နေ့ရက် - စက်တင်ဘာလ (၁) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-244) - ဥတု (Temperature) နှင့် ဥတုဇရုပ်
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း (ရူပပိုင်း)၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Thermodynamics & Climate Change (အပူစွမ်းအင်နှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်း)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဒီနေ့ဟာ သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၂) ရက်နေ့၊ စက်တင်ဘာလရဲ့ ပထမဆုံးရက် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ကစပြီး ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" ရဲ့ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်တဲ့ "ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်" (Physical World & Environment) အပိုင်းကို ကူးပြောင်း လေ့လာကြပါမယ်။
ကမ္ဘာကြီးမှာ အခုလက်ရှိ အကြီးမားဆုံး စိန်ခေါ်မှုကတော့ "Climate Change" (ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲခြင်း) ပါပဲ။ အပူလွန်ကဲခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မုန်တိုင်းထန်ခြင်းတွေဟာ "ဥတု" ဆိုတဲ့ သဘာဝတရား မညီမျှမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတာပါ။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက ရုပ်တရားတွေ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုမှာ "ဥတု" (Temperature) ဟာ အဓိကကျကြောင်း ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့လို နေ့မျိုးမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ပြင်ပလောကရဲ့ ဥတုဘေး၊ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းက ဥတုဘေးများမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မျှတသော ဥတုသပ္ပါယကို ရရှိနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သ နှုတ်ခွန်းဆက်သလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားချင်တဲ့ တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဥတု" (Utu) သို့မဟုတ် "တေဇောဓာတ်" (Fire Element) နဲ့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာက ပြောတဲ့ "Thermodynamics" (အပူစွမ်းအင်) အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ အပူနဲ့ အအေး မျှတနေမှ ကျန်းမာတာပါ။ ကမ္ဘာကြီးလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ အပူချိန် (၁) ဒီဂရီလောက် တက်လာတာနဲ့ ရေခဲတွေ အရည်ပျော်၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်ပြီး ကပ်ဘေးတွေ ဆိုက်ရောက်တတ်ပါတယ်။ ဒီ "အပူဓာတ်" သဘောတရားကို ပိဋကတ်တော်တွေနဲ့ ညှိနှိုင်းပြီး အသေးစိတ် ဟောကြားသွားပါမယ်။
ကဲ... တရားမဟောကြားမီမှာ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ကလေးကို ဓာတ်သဘောလေးတွေ မြင်အောင်၊ အပူအအေးကို သတိပြုမိအောင် သမထဘာဝနာလေး ခဏလောက် ပွားများကြရအောင်။ ဒီနေ့ ခေါင်းစဉ်က "ဥတု" ဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄၀ ထဲက "တေဇော ကသိုဏ်း" (Fire Kasina) နဲ့ "ဓာတုမနသိကာရ" ကို တွဲဖက်ပြီး ရှုမှတ်ကြည့်မယ်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... မျက်လုံးလေးတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း မှိတ်ထားပါ။ မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ "အပူဓာတ်" ကို ရှာဖွေကြည့်ပါ။ လက်ဖဝါးလေးတွေ နွေးနေသလား၊ ဗိုက်ထဲမှာ ပူနေသလား။ အဲဒီ အပူဓာတ်လေးကို စိတ်နဲ့ သိမှတ်ပါ။ "ပူတယ်... ပူတယ်..." (သို့မဟုတ်) "နွေးတယ်... နွေးတယ်"။ အကယ်၍ အဲဒီအပူက အဆမတန် များလာရင် လောင်ကျွမ်းတတ်ပြီး၊ မျှတနေရင်တော့ အသက်ရှင်သန်မှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ "ငါ့ခန္ဓာကိုယ်သည် အပူဓာတ် အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်သည်" လို့ နှလုံးသွင်းပြီး (၁) မိနစ်လောက် ငြိမ်ငြိမ်လေး နေကြည့်ရအောင်...။
စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်ပြီး ဓာတ်သဘောကို သတိပြုမိပြီဆိုရင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာ၊ အထူးသဖြင့် "Environmental Science" (ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး သိပ္ပံ) နဲ့ "Physics" (ရူပဗေဒ) က ဒီ "အပူချိန်" (Temperature) ကို ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲဆိုတာ ဓမ္မမီးမောင်း ထိုးကြည့်ကြမယ်။
သိပ္ပံပညာမှာ "Thermodynamics" (အပူစွမ်းအင် ရွေ့လျားမှုပညာ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ စွမ်းအင်ဆိုတာ ပျောက်ပျက်မသွားဘူး၊ ပုံစံပြောင်းသွားရုံပဲ ရှိတယ်။ ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာတာဟာ "Greenhouse Effect" (ဖန်လုံအိမ် အာနိသင်) ကြောင့်ပါ။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် (CO2) တွေ များလာတော့ ကမ္ဘာ့အပူချိန်ကို အပြင်မထွက်အောင် လှောင်ပိတ်ထားသလို ဖြစ်ပြီး "Global Warming" ဖြစ်လာတယ်။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း "Metabolism" (ဇီဝကမ္မ ဖြစ်စဉ်) အရ အစာစားလိုက်ရင် အပူစွမ်းအင် (Calorie) ထွက်လာတယ်။ အဲဒီအပူချိန် (၃၇ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်) ကို ထိန်းထားဖို့ ခန္ဓာကိုယ်က အမြဲကြိုးစားရတယ်။ အပူလွန်ရင် "Heat Stroke" ရပြီး သေနိုင်သလို၊ အအေးလွန်ရင်လည်း "Hypothermia" ဖြစ်ပြီး သေနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် သက်ရှိနဲ့ သက်မဲ့ အရာအားလုံးဟာ "Temperature" (ဥတု) အပေါ်မှာ မှီခိုနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခုနက ပုံမှာ မြင်ရတဲ့အတိုင်းပဲ၊ အပူချိန် ဆိုတာ အသက်ရှင်သန်မှုအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သလို၊ အဖျက်စွမ်းအားလည်း ကြီးမားပါတယ်။ မျှတရင် "မိတ်ဆွေ"၊ လွန်ကဲရင် "ရန်သူ" ပါပဲ။
သိပ္ပံပညာဘက်ကနေ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ပိဋကတ်စာပေဘက်ကို ပြန်လှည့်ကြည့်ကြစို့။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ရုပ်တရားတွေ ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အကြောင်းတရား (၄) ပါး ရှိကြောင်း "အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟကျမ်း" မှာ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ - ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြောနေတာက နံပါတ် (၃) အချက်ဖြစ်တဲ့ "ဥတု" အကြောင်းပါ။ ပါဠိလို "တေဇောဓာတ်" (Tejo Dhatu) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တေဇောဓာတ် ဆိုတာ မီးတောက်ကို ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "ပူခြင်း၊ အေးခြင်း သဘောတရား" (Cold and Heat) ကို ပြောတာပါ။
အဘိဓမ္မာမှာ တေဇောဓာတ် (၂) မျိုး ရှိတယ်။
(၁) သီတ တေဇော: အေးသော မီးဓာတ် (အအေးဓာတ်)။
(၂) ဥဏှ တေဇော: ပူသော မီးဓာတ် (အပူဓာတ်)။
တေဇောဓာတ် (ဥတု) ရဲ့ လက္ခဏာက "ပရိပါစန လက္ခဏာ" တဲ့။ ရင့်ကျက်စေတဲ့ သဘော၊ ကျေပျက်စေတဲ့ သဘော ရှိတယ်။ သစ်သီးတစ်လုံး စိမ်းနေရာကနေ မှည့်သွားတာ၊ အစားအစာတွေ ကြေညက်သွားတာ၊ နောက်ဆုံး လူသေပြီး ရုပ်အလောင်း ပုပ်ပွသွားတာ... ဒါတွေအားလုံးဟာ "ဥတု" (တေဇောဓာတ်) ရဲ့ လက်ချက်ချည်းပါပဲ။
ဘုရားရှင်က "ဥတုဇရုပ်" (Utu-ja Rupa) အကြောင်းကိုလည်း ဟောထားတယ်။ ဥတုကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ် တဲ့။ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ဝတ်ထားတဲ့ သင်္ကန်း၊ နေထိုင်တဲ့ ကျောင်း၊ သစ်ပင်၊ တောတောင်၊ ရေမြေ... ဒါတွေအားလုံးဟာ စိတ်မရှိတဲ့ "အသက်မဲ့ရုပ်" (Anindriya Baddha Rupa) တွေ ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့ကို အဓိက ဖန်တီးတာက "ဥတု" ပါပဲ။ ရာသီဥတု ပူရင် မြေကြီးတွေ ခြောက်သွေ့မယ်၊ ရာသီဥတု အေးရင် ရေခဲမယ်။ ဒါဟာ "ဥတုနိယာမ" (Natural Law of Temperature) ဖြစ်ပါတယ်။
"သုဒ္ဓဋ္ဌက ကလာပ်" (Suddhatthaka Kalapa) လို့ခေါ်တဲ့ အသေးဆုံး ရုပ်မှုန်လေးတွေမှာတောင် ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး ပါဝင်နေပါတယ်။ အဲဒီအထဲက "တေဇော" (ဥတု) ဟာ ရုပ်တွေကို မျိုးပွားအောင်၊ ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အမြင်အရ ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးရင် "မီး၊ ရေ၊ လေ" ဆိုတဲ့ ဥတုဘေးတွေနဲ့ ပျက်စီးမယ်လို့ ဟောထားတာဟာ သိပ္ပံပညာနဲ့ ကိုက်ညီနေပါတယ်။
ကဲ... အခု ဒီ "ဥတု" သဘောတရားကို ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "နေ့စဥ်၀တ်ရွတ်စဥ်မှာပါတဲ့" မှာ ပါတဲ့ ခန္ဓာဖွဲ့နည်း၊ ဓာတ်ဖွဲ့နည်းတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး "ဓာတုမနသိကာရ" (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း) ရှုကွက်ထဲကို ထည့်ပြီး လက်တွေ့ အလုပ်လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ "ငါ ပူတယ်"၊ "ငါ အေးတယ်" လို့ မရှုရဘူး။
ဝိပဿနာ ယန္တရား (Mechanism of Noting Temperature):
ရာသီဥတု ပူပြင်းလို့ ချွေးထွက်နေတဲ့ အခြေအနေကို ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်။
(၁) အာရုံ (Object): ပူလောင်တဲ့ အထိအတွေ့ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ - တေဇောဓာတ်) ကို သိတယ်။
(၂) ကာယဝိညာဉ် (Consciousness): ထိသိစိတ် ဖြစ်ပေါ်တယ်။
(၃) ဝေဒနာ (Feeling): မခံသာတဲ့ ဒုက္ခဝေဒနာ ဖြစ်တယ်။
(၄) ဒေါသ (Reaction): "ပူလိုက်တာ၊ စိတ်ညစ်တယ်၊ မီးကလည်း ပျက်တယ်" ဆိုပြီး ဒေါသ ဖြစ်လာတယ်။ (ဒါ ပုထုဇဉ်တွေ ဖြစ်နေကျ)။
ဒီအဆင့်မှာ ယောဂီက ဘယ်လို ရှုရမလဲ။
"ပူတယ်... ပူတယ်" လို့ မှတ်ပါ။
ဒါပေမယ့် "ငါ" ကို ဖြုတ်ထားလိုက်။ "အပူဓာတ် လွန်ကဲနေတဲ့ သဘော" (Excessive Tejo) လို့ပဲ မြင်အောင်ကြည့်။
"ဒီအပူဟာ ရုပ်တရား (Rupa)။ သိတာက နာမ်တရား (Nama)။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ပဲ ရှိတယ်။ ပူတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် မရှိဘူး" လို့ ဆင်ခြင်ပါ။
ပူတာကို မုန်းရင် ဒေါသ ဖြစ်မယ်။ အေးတာ (Air-con) ကို ခုံမင်ရင် လောဘ ဖြစ်မယ်။ ယောဂီက ပူရင်လည်း "ပူမှန်းသိ"၊ အေးရင်လည်း "အေးမှန်းသိ" ပြီး ဥပေက္ခာ (Equanimity) ထားနိုင်အောင် ကြိုးစားရမယ်။
"ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ "သီတိဘူတ" (ကိလေသာအပူ ငြိမ်းအေးပြီးသူ) ဂုဏ်တော်ကို အာရုံပြုရာ ရောက်ပါတယ်။ လောကကြီးက ဥတုဘေးတွေကြောင့် ပူလောင်နေပေမယ့်၊ ဘုရားရှင်ရဲ့ တရားရိပ်ကတော့ အမြဲတမ်း အေးမြနေပါတယ်။ "ငါသည် ရုပ်အပူကို ရှောင်လွှဲလို့ မရနိုင်ရင်တောင်၊ စိတ်အပူကိုတော့ တရားရေအေးနဲ့ ငြှိမ်းသတ်ပါမည်" လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတာဟာ သရဏဂုံ တည်ဆောက်ခြင်းပါပဲ။
လက်တွေ့ ရှုကွက် (Vipassana Assignment - The Thermostat Check):
ကဲ... သူတော်ကောင်းတို့၊ ဒီနေ့ အိမ်ရောက်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲတဲ့အခါ ဒီနည်းလမ်းလေးကို လက်တွေ့ ကျင့်သုံးကြည့်ပါ။
(၁) ပြင်ပ ဥတုကို စစ်ဆေးပါ: "ဒီနေ့ ပူလား၊ အေးလား"။ ရာသီဥတုနဲ့ လျော်ညီတဲ့ အဝတ်အစား၊ အနေအထိုင်ကို ပြင်ဆင်ပါ။ ဒါ "သပ္ပါယ" (Suitability) ဖြစ်အောင် နေတာပါ။
(၂) အတွင်း ဥတုကို စစ်ဆေးပါ: ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေးပါ။ "ငါ့စိတ် ပူနေလား၊ အေးနေလား"။ စိတ်ပူနေရင် ရေအေးအေး တစ်ခွက်သောက်၊ အသက်ပြင်းပြင်း ရှူပြီး "အေးစေ... အေးစေ" လို့ မေတ္တာပွားပါ။
(၃) ဓာတ်သဘော မြင်အောင်ကြည့်ပါ: ချွေးထွက်လာရင် "ဒါ တေဇောဓာတ်ရဲ့ အလုပ်၊ သဘာဝတရားပဲ" လို့ နှလုံးသွင်းပြီး စိတ်ညစ်မခံပါနဲ့။
တရားသဘောတွေချည်း ပြောနေရင် မျက်စိထဲ မမြင်မှာစိုးလို့၊ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ ဖြစ်ရပ်လေးတစ်ခုကို အခြေခံပြီး ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ "ဥတု" (Temperature) မမျှတရင် ပစ္စည်းတွေ ဘယ်လို ပျက်စီးတတ်သလဲ၊ ဘယ်လို ထိန်းသိမ်းရသလဲ ဆိုတာပေါ့။
တစ်ခါတုန်းက ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်ရဲ့ ထိန်းသိမ်းရေးဌာန (Conservation Dept) မှာ "မောင်အေး" ဆိုတဲ့ ဝန်ထမ်းတစ်ယောက် ရှိတယ်။ နာမည်ကတော့ မောင်အေး၊ ဒါပေမယ့် သူက အဲကွန်း (Air-con) ထိန်းရတာ ပျင်းတယ်။ ညဘက်ဆိုရင် မီးခလုတ်တွေ ပိတ်ပြီး ပြန်တတ်တယ်။ သူက "မီးချွေတာတာပါ" လို့ ဆင်ခြေပေးတယ်။
ပြတိုက်မှာ သိမ်းထားတဲ့ ရှေးဟောင်းပေရွက်တွေ၊ ပုရပိုက်တွေဆိုတာ "ဥတု" အပြောင်းအလဲကို အရမ်းကြောက်တယ်။ အပူချိန် (၂၅) ဒီဂရီ၊ စိုထိုင်းဆ (၅၀%) မှာ အမြဲ ထားရတယ်။ မောင်အေးက ညဘက် အဲကွန်းပိတ်လိုက်တော့ အခန်းက ပူလာတယ်။ မနက်ကျတော့ ပြန်ဖွင့်တော့ အေးသွားတယ်။ "ပူလိုက် အေးလိုက်" ဖြစ်တဲ့ "ဥတု" ဒဏ်ကြောင့် ပေရွက်တွေက ကြွပ်ဆတ်ပြီး ကွဲအက်ကုန်တယ်။ မှိုတွေ တက်ကုန်တယ်။ (ဒါ ဥတုဇရုပ်တွေ ပျက်စီးတာပေါ့)။
ဒီကိစ္စကို စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က စစ်ဆေးတွေ့ရှိတော့ "Template T207" (Temperature & Humidity Monitoring Log) ကို ထုတ်သုံးရတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ "Policy No. 12, Article 12.1" (Environmental Control for Preservation) ကို ကိုးကားပြီး မောင်အေးကို အရေးယူ ဆုံးမရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ ဘာပါလဲဆိုတော့... "ပြတိုက်အတွင်းရှိ ဓာတ်တော်များနှင့် ရှေးဟောင်းဝတ္ထုများကို ကာကွယ်ရန် အပူချိန်နှင့် စိုထိုင်းဆကို (၂၄) နာရီလုံး တည်ငြိမ်စွာ (Stable Condition) ထိန်းသိမ်းထားရမည်" တဲ့။
ဦးပဉ္ဇင်းက မောင်အေးကို ခေါ်ပြီး ရှင်းပြတယ်။ "မောင်အေး... မင်းက မီးချွေတာချင်တဲ့ စေတနာ ရှိတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် 'ဥတုနိယာမ' ကို နားမလည်ရင် အဲဒီစေတနာက အဖျက် ဖြစ်သွားမယ်။ ရုပ်တရားဆိုတာ ဥတုအပေါ်မှာ မှီခိုနေရတာ။ ဥတုဖောက်ပြန်ရင် ရုပ်ပျက်စီးတယ်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေ ပျက်စီးရင် ဘယ်လောက် တန်ဖိုးကြီးမားလဲ မင်းသိလား"။
မောင်အေးလည်း သဘောပေါက်ပြီး နောင်တရသွားတယ်။ နောက်ပိုင်း သူက "Data Logger" စက်လေးတွေနဲ့ အပူချိန်ကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်တယ်။ အိမ်မှာ နေရင်းနဲ့တောင် ဖုန်းနဲ့ လှမ်းစစ်ဆေးတယ်။ ဒါဟာ "Case-2544" အနေနဲ့ မှတ်တမ်းဝင်သွားတယ်။ "ဥတုကို မထိန်းနိုင်ရင်၊ ရုပ်ကို မထိန်းနိုင်။ ရုပ်ကို မထိန်းနိုင်ရင် သာသနာ့အမွေအနှစ်တွေ ပျက်စီးမယ်" ဆိုတာ သူ ကောင်းကောင်း နားလည်သွားပါပြီ။
ကိုင်း... တရားတော်ကို နိဂုံးချုပ်ကြစို့။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားခဲ့တဲ့ "ဥတု" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ရအောင်။
(၁) ဒုက္ခသစ္စာ: ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်လို့ ဆင်းရဲရတာ၊ အပူအအေး မမျှတလို့ ဖျားနာရတာ၊ ရုပ်တရားတွေ အိုမင်းပျက်စီးရတာတွေဟာ ဒုက္ခသစ္စာပါ။
(၂) သမုဒယသစ္စာ: အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို ပိုဆိုးစေတာက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖျက်ဆီးတဲ့ လောဘ (Environmental Greed)၊ ကိုယ့်ခန္ဓာကို ဂရုမစိုက်တဲ့ မောဟတွေဟာ သမုဒယသစ္စာပါ။
(၃) နိရောဓသစ္စာ: အပူအအေး လွန်ကဲမှုမရှိတဲ့၊ ဥတုဘေး ကင်းစင်တဲ့၊ ငြိမ်းအေးတည်ငြိမ်သော နိဗ္ဗာန်ဓာတ်ကို မျက်မှောက်ပြုတာဟာ နိရောဓသစ္စာပါ။
(၄) မဂ္ဂသစ္စာ: ဥတုဘေးကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် သတိထား နေထိုင်ခြင်း၊ မျှတအောင် စားသောက်နေထိုင်ခြင်း (ဘောဇန မတ္တညုတာ)၊ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ခြင်းတို့ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ ကျင့်စဉ်ပါပဲ။
ဒီနေ့ စက်တင်ဘာလ (၁) ရက်၊ ဥတုနှင့် ရုပ်တရား အထိမ်းအမှတ် အခါသမယမှာ... ဦးပဉ္ဇင်း အနေနဲ့ နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သချင်တာကတော့... "သူတော်ကောင်းများအားလုံး ဥတုဘေး၊ ရာသီဘေးတို့မှ ကင်းဝေးကြပါစေ"။ ပြင်ပ ရာသီဥတုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်သလို၊ မိမိတို့၏ အတွင်းဓာတ်သဘောများကိုလည်း မျှတအောင် ထိန်းညှိကာ၊ ကျန်းမာရွှင်လန်းသော ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးဖြင့် နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ ကုန်သတည်း။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka
ORCID: 0009-0000-0697-4760 The Office of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Museum
စက်တင်ဘာလ (၁) ရက်၊ ၂၀၂၃
