Day: 293 | Date: October 20, 2023 | ကမ္ဘာမြေဆွဲအား (Gravity) | အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ဂရုကရုပ် | Gravity (Physics)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၀) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးမှာ အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အောက်ဘက်သို့ ဆွဲချထားတဲ့ အားတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကို "ကမ္ဘာမြေဆွဲအား" (Gravity) လို့ ခေါ်တယ်။ ဒီဆွဲအားကြောင့်ပဲ ကျွန်ုပ်တို့ လမ်းလျှောက်လို့ ရတာ၊ အိမ်တွေ ဆောက်လို့ ရတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီဆွဲအားကပဲ ကျွန်ုပ်တို့ကို အမြင့်ကို တက်မရအောင်၊ လေးလံအောင် ဖိစီးထားတာလည်း ဖြစ်ပြန်တယ်။ ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "ဆွဲအားနှင့် ဘဝ" အကြောင်းကို ရူပဗေဒ (Physics) နဲ့ အဘိဓမ္မာ သဘောတရား ပေါင်းစပ်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့ဟူသော ဆွဲအားများမှ ကင်းလွတ်ပြီး၊ ပေါ့ပါးလွတ်လပ်သော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို ပေါ့ပါးသွားအောင် "လဟုတာ" (Lightness) လို့ခေါ်တဲ့ ပေါ့ပါးခြင်းကို အာရုံပြုတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... အခု ထိုင်နေတဲ့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို စိတ်နဲ့ စမ်းကြည့်လိုက်ပါ။ လေးလံနေသလား။ အဲဒီ လေးလံတာဟာ "ဂရုက" (Heaviness) သဘော၊ ပထဝီဓာတ်ရဲ့ သဘောပဲ။ အခု... စိတ်ကို အဲဒီ လေးလံမှုထဲက ရုန်းထွက်ပြီး ဂွမ်းစလေးလို ပေါ့ပါးသွားတယ် (Cotton Wool) လို့ အာရုံပြုပါ။ ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ ဆွဲအားကို ဆန့်ကျင်ပြီး စိတ်ကလေး လေထဲ မြောက်တက်သွားသလို ခံစားကြည့်ပါ။ ကိုယ်ရောစိတ်ပါ ပေါ့ပါးလန်းဆန်းမသွားဘူးလား... သွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
ကိုင်း... "ဆွဲအား" (Gravity) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် အားကစားလောက (Sports) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြီး (ကစားနည်း / အားကစား နှင့် နှိုင်းယှဉ်နည်း) နဲ့ ရှင်းပြချင်တယ်။
သူတော်ကောင်းတို့... "အမြင့်ခုန်" (High Jump) ကစားနည်းကို မြင်ဖူးကြမှာပါ။ ကစားသမားက တန်းကို ကျော်ဖို့ ခုန်လိုက်တဲ့အခါ ကမ္ဘာမြေကြီးက သူ့ကို ပြန်ဆွဲချတယ်။ သူက အဲဒီ ဆွဲအားကို ဆန့်ကျင်ပြီး အပေါ်ရောက်အောင် အားကုန်သုံးရတယ်။
လူ့ဘဝလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့က ကုသိုလ်ပြုပြီး အထက်ဘုံ (Upward) ကို တက်ချင်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ "ကိလေသာ" (Defilements) ဆိုတဲ့ ဆွဲအားက အောက်ကို ပြန်ပြန်ဆွဲချတယ်။
ဒုံးပျံ (Rocket) တစ်စင်း ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကို ဖောက်ထွက်ဖို့ဆိုရင် "Escape Velocity" (လွတ်မြောက်အလျင်) ဆိုတာ လိုတယ်။ တစ်စက္ကန့်ကို ၁၁ ကီလိုမီတာလောက် နှုန်းနဲ့ တွန်းမှ ကမ္ဘာ့ဆွဲအားက လွတ်ပြီး အာကာသထဲ ရောက်တာ။
သူတော်ကောင်းတို့လည်း သံသရာဆွဲအားက လွတ်ချင်ရင် သာမန် "ခုန်" ရုံနဲ့ မရဘူး။ ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ် ဆိုတဲ့ ဒုံးပျံအင်ဂျင်ကို တပ်ပြီး အရှိန်ပြင်းပြင်း မောင်းနှင်မှသာ "နိဗ္ဗာန်" ဆိုတဲ့ ဆွဲအားမဲ့ဇုန် (Zero Gravity Zone) ကို ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဘိဓမ္မပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း (စာမျက်နှာ-၁၈၀) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က ရုပ်တရားတွေကို ခွဲခြားရာမှာ "ဂရုကရုပ်" (လေးသောရုပ်) နဲ့ "လဟုတာရုပ်" (ပေါ့သောရုပ်) ဆိုပြီး ဟောထားတယ်။
ပထဝီ (မြေ) နဲ့ အာပေါ (ရေ) များရင် လေးလံတယ်။
တေဇော (မီး) နဲ့ ဝါယော (လေ) များရင် ပေါ့ပါးတယ်။
ဒါက ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ။
နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (Mental State) မှာလည်း... အကုသိုလ်စိတ်၊ လောဘ၊ ဒေါသ တွေ ဝင်လာရင် စိတ်က လေးလံထိုင်းမှိုင်း (Thina-Middha) သွားတယ်။ "စိတ်လေးတယ်" လို့ ပြောကြတယ် မဟုတ်လား။ ကုသိုလ်စိတ်၊ မေတ္တာစိတ် ဝင်လာရင်တော့ စိတ်က ပေါ့ပါး (Kaya-lahuta, Citta-lahuta) သွားတယ်။
ဒါကြောင့် ဘုရားရှင်က "လေးလံခြင်းသည် ဒုက္ခ၊ ပေါ့ပါးခြင်းသည် သုခ" လို့ ညွှန်ပြခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ရူပက္ခန္ဓာ" (ရုပ်အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ "ဂန္ထ" (Gantha) လို့ခေါ်တဲ့ သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့ကို ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Feel the Weight (အလေးချိန်ကို ရှု): ထိုင်နေရင်း ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အလေးချိန်ကို သတိထားကြည့်။ မြေကြီးက ဆွဲထားလို့ ဖိနေတာ။ ဒါ ရုပ်ရဲ့ ဒုက္ခ။
2။ Identify the Rope (ကြိုးကို ရှာ): စိတ်ထဲမှာ တစ်ခုခုကို ပူပန်နေရတာ၊ မခွဲနိုင် မခွာရက် ဖြစ်နေတာ ရှိလား။ အဲဒါ "သံယောဇဉ်" (Attachment) ဆိုတဲ့ ကြိုးပဲ။ အဲဒီ ကြိုးက ကိုယ့်စိတ်ကို အောက် (အပါယ်) ကို ဆွဲချနေတာ။
၃။ Cut the Rope (ကြိုးကို ဖြတ်): "အားကစားသမားသည် အလေးတုံးကို မထားသရွေ့ လေးလံနေမည်။ ပစ်ချလိုက်မှ ပေါ့ပါးမည်"။ ထို့အတူ "ငါ" က ဒီအရာကို ဆုပ်ကိုင်ထားသရွေ့ လေးနေမှာပဲ။ "လွှတ်ချလိုက်" (Let Go) လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
ကိုင်း... "ဆွဲအား" (Gravity) ကြောင့် အရာဝတ္ထုတွေ လေးလံသလို၊ "သံယောဇဉ်" (Attachment) ကြောင့် လူ့ဘဝတွေ လေးလံနေရတယ် ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2593) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး" (Burden) ကို မချနိုင်တဲ့ အားကစားသမားဟောင်းကြီး တစ်ယောက်အကြောင်းပါ။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၄ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်နားက ရပ်ကွက်ထဲမှာ "ဦးမြမောင်" ဆိုတဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် ဒကာကြီး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက ငယ်ငယ်က "အလေးမ ချန်ပီယံ" (Weightlifting Champion) ဟောင်း တစ်ယောက်။ အသက်ကြီးပေမဲ့ သူ့အိမ်ထဲမှာ သံအလေးတုံးတွေ၊ ဆုဖလားတွေ၊ မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံအဟောင်းတွေ အပြည့်ပဲ။ ပြဿနာက သူ အခု လေဖြတ်ထားတော့ လမ်းမလျှောက်နိုင်တော့ဘူး။ သားသမီးတွေက သူ့ကို ပြုစုဖို့ အိမ်အသစ်၊ တိုက်ခန်းအသစ်ကို ခေါ်ချင်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဦးမြမောင်က လုံးဝ မလိုက်ဘူး။ "ငါ့အိမ်၊ ငါ့ဆုဖလားတွေ၊ ငါ့အလေးတုံးတွေကို ထားခဲ့ရမှာလား၊ ငါ ဒီမှာပဲ သေမယ်" ဆိုပြီး ခေါင်းမာနေတယ်။ သူ့စိတ်က အဲဒီ ပစ္စည်းဟောင်းတွေအပေါ်မှာ တွယ်ကပ်နေတဲ့ "ဆွဲအား" (Gravity) ကြောင့် လေးလံနေတာ။ သားသမီးတွေက အတင်းခေါ်ရင် ဒေါသထွက်၊ သွေးတိုးပြီး အခြေအနေ ဆိုးလာတယ်။
ဒီအခြေအနေမှာ သားသမီးတွေက ဦးပဉ္ဇင်းကို အကူအညီ လာတောင်းတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းက ပြတိုက်ရဲ့ Template T118 (Mental Health & Aging Log) ကို သုံးပြီး၊ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၈၊ အပိုဒ်ခွဲ ၈.၂ (Pol 8, Art 8.2) ဖြစ်တဲ့ "Balancing Physical Past with Spiritual Present" (အတိတ်က ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုနှင့် ပစ္စုပ္ပန် နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မျှတစေခြင်း) နည်းလမ်းနဲ့ ချဉ်းကပ်ရတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဦးမြမောင်ရဲ့ ကုတင်ဘေးမှာ ထိုင်ပြီး သူ့လက်ကို ကိုင်ကာ မေးလိုက်တယ်။
"ဒကာကြီး... ငယ်ငယ်တုန်းက အလေးမ ကစားတုန်းက၊ အလေးတုံးကြီးကို ခေါင်းပေါ် မတင်ထားနိုင်ရင် ဘာလုပ်ရသလဲ"
"ပစ်ချလိုက်ရတာပေါ့ ဘုရား၊ မပစ်ချရင် ခါးကျိုးမှာပေါ့" လို့ သူက ဖြေတယ်။
"ဟုတ်ပြီ ဒကာကြီး... ဒကာကြီးက လက်ထဲက သံအလေးတုံးတွေကို ပစ်ချခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ စိတ်ထဲက 'သံယောဇဉ်' ဆိုတဲ့ အလေးတုံးတွေကိုတော့ အခုထိ မထား၊ ရွက်ထားတုန်းပဲလား။ အဲဒီ စိတ်အလေးတုံးတွေက ဒကာကြီးကို ဖိထားလို့ အခုလို လေးလံထိုင်းမှိုင်းပြီး ကျန်းမာရေး ဆိုးနေတာပေါ့" လို့ တရားချလိုက်တယ်။
ပြီးတော့ ဘုရားရှင် ဟောခဲ့တဲ့ "ဘာရ သုတ်" (ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသုတ်) ကို ရှင်းပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ခန္ဓာ ၅ ပါး ဆိုတာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးပဲ။ အဲဒီ ဝန်ထုပ်ကို ထမ်းထားရတာတင် လေးလံလှပြီ။ ဒကာကြီးက အိမ်အိုကြီးတွေ၊ ပစ္စည်းအဟောင်းတွေကိုပါ ထပ်ထမ်းထားတော့ 'Gravity' (ဆွဲအား) နှစ်ထပ် ဖြစ်ပြီး နစ်မနေဘူးလား။ 'Escape Velocity' (လွတ်မြောက်အရှိန်) ရချင်ရင်၊ ပေါ့ပါးချင်ရင် ဒီအရာတွေကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါ။ စွန့်မှ လွတ်မှာ" လို့ ပြောလိုက်တယ်။
ဦးမြမောင် မျက်ရည်ကျသွားတယ်။ "မှန်ပါ့... တပည့်တော်က ချန်ပီယံ ဂုဏ်ကို မစွန့်နိုင်လို့ လေးနေတာပါလား" ဆိုပြီး သဘောပေါက်သွားတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ သူက ဆုဖလားတချို့ကို ပြတိုက်ကို လှူ၊ ကျန်တာတွေကို သားသမီးတွေ စီမံခိုင်းပြီး၊ အိမ်အသစ်ကို လိုက်သွားဖို့ သဘောတူလိုက်တယ်။ အိမ်အသစ်ရောက်တော့ ပတ်ဝန်းကျင်သစ်၊ လေကောင်းလေသန့်နဲ့ စိတ်ရွှင်လန်းပြီး ကျန်းမာရေးတောင် ပြန်ကောင်းလာတယ်။
တွေ့လား... ရုပ်ဝတ္ထု ဆွဲအား (Gravity) ကို ဖြတ်လိုက်တာနဲ့ စိတ်က မိုးပျံပူပေါင်းလေးလို ချက်ချင်း ပေါ့ပါး (Lightness) သွားတယ် မဟုတ်လား။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ကမ္ဘာမြေဆွဲအား" (Gravity) တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ ဆွဲအားကြောင့် ရုပ်ခန္ဓာကြီး လေးလံရသလို၊ သံသရာ ဝဋ်ဆင်းရဲရဲ့ ဆွဲအားကြောင့် အိုရ၊ နာရ၊ သေရ၊ လေးလံထိုင်းမှိုင်းရတာတွေ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ။ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့ဘဝ" ဆိုပြီး အရာရာကို တွယ်တာမက်မောနေတဲ့ တဏှာ (Tanha) ဆိုတဲ့ ဆွဲငင်အား (Gravitational Force) ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။ တဏှာ အားကြီးလေလေ၊ ဘဝအသစ်ကို ဆွဲယူလေလေပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "ဆွဲအားသည် သဘာဝတရားမျှသာ၊ ငါသည် ထိုဆွဲအားမှ လွတ်မြောက်အောင် ရုန်းထွက်မည်" ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ ဥပါဒါန် (Upadana) တို့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရင်၊ "Zero Gravity" (ဆွဲအားမဲ့ဇုန်) လို့ခေါ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်...
သမ္မာသင်္ကပ္ပ: ထွက်မြောက်လိုသော စိတ်အကြံ (Thoughts of Renunciation)။ ဒုံးပျံကို ကမ္ဘာမြေမှ ခွာမည့် စိတ်ဓာတ်။
သမ္မာဝါယာမ: ကိလေသာ အနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်တောက်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှု။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ သံသရာဆွဲအားမှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ "ဆွဲအား" (Gravity) မရှိရင် နေလို့မရဘူး ဆိုပေမဲ့၊ ဓမ္မနယ်ပယ်မှာတော့ "ဆွဲအား" (Attachment) မရှိမှ နေလို့ကောင်းတာပါ။ ကိုယ့်စိတ်ကို လေးလံစေတဲ့ အရာမှန်သမျှကို "ဒါ ဂရုက (လေးသောအရာ) ပါလား" လို့ သိပြီး၊ တစ်စစီ လျှော့ချပစ်လိုက်ပါ။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့ဟူသော ဆွဲအားများမှ ကင်းလွတ်ပြီး၊ ငှက်မွေးလေးကဲ့သို့ ပေါ့ပါးလွတ်လပ်သော စိတ်ထားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
