Day: 350 | ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | ချိတ်ဆက်မှု (Quantum Entanglement နှင့် ပဋ္ဌာန်းဆက်နွှယ်မှု) | အဘိဓမ္မ၊ ပဋ္ဌာန်း၊ ပစ္စယ | Quantum Entanglement
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၄) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၆) ရက်၊ တနင်္လာနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါသမယမှာ တရားနာရောက်ရှိလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... မိမိတို့သည် တစ်ဦးတည်း အထီးကျန်နေသူများ မဟုတ်ဘဲ လောကကြီးတစ်ခုလုံးနှင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်နွှယ်နေကြောင်း သိမြင်နိုင်ကြပါစေ၊ မကောင်းသော အဆက်အသွယ်များကို ဖြတ်တောက်၍ ကောင်းသော ဓမ္မမိတ်ဆွေ၊ ဓမ္မအကြောင်းတရားများနှင့်သာ ချိတ်ဆက်မိကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်းအနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာမှာ အဆန်းကြယ်ဆုံး တွေ့ရှိချက်ဖြစ်တဲ့ "Quantum Entanglement" (ကွမ်တမ်ဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးချိတ်ဆက်မှု) သဘောတရားနဲ့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အနက်နဲဆုံး ဒေသနာတော်ဖြစ်တဲ့ "ပဋ္ဌာန်း" (Patthana) ဒေသနာတော်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ဟောကြားသွားပါမယ်။
လူတွေက မကြာခဏ ညည်းတွားတတ်ကြတယ်။ "ငါ့ဘဝက အထီးကျန်လိုက်တာ၊ ငါ့ကို ကူညီမယ့်သူ မရှိဘူး" ဆိုပြီးတော့ပေါ့။ တကယ်တော့ လောကမှာ "သီးခြား" (Isolate) ရပ်တည်နေတဲ့အရာ ဆိုတာ တစ်ခုမှ မရှိပါဘူး။ အားလုံးဟာ မမြင်ရတဲ့ ကြိုးမျှင်လေးတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်နေကြတာပါ။
ဒီအကြောင်း အသေးစိတ် မပြောခင်မှာ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ "ငါ" ဘောင်ထဲကနေ ထွက်ပြီး၊ ကျယ်ပြန့်တဲ့ လောကကြီးနဲ့ တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားအောင် "မေတ္တာကွန်ရက်" (Net of Love) အလုပ်ပေးလေး တစ်ခုလောက် အရင် စမ်းလုပ်ကြည့်ရအောင်။
ကဲ... အားလုံးပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်ထား၊ မျက်လုံးလေးတွေကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ စိတ်ကို လျှောက်မသွားစေနဲ့နော်။
အခု ယောဂီတို့ရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာ တောက်ပတဲ့ အလင်းစက်လေး တစ်ခု ရှိနေတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။
အဲဒီ အလင်းစက်လေးကနေ အလင်းတန်းမျှင်လေးတွေ ဖြာထွက်သွားပြီး... ကိုယ့်ဘေးနားက လူတွေ၊ ကိုယ့်အိမ်က လူတွေ၊ ကိုယ့်မြို့ထဲက လူတွေရဲ့ နှလုံးသားတွေဆီကို သွားပြီး ချိတ်ဆက်လိုက်ပါ။
ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးဟာ အလင်းရောင် ကွန်ရက်ကြီး (Web of Light) တစ်ခုလို ဖြစ်သွားပြီလို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။
"ငါ ပို့လိုက်တဲ့ မေတ္တာဟာ သူတို့ဆီ ရောက်တယ်... သူတို့ရဲ့ မေတ္တာဟာလည်း ငါ့ဆီ ရောက်တယ်"။
"ငါဟာ တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူး... အားလုံးနဲ့ ဆက်နွှယ်နေတယ်"။
အဲဒီလို အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနေတဲ့ သဘောတရားကို ခံစားပြီး... "လုံးစုံများစွာ သတ္တဝါ၊ ချမ်းသာကိုယ်စိတ် မြဲပါစေ" ဆိုတဲ့ မေတ္တာစိတ်ကလေးနဲ့ ဝင်လေ ထွက်လေလေးကို ခဏလောက် ရှုမှတ်နေပေးပါ။
(ယောဂီများ ရှုမှတ်ရန် ခေတ္တ တိတ်ဆိတ်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး ကျယ်ပြန့်သွားပြီ ဆိုရင် မျက်လုံးလေးတွေ ပြန်ဖွင့်ပြီး ဦးပဉ္ဇင်း ပြောမယ့် ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ "Quantum Entanglement" အကြောင်းကို နားထောင်ကြည့်ကြစို့။ ကွမ်တမ်ရူပဗေဒမှာ အိုင်းစတိုင်း (Einstein) ကိုယ်တိုင်က "Spooky action at a distance" (အဝေးရောက် သရဲဘဝဂ် လှုပ်ရှားမှု) လို့ ခေါ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့... အမှုန် (Particles) နှစ်ခုဟာ တခါတလေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု "Entangled" (ရှုပ်ထွေးချိတ်ဆက်) ဖြစ်သွားတတ်တယ်။
အဲဒီလို ချိတ်ဆက်မိသွားပြီ ဆိုရင်... အဲဒီ အမှုန်နှစ်ခုကို ကမ္ဘာ့တစ်ဖက်စီ၊ ဒါမှမဟုတ် စကြဝဠာ တစ်ဖက်စီ (အလင်းနှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ဝေးတဲ့နေရာ) ကို ခွဲပို့လိုက်ပါစေ။ ဒီဘက်က အမှုန်ကို လှည့်လိုက်တာနဲ့၊ ဟိုဘက်က အမှုန်လည်း ချက်ချင်း လိုက်လည်တယ်။ အချိန်မဆိုင်းဘူး (Instantaneous)။ ကြားထဲမှာ ဝိုင်ယာကြိုးလည်း မရှိဘူး၊ လှိုင်းလည်း မရှိဘူး။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က "တစ်ခုတည်း" လို ပြုမူကြတယ်။
ဒါက ဘာကို ပြနေသလဲဆိုတော့... စကြဝဠာကြီးမှာ "အကွာအဝေး" (Distance) ဆိုတာ ပညတ်ချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ အခြေခံအဆင့်မှာ အရာအားလုံးဟာ "Oneness" (တစ်သားတည်း) ချိတ်ဆက်နေတယ် ဆိုတဲ့ သဘောပါပဲ။
အခု ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ ဟိုဘက် ဒီဘက် ဝေးနေပေမယ့် သဘောတရားချင်း ချိတ်နေတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လူသားတွေမှာလည်း ဒီလိုပါပဲ။ မိခင်နဲ့ သားသမီး၊ ဆရာနဲ့ ဒကာ၊ ရန်သူနဲ့ မိတ်ဆွေ... အားလုံးဟာ "ကံ" (Kamma) ဆိုတဲ့ ကွမ်တမ်ကြိုးမျှင်တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားကြပါတယ်။ ကိုယ်က ဒီဘက်မှာ မေတ္တာပို့လိုက်ရင်၊ ဟိုဘက်မှာ အေးခနဲ ဖြစ်သွားတာဟာ ဒီသဘောတရားပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Quantum Entanglement" ဆိုတာ အကွာအဝေးမရွေး ချက်ချင်း တုံ့ပြန်နိုင်တဲ့ ချိတ်ဆက်မှု ဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အနက်နဲဆုံး ဒေသနာတော်ဖြစ်တဲ့ "ပဋ္ဌာန်း" (Patthana) ဒေသနာတော်လာ "ပစ္စယ" (Condition/Relation) သဘောတရားတွေကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံအမြင်နဲ့ (Method #5 - ပါဠိ အဓိက နှိုင်းယှဉ်ဖွင့်ဆိုနည်း) အရ နှိုင်းယှဉ် လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။
ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီးမှာ ဘုရားရှင်က "ဟေတု ပစ္စယော၊ အာရမ္မဏ ပစ္စယော..." စသည်ဖြင့် ပစ္စယသတ္တိ (၂၄) ပစ္စည်းကို ဟောတော်မူပါတယ်။ "ပစ္စယ" ဆိုတာ "အကြောင်းအထောက်အပံ့"၊ "ချိတ်ဆက်မှု" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ ဘုရားရှင်က လောကမှာ ဖြစ်ပျက်နေသမျှ အရာအားလုံးဟာ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေတယ်လို့ ဟောပါတယ်။
ဥပမာ ကြည့်ကြစို့ -
၁။ "ဟေတု ပစ္စယော" (Root Condition): သစ်ပင်တစ်ပင်မှာ အမြစ်က ပင်စည်ကို ထောက်ပံ့သလို၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ "လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ" (သို့မဟုတ်) "အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ" ဆိုတဲ့ အမြစ်တွေက ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူတွေကို ချိတ်ဆက် မောင်းနှင်နေတာ။
၂။ "အာရမ္မဏ ပစ္စယော" (Object Condition): တောင်ဝှေးကို အမှီပြုပြီး လူအို ထနိုင်သလို၊ မျက်စိက အဆင်းကို မြင်မှ မြင်စိတ် ဖြစ်တာ။ အာရုံ (Object) နဲ့ စိတ် (Subject) ဟာ Entangled ဖြစ်နေတယ်။
၃။ "ကမ္မ ပစ္စယော" (Kamma Condition): အတိတ်က လုပ်ခဲ့တဲ့ ကံ (Action) က ပစ္စုပ္ပန်မှာ အကျိုး (Result) ပေးတာ။ ဒါဟာ "Action at a distance" (အဝေးရောက် သက်ရောက်မှု) ပါပဲ။ ဘဝတွေ ခြားနေပါစေ၊ ကံကြိုးက မပြတ်ပါဘူး။
သိပ္ပံပညာရှင်တွေက "Theory of Everything" (အရာရာကို ရှင်းပြနိုင်သော သီအိုရီ) ကို ရှာနေကြတုန်း။ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာတော့ "ပဋ္ဌာန်း" ဟာ Theory of Everything ပါပဲ။ လောကမှာ ဘယ်အရာမှ သူ့အလိုလို (Randomly) ဖြစ်လာတာ မရှိပါဘူး။
"ဤအကြောင်း ရှိသောကြောင့်၊ ဤအကျိုး ဖြစ်သည်" (Imasming Sati, Idang Hoti)။
ဒါကြောင့် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ဟာ "Isolated Self" (သီးခြားဖြစ်နေသော ငါ) ဆိုတာ မရှိဘူး။ အကြောင်းအကျိုး ကွန်ရက်ကြီး (Causal Web) ထဲက ဖြတ်သန်းသွားတဲ့ ဖြစ်စဉ် (Process) တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ပါဠိတော်ကို အခြေခံပြီးတော့ ဝိပဿနာ ရှုကွက်ထဲကို ဆက်ဝင်ကြစို့။ ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ငါ" ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်မှားကို ပယ်ဖျက်ဖို့ ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲ။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးရဲ့ ပုဒ်ရေ (၂၀၂) မှာ လာရှိတဲ့ "တဏှာပဟာန" (တဏှာကို ပယ်ခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်မယ်။
လူတစ်ယောက်က "ငါ့ဘဝ၊ ငါ့အောင်မြင်မှု" ဆိုပြီး ဂုဏ်ယူနေတယ် (မာန)၊ သို့မဟုတ် "ငါ့တစ်ယောက်တည်းပဲ ဒုက္ခရောက်နေတယ်" ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းနေတယ် (ဒေါမနဿ) ဆိုပါစို့။
ဒါဟာ "အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု" ကို မမြင်လို့ ဖြစ်တာပါ။
ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ ဓာတ်ခွဲကြည့်လိုက်ပါ။
"ငါ ထမင်းစားနိုင်တာ... လယ်သမားတွေ စိုက်လို့၊ နေရောင်ခြည် ရှိလို့၊ မြေဆီလွှာ ရှိလို့ (အာဟာရ ပစ္စယော)"။
"ငါ စကားပြောတတ်တာ... မိဘတွေ သင်ပေးလို့၊ ဆရာတွေ သင်ပေးလို့ (ဥပနိဿယ ပစ္စယော)"။
"ငါ့ခန္ဓာကိုယ် ရပ်တည်နေတာ... ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မီး ဓာတ်ကြီးလေးပါး အချင်းချင်း မှီတွယ်နေလို့ (အညမည ပစ္စယော)"။
ဒီလို မြင်လိုက်ရင် "ငါ" ဆိုတဲ့ မာန (Ego) လျော့သွားတယ်။ "ဪ... ငါဟာ လောကကြီးရဲ့ ကျေးဇူးကြောင့် ရပ်တည်နေတာပါလား" ဆိုတဲ့ ကျေးဇူးသိစိတ် (Gratitude) ပေါ်လာတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာ ဉာဏ်နဲ့ ကြည့်ရင်...
"မြင်စိတ်" ဖြစ်ဖို့ "မျက်စိ" နဲ့ "အဆင်း" ဆုံရတယ်။
"ကြားစိတ်" ဖြစ်ဖို့ "နား" နဲ့ "အသံ" ဆုံရတယ်။
အကြောင်းစုံမှ အကျိုးဖြစ်တာ။ ဘယ်အရာကိုမှ "ငါ့အလိုကျ" (Control) လုပ်လို့ မရဘူး။
ဒါကြောင့် (Verse 202) အရ "ငါ့ဟာ" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ တဏှာကို ပယ်ပြီး၊ "အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်" ဆိုတဲ့ ပညာကို ဦးစီးလိုက်ပါ။
ပင့်ကူအိမ် (Spider Web) တစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ပင့်ကူအိမ်ရဲ့ တစ်နေရာကို လက်နဲ့ ထိလိုက်ရင် တစ်ခုလုံး တုန်ခါသွားတယ် မဟုတ်လား။
ထို့အတူပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ရဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ အကုသိုလ်စိတ် (ဥပမာ - ဒေါသ) တစ်ခု ဖြစ်လိုက်ရင်... အဲဒီ ဒေါသရဲ့ တုန်ခါမှု (Vibration) ဟာ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံးကို ပူလောင်စေသလို၊ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေကိုပါ ရိုက်ခတ်သွားစေတယ်။ ဒါဟာ "Entanglement" ပါပဲ။
ဒါကြောင့် ကိုယ့်စိတ်ကို စောင့်ထိန်းတာဟာ လောကကြီးကို စောင့်ထိန်းတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။
သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါဦး... သူတော်ကောင်းတို့။ ခေတ်သစ် ကွမ်တမ်သိပ္ပံက "Everything is connected" (အရာရာဟာ ဆက်စပ်နေတယ်) လို့ ပြောတယ်။ ဗုဒ္ဓက "ပဋ္ဌာန်း" နဲ့ အဲဒီ ဆက်စပ်ပုံ နည်းလမ်းတွေကို အသေးစိတ် ဟောပြခဲ့တယ်။ ဒီအသိဉာဏ် ရှိတဲ့သူဟာ သူများ ဒုက္ခရောက်ရင် ကိုယ်ချင်းစာတတ်တယ်။ သူများ ချမ်းသာရင် ဝမ်းမြောက်တတ်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ "သူနဲ့ငါဟာ သီးခြားစီ မဟုတ်ဘူး" ဆိုတာ သိနေလို့ပါပဲ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခုနက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "Quantum Entanglement" နဲ့ "ပဋ္ဌာန်း" တရားတော်အရ လောကကြီးမှာ အရာရာဟာ ဆက်စပ်နေတယ်၊ သီးခြားကွဲထွက်နေတဲ့ "ငါ" မရှိဘူး ဆိုတာကို သဘောပေါက်ခဲ့ကြပြီးပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီးတော့ ဒီ "ဆက်နွှယ်မှု" (Interconnectedness) သဘောတရားကို နားမလည်ရင် ဖြစ်တတ်တဲ့ အထီးကျန်ဆင်းရဲမှုနဲ့၊ နားလည်လိုက်ရင် ရရှိလာမယ့် စိတ်ခွန်အားကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာသာဓက ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်တယ်။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခု (Case-2650) ကို ပြောပြပါမယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ကိုယ့်တန်ဖိုးကို ကိုယ်မမြင်တဲ့ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝအမောကို ဖြေရှင်းပေးခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးပါ။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ကို အမြဲတမ်း လာကူညီပေးနေတဲ့ သန့်ရှင်းရေး ဝန်ထမ်း အဒေါ်ကြီးတစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက သိပ်ပြီး စကားမပြောဘူး။ မျက်နှာက အမြဲတမ်း ညှိုးငယ်နေတယ်။ တစ်နေ့တော့ သူက ဦးပဉ္ဇင်းကို လာလျှောက်တယ်။
"ဆရာတော်... တပည့်တော်မက ပညာလည်း မတတ်၊ ငွေလည်း မရှိ၊ လုပ်ရတာကလည်း သန့်ရှင်းရေး အလုပ်ဆိုတော့... ဘယ်သူ့အတွက်မှ အကျိုးမရှိပါဘူး ဘုရား။ တပည့်တော်မ သေသွားရင်တောင် ဘယ်သူမှ သိမှာ မဟုတ်ပါဘူး" ဆိုပြီး ဝမ်းနည်းပက်လက် ပြောရှာတယ်။
သူ့စိတ်ထဲမှာ "Isolation" (အထီးကျန်ခြင်း) နဲ့ "Low Self-esteem" (ကိုယ့်ကိုယ်ကို အထင်သေးခြင်း) ဝင်နေတာ။ သူက သူ့ကိုယ်သူ စက်ယန္တရားကြီး တစ်ခုလုံးနဲ့ အဆက်ပြတ်နေတဲ့ ဝက်အူရစ်လေး တစ်ခုလို ခံစားနေရတာကိုး။
ဒီနေရာမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ (Policy 16, Article 16.1) ဖြစ်တဲ့ "ပြတိုက်၏ လုပ်ငန်းစဉ်တိုင်းတွင် ပါဝင်သူအားလုံး၏ ဆက်စပ်မှုနှင့် တန်ဖိုးကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း" (Holistic Engagement) ဆိုတဲ့ အချက်ကို အခြေခံပြီး သူ့ကို ရှင်းပြခဲ့ရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို ပြတိုက်အလယ်က ဓာတ်တော်ကြုတ်ထားတဲ့ မှန်အိမ်ကြီးဆီ ခေါ်သွားတယ်။ ပြီးတော့ မေးတယ်။
"ဒကာမကြီး... ဒီမှန်အိမ်ကြီး ကြည်လင်တောက်ပနေတာ ဘယ်သူ့ကျေးဇူးလဲ"။
သူက "တပည့်တော်မ နေ့တိုင်း တိုက်လို့ပါ ဘုရား" လို့ ဖြေတယ်။
"ဟုတ်တယ်။ ဒကာမကြီး မှန်တိုက်လို့ မှန်ကြည်တယ်။ မှန်ကြည်လို့ ဘုရားဖူးတွေက ဓာတ်တော်ကို သေသေချာချာ ဖူးရတယ်။ ဓာတ်တော်ကို ဖူးရလို့ သူတို့ စိတ်ထဲမှာ ကြည်ညိုစိတ် (Saddha) ဖြစ်တယ်။ ကြည်ညိုစိတ် ဖြစ်လို့ သူတို့ ကုသိုလ်တွေ ရပြီး စိတ်ချမ်းသာကြတယ်။ အဲဒီတော့... သူတို့ရတဲ့ ကုသိုလ်တွေ၊ ငြိမ်းချမ်းမှုတွေရဲ့ အစ (Root Cause) ဟာ ဘယ်သူလဲ" လို့ မေးလိုက်တယ်။
ဒကာမကြီးက မျက်လုံးလေး ဝိုင်းသွားတယ်။ "တပည့်တော်မလား ဘုရား"။
"ဟုတ်တာပေါ့။ ဒကာမကြီးရဲ့ လက်တစ်ဖက် လှုပ်ရှားလိုက်မှု (Action) ဟာ လူပေါင်းများစွာရဲ့ နှလုံးသားကို အကျိုးပြုနေတာ (Ripple Effect)။ ဒါဟာ ပဋ္ဌာန်းသဘောအရ 'ဥပနိဿယ ပစ္စယော' (အမှီသဟဲပြုခြင်း) ပဲ။ ဒကာမကြီးဟာ သီးခြားလူ မဟုတ်ဘူး။ ဒီကုသိုလ်ကွန်ရက်ကြီးရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပဲ" လို့ အားပေးလိုက်တယ်။
အဲဒီလို (Entanglement) သဘောတရားနဲ့ ရှင်းပြလိုက်တော့မှ ဒကာမကြီး မျက်နှာမှာ အပြုံးပန်းတွေ ဝေလာတယ်။ "မှန်ပါ့ ဆရာတော်... တပည့်တော်မက အောက်ကျနောက်ကျလို့ပဲ ထင်နေတာ။ ကိုယ့်အလုပ်က ဒီလောက် အရေးပါမှန်း မသိခဲ့ပါဘူး" ဆိုပြီး ပီတိတွေ ဖြစ်သွားတယ်။ အဲဒီနေ့ကစပြီး သူ မှန်တိုက်တိုင်း "ဒါ ငါ ကုသိုလ်ဖြန့်ဝေနေတာ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ တိုက်တော့ ပိုပြောင်လက်၊ ပိုသပ်ရပ်လာပါတယ်။
တွေ့လိုက်တယ် မဟုတ်လား... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ "ငါ" တစ်ယောက်တည်းလို့ ထင်နေတာဟာ အဝိဇ္ဇာကြောင့်ပါ။ တကယ်တော့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လုပ်လိုက်တဲ့ ကောင်းမှု သေးသေးလေး တစ်ခုဟာ လောကကြီးရဲ့ တစ်နေရာရာမှာ ပဲ့တင်ထပ်သွားပါတယ်။ "Butterfly Effect" (လိပ်ပြာတောင်ပံခတ်မှု) လိုပေါ့။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အထင်မသေးပါနဲ့။ သူတော်ကောင်းတို့ဟာ ဒီစကြဝဠာကြီးနဲ့ တစ်သားတည်း ရှိနေတဲ့ အဖိုးတန် ရတနာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ဒီလောက်ဆိုရင် ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ချိတ်ဆက်မှု - ကွမ်တမ်နှင့် ပဋ္ဌာန်း" အကြောင်းအရာကို သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်လိုက်ကြစို့။
ယနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ အထဲမှာ...
အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးမရခြင်း၊ အမြဲမပြတ် ပြောင်းလဲနေခြင်း သဘောတရားသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
အဲဒီ ဆက်စပ်နေမှုများကို မမြင်ဘဲ "ငါ တစ်ယောက်တည်း၊ ငါ့ကို ဘယ်သူမှ ဂရုမစိုက်ဘူး" ဟု ထင်မှတ်ကာ အထီးကျန်ခြင်း၊ စွဲလမ်းခြင်း တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း "သမုဒယသစ္စာ"။
အဲဒီ တဏှာအစွဲများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး အကြောင်းအကျိုး ဆက်နွှယ်မှုကို ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ ငြိမ်းအေးခြင်း နိဗ္ဗာန်သည်သာ "နိရောဓသစ္စာ"။
အဲဒီ အသိဉာဏ်ကို ရရှိဖို့အတွက် ပဋ္ဌာန်းနည်းဖြင့် ဆင်ခြင်ခြင်း၊ မေတ္တာပွားများခြင်း၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းသည် "မဂ္ဂသစ္စာ"။
ဆိုပြီး သစ္စာလေးပါး တရားတော်မြတ်ကြီးကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းနိုင်ကြပါစေ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... ဤသို့ ဟောကြားရသော ဓမ္မကုသိုလ်၊ နာကြားရသော သောတကုသိုလ် အစုစုတို့ကြောင့်... ယနေ့ တရားနာ ကြွရောက်လာကြသော သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် အထီးကျန်ဆင်းရဲမှ ကင်းဝေးကြပြီးလျှင်... ကောင်းသော အကြောင်းတရားများနှင့်သာ ချိတ်ဆက်မိကြပါစေ၊ သူတော်ကောင်းများနှင့်သာ တွေ့ဆုံရပါစေ၊ ကိုယ်၏ ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံကာ... နောက်ဆုံးတွင် အကြောင်းအကျိုးတို့၏ ချုပ်ရာဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဧကန်မုချ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
