Day: 291 | Date: October 18, 2023 | လ (Moon) နှင့် ဒီရေ (Tides) | သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ စန္ဒိမသုတ် | Lunar Science

 

Day: 291 | Date: October 18, 2023 |  လ (Moon) နှင့် ဒီရေ (Tides) |  သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ စန္ဒိမသုတ် |  Lunar Science

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၈) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ညဘက် ကောင်းကင်ယံမှာ လမင်းကြီး သာယာတောက်ပနေတဲ့ အချိန်အခါမျိုးမှာ လူတွေရဲ့ စိတ်နှလုံးဟာ အေးချမ်းတတ်သလို၊ တစ်ခါတလေလည်း ဂယောက်ဂယက် ဖြစ်တတ်ပြန်တယ်။ ရှေးလူကြီးတွေက "လပြည့်ဝန်းကျင်ဆိုရင် ရူးသွပ်သူတွေ ရောဂါထတတ်တယ်" (Lunatic) လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။ ဒါဟာ အယူသည်းမှု သက်သက်လား၊ သိပ္ပံနည်းကျ အခြေအမြစ် ရှိသလား။

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "လမင်းနှင့် ဒီရေ" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "လကမ္ဘာ သိပ္ပံ" (Lunar Science) နဲ့ ဓမ္မသဘော ပေါင်းစပ်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး လရောင်ကဲ့သို့ အေးမြသော မေတ္တာဓာတ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး၊ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။

တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို ငြိမ်သက်သွားအောင် "အာပေါကသိုဏ်း" (Water Element Meditation) လို့ခေါ်တဲ့ ရေဓာတ်ကို အာရုံပြုတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အရည်တွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့ ရေအိုးကြီး တစ်လုံးလို သဘောထားလိုက်ပါ။ သွေးတွေ၊ ချွေးတွေ၊ အရည်ကြည်တွေ စီးဆင်းနေတယ်။ အဲဒီ အရည်တွေဟာ ငြိမ်သက်နေတယ်... အေးမြနေတယ်... ကြည်လင်နေတယ်... လို့ အာရုံပြုပါ။ စိတ်ထဲက အပူအပင်တွေ ရေဆေးချလိုက်သလို ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ကိုယ်ရောစိတ်ပါ အေးမြမသွားဘူးလား... အေးမြသွားပါတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။

ကိုင်း... "လ" (Moon) နဲ့ လူသားတွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်တွေကိုရှင်းပြချင်တယ်။ ဒီနည်းက စာတွေ၊ သီအိုရီတွေ ပြောနေမယ့်အစား မျက်စိထဲမြင်အောင် ပုံဖော်ပြောပြတဲ့ နည်းလမ်းပေါ့။

သူတော်ကောင်းတို့... ကမ္ဘာကြီးနဲ့ လမင်းကြီးကြားမှာ မမြင်ရတဲ့ "ကြိုး" တစ်ချောင်း ချည်ထားတယ်လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီကြိုးကို "ဆွဲငင်အား" (Gravitational Pull) လို့ ခေါ်တယ်။

လမင်းကြီးက ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်နေရင်းနဲ့ အဲဒီကြိုးနဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ဆွဲတယ်။ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ မြေခဲတွေက မာကျောတော့ ပါမလာဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိတဲ့ "သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်ကြီး" ကတော့ အရည်ဖြစ်တဲ့အတွက် လမင်းဆွဲရာကို လိုက်ပါသွားတယ်။

လမင်း ရောက်တဲ့နေရာမှာ ရေတွေက အပေါ်ကို ကြွတက်လာတယ်။ ဖောင်းပွလာတယ်။ အဲဒါကို "ဒီရေတက်တယ်" (High Tide) လို့ ခေါ်တယ်။

ကဲ... ပုံဖော်ကြည့်ရအောင်။ ကမ္ဘာကြီးမှာ ရေရှိသလို၊ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း ရေဓာတ် (၇၀) ရာခိုင်နှုန်း ရှိတယ်။ သွေးတွေ၊ ဟော်မုန်းတွေ၊ အရည်ကြည်တွေပေါ့။

ပင်လယ်ပြင်ကြီးတောင် လမင်းဆွဲရင် ဒီရေတက်သေးတာ၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ရေတွေကရော မတုန်လှုပ်ဘဲ နေပါ့မလား။ လပြည့်နေ့၊ လကွယ်နေ့တွေမှာ လမင်းရဲ့ ဆွဲအား အပြင်းဆုံး ဖြစ်တဲ့အတွက် လူတွေရဲ့ သွေးလေ လည်ပတ်မှုတွေ (Bio-rhythms) ပြောင်းလဲတတ်တယ်။ သွေးတိုးတာ၊ စိတ်ဆတ်တာ၊ အိပ်မပျော်တာ၊ စိတ်ဂယောက်ဂယက် ဖြစ်တာတွေဟာ ဒီ "ဇီဝဒီရေ" (Biological Tides) တက်လာလို့ ဖြစ်ရတာပါ။

ဒါကို နားမလည်ရင် "ငါ ဒီနေ့ ဘာလို့ စိတ်တွေ လေးနေပါလိမ့်၊ ငါ စိတ်ဓာတ်မကောင်းပါလား" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်တင်မိတတ်တယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ "ငါ" ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး၊ "ရုပ်" (Body) က သဘာဝအလျောက် တုံ့ပြန်တာ (Reaction) သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ရပါမယ်။

ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ စန္ဒိမသုတ် (စာမျက်နှာ-၅၀) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုတ်တော်မှာ "ရာဟု" အသုရိန္ဒြာက လမင်းသားကို ဖမ်းစား (လကြတ်) တဲ့ အကြောင်း ပါတယ်။ နေမင်းသားတုန်းကလိုပါပဲ၊ လမင်းသားက ကြောက်လန့်ပြီး မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြောင်း သစ္စာဆိုတဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က ရာဟုကို လွှတ်ခိုင်းခဲ့တယ်။

ဒီနေရာမှာ မှတ်သားစရာ ဓမ္မအနှစ်က...

"လမင်း" (Moon) ဆိုတာ "သဒ္ဓါ" (Faith) နဲ့ "စန္တိ" (Peace) ရဲ့ သင်္ကေတ။ အေးမြတယ်။ ကြည်လင်တယ်။

"ရာဟု" (Eclipse) ဆိုတာ "ဒေါသ" (Anger) နဲ့ "ပူလောင်မှု" (Heat) ရဲ့ သင်္ကေတ။

လမင်းကြီး ဘယ်လောက် အေးမြအေးမြ၊ ရာဟုနဲ့ တွေ့ရင် ပူလောင်သွားတတ်တယ်။ ထို့အတူပါပဲ... သူတော်ကောင်းတို့ စိတ်က ဘယ်လောက် အေးချမ်းသူ ဖြစ်ပါစေ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် (ဟော်မုန်းပြောင်းလဲရင်/ ပြင်ပအာရုံကြမ်းရင်) ဒေါသထွက်တတ်တယ်။ စိတ်ပူလောင်တတ်တယ်။

အဲဒီအချိန်မှာ ဘုရားရှင်က ဘာလုပ်ခိုင်းသလဲ။ "ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" (ဘုရားကို ကိုးကွယ်ပါ၏) ဆိုပြီး သတိ (Mindfulness) ပြန်ကပ်ခိုင်းတာ။ သတိဝင်လာတာနဲ့ ရာဟု (ဒေါသ) ပြေးတယ်။ လမင်း (စိတ်) ပြန်လင်းတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ပညာ ကုထုံးပါပဲ။

"ရူပက္ခန္ဓာ" (ရုပ်အစုအဝေး) နဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲက "အာပေါဓာတ်" (Water Element) ကို ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ကြမယ်။

အလုပ်ပေး ရှုကွက်:

၁။ Visualize the Tides (ဒီရေကို မြင်ယောင်): ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဝမ်းနည်းမှု၊ ဒေါသထွက်မှုတွေ ဖြစ်လာရင်... "ဟာ... ငါ့စိတ်ပင်လယ်မှာ ဒီရေတက်လာပြီ" လို့ ရှုမြင်လိုက်ပါ။

၂။ Identify the Pull (ဆွဲအားကို ရှာ): ရေကို တက်အောင် ဘယ်သူ ဆွဲနေတာလဲ။ အပြင်က အာရုံ (လမင်း) က ဆွဲလို့၊ ဒါမှမဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်သဘော (Hormones) တွေ ဖောက်ပြန်လို့ တက်လာတာ။

၃။ Disassociate (ငါ မဟုတ်ကြောင်း ခွဲ): "ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ ထိုင်ကြည့်နေတဲ့သူက ရေနစ်မလား"။ မနစ်ဘူးနော်။ သူတော်ကောင်းတို့က "စိတ်" (Mind) မလုပ်ပါနဲ့။ "ရှုမှတ်သူ" (Observer) လုပ်လိုက်ပါ။ "ဪ... ဒီရေတက်လာတယ်၊ ခဏနေရင် ပြန်ကျသွားမှာပါ" လို့ ဥပေက္ခာ ပြုလိုက်ပါ။

ကိုင်း... "လမင်းရဲ့ ဆွဲအားကြောင့် ဒီရေအတက်အကျ ရှိသလို၊ လူတွေရဲ့ စိတ်နဲ့ ခန္ဓာမှာလည်း အပြောင်းအလဲ ရှိတယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုပြီး ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2591) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "ဇီဝဒီရေ" (Biological Tide) ကို နားမလည်ရင် ဘယ်လို ဒုက္ခရောက်နိုင်သလဲ၊ နားလည်ရင် ဘယ်လို ငြိမ်းချမ်းသလဲ ဆိုတာကို မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ လလောက်ကပေါ့... ပြတိုက်နားက ဈေးထဲမှာ "မစန္ဒာ" ဆိုတဲ့ ဈေးသည် ဒကာမလေး တစ်ယောက် ရှိတယ်။ သူက ပုံမှန်ဆိုရင် သဘောကောင်း၊ မနောကောင်း၊ ဘုရားတရား ကြည်ညိုတဲ့သူ။ ဒါပေမဲ့ ထူးဆန်းတာက လပြည့်နေ့ နားနီးရင် သူက စိတ်တွေ တိုလာတယ်၊ ဒေါသတွေ ကြီးလာတယ်။ ဈေးဝယ်သူတွေနဲ့ ရန်ဖြစ်တယ်၊ အိမ်ပြန်ရောက်ရင် ယောကျ်ားနဲ့ ကလေးတွေကို အော်ဟစ်တယ်။ လပြည့်ကျော်သွားရင်တော့ ပုံမှန် ပြန်ဖြစ်သွားရော။

တစ်နေ့တော့ လပြည့်နေ့ညမှာ သူက ယောကျ်ားနဲ့ အကြီးအကျယ် ရန်ဖြစ်ပြီး၊ အိမ်ပေါ်က ဆင်းလာတယ်။ ပြတိုက်ရှေ့ရောက်တော့ ငိုပြီး ဦးပဉ္ဇင်းကို လာလျှောက်တယ်။ "ဘုန်းဘုန်းရယ်... တပည့်တော် စိတ်ကို မနိုင်တော့ဘူး။ တပည့်တော်က လူဆိုးမကြီး ဖြစ်နေပါပြီ။ ဘာလို့ အဲဒီရက်တွေရောက်ရင် ဒီလောက် ဒေါသထွက်မှန်း မသိပါဘူး" ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို မုန်းတီးနေရှာတယ်။

ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးပေးဖို့ ပြတိုက်ရဲ့ Template T255 (Wellness Counseling Log) ကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၁၂၊ အပိုဒ်ခွဲ ၁၂.၈ (Pol 12, Art 12.8) ကို ကိုးကားပြီး ရှင်းပြရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ "Understanding Biological and Mental Cycles" (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သံသရာလည်ပတ်မှုကို နားလည်ခြင်း) ဆိုတာ ပါတယ်။

ဦးပဉ္ဇင်းက မစန္ဒာကို ရေတစ်ခွက် တိုက်ပြီး မေးလိုက်တယ်။

"ဒကာမလေး... ပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ ဒီရေတက်ရင် ပင်လယ်ကြီးက ဆိုးလို့လား၊ လမင်းက ဆွဲလို့လား"

"လမင်းက ဆွဲလို့ပါ ဘုရား"

"အေး... ဒကာမလေး ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာလည်း သွေးတွေ၊ အရည်တွေ ရှိတယ်။ လပြည့်ဝန်းကျင်မှာ လမင်းရဲ့ ဆွဲအား (Gravitational Pull) ကြောင့် အဲဒီ အရည်တွေက ဆူပွက်လှုပ်ရှားတယ်။ ဟော်မုန်းတွေ ပြောင်းလဲတယ်။ အဲဒီအခါ စိတ်က အလိုလို ဆတ်ဆတ်ထိမခံ ဖြစ်လာတတ်တယ်။ အဲဒါ 'ဒကာမလေး' ဆိုးတာ မဟုတ်ဘူး။ 'အာပေါဓာတ်' (Water Element) က ဖောက်ပြန်တာ" လို့ ရှင်းပြလိုက်တယ်။

ပြီးတော့ ဆက်ပြီး တရားချတယ်။ "ဒါကြောင့် နောက်တစ်ခါ ဒီလိုရက်တွေ ရောက်လာရင်... 'ငါ စိတ်တိုနေတယ်' လို့ မတွေးနဲ့။ 'ဪ... ဒီရေ တက်နေပါလား' လို့ပဲ ရှုမှတ်လိုက်။ ဒီရေဆိုတာ တက်ပြီးရင် ပြန်ကျသွားတာပဲ။ ကိုယ့်စိတ်ကို ပင်လယ်ကမ်းစပ်ကနေ ထိုင်ကြည့်နေတဲ့ သူတစ်ယောက်လို သဘောထားပြီး၊ လှိုင်းပုတ်တာကို သည်းခံလိုက်ပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အပြစ်မတင်ပါနဲ့" လို့ ပြောပြတယ်။

မစန္ဒာလည်း အဲဒီတော့မှ သဘောပေါက်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က တရားမရှိလို့ ဖြစ်တယ်ထင်ပြီး စိတ်ဆင်းရဲနေတာ။ ရုပ်တရားရဲ့ သဘောကိုး" ဆိုပြီး စိတ်သက်သာရာ ရသွားတယ်။ နောက်ပိုင်း လပြည့်နေ့တွေဆိုရင် သူက ဈေးခဏပိတ်၊ အိမ်မှာ အနားယူပြီး တရားမှတ်တယ်။ သူ့ယောကျ်ားကိုလည်း "ဒီရက်တွေမှာ ငါ့သွေးလေ မမှန်ဘူး၊ သည်းခံပေးနော်" လို့ ကြိုပြောထားတတ်လာတယ်။ အခုဆိုရင် သူ့မိသားစုလည်း ပြန်လည် အေးချမ်းသွားပါပြီ။

တွေ့လား... "လ" နဲ့ "ဒီရေ" သဘောကို နားလည်ပြီး ဓမ္မနဲ့ ထိန်းချုပ်လိုက်တော့ ပြဿနာတွေ ပြေလည်သွားတယ် မဟုတ်လား။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "လ (Moon) နှင့် ဒီရေ" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:

လမင်းရဲ့ အသွားအလာ၊ ဒီရေရဲ့ အတက်အကျ၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက သွေးသား ဖောက်ပြန်မှုတွေကြောင့် စိတ်မငြိမ်မသက် ဖြစ်ရတာ၊ စိတ်ဆင်းရဲရတာတွေ အားလုံးဟာ မမြဲတဲ့ သဘောဆောင်တဲ့ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။

၂။ သမုဒယသစ္စာ:

အဲဒီ ရုပ်နာမ် အပြောင်းအလဲတွေအပေါ်မှာ "ငါ့စိတ်၊ ငါ့ကိုယ်" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ တဏှာ (Tanha) နဲ့၊ စိတ်မကြည်တဲ့အခါ "ငါ ဘာလို့ ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ" ဆိုပြီး လက်မခံချင်တဲ့ ဒေါသ (Dosa) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။

၃။ နိရောဓသစ္စာ:

အကယ်၍... "ဤအရာများသည် လမင်းနှင့် ဒီရေကဲ့သို့ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော အကျိုးတရား (Cause and Effect) မျှသာ၊ ငါနှင့် မဆိုင်" ဟု သိမြင်ပြီး၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေကို ဥပေက္ခာပြုနိုင်ကာ ငြိမ်းအေးသွားရင် ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။

၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:

အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက်...

• သမ္မာသတိ: မိမိ၏ စိတ်အခြေအနေ (Citta Nupassana) ကို အမြဲ စောင့်ကြည့်ခြင်း။

• သမ္မာဝါယာမ: စိတ်တက်/ကျ ဖြစ်ချိန်တွင် ကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း။
  ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ စိတ်၏ ဒီရေလှိုင်းတံပိုးများမှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကောင်းကင်က လမင်းကြီးဟာ တစ်ခါတလေ လပြည့်တယ်၊ တစ်ခါတလေ လကွယ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ လမင်းရဲ့ မူလသဘောကတော့ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေပါတယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ စိတ်ဟာလည်း လောကဓံ ဒီရေတွေကြောင့် တက်လိုက် ကျလိုက် ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ရဲ့ အတွင်းသဏ္ဌာန်မှာရှိတဲ့ "သတိ" ဆိုတဲ့ လမင်းကြီးကိုတော့ ဘယ်တော့မှ အကွယ်မခံပါနဲ့။

ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... လရောင်ကဲ့သို့ အေးမြသော မေတ္တာဓာတ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြပါစေ။ စိတ်နှလုံး၏ ဒီရေများကို တရားဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်ကာ ငြိမ်းချမ်းသာယာသော ဘဝများကို ရရှိနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.