Day: 292 | Date: October 19, 2023 | ကြယ်များ (Stars) | ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ နက္ခတ္တဇာတ် | Stellar Astronomy

 

Day: 292 | Date: October 19, 2023 |  ကြယ်များ (Stars) |  ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ နက္ခတ္တဇာတ် |  Stellar Astronomy

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၉) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ညချမ်းအချိန် ခေါင်းမော့ပြီး ကောင်းကင်ကြီးကို ကြည့်လိုက်ရင် ရောင်စုံကြယ်လေးတွေ လင်းလက်နေတာ တွေ့ရမှာပါ။ ရှေးလူတွေက ကြယ်တွေကို ကြည့်ပြီး ကံကြမ္မာတွေ တွက်ချက်ကြ၊ နိမိတ်တွေ ဖတ်ကြတယ်။ ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာတော့ "ကြယ်တာရာများ" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "ကြယ်တာရာ နက္ခတ္တဗေဒ" (Stellar Astronomy) နဲ့ ဇာတ်တော်လာ ဓမ္မသဘော ပေါင်းစပ်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး ကြယ်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ဉာဏ်ပညာကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး၊ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်းနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။

တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို စူးစိုက်မှု အားကောင်းသွားအောင် "အာလောက ကသိုဏ်း" (Light Meditation) လို့ခေါ်တဲ့ အလင်းကို အာရုံပြုတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... ကောင်းကင်မှာ အဝေးဆုံးက လင်းနေတဲ့ ကြယ်ပွင့်လေး တစ်ပွင့်ကို စိတ်ထဲမှာ မှန်းဆကြည့်ပါ။ အဲဒီ ကြယ်ပွင့်လေးရဲ့ အလင်းရောင် စူးစူးလေးကို မျက်မှောင်ကုတ်ပြီး အာရုံစိုက်လိုက်ပါ။ တခြား အာရုံတွေ ပျောက်သွားပြီး၊ အဲဒီ အလင်းစက်လေး တစ်ခုတည်း ကျန်တော့တဲ့အထိ စိတ်ကို စုစည်းလိုက်ပါ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ပြီး ကြည်လင်မသွားဘူးလား... ကြည်လင်သွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။

ကိုင်း... "ကြယ်" (Star) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တွေ တွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်ကို အရင်ပြောပြချင်တယ်။ ဒါဟာ ဓမ္မသဘောနဲ့ အရမ်းကို ကိုက်ညီပါတယ်။

သိပ္ပံပညာမှာ "အလင်းအလျင်" (Speed of Light) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အလင်းဟာ တစ်စက္ကန့်ကို မိုင်ပေါင်း (၁၈၆,၀၀၀) သွားတယ်။ ဒါပေမဲ့ စကြဝဠာကြီးက အရမ်းကျယ်တော့ ကြယ်တွေဆီက အလင်းရောင် ကမ္ဘာမြေကို ရောက်ဖို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာတယ်။

ဥပမာ - သူတော်ကောင်းတို့ ညဘက် မြင်နေရတဲ့ ကြယ်တချို့ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း (၁၀၀)၊ တချို့က နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀) လောက်က လွှတ်လိုက်တဲ့ အလင်းရောင်တွေ ဖြစ်တယ်။ တချို့ကြယ်တွေဆိုရင် အခု ကမ္ဘာပေါ်က လှမ်းမြင်နေရပေမဲ့၊ တကယ်တမ်း ဟိုမှာ ပေါက်ကွဲပျက်စီးသွားတာ ကြာပြီ။

ဆိုလိုတာက... "ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နေရသော ကောင်းကင်ပြင်ကြီးသည် လက်ရှိ (Present) မဟုတ်၊ အတိတ် (Past) ၏ ပုံရိပ်ယောင်များသာ ဖြစ်သည်"။

ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်လိုက်တာနဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ဟာ "Time Machine" စီးပြီး အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်နေရတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဇာတက၊ နက္ခတ္တဇာတ် (စာမျက်နှာ-၁) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး Method #9 (ပါဠိ အဓိက ထား မြန်မာ ကဗျာ နှိုင်းယှဉ်နည်း) နဲ့ ရှင်းပြချင်တယ်။

ရှေးတုန်းက လူမိုက်တစ်ယောက်ဟာ မင်္ဂလာဆောင်ဖို့ ရက်ကောင်းရက်မြတ် ရွေးရင်း၊ "ဒီနေ့ နက္ခတ်မကောင်းဘူး" ဆိုပြီး ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်တာ၊ နောက်ဆုံး သတို့သမီးကို တခြားလူ လာတောင်းသွားရောတဲ့။ အဲဒီအခါ ဘုရားလောင်း ပညာရှိက ဒီ ဂါထာကို ရွတ်ဆိုခဲ့တယ်။

"နက္ခတ္တံ ပဋိမာနေန္တံ၊ အတ္ထော ဗာလံ ဥပစ္စဂါ။

အတ္ထော အတ္ထဿ နက္ခတ္တံ၊ ကိံ ကရိဿန္တိ တာရကာ။"

အဓိပ္ပာယ်ကတော့...

"နက္ခတ္တံ - နက္ခတ်ကြယ်ကို၊ ပဋိမာနေန္တံ - မျှော်ကိုးစောင့်စားနေသော၊ ဗာလံ - လူမိုက်အား၊ အတ္ထော - အကျိုးစီးပွားသည်၊ ဥပစ္စဂါ - လွန်သွားလေပြီ။ (လက်လွတ်ဆုံးရှုံးပြီ)။"

"အတ္ထော - မိမိအကျိုးစီးပွားသည်သာလျှင်၊ အတ္ထဿ - ထိုအကျိုးစီးပွား၏၊ နက္ခတ္တံ - နက္ခတ်မည်၏။ တာရကာ - ကောင်းကင်က ကြယ်တို့သည်၊ ကိံ ကရိဿန္တိ - အဘယ်ကို ပြုနိုင်အံ့နည်း။"

မြန်မာမှု ပြုရရင်တော့...

"ကောင်းကင်ကြယ်ကို၊ မော်ကာကြည့်ငေး၊ အကျိုးဝေး၊ ဆွေးရ လူမိုက်မှာ။

ကိုယ်တိုင်ရွက်ဆောင်၊ ဉာဏ်လူ့ဘောင်၊ ကောင်းကင်ကြယ်မလိုပါ။" လို့ ဆိုရမလို ဖြစ်နေတယ်။

ဘုရားရှင်က "အတိတ်" (Past) ကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ကြယ်တွေကို မေ့ထားလိုက်ပါ။ ကြယ်တွေဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ ရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့လုံးတွေပါ။ သူတို့က ကိုယ့်ကံကြမ္မာကို မဖန်တီးနိုင်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်တဲ့ "ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ" သာလျှင် ကိုယ့်ရဲ့ စစ်မှန်သော နက္ခတ် ဖြစ်တယ်လို့ ဆုံးမထားတာပါ။

"ရူပက္ခန္ဓာ" (ရုပ်အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ကိုယ့်မျက်စိနဲ့ မြင်နေရတဲ့ အရာတွေကို "ရုပ်မြင်သံကြား" စက်လို သဘောထားပြီး ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။

အလုပ်ပေး ရှုကွက်:

၁။ See the Delay (အချိန်နောက်ကျမှုကို ရှု): ကြယ်အလင်းရောင်က နှစ်သန်းချီ ကြာမှ ရောက်လာသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ မျက်စိရှေ့မှာ မြင်နေရတဲ့ လူတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ ဆိုတာလည်း အလင်းပြန်လာမှ မြင်ရတာ။ "မြင်သည့်အချိန်" နှင့် "ဖြစ်သည့်အချိန်" သည် ဘယ်တော့မှ တစ်ထပ်တည်း မကျ။

၂။ Recognize the Past (အတိတ်ကို သိ): ဒါကြောင့် "ငါ မြင်နေရတာတွေဟာ အတိတ်က အရိပ်တွေပါလား"။ ပြီးသွားတဲ့ အရာတွေကို "ငါ" လို့ စွဲလမ်းပြီး ချစ်နေ၊ မုန်းနေတာဟာ အတိတ်ကို ပြန်ဖက်တွယ်တာ (Clinging to the Past) ပါလား။

၃။ Focus on Now (ပစ္စုပ္ပန်ကို တည်): အတိတ်က ပုံရိပ်တွေကို ဂရုမစိုက်ဘဲ၊ လက်ရှိ စိတ်အခြေအနေ (Present Mind) ကိုသာ စောင့်ကြည့်ပါ။

ကိုင်း... "ကောင်းကင်က ကြယ်တွေကို မော်ကြည့်နေတာဟာ အတိတ်က ပုံရိပ်ဟောင်းတွေကို ကြည့်ပြီး ကိုယ့်ကံကြမ္မာကို ပုံအပ်နေတာနဲ့ တူတယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2592) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "နက္ခတ်" ကို ယုံပြီး "လုပ်ရပ်" (Kamma) ကို မေ့လျော့နေသူတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့ သင်ခန်းစာပါပဲ။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်ရဲ့ စာကြည့်တိုက် အဆောက်အဦးသစ် ဆောက်လုပ်ဖို့အတွက် "ဦးလှမောင်" ဆိုတဲ့ ကန်ထရိုက်တာ ဒကာကြီး တစ်ယောက်နဲ့ စာချုပ်ချုပ်ထားတယ်။ သူက လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်ပေမဲ့၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ကို အရမ်း အယူသည်းတယ်။ အဆောက်အဦး ပန္နက်ရိုက်ဖို့ ရက်ရွေးတော့ ပြဿနာ စတာပဲ။

ဦးလှမောင်က "ဘုန်းဘုန်း... ဒီလထဲမှာ 'မြင်းခေါင်းနက္ခတ်' နဲ့ 'စနေဂြိုဟ်' ယှဉ်နေလို့ ပန္နက်ရိုက်လို့ မရဘူး၊ နောက်ထပ် (၃) လ စောင့်ရမယ်" လို့ လာလျှောက်တယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းက "ဒကာကြီး... နောက် ၃ လဆိုရင် မိုးတွင်းရောက်ပြီ၊ မိုးကျရင် လုပ်ငန်းခွင် နှောင့်နှေးပြီး ဘိလပ်မြေတွေ ပျက်စီးကုန်မှာပေါ့၊ အခု ရာသီဥတု သာတုန်း လုပ်လိုက်ပါ" လို့ တိုက်တွန်းတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူက လုံးဝ လက်မခံဘူး။ "မရဘူး ဘုရား... နက္ခတ်မကောင်းဘဲ လုပ်ရင် မီးလောင်တတ်တယ်၊ ပြိုကျတတ်တယ်၊ တပည့်တော် နက္ခတ်ဆရာက တားထားတယ်" ဆိုပြီး ခေါင်းမာနေတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ ကောင်းကင်က ဂြိုဟ်တွေကို ကြောက်နေတာ၊ မြေပြင်က မိုးလေဝသ အခြေအနေကို မကြည့်တော့ဘူး။

ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းပြဖို့အတွက် ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၂၀၊ အပိုဒ်ခွဲ ၂၀.၄ (Pol 20, Art 20.4) ဖြစ်တဲ့ "Educational Use of Astronomy vs Superstition" (နက္ခတ္တဗေဒကို ပညာပေးရန်သာ သုံးစွဲခြင်း၊ အယူသည်းမှု ဖယ်ရှားခြင်း) ကို ကိုးကားပြီး ဆုံးမရတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းက ဦးလှမောင်ကို ညဘက် ပြတိုက်ခေါင်မိုးပေါ် ခေါ်သွားတယ်။ တယ်လီစကုပ်နဲ့ သူကြောက်နေတဲ့ ကြယ်တွေကို ပြလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... မှန်ပြောင်းထဲက ကြယ်နီနီကြီးကို မြင်လား။ အဲဒါ ဒကာကြီး ကိုးကွယ်နေတဲ့ ကြယ်ပဲ။ သိပ္ပံနည်းအရ တွက်ချက်ကြည့်တော့ အဲဒီကြယ်က ကမ္ဘာနဲ့ အလင်းနှစ် (Light Years) ပေါင်း ၆၀၀ ကွာတယ်။ ဆိုလိုတာက အခု ဒကာကြီး မြင်နေရတဲ့ အလင်းရောင်ဟာ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ထွက်လာတဲ့ အလင်းရောင်ပဲ။ တကယ်တမ်း ဟိုမှာ အဲဒီကြယ်ကြီး ရှိချင်မှ ရှိတော့မယ်။ ပေါက်ကွဲပြီး ပျက်စီးသွားလောက်ပြီ။ ဒကာကြီးက မရှိတော့တဲ့ အတိတ်က 'ဓာတ်ငွေ့လုံး' (Gas Ball) ကြီးကို ကြောက်ပြီး၊ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ရနေတဲ့ အခွင့်အရေးကို စွန့်လွှတ်တော့မလို့လား" လို့ မေးလိုက်တယ်။

ပြီးတော့ နက္ခတ္တဇာတ်တော်ထဲက ဂါထာကို ရွတ်ပြတယ်။ "ဒကာကြီး... ဘုရားရှင်က ဟောတယ်... 'အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသော သူအဖို့ အကျိုးစီးပွားသည်သာလျှင် နက္ခတ် ဖြစ်သည်' တဲ့။

ဒကာကြီး အခု ပန္နက်ရိုက်ရင် ကုသိုလ်ရမယ်၊ စာကြည့်တိုက် ပြီးမြောက်မယ်။ အဲဒီ 'ကုသိုလ်' နဲ့ 'ဝီရိယ' က ဒကာကြီးရဲ့ အစစ်အမှန် နက္ခတ်ပဲ။ ကောင်းကင်က ဓာတ်ငွေ့လုံးတွေက ဒကာကြီးကို မီးမရှို့နိုင်ပါဘူး။ ဒကာကြီးရဲ့ ပေါ့ဆမှု (Negligence) ကသာ မီးရှို့မှာပါ" လို့ တရားချလိုက်တယ်။

ဦးလှမောင်လည်း အဲဒီတော့မှ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က အဝေးကြီးက အရာကို လှမ်းကြည့်ပြီး၊ ခြေထောက်အောက်က အလုပ်ကို မေ့နေတာကိုး" ဆိုပြီး ဝန်ခံတယ်။ နောက်တစ်ရက်မှာပဲ ပန္နက်ရိုက်ပွဲ လုပ်လိုက်တယ်။ ကံကောင်းချင်တော့ သူတို့ လုပ်ငန်းစပြီး တစ်လလောက် အကြာမှာ မိုးကြီးလေကြီး ကျပါလေရော။ အဲဒီအချိန်မှာ အမိုးမိုးပြီးသား ဖြစ်နေလို့ ဘာမှ မပျက်စီးလိုက်ဘူး။ တကယ်လို့သာ သူပြောသလို ၃ လ စောင့်လိုက်ရင် အကုန် ဒုက္ခရောက်မှာ။

တွေ့လား... "ကြယ်" ကို အားမကိုးဘဲ "ဉာဏ်" ကို အားကိုးလိုက်တာနဲ့ အောင်မြင်မှု (Success) ရတယ် ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား... ပေါ်လာတယ်နော်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ကြယ်များ" (Stars) တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:

အနာဂတ်ကို မသိလို့ စိုးရိမ်ရတာ၊ နက္ခတ်တွေ ဂြိုဟ်တွေကို ကြောက်ပြီး စိတ်ဆင်းရဲရတာ၊ အခွင့်အရေးကောင်းတွေ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးရတာတွေ အားလုံးဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။

၂။ သမုဒယသစ္စာ:

အဲဒီ ဒုက္ခတွေ ဘာကြောင့် ဖြစ်သလဲ။ ပြင်ပ အာရုံနိမိတ်တွေကို ယုံကြည်ကိုးစားတဲ့ "သီလဗ္ဗတပရာမာသ" (အလေ့အထ အယူမှား) နဲ့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မယုံကြည်တဲ့ မောဟ (Delusion) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။

၃။ နိရောဓသစ္စာ:

အကယ်၍... "ကြယ်တာရာတို့သည် ရုပ်ဝတ္ထုမျှသာ၊ ငါ၏ ကံကြမ္မာသည် ငါ၏ လုပ်ရပ် (Kamma) ပေါ်တွင်သာ တည်သည်" ဟု သိမြင်ပြီး၊ အယူသည်းမှုများမှ လွတ်မြောက်ကာ ရဲရင့်သော စိတ်ထား ရှိလာရင် ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။

၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:

အဲဒီလို လွတ်မြောက်ဖို့အတွက်...

• သမ္မာဒိဋ္ဌိ: ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်သော ဉာဏ် (Right View of Kamma over Astrology)။

• သမ္မာဝါယာမ: အခွင့်အရေး ကြုံကြိုက်ခိုက် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း။
  ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကောင်းကင်မှာ ကြယ်တွေ ဘယ်လောက် လှလှ၊ မိုးလင်းရင် ပျောက်သွားတာပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ ရင်ထဲမှာ ကိန်းဝပ်နေတဲ့ "သဒ္ဓါ" ကြယ်၊ "ပညာ" ကြယ်၊ "ဝီရိယ" ကြယ်တွေကတော့ ဘယ်တော့မှ မပျောက်ပျက်ဘဲ သံသရာ ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်လုံး အလင်းပေးနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ပြင်ပ ကြယ်တာရာများကို မော်မကြည့်ဘဲ၊ မိမိ၏ နှလုံးသား ကြယ်တာရာများကိုသာ တောက်ပအောင် ထွန်းညှိနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.