်တဲ့ 'Actus Reus' (The Guilty Act) နဲ့ စိတ်ထဲက ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်တဲ့ 'Mens Rea' (The Guilty Mind) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပဒေပညာရှင်တွေက လူတစ်ယောက်ဟာ ပြစ်မှုတစ်ခုကို ကျူးလွန်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ဖို့ဆိုရင်၊ အပြင်ပန်း လုပ်ရပ်တစ်ခုတည်းကို ကြည့်လို့ မရဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ လုပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ချိန်မှာ သူ ဘယ်လို ရည်ရွယ်ချက်မျိုး ရှိခဲ့သလဲ (Intent) ဆိုတာကို အဓိကထားပြီး စစ်ဆေးရပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ဥပမာ - ကားမောင်းနေတဲ့ လူနှစ်ယောက်ကို ကြည့်ကြစို့။ ပထမ တစ်ယောက်က ကားမောင်းလာရင်းနဲ့ ရုတ်တရက် ဘရိတ်ပေါက်သွားတယ်။ သူ မတိုက်ချင်ဘဲနဲ့ လမ်းကူးနေတဲ့ လူတစ်ယောက်ကို ဝင်တိုက်မိပြီး အဲဒီလူ သေဆုံးသွားတယ်။ ဒုတိယ တစ်ယောက်ကကျတော့ သူ့ရန်သူကို သတ်ချင်လို့ ကားပေါ်ကနေ အသင့်စောင့်နေပြီး၊ လမ်းကူးလာတဲ့ အချိန်မှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနဲ့ တမင်တကာ အရှိန်တင်ပြီး ဝင်တိုက်သတ်လိုက်တယ်။ အပြင်ပန်း လုပ်ရပ် (Actus Reus) ကို ကြည့်ရင် နှစ်ယောက်စလုံးဟာ လူတစ်ယောက်ကို ကားနဲ့ တိုက်သတ်လိုက်တာ ချည်းပါပဲ။

ဒါပေမယ့် တရားရုံးရောက်တဲ့အခါ တရားသူကြီးက ဒီလူနှစ်ယောက်ကို ပေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်ချင်း လုံးဝ မတူပါဘူး။ ပထမ တစ်ယောက်ကို မတော်တဆ လူသေမှု၊ ပေါ့ဆမှု ဆိုတဲ့ ပုဒ်မနဲ့ သာမန် ပြစ်ဒဏ်ပဲ ပေးပါတယ်။ ဒုတိယ တစ်ယောက်ကိုတော့ ကြိုတင် ကြံစည်ပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လူသတ်မှု ဆိုတဲ့ ပုဒ်မနဲ့ သေဒဏ် ဒါမှမဟုတ် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ပြစ်ဒဏ် အထိ အပြစ်ပေးပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ ဥပဒေရဲ့ အမြင်မှာ 'ရည်ရွယ်ချက်' (Intent) မပါရင် အဲဒီလုပ်ရပ်ဟာ အပြည့်အဝ အပြစ်မမြောက်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ သူများ ရင်ထဲက ရည်ရွယ်ချက်ကို ဘယ်လိုလုပ် သိနိုင်မှာလဲ' တဲ့။ မှန်ပါတယ်။ ဥပဒေပညာရှင်တွေ၊ စုံထောက်တွေဟာ အဲဒီ Mens Rea လို့ခေါ်တဲ့ စိတ်ထားကို သိဖို့အတွက် အထောက်အထား အမျိုးမျိုးကို စုဆောင်းရပါတယ်။ သူ ကြိုတင်ပြီး လက်နက် ဝယ်ထားသလား၊ ခြိမ်းခြောက်စာ ပို့ထားသလား၊ သူ့ရဲ့ အတိတ်က အပြုအမူတွေက ဘယ်လို ရှိသလဲ ဆိုတာတွေကို သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးပြီးမှ "ဒီလူဟာ တမင်တကာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လုပ်တာပါ" လို့ ကောက်ချက်ချရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဥပဒေ သဘောတရားဟာ လူသားတွေရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခွင့် (Free Will) နဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ဟာ သူ့ရဲ့ စိတ်နဲ့ သူ ဘာလုပ်နေတယ် ဆိုတာကို အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ ရွေးချယ် ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်မှသာ အဲဒီလုပ်ရပ်အတွက် သူ တာဝန်ယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်မနှံ့တဲ့သူ တစ်ယောက် ကျူးလွန်တဲ့ ပြစ်မှုတွေကို ဥပဒေက အပြည့်အဝ အပြစ်မပေးတာဟာလည်း၊ သူ့မှာ မှန်ကန်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် 'Intent' ကို တည်ဆောက်နိုင်စွမ်း မရှိလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ခေတ်သစ် ကမ္ဘာကြီးက လက်ခံကျင့်သုံးနေတဲ့ အင်မတန် အဆင့်မြင့်တဲ့ တရားစီရင်ရေး စနစ်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ဒီခေတ်သစ် ဥပဒေပညာရပ်တွေ မပေါ်ပေါက်ခင် လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက၊ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ စာမျက်နှာ (၁) မှာ "စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မံ ဝဒါမိ" လို့ အတိအကျ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ "ချစ်သား ရဟန်းတို့၊ စေတနာကိုသာလျှင် ကံဟူ၍ ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။ စေတနာဖြင့် ကြံရွယ်၍သာလျှင် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ကံကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏" လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။

ဒီပါဠိတော်ဟာ လောကကြီး တစ်ခုလုံးရဲ့ အခြေခံ ဥပဒေသကြီးကို တိုတိုနဲ့ လိုရင်း အမိအရ ဖွင့်ဟပြလိုက်တာပါပဲ။ စေတနာဆိုတာ ကိုယ်လုပ်မယ့် အလုပ်တစ်ခု အပေါ်မှာ စိတ်ကနေ တိုက်တွန်းလှုံ့ဆော်ပေးတဲ့ သဘောတရားပါ။ အဘိဓမ္မာမှာ စေတနာကို 'ကမ္မပစ္စယော'၊ ကံရဲ့ အကြောင်းတရားလို့ ပြဆိုပါတယ်။ ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာက 'Mens Rea' လို့ ခေါ်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ဆိုတာ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဟောကြားခဲ့တဲ့ 'စေတနာ' သက်သက်ပါပဲ။ လုပ်ရပ်တစ်ခုမှာ စေတနာ မပါရင် အဲဒါဟာ အကုသိုလ်ကံ မမြောက်ပါဘူး။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... ရဟန်းတော် တစ်ပါးဟာ တောထဲမှာ လမ်းလျှောက်သွားရင်းနဲ့၊ မြက်ပင်တွေ ကြားထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ပိုးကောင်လေး တစ်ကောင်ကို မမြင်ဘဲ နင်းမိပြီး သေသွားတယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ရဟန်းမှာ ပါဏာတိပါတ (သူ့အသက်သတ်မှု) ကံ ထိုက်သလား လို့ မေးရင်၊ ဘုရားရှင်က "မထိုက်ဘူး" လို့ ဖြေပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ သတ်လိုတဲ့ 'စေတနာ' မှ မပါတာ။ ဒါပေမယ့် ခြင်တစ်ကောင် ကိုယ့်ကို လာကိုက်လို့ "ဒီကောင်တော့ သေလိုက်စမ်း" ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ရိုက်သတ်လိုက်ရင်တော့၊ စေတနာ ပါသွားတဲ့အတွက် ကံအပြည့်အဝ မြောက်သွားပါပြီ။ ဥပဒေအမြင်နဲ့ ဓမ္မအမြင်ဟာ တစ်ထပ်တည်း ကျနေတာကို အံ့သြဖွယ်ရာ တွေ့ရပါမယ်။

ဒီတော့ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဦးဇင်းတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အရေးအကြီးဆုံးဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုထက်၊ စိတ်ထဲက စေတနာ ရည်ရွယ်ချက်ပါပဲ။ ကောင်းတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လှူဒါန်းရင် ကုသိုလ်ကံ မြောက်တယ်၊ ဆိုးတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ပြောဆိုရင် အကုသိုလ်ကံ မြောက်တယ်။ သမိုင်းကြောင်းကို ပုံဖော်တယ် ဆိုတာ တကယ်တော့ ဒီစေတနာလေးတွေ စုဆောင်းပြီး ပုံဖော်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ စေတနာဟာ စိတ်အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်တဲ့ စစ်သေနာပတိချုပ်ကြီးနဲ့ တူပါတယ်။ သူက ခိုင်းတဲ့အတိုင်း ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တွေက လိုက်လုပ်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီလို ကံမြောက်သွားစေတဲ့ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ ၁၆၂ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအကျိုး ယန္တရားကြီးကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ကြည့်ကြစို့။ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အာယတန (၁၂) ပါး ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အတွင်း အာယတန (၆) ပါး (သဠာယတန) ရယ်၊ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အပြင် အာယတန (၆) ပါးရယ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပမာ - မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) လို့ခေါ်တဲ့ အတွင်းအာယတနနဲ့، မိမိ မနှစ်သက်တဲ့ ရန်သူရဲ့ မျက်နှာ (ရူပါရုံ) လို့ခေါ်တဲ့ အပြင်အာယတနတို့ လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီလို တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီသုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။

ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့ "ဒီလူ့မျက်နှာကြီး မြင်ရတာ စိတ်ဆင်းရဲလိုက်တာ" ဆိုတဲ့ မသာယာတဲ့ ခံစားမှု 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါ ငါ့ရန်သူပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ "ဒီကောင့်ကို တစ်ခုခု ပြောပစ်လိုက်ရမှ၊ ရိုက်ပစ်လိုက်ရမှ" ဆိုတဲ့ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်တဲ့ 'စေတနာ' (သင်္ခါရ) တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။

ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြစို့။ ရန်သူရဲ့ အဆင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ဓာတ်က 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သိစိတ်က 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ မကျေနပ်တဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ ရန်သူလို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ သွားရိုက်မယ်လို့ စေတနာနဲ့ စီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ စေတနာ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) အလုပ်လုပ်သွားတာဟာ ဥပဒေအမြင်အရ 'Mens Rea' (Guilty Intent) မြောက်သွားပါပြီ။ ကိုယ်ထိလက်ရောက် မလုပ်ရသေးခင် စိတ်ထဲမှာတင် အကုသိုလ်ကံ (မနောကံ) အပြည့်အဝ မြောက်သွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ ဒေါသထွက်တယ်၊ ငါ သွားရိုက်မယ်" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး၊ အကောင်အထည်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ဒွါရ၊ အာရုံ၊ ဝိညာဏ် ဆိုတဲ့ ဓာတ်တရားတွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။

အဲဒီ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကပဲ အခုလည်း ဒေါသထွက်တယ်၊ မနက်ဖြန်လည်း ဒီလူ့ကို မကျေနပ်ဘူး၊ ဒီစိတ်ကြီးက ထာဝရ ရှိနေမယ် လို့ ခိုင်မြဲတဲ့ အတ္တကြီး အနေနဲ့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ သတ်ပစ်လိုက်မှ အေးမယ်၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး လို့ ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ပယ်ဖျက်ပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... သွားရိုက်ချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ဆိုတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ (စေတနာ) သက်သက်ပဲ။ ငါ မဟုတ်ဘူး။ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။

ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ စိတ်ထဲက စေတနာတွေ ပေါ်လာရင် ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ ဥပမာ- တစ်ယောက်ယောက်ကို ဒေါသထွက်ပြီး ဆဲချင်တဲ့စိတ် ပေါ်လာတယ် ဆိုပါစို့။ "ငါ ဆဲမယ်" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်ပြီး မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝင်သွားပါပြီ။ "ဆဲချင်တဲ့ စေတနာလေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်၊ ဒေါသဆိုတဲ့ နီဝရဏတရားလေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။

အဲဒီ ဆဲချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် စေတနာလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစေတနာလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ လုံးဝ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ အားလုံး ကွာကျပြီး ဝိပဿနာ ဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ လူအသွားအလာ များပြားနေတဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ နေ့လည်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်မှာ ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတွေကို ပြုစုထိန်းသိမ်းရတဲ့ အဖွဲ့ထဲက ဝန်ထမ်းငယ်လေး မောင်ဘ ဟာ ဖန်ပေါင်းချောင် တစ်ခုကို သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေပါတယ်။ အဲဒီ ဖန်ပေါင်းချောင်ထဲမှာ အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ ရှေးဟောင်း ရွှေပေလွှာ တစ်ခု (Case-2406) ရှိပါတယ်။

မောင်ဘဟာ သန့်ရှင်းရေး လုပ်နေရင်းနဲ့ ကြမ်းပြင်က ရေစိုနေတာကို သတိမထားမိလိုက်ဘူး။ ရုတ်တရက် ခြေချော်ပြီး လဲကျသွားတဲ့ အခါမှာ၊ သူ့လက်က ဖန်ပေါင်းချောင်ကို သွားရိုက်မိပြီး၊ ဖန်ကွဲစတွေက ရွှေပေလွှာပေါ်ကို ကျကာ အနည်းငယ် ပွန်းပဲ့ ပျက်စီးသွားပါတယ်။ အသံကျယ်ကြီး ထွက်လာတော့ အားလုံး ဝိုင်းအုံလာကြတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ မောင်ဘကို မကြည်ဖြူတဲ့ ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်က "ဟောဒီမှာ ကြည့်ကြစမ်း... မောင်ဘက ပြတိုက်ရဲ့ ပြပွဲကြီး ပျက်စီးအောင် တမင်တကာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ဆီးလိုက်တာဗျ၊ ဒီကောင့်ကို အလုပ်ထုတ်ပြီး တရားစွဲရမယ်" လို့ ဒေါသတကြီးနဲ့ စွပ်စွဲပါတော့တယ်။

မောင်ဘခမျာ မျက်ရည်တွေ ကျပြီး၊ ပြာပြာသလဲနဲ့ "ကျွန်တော် တမင်လုပ်တာ မဟုတ်ရပါဘူးဗျာ၊ ကြမ်းပြင် ရေစိုနေလို့ ခြေချော်ကျသွားတာပါ" လို့ ရှင်းပြနေပေမယ့်၊ စွပ်စွဲတဲ့သူက လက်မခံပါဘူး။ ခန်းမထဲမှာ အခြေအနေတွေက တင်းမာလာပါတယ်။ မောင်ဘရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါတော့ ဒုက္ခရောက်ပါပြီ၊ ငါ့ကို ဝိုင်းအပြစ်တင်နေကြပြီ" ဆိုတဲ့ သောကတွေ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိတွေ အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း ရောက်လာပါတယ်။ သူဟာ ကွဲနေတဲ့ ဖန်စတွေကို ကြည့်လိုက်တယ်၊ ရေစိုနေတဲ့ ကြမ်းပြင်ကို ကြည့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ တည်ငြိမ်တဲ့ အသံနဲ့ "အားလုံး ခဏလောက် ငြိမ်ပေးကြပါ။ ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်လာရင် အပြင်ပန်း လုပ်ရပ် (Actus Reus) တစ်ခုတည်းကို ကြည့်ပြီး ဆုံးဖြတ်လို့ မရဘူး။ လုပ်တဲ့သူရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် (Mens Rea) ကို အရင် ရှာရမယ်" လို့ ဥပဒေသဘောတရား၊ ဓမ္မသဘောတရားနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောလိုက်ပါတယ်။

ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ အရေးပေါ် အခြေအနေ စစ်ဆေးရေး မူဝါဒ (Policy 8) ကို ထုတ်ယူလိုက်ပါတယ်။ "အပိုဒ် ၈.၁ (Art 8.1: Incident analysis based on intent) အရ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘယ်သူ့ကိုမှ စေတနာ (ရည်ရွယ်ချက်) မပါဘဲနဲ့ အပြစ်မပေးပါဘူး။ ကဲ... Template T200 (Incident Report Form) ကို ယူခဲ့။ မောင်ဘ လဲကျတဲ့ အချိန်မှာ သူ သန့်ရှင်းရေး ကိရိယာတွေ ကိုင်ထားသလား၊ ကြမ်းပြင်က တကယ် ရေစိုနေသလား ဆိုတာ CCTV ကနေ ပြန်ကြည့်မယ်" လို့ အမိန့်ပေးလိုက်ပါတယ်။

CCTV မှတ်တမ်းကို ပြန်ကြည့်တဲ့အခါ မောင်ဘဟာ တကယ်ပဲ ခြေချော်ကျသွားတာကို တွေ့ရပါတယ်။ မဖျက်ဆီးချင်တဲ့ စေတနာ (No Intent) ဆိုတာ အထင်အရှား ပေါ်လွင်သွားပါတယ်။ အဲဒီအခါ ဦးစံလင်းက "တွေ့လား... ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဟောခဲ့တဲ့အတိုင်းပဲ၊ စေတနာ မပါရင် ကံမမြောက်ဘူး။ ဥပဒေအရလည်း ရည်ရွယ်ချက် မပါရင် ပြစ်မှု မမြောက်ဘူး။ ဒါဟာ မတော်တဆမှု သက်သက်ပဲ။ မောင်ဘကို သတိထားဖို့ပဲ ဆုံးမရမယ်၊ အလုပ်ထုတ်စရာ၊ တရားစွဲစရာ မလိုဘူး" လို့ တရားမျှတစွာ ဆုံးဖြတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။

ဒီအခါမှာ မောင်ဘရဲ့ ရင်ထဲက ပူလောင်နေတဲ့ စိုးရိမ်သောကတွေဟာ ချက်ချင်း ငြိမ်းအေးသွားပါတယ်။ စွပ်စွဲတဲ့ သူလည်း ကိုယ့်အမှားကို ကိုယ်သိပြီး ငြိမ်ကျသွားပါတယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ပြဿနာ တစ်ခုကို "ငါ့အမြင်၊ ငါ့ဒေါသ" နဲ့ မဆုံးဖြတ်ဘဲ၊ ဓမ္မအမြင်ဖြစ်တဲ့ 'စေတနာ' သဘောတရားနဲ့ ခေတ်သစ် ဥပဒေပညာကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြေရှင်းလိုက်တဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် အေးချမ်းသွားသလဲ။ သာသနာ့အမွေအနှစ်တွေကို ထိန်းသိမ်းရာမှာ ရုပ်ဝတ္ထုတွေကို ထိန်းသိမ်းတာထက်၊ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ထား စေတနာတွေကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းဟာသာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ စေတနာ အမှားတွေကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်ပြီး လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ကိုယ်ပိုင်မရတဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေပေါ်မှာ၊ စေတနာတွေပေါ်မှာ "ဒါက ငါပဲ၊ ငါ လုပ်တာပဲ၊ ငါ့ရည်ရွယ်ချက်ပဲ" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတာ၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် အကုသိုလ် ကံတွေ ပြုလုပ်နေတာဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ အကုသိုလ် စေတနာတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ ကံတရားတို့ရဲ့ အဆုံးသတ်ရာ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ကံတရားတွေ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း စေတနာလေး ပေါ်လာတာကို "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စေတနာတိုင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်တိုင်းကို သတိပညာဖြင့် ထိန်းကျောင်းနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ် နှုတ် စိတ် သုံးပါးလုံးဖြင့် ကောင်းသော ကုသိုလ်ကံများကိုသာ ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေ၊ သမိုင်းဝင် သာသနာ့အမွေအနှစ်များကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်းသကဲ့သို့၊ မိမိတို့၏ ဘဝသမိုင်း၊ သာသနာ့သမိုင်းကိုလည်း ကောင်းမွန်စွာ တန်ဖိုးထား ရေးထိုးနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.


Day: 005 | ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | အသောကမင်းကြီး၏ စေတီ | အသောကအဝဒါန | Infrastructure

 

Day: 005 | ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | အသောကမင်းကြီး၏ စေတီ | အသောကအဝဒါန | Infrastructure

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ နေ့သစ်ရဲ့ အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းကြပါစေ။ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ရဲ့ အဖိုးတန် ဓမ္မအမွေအနှစ်များကို မိမိတို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ဆောက်ပြီး မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လောကကြီးမှာ အပြင်ဘက်က အဆောက်အအုံတွေ ဘယ်လောက်ပဲ ခိုင်ခံ့နေပါစေ၊ အတွင်းစိတ်သန္တာန်က ဓမ္မအဆောက်အအုံ ယိမ်းယိုင်နေရင် အဲဒီလူရဲ့ ဘဝဟာ အချိန်မရွေး ပြိုကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခိုင်မာတဲ့ စိတ်ဓာတ် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တည်ဆောက်ဖို့ အင်မတန် အရေးကြီးလှပါတယ်။

ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ခိုင်မာတဲ့ အုတ်မြစ်တစ်ခု ချနိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ တိုက်ကြီးတစ်လုံးလို သဘောထားပြီး ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ကာ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ အဆောက်အအုံကြီး ယန္တရား လည်ပတ်ဖို့အတွက် အသက်သွေးကြောပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ထိုင်နေတဲ့ ဣရိယာပုတ်လေးကို မြေကြီးပေါ်မှာ အခိုင်အမာ စိုက်ထူထားတဲ့ တိုင်ကြီးတစ်တိုင်လို ခံစားကြည့်ပါ။ ဘယ်လို လေမုန်တိုင်းတွေပဲ တိုက်တိုက်၊ ပြင်ပက အာရုံတွေ ဘယ်လိုပဲ နှောင့်ယှက်နှောင့်ယှက် မယိမ်းမယိုင်ဘဲ တည်ငြိမ်နေတဲ့ ကျောက်ဆောင်ကြီးတစ်ခုလို သမာဓိကို တည်ဆောက်ကြည့်ကြစို့ နော်။ တခြား ပြင်ပအာရုံတွေ ဝင်လာရင်လည်း မလိုက်သွားဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဖြစ်တဲ့ လေလေးဆီကိုသာ စိတ်ကို ပြန်ဆွဲယူလာခဲ့ပါ။

ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် သမာဓိရလာပြီး၊ ဉာဏ်ပညာအတွက် အလွန် ခိုင်မာတဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ကြီး တစ်ခုကို ရရှိသွားပါလိမ့်မယ်။ အုတ်မြစ်ခိုင်မှ အဆောက်အအုံ ခိုင်မှာပါ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ အုတ်မြစ်လေး ရသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ မြို့တစ်မြို့ကို တည်ဆောက်တဲ့ နေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံတွေ အကြောင်းကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။

ဒီနေ့ခေတ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နဲ့ မြို့ပြတည်ဆောက်ရေးမှာ အလွန် အရေးပါတဲ့ စကားလုံးကတော့ 'Infrastructure' လို့ခေါ်တဲ့ အခြေခံ အဆောက်အအုံ စနစ်ကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Infrastructure ဆိုတာ မြို့တစ်မြို့၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ လမ်းတံတားတွေ၊ ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်တွေ၊ လျှပ်စစ်မီး သွယ်တန်းမှုတွေ၊ ရေပေးဝေရေး စနစ်တွေကို ခေါ်တာပါ။ ဒီအရာတွေ မရှိရင် ဘယ်လောက်ပဲ ခေတ်မီတဲ့ တိုက်တာတွေ ဆောက်ဆောက်၊ အဲဒီမြို့ကြီးဟာ အသက်မဝင်နိုင်ပါဘူး။ သွေးကြောတွေ မရှိတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လိုပါပဲ။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... သဘာဝတရားကြီးထဲက သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ကြစို့။ သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်မှာ မြေကြီးထဲကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိုးဆင်းသွားတဲ့ အမြစ်တွေ ရှိတယ်။ အဲဒီ အမြစ်တွေကနေတစ်ဆင့် ရေနဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေကို စုပ်ယူပြီး ပင်စည်ကို ပို့ပေးတယ်။ ပင်စည်ကနေတစ်ဆင့် အကိုင်းအခက်တွေဆီကို ဖြန့်ဝေပေးတယ်။ အရွက်တွေက နေရောင်ခြည်ကို ယူပြီး အစာချက်တယ်။ ဒီစနစ်ကြီး တစ်ခုလုံးဟာ သဘာဝတရားရဲ့ Infrastructure ကြီးပါပဲ။ အဲဒီလိုပဲ မြို့ပြကြီးတွေမှာလည်း မြေအောက်မှာ ရှုပ်ယှက်ခတ်နေတဲ့ ရေပိုက်လုံးကြီးတွေ၊ ကေဘယ်ကြိုးကြီးတွေက သစ်ပင်ရဲ့ အမြစ်တွေလို အလုပ်လုပ်ပြီး၊ လမ်းမကြီးတွေက ပင်စည်တွေလို အလုပ်လုပ်ကာ လူသားတွေရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြန့်ဝေပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ဒီနေ့ခေတ်မှာ Mega Projects လို့ခေါ်တဲ့ အလွန် ကြီးမားခမ်းနားတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေကို တည်ဆောက်ကြပါတယ်။ ဥပမာ- ပင်လယ်ကို ဖြတ်ဖောက်ထားတဲ့ တံတားကြီးတွေ၊ မိုးမျှော်တိုက်ကြီးတွေ၊ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ရထားလမ်းကြီးတွေ ဆောက်ကြတယ်။ ဒီလို ကြီးမားတဲ့ စီမံကိန်းကြီးတွေ ဆောက်တဲ့အခါ အင်ဂျင်နီယာတွေဟာ အပေါ်ယံ အလှအပကို ကြည့်လို့ မရပါဘူး။ အောက်ခြေက Foundation လို့ခေါ်တဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်း အုတ်မြစ်ကို အခိုင်အမာ ချရပါတယ်။ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Soil Test) ကို စစ်ဆေးရတယ်၊ ငလျင်ဒဏ်၊ လေဒဏ်တွေကို တွက်ချက်ရပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ အဲဒီလောက် တွက်ချက်ပြီး သံမဏိတွေ၊ ကွန်ကရစ်တွေနဲ့ ဆောက်ထားတဲ့ Mega Project ကြီးတွေဟာ ထာဝရ ခိုင်မြဲပါသလား' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရဲ့ အဖြေကတော့ ရှင်းပါတယ်။ "လုံးဝ မခိုင်မြဲပါဘူး"။ ဘယ်လောက်ပဲ အဆင့်မြင့်တဲ့ နည်းပညာနဲ့ ဆောက်ထားပါစေ၊ သံမဏိတွေဟာ အောက်ဆီဂျင်နဲ့ ထိတွေ့ရင် တဖြည်းဖြည်း သံချေးတက်လာ (Oxidation) ပါတယ်။ ကွန်ကရစ်တွေဟာ ရာသီဥတု အပူအအေးကြောင့် အက်ကွဲလာပါတယ်။ နှစ်ရာချီ ကြာလာတဲ့အခါ ပြိုကျ ပျက်စီးသွားတာပါပဲ။

ဒါပေမယ့် ဘာကြောင့် ဆောက်နေကြသလဲ ဆိုရင်၊ အဲဒီ အဆောက်အအုံကြီးတွေ တည်ရှိနေစဉ် ကာလအတွင်းမှာ လူသားတွေအတွက် အကျိုးပြုဖို့၊ ဆက်သွယ်မှုတွေ မြန်ဆန်ဖို့၊ စီးပွားရေး လည်ပတ်ဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဆောက်လုပ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ Infrastructure ဆိုတာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေ သက်သက် ဆိုပေမယ့်၊ အဲဒီ ရုပ်ဝတ္ထုတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ လူသားတွေရဲ့ စိတ်ကူးဉာဏ်၊ ရည်ရွယ်ချက်၊ တီထွင်ဖန်တီးမှု ဆိုတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအားတွေက နောက်ကွယ်ကနေ မောင်းနှင်နေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့ နာမ် ပေါင်းစပ်ပြီး လောကကြီးကို ပုံဖော်နေကြတာပါ။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်က တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ရှေးဟောင်း Mega Project ကြီး တစ်ခုအကြောင်းကို ပီဋကတ်တော်လာ အချက်အလက်တွေနဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်အကြာမှာ အသောကမင်းကြီး ဟာ ဇမ္ဗူဒီပ တစ်ကျွန်းလုံးမှာ စေတီပေါင်း ၈၄,၀၀၀ ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်မှာ ဘုရားရှင်က ထူပါရဟ (စေတီတည်ထား ကိုးကွယ်ထိုက်သော) ပုဂ္ဂိုလ် ၄ ဦးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အရိယာရဟန္တာ နဲ့ စကြဝတေးမင်း တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အသောကမင်းကြီးဟာ ဒီပါဠိတော်လာ လမ်းညွှန်ချက်ကို ခံယူပြီး၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်မွေတော်တွေကို ရယူကာ၊ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ရေးအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံး အနှံ့အပြားမှာ စေတီတော်တွေ၊ ကျောက်စာတိုင်တွေ ဆိုတဲ့ သာသနာရေးဆိုင်ရာ Infrastructure ကြီးကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီစေတီ ၈၄,၀၀၀ တည်ထားတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကြီးကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ အုတ်တွေ၊ သဲတွေ၊ ကျောက်တုံးတွေကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရတာ၊ ပန်းရန်၊ လက်သမား ပညာရှင် သောင်းသိန်းချီပြီး အသုံးပြုရတာဟာ ခေတ်သစ် အင်ဂျင်နီယာတွေတောင် အံ့သြရလောက်တဲ့ Mega Project ကြီး တစ်ခုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီနေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံးက အဲဒီ အုတ်ခဲတွေ၊ ကျောက်တုံးတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ ၁၆၁ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း "နာမရူပ" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

စေတီတော်ကြီးတွေကို တည်ဆောက်ရာမှာ အသုံးပြုထားတဲ့ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်၊ ရွှေ၊ ငွေ ဆိုတာတွေဟာ အားလုံး ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ 'ရူပ' (ရုပ်တရား) တွေ သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီ ရုပ်တရားကြီးတွေ အလိုလို စုပုံလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အသောကမင်းကြီးရဲ့ သန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ "သာသနာတော်ကြီး ပြန့်ပွားပါစေ၊ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတွေ ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ရပါစေ" ဆိုတဲ့ မဟာကုသိုလ်စိတ် (Saddha) နဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေဟာ 'နာမ' (နာမ်တရား) တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အုတ်ခဲဆိုတဲ့ ရုပ်တရားဟာ သူ့ဟာသူဆို ဘာတန်ဖိုးမှ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ အုတ်ခဲကို "ဘုရားရှင်ရဲ့ ဓာတ်တော်ကို ကိန်းဝပ်စေမယ်" ဆိုတဲ့ နာမ်တရား (ကုသိုလ်စိတ်) နဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး တည်ဆောက်လိုက်တဲ့ အခါမှာတော့၊ အဲဒီ ရုပ်တရားဟာ အလွန်တရာ မွန်မြတ်တဲ့ စေတီတော်ကြီး ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။ အသောကမင်းကြီးရဲ့ Mega Project ကြီးဟာ ရုပ်ဝတ္ထုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ ကုသိုလ်နာမ်တရားက ဦးဆောင်တဲ့ 'နာမရူပ' (ရုပ်နာမ်) တို့ရဲ့ အလွန် ခမ်းနားတဲ့ ပေါင်းစပ်မှုကြီးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီစေတီတော်ကြီးတွေကို ဖူးမြင်ရတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ကြီးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ ဦးဇင်းတို့ဟာ ကြီးမားခမ်းနားတဲ့ စေတီတော်ကြီး တစ်ဆူရှေ့ကို ရောက်သွားတယ် ဆိုပါစို့။ ပထမဆုံး အနေနဲ့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ်လေးနဲ့ စေတီတော်ကြီးရဲ့ အဆင်းသဏ္ဌာန် (ရူပါရုံ) တို့ လာရောက် တိုက်ခိုက်ပါတယ်။ အဆင်းနဲ့ မျက်စိ ထိစပ်သွားတဲ့ အခိုက်အတန့်လေးပါ။

အဲဒီလို တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ၊ 'စက္ခုဝိညာဉ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ဆိုသလို ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မျက်စိလည်း ပါတယ်၊ အဆင်းလည်း ပါတယ်၊ မြင်သိစိတ်လည်း ပါတယ်... ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို အဘိဓမ္မာ သဘောတရားအရ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။

ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ နောက်ထပ် ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့၊ "သြော်... ကြည်ညိုစရာ ကောင်းလိုက်တာ" ဆိုတဲ့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်တဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ'၊ 'သောမနဿဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာ "ဒါဟာ စေတီတော်ကြီးပဲ၊ အသောကမင်းကြီး တည်ခဲ့တာပဲ" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာပြန်ပါတယ်။

သညာက မှတ်သားပေးလိုက်တဲ့အခါ၊ "ဒီစေတီတော်ကြီးကို ငါ ရှိခိုးလိုက်ဦးမယ်၊ ပန်းလေး ကပ်လှူလိုက်ဦးမယ်" ဆိုတဲ့ တိုက်တွန်းစီရင်မှု 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ ကြည့်စမ်း... စေတီတော်ကြီးကို လှမ်းမြင်လိုက်တဲ့ စက္ကန့်ပိုင်းလေး အတွင်းမှာတင်၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဒီဖြစ်စဉ်တွေ အဆင့်ဆင့် အမြန်နှုန်းနဲ့ လည်ပတ်သွားတာပါ။

ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ ပြန်ပြီး စုစည်းကြည့်ကြစို့။ စေတီတော်ကြီးရဲ့ အဆင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ရုပ်က ရုပ်တရားဖြစ်လို့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သိစိတ်ကလေးက 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ ဝမ်းမြောက်တဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ စေတီလို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ ရှိခိုးမယ်လို့ စီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကြီး အလုပ်လုပ်သွားတာဟာ "နာမရူပ" ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီး လည်ပတ်သွားတာ သက်သက်ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုးကို ကြည့်ရင်၊ စက္ခုနဲ့ ရူပါရုံဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကြောင့် မြင်သိစိတ်ဆိုတဲ့ အကျိုးတရား ပေါ်လာတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တွေ့မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီးကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ ရှိခိုးတယ်၊ ငါ ကြည်ညိုတယ်" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့ ပွဲကြည့်ပရိသတ်က တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး၊ အကောင်အထည်ကြီး လို့ ထင်ပြီး ကြောက်လန့်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး ဖြစ်ပျက်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ မြင်နေတာ၊ ငါ ကုသိုလ်ရနေတာ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။

အဲဒီ "ငါ" ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကပဲ အခုလည်း ရှိတယ်၊ မနက်ဖြန်လည်း ဒီစေတီကို လာဦးမယ်၊ နောင်ဘဝလည်း ကုသိုလ်တွေနဲ့ ကောင်းရာသုဂတိ ရောက်မယ် ဆိုပြီး ခိုင်မြဲတဲ့ အတ္တကြီး အနေနဲ့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ တချို့ကကျပြန်တော့လည်း စေတီတွေ ပြိုပျက်သွားတာကို ကြည့်ပြီး၊ ဒါမှမဟုတ် သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး၊ သေရင် ပြီးတာပဲ လို့ အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။

တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... စေတီဆိုတာ အပြင်ဘက်က ရူပဓာတ်သက်သက်၊ မြင်တယ်ဆိုတာ အတွင်းက စက္ခုဝိညာဏဓာတ် ပေါ်လာတာ သက်သက်။ ငါ မြင်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သိမြင်လိုက်တာနဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။

ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ စေတီကို ဖူးတဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ ဥပမာ- စေတီတော်ကြီးကို မြင်တဲ့အခါ "ငါ ဖူးနေတယ်၊ သိပ်လှတဲ့ စေတီကြီးပဲ" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်ပြီး မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝင်သွားပါပြီ။ "အဆင်းဆိုတဲ့ ရူပဓာတ်လေး မျက်စိမှာ လာတိုက်တယ်... မြင်သိစိတ်ကလေး ပေါ်တယ်... ကြည်ညိုတဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်တယ်... သတိနဲ့ သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။

အဲဒီ မြင်သိစိတ်၊ ကြည်ညိုစိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးတွေပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်ကလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ လုံးဝ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် "ဘာမှ မရှိတော့ဘူး" ဆိုတဲ့ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။

ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အသောကမင်းကြီးရဲ့ စေတီ ၈၄,၀၀၀ ဟာ အပြင်ဘက်က ရုပ်တရားတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ကြာတဲ့အခါ ပြိုကျပျက်စီးသွားကြတာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီစေတီတွေကို အာရုံပြုပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကုသိုလ်နာမ်တရား၊ ဝိပဿနာ နာမ်တရားတွေကတော့ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံးအတွက် ဉာဏ်အလင်းရောင်တွေ ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရုပ်နဲ့နာမ် အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိလည်း ကွာကျပြီး၊ စစ်မှန်တဲ့ ဝိပဿနာ ဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိလာမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ မိုးရာသီရဲ့ နေ့လည်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ကြီးရဲ့ အောက်ဆုံးထပ် မြေအောက်ခန်းမှာ ရှိတဲ့ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်တိုက် (Mini-stupa) ကြီးရဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်း အုတ်မြစ်မှာ အက်ကွဲကြောင်းကြီး တစ်ခု (Case-2405) ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒီ ဓာတ်တော်တိုက်ကြီးဟာ အလွန် အလေးအမြတ်ထားရတဲ့ သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအက်ကွဲကြောင်းကို တွေ့တွေ့ချင်း အင်ဂျင်နီယာလေး မောင်ဘ ဟာ မျက်လုံးပြူး မျက်ဆံပြူးနဲ့ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဆီကို ပြေးလာပါတယ်။ "ဆရာကြီး... ဒုက္ခပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဖိုးတန် ဓာတ်တော်တိုက်ကြီးရဲ့ အောက်ခြေမှာ အက်ကွဲကြောင်းကြီး ဖြစ်နေပြီ။ ဒါကြီး ပြိုကျသွားရင်တော့ ကျွန်တော်တို့ သမိုင်းမှာ အပြစ်ကြီးတော့မှာပဲ၊ ကျွန်တော်တော့ အရမ်း စိတ်ပူတာပဲ" လို့ ချွေးသီးချွေးပေါက်တွေ ကျပြီး စိုးရိမ်တကြီး ပြောပါတယ်။ မောင်ဘရဲ့ စိတ်ထဲမှာ "ငါတို့ရဲ့ အဆောက်အအုံ၊ ငါတို့ တာဝန်" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့၊ ပြိုကျသွားရင် ပြီးပြီဆိုတဲ့ သောကတွေ ဖုံးလွှမ်းနေပါတယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဟာ တည်ငြိမ်တဲ့ အမူအရာနဲ့ မောင်ဘရဲ့ ပခုံးကို ပုတ်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ အောက်ထပ်ကို ဆင်းသွားပြီး အက်ကွဲကြောင်းကို သေချာ စစ်ဆေးကြည့်ပါတယ်။ ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ တည်ဆောက်မှု ခိုင်ခံ့ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 23) ကို ထုတ်ယူလိုက်ပါတယ်။ "မောင်ဘ... မင်း အရမ်း မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ အဆောက်အအုံ ဆိုတာ ရုပ်တရား (Rupa) သက်သက်ပဲ။ ရုပ်တရားဟာ ရာသီဥတု၊ မြေပြင် အနေအထားကြောင့် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘော (အနိစ္စ) ရှိတယ်။ ဒါ သဘာဝပဲ။ ငါတို့က ဒါကို 'ငါ့အပိုင်' လို့ သွားစွဲလမ်းနေရင် စိတ်ဆင်းရဲရမှာပဲ" လို့ ဓမ္မသံလေး ပါတဲ့ အသံနဲ့ ပြောလိုက်ပါတယ်။

ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက "ဒါပေမယ့် အပိုဒ် ၂၃.၁ (Art 23.1: Structural Integrity & Adaptation) အရ၊ ဒီရုပ်တရား ပြိုကျမသွားအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့က ငါတို့ရဲ့ တာဝန်ပဲ။ အဲဒီ တာဝန်သိစိတ်၊ ကြိုးစားအားထုတ်မှု ဆိုတာက 'နာမ်တရား' (Nama) ပဲ။ လာ... Template T110 (Foundation assessment template) ကို ယူခဲ့။ ဘယ်နေရာကနေ ဖိအား (Stress) တွေ များနေသလဲ၊ ဘယ်နံရံကို ထောက်ကန်ရမလဲ ဆိုတာကို အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနဲ့ စနစ်တကျ တွက်ချက်ပြီး ပြုပြင်ကြမယ်။ ပြိုတာက ရုပ်ရဲ့ သဘော၊ ပြင်တာက နာမ်ရဲ့ သဘောပဲ" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။

ဒီအခါမှာ အင်ဂျင်နီယာလေး မောင်ဘလည်း သဘောပေါက်သွားပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ရင်ထဲက ပူလောင်နေတဲ့ စိုးရိမ်သောကတွေဟာ ချက်ချင်း ငြိမ်းအေးသွားပါတယ်။ "ငါတို့ ပျက်စီးတော့မယ်" ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း သက္ကာယဒိဋ္ဌိ နေရာမှာ၊ "ပြုပြင်ရမယ့် အကြောင်းတရားကို ပြုပြင်မယ်" ဆိုတဲ့ မှန်ကန်တဲ့ ဉာဏ် (မဂ္ဂ) ဝင်လာပါတယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်ဟာ T110 ဇယားကို အသုံးပြုပြီး အက်ကွဲကြောင်းကို စနစ်တကျ ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အဆောက်အအုံဆိုတဲ့ ရုပ်တရားဟာ သူ့သဘာဝအတိုင်း အက်ကွဲလာတာကို၊ နာမ်တရားက အလန့်တကြားနဲ့ သွားစွဲလမ်းလိုက်ရင် ဒုက္ခရောက်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ သဘောကို အမှန်အတိုင်း နားလည်ပြီး၊ ပညာနဲ့ ယှဉ်တဲ့ ကုသိုလ်နာမ်တရားကို အသုံးပြုလိုက်တဲ့ အခါမှာတော့ ပြဿနာဟာ အေးချမ်းစွာ ပြေလည်သွားပါတယ်။ ဒါဟာ လောကီ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်နဲ့ လောကုတ္တရာ ဓမ္မပညာရပ်တို့ကို အချိုးညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး ကောင်းသော အမွေကို ထိန်းသိမ်းလိုက်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ အသောကမင်းကြီးရဲ့ စေတီတော်တွေဖြစ်စေ၊ ခေတ်သစ် အဆောက်အအုံတွေဖြစ်စေ၊ မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဖြစ်စေ... အမြဲတမ်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေတဲ့ ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားတွေရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ မခိုင်မြဲတဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။

ဒီပျက်စီးတတ်တဲ့ ရုပ်နာမ်တွေပေါ်မှာ "ဒါက ငါ့စေတီ၊ ငါ့အဆောက်အအုံ၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်၊ ထာဝရ ခိုင်မြဲစေချင်တယ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတာ၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် စိုးရိမ်သောကတွေ ဖြစ်နေရတာဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ ခန္ဓာအပေါ်မှာ တပ်မက်မှုကင်းပြီး ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို မဝင်ခွင့်မပေးဘဲ၊ နာမရူပ (ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်) သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။

ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ရှိတဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ သဘောကို အမှန်အတိုင်း ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ အသောကမင်းကြီးကဲ့သို့ သာသနာတော်အတွက် မဟာကုသိုလ်စိတ်များ မွေးမြူနိုင်ကြပါစေ၊ ပျက်စီးတတ်သော ရုပ်တရားများအပေါ်တွင် "ငါ" ဟူသော အစွဲဖြင့် မပူလောင်ဘဲ၊ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်ကာ ရှေးဟောင်း သာသနာ့အမွေအနှစ်များကို ကောင်းသော အမွေ အဖြစ် မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.