Total Pageviews

Friday, February 6, 2026

နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၂၀) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-201)ဘဝဖြစ်စဉ် (Process of Existence: Bhava)

 

နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၂၀) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-201)ဘဝဖြစ်စဉ် (Process of Existence: Bhava)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ကမ္မဘဝ၊ ဥပပတ္တိဘဝ)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Thermodynamics & Energy Transformation (အပူစွမ်းအင်ရူပဗေဒနှင့် စွမ်းအင်အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခအပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၃) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၀) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ဘဝအမောတွေ ပြေပျောက်ပြီး၊ ခွန်အားသစ်၊ အင်အားသစ်တွေနဲ့ အေးချမ်းတဲ့ ဘဝခရီးကို ဆက်လက် လျှောက်လှမ်းနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

မနေ့က ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ဥပါဒါန်" (စွဲလမ်းခြင်း) အကြောင်း ဟောခဲ့ပြီးပြီ။ စွဲလမ်းပြီးရင် ဘာဖြစ်သလဲ? "ဘဝ" (Bhava) ဆိုတာ ဖြစ်လာတယ်။ လူတွေက "ငါ့ဘဝကြီး" လို့ ပြောကြတယ်။ ဘဝဆိုတာ ဘာလဲ? အကောင်အထည်ကြီးလား၊ ဖြစ်စဉ်ကြီးလား။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "ဘဝဖြစ်စဉ်" (The Process of Existence) ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာမှာတော့ ဒါကို "Thermodynamics" (အပူစွမ်းအင် ရူပဗေဒ) သဘောတရားနဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး လေ့လာကြရအောင်။

ကဲ... တရားမဟောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ထဲမှာရှိတဲ့ "ဘဝကို မောင်းနှင်နေတဲ့ စွမ်းအင်" တွေကို သိမြင်နားလည်နိုင်ဖို့ ကသိုဏ်းနည်းလေးနဲ့ အာရုံပြုကြရအောင်။ စွမ်းအင်၊ အပူ၊ လောင်စာ ဆိုတဲ့ သဘောတွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ "တေဇော ကသိုဏ်း" (Tejo Kasina) လို့ခေါ်တဲ့ မီးကသိုဏ်းလေးကို စီးဖြန်းကြည့်ကြမယ်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်စိကို မှိတ်ထားပါ။

မိမိတို့ရဲ့ ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ၊ သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ထဲမှာ နွေးထွေးနေတဲ့ "အပူဓာတ်" လေး ရှိနေတာကို အာရုံပြုပါ။ အဲဒီ အပူဓာတ်ကပဲ ကိုယ့်ကို အသက်ရှင်စေတာ၊ လှုပ်ရှားစေတာ။ မီးစာကုန်ရင် မီးငြိမ်းသလို၊ ဒီအပူဓာတ် ကုန်ရင် ဘဝငြိမ်းမှာပဲ။

"မီး... မီး... ပူတယ်... လောင်ကျွမ်းတယ်" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုရင်း၊ မိမိရဲ့ ဘဝဆိုတာ လောင်စာကြောင့် တောက်လောင်နေတဲ့ မီးတောက်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်တယ်လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ပါ။ တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။

(တစ်မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီဆိုရင် ဒီ "ဘဝ" သဘောတရားကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံ (Thermodynamics) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ရူပဗေဒမှာ "First Law of Thermodynamics" (ပထမ သာမိုဒိုင်းနမစ် နိယာမ) ဆိုတာ ရှိတယ်။ အဲဒါက ဘာလဲဆိုတော့ "Conservation of Energy" ပါ။

"စွမ်းအင်ဆိုတာ ဖန်တီးလို့လည်း မရဘူး၊ ဖျက်ဆီးပစ်လို့လည်း မရဘူး။ တစ်ပုံစံကနေ တစ်ပုံစံကို ပြောင်းသွားတာပဲ ရှိတယ်" တဲ့။

ဥပမာ - ဓာတ်ခဲတစ်လုံးကို ကြည့်။ ဓာတ်ခဲထဲမှာ "Chemical Energy" (ဓာတုစွမ်းအင်) ရှိတယ်။ အဲဒါကို မီးသီးနဲ့ ချိတ်လိုက်ရင် "Light Energy" (အလင်းစွမ်းအင်) ဖြစ်သွားတယ်။ ပန်ကာနဲ့ ချိတ်လိုက်ရင် "Mechanical Energy" (စက်မှုစွမ်းအင်) ဖြစ်သွားတယ်။ ဓာတ်ခဲကုန်သွားတယ် ဆိုတာ စွမ်းအင်တွေ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ တခြားပုံစံ ပြောင်းသွားတာ။

ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "ဘဝ" ဆိုတာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။

ဒီဘဝမှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်တွေ (ကံ) ဆိုတာ "Potential Energy" (အောင်းစွမ်းအင်) အနေနဲ့ စုဆောင်းမိသွားတယ်။ သေဆုံးသွားတယ် (Death) ဆိုတာ စွမ်းအင်ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ဟောင်း (Old Battery) ပျက်စီးသွားပေမယ့်၊ စုဆောင်းထားတဲ့ "ကံစွမ်းအင်" (Karmic Energy) တွေက နောက်ထပ် ခန္ဓာကိုယ်အသစ် (New Light Bulb) တစ်ခုဆီကို ကူးပြောင်း (Transform) သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သိပ္ပံပညာအရ ပြောရရင် "Rebirth" (ဘဝသစ် ဖြစ်ခြင်း) ဆိုတာ "Energy Transformation" (စွမ်းအင် အသွင်ပြောင်းခြင်း) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... သိပ္ပံဘက်ကနေ ရှင်းပြပြီးပြီ ဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မဒေသနာတော်ဘက်ကို လှည့်ကြည့်ကြစို့။

ဘုရားရှင်က ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ်မှာ "ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ" (စွဲလမ်းမှုကြောင့် ဘဝ ဖြစ်လာ၏) လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။

အဘိဓမ္မာမှာ "ဘဝ" (၂) မျိုး ရှိတယ်။

၁။ ကမ္မဘဝ (Kamma-bhava): ဘဝကို ဖြစ်စေတတ်တဲ့ စွမ်းအင် (Action/Potential Energy)။ ဒါဟာ ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံတွေ ပြုလုပ်နေတာကို ပြောတာ။

၂။ ဥပပတ္တိဘဝ (Upapatti-bhava): ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရလဒ် (Result/Kinetic Energy)။ ဒါဟာ လူဖြစ်တာ၊ နတ်ဖြစ်တာ၊ ငရဲကျတာကို ပြောတာ။

ပါဠိတော်ကို ဦးပဉ္ဇင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါမယ်။ နာယူကြပါဦး။

"တတ္ထ ကတမော ကမ္မဘဝေါ? ပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အပုညာဘိသင်္ခါရော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော - အယံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဘဝေါ။"

မြန်မာလို အနက်ဖွင့်ရရင် -

"ထိုဘဝနှစ်ပါးတို့တွင် ကမ္မဘဝ ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ကောင်းမှုပြုပြင်ခြင်း (ပုညာဘိသင်္ခါရ)၊ မကောင်းမှုပြုပြင်ခြင်း (အပုညာဘိသင်္ခါရ)၊ ဈာန်စိတ်ပြုပြင်ခြင်း (အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ) တို့တည်း။ ဤစွမ်းအင်ကို ကမ္မဘဝဟု ခေါ်ဆို၏။"

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။

အခု ဦးပဉ္ဇင်းတို့ နေထိုင်နေတာ "ဥပပတ္တိဘဝ" (လူဘဝ) ပါ။ ဒီဘဝကို ဘယ်သူက ဖန်တီးပေးတာလဲ? အတိတ်က ပြုခဲ့တဲ့ "ကမ္မဘဝ" က ဖန်တီးပေးတာ။

အခု လက်ရှိမှာ သူတော်ကောင်းတို့ တရားနာတယ်၊ အလှူလုပ်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဆိုးတယ်၊ လောဘတက်တယ်။ အဲဒါတွေက ဘာလဲ? အဲဒါတွေက "ကမ္မဘဝ" အသစ်တွေ ထပ်မွေးထုတ်နေတာ (Charging the Battery)။

ဒီ ကမ္မဘဝ အရှိန် (Momentum) မကုန်မချင်း၊ သေပြီးရင် နောက်ထပ် ဥပပတ္တိဘဝ တစ်ခုက မီးလုံးလင်းသလို "ဝင်း" ခနဲ ဆက်ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ။

ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ ဒီ "ဘဝစွမ်းအင်" ကို ဘယ်လို ရှုမြင်မလဲ။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "ငါ့ဘဝ" ဆိုတဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မကြည့်ဘဲ၊ "ရုန်းကန်လှုပ်ရှားနေတဲ့ စွမ်းအင်" (Driving Force) ကို ကြည့်ရမယ်။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ...

ဥပမာ - အလုပ်တစ်ခုကို အသည်းအသန် လုပ်နေတယ် ဆိုပါစို့။ "ပြီးမှ ဖြစ်မယ်၊ ရမှ ဖြစ်မယ်" ဆိုတဲ့ ဇော (Impulse) တွေ တက်နေတယ်။

အဲဒီ "ဇော" ကို ဖမ်းကြည့်။

"အားထုတ်တယ်... အားထုတ်တယ်... ပြုပြင်တယ်... ပြုပြင်တယ်"။

စိတ်ထဲမှာ တစ်ခုခု ဖြစ်လာဖို့အတွက် "တွန်း" (Push) နေတဲ့ သဘောလေး တွေ့လိမ့်မယ်။ အဲဒါ "ကမ္မဘဝ" ပဲ။

အဲဒီ တွန်းအားကြောင့် လက်တွေ လှုပ်ရှားတယ်၊ ပါးစပ်တွေ ပြောတယ်။ (ဒါက ရုပ် ဖြစ်သွားတာ)။

"ငါ" ဆိုတဲ့ ကောင် မရှိဘူး။ "ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒစွမ်းအင်" (Karmic Energy) က ခန္ဓာကိုယ်ကို မောင်းနှင်နေတာပါလား လို့ သဘောပေါက်ရင်... ဘဝအပေါ် တွယ်တာမှု လျော့နည်းသွားပါလိမ့်မယ်။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကတော့ ပြတိုက်မှတ်တမ်း Case-2501 မှာ ရှိပြီး၊ Template T200 (Life Cycle Assessment & Energy Conservation) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဇာတ်ကောင်ကတော့ ဥယျာဉ်မှူးကြီး "ဦးမြ" တဲ့။ ဦးမြက ပြတိုက်ရဲ့ ပန်းဥယျာဉ်ကို ထိန်းသိမ်းရသူ။ သူက ပန်းပင်တွေကို သားသမီးလို ချစ်တယ်။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ပြတိုက်ရဲ့ မြေဆီလွှာက သိပ်မကောင်းဘူး။ ဦးမြက ပန်းပင်တွေ မသေအောင် ဓာတ်မြေသြဇာတွေ အများကြီး ကျွေးတယ်၊ ရေတွေ အများကြီး လောင်းတယ်။ သူက "အတင်းအဓမ္မ" ရှင်သန်အောင် လုပ်နေတာ။ (Excessive Energy Input).

သူ့ရဲ့ စေတနာက "ကမ္မဘဝ" ပေါ့။ ပန်းပင်လေးတွေ ရှင်တာက "ဥပပတ္တိဘဝ"။

ဒါပေမယ့် သဘာဝနိယာမ (Thermodynamics) အရ... စွမ်းအင် သွင်းတာ များလွန်းရင် System က ပျက်စီးတတ်တယ်။ ဓာတ်မြေသြဇာ များလွန်းလို့ မြေကြီးက ပူပြီး အပင်တွေက ဝါလာတယ်။ ဦးမြခမျာ ပိုပင်ပန်း၊ အပင်တွေက ပိုသေ။ "ငါ ဒီလောက် လုပ်တာတောင် ဘာလို့ မဖြစ်ထွန်းရတာလဲ" ဆိုပြီး သောက မီးတွေ လောင်နေရတယ်။

ဒီအခြေအနေကို ဆရာတော် မြင်တော့ ဦးမြကို ခေါ်ဆုံးမတယ်။

"ဦးမြ... ခင်ဗျားက 'ဖြစ်စေချင်တဲ့စိတ်' (ဘဝတဏှာ) နဲ့ အတင်း တွန်းနေတာ။ သဘာဝတရားမှာ စွမ်းအင် စီးဆင်းမှုက မျှတမှ ရတာ။ အပင်တစ်ပင် သေတယ်ဆိုတာ ပျောက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး။ မြေဆီ ဖြစ်သွားတာ။ ခင်ဗျားက သေမှာကို ကြောက်ပြီး အတင်း ဆွဲထားတော့ ပင်ပန်းတာပေါ့။"

ဆရာတော်က Template T200 (Life Cycle Assessment) ကို ထုတ်ပေးတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လစီ ၂၇၊ အပိုဒ် ၂၇.၄ (Natural Cycles & Sustainability) ကို ကျင့်သုံးခိုင်းတယ်။

၁။ Input Analysis: ရေနဲ့ မြေသြဇာ ဘယ်လောက် လိုသလဲ တွက်ချက်ပါ။ (စွမ်းအင် မျှတမှု)။

၂။ Process: သဘာဝအတိုင်း ဆွေးမြေ့သွားတဲ့ အရွက်တွေကို မြေဆွေး ပြန်လုပ်ပါ။ (Recycling Energy).

၃။ Acceptance: ရာသီဥတုကြောင့် သေသွားတဲ့ အပင်ကို အစားထိုးပါ၊ ဝမ်းမနည်းပါနဲ့။ (Accepting the Cycle).

ဦးမြဟာ ဆရာတော် သင်ပေးတဲ့အတိုင်း "Thermodynamic Balance" (မျှတသော စွမ်းအင်) နဲ့ ပြန်လုပ်တယ်။ အရွက်ကြွေရင် မြေဆွေးပုံထဲ ထည့်လိုက်တယ်။ အဲဒီ မြေဆွေးနဲ့ အပင်သစ် စိုက်တယ်။

သူ့စိတ်ထဲမှာ "ငါ လုပ်လို့ ဖြစ်ရမယ်" ဆိုတဲ့ အတ္တ (Strain) လျော့သွားတယ်။ "အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်အောင် လုပ်ပေးမယ်" ဆိုတဲ့ ပညာ (Wisdom) ဝင်လာတယ်။

အဲဒီအခါမှာ ဥယျာဉ်ကြီးက ပိုပြီး စိမ်းလန်းစိုပြေလာသလို၊ ဦးမြရဲ့ စိတ်ထဲမှာလည်း အေးချမ်းမှု ရသွားပါတော့တယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ယူရမလဲ။

၁။ ဘဝဆိုတာ စွမ်းအင် အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း (Energy Transformation) သက်သက်ပါပဲ။ သေခြင်း၊ ရှင်ခြင်း ဆိုတာ ပုံစံပြောင်းတာပါ။ ကြောက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။

၂။ "အတင်း ဖြစ်ချင်တဲ့ စိတ်" (Craving for Existence) ဟာ ပင်ပန်းစေပါတယ်။ အကြောင်းအကျိုး ညီညွတ်အောင် "လုပ်ဆောင်ခြင်း" (Right Action) ကသာ အောင်မြင်စေပါတယ်။

၃။ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ "ကမ္မဘဝ" (လုပ်ရပ်) တွေကို "မဂ္ဂဘဝ" (လမ်းမှန်) အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး၊ နောက်ဆုံးမှာ ဘဝဇာတ်သိမ်းတဲ့ "နိဗ္ဗာန်" (Cessation) ဆီကို ဦးတည်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။

  • ဦးမြ အပင်တွေသေလို့ ပူလောင်ရတာ၊ ပင်ပန်းရတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။

  • "ငါ့အပင်တွေ အမြဲ ရှင်နေရမယ်" ဆိုတဲ့ ဘဝတဏှာ (Bhavatanha) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။

  • သဘာဝကို နားလည်ပြီး စိတ်အေးချမ်းသွားတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

  • အဲဒီလို နားလည်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ T200 နည်းလမ်း၊ သမ္မာဝါယာမ (Right Effort) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ယနေ့ ဇူလိုင်လ (၂၀) ရက်နေ့မှာ... မိမိတို့ရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို "Thermodynamics" သဘောတရားနဲ့ ဆင်ခြင်ပြီး၊ အကုသိုလ် စွမ်းအင်များကို လျှော့ချကာ၊ ကုသိုလ် စွမ်းအင်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ကြပါစေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဘဝဇာတ်သိမ်းရာ၊ စွမ်းအင်အသစ် ထပ်မဖြစ်ရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"ဘဝဖြစ်စဉ်ကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ..."

"ကောင်းသော ကံစွမ်းအင်များကို စုဆောင်းနိုင်ကြပါစေ..."

"ဘဝခရီးဆုံး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ..."

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၀) ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760


နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-200)ဥပါဒါန်နှင့် တွယ်ကပ်ခြင်း (Clinging & Adhesion)

 

နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-200)ဥပါဒါန်နှင့် တွယ်ကပ်ခြင်း (Clinging & Adhesion)

ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော် (ဥပါဒါနပစ္စယော)။

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Surface Chemistry & Adhesion (မျက်နှာပြင် ဓာတုဗေဒနှင့် တွယ်ကပ်မှုသဘောတရား)

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။

ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခအပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၂) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... စွဲလမ်းမှု အနှောင်အဖွဲ့များမှ လွတ်ကင်းကြပြီး၊ ဘာတစ်ခုကိုမှ တင်းကျပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်း မရှိသော လွတ်လပ်သည့် စိတ်နှလုံးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။

မနေ့က ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "တဏှာ" (လိုချင်မှု) အကြောင်း ဟောခဲ့ပြီးပြီ။ တဏှာက "လိုချင်တာ" (Craving)။ ဒီနေ့ဟောမယ့် "ဥပါဒါန်" ကျတော့ "စွဲလမ်းတာ" (Clinging)။ လိုချင်ရုံတင် မကဘူး၊ မလွှတ်တမ်း ဆုပ်ကိုင်ထားတာ။ သိပ္ပံပညာမှာ ကော် (Glue) တွေ ဘာလို့ ကပ်သလဲ? တိပ် (Tape) တွေ ဘာလို့ တွယ်သလဲ? ဒါကို "Adhesion" (တွယ်ကပ်အား) လို့ ခေါ်တယ်။ ဒီနေ့တော့ ဒီ "တွယ်ကပ်ခြင်း" သဘောတရားကို ဓာတုဗေဒ ရှုထောင့်ကနေ လေ့လာပြီး ဓမ္မနဲ့ ယှဉ်ကြည့်ကြရအောင်။

ကဲ... တရားမဟောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်ကလေးကို တွယ်ကပ်မှုတွေ လျော့ပါးသွားအောင်၊ ပျော်ဝင်စီးဆင်းသွားအောင် ကသိုဏ်းနည်းလေးနဲ့ အာရုံပြုကြရအောင်။ တွယ်ကပ်နေတဲ့ အရာတွေကို ခွာချချင်ရင် "ရေ" နဲ့ စိမ်ရတယ် မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် "အာပေါ ကသိုဏ်း" (Apo Kasina) လေးကို စီးဖြန်းကြည့်ကြမယ်။

ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်စိကို မှိတ်ထားပါ။

မိမိတို့ရဲ့ စိတ်အာရုံထဲမှာ ဖန်ခွက်ထဲက ရေကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ရေဆိုတာ ပုံသဏ္ဌာန် အတည်တကျ မရှိဘူး။ ခွက်ပုံစံအတိုင်း လိုက်ပြောင်းတယ်။ ဘယ်အရာကိုမှ အတင်းအဓမ္မ ဆုပ်ကိုင်မထားဘူး။

"ရေ... ရေ... ယိုစီးတယ်... လွတ်လပ်တယ်" လို့ စိတ်ထဲက ရွတ်ဆိုရင်း၊ မိမိရဲ့ စိတ်ကို ရေလိုပဲ ပေါ့ပါးလွတ်လပ်သွားအောင်၊ ဘယ်အရာနဲ့မှ မငြိတွယ်အောင် လျှော့ချလိုက်ပါ။ တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။

(တစ်မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ကလေး ပေါ့ပါးသွားပြီဆိုရင် ဒီ "တွယ်ကပ်ခြင်း" သဘောတရားကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံ (Surface Chemistry) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အိမ်မြှောင်တွေ နံရံမှာ ဘာလို့ တွယ်ကပ်လို့ ရသလဲ သိလား? သူတို့ခြေထောက်မှာ ကော်သုတ်ထားလို့ မဟုတ်ဘူး။

သိပ္ပံပညာအရ "Van der Waals forces" လို့ခေါ်တဲ့ အင်မတန် သိမ်မွေ့တဲ့ မော်လီကျူးချင်း ဆွဲငင်အားကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်မြှောင်ခြေထောက်မှာရှိတဲ့ အမွှေးမျှင် သန်းပေါင်းများစွာက နံရံက မော်လီကျူးတွေနဲ့ အရမ်းနီးကပ်သွားတဲ့အခါ... လျှပ်စစ်သံလိုက်သဘောအရ "ဆွဲကပ်" (Adhere) သွားတာ။

ကော် (Glue) ဆိုတာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ သူက ပစ္စည်းနှစ်ခုကြားထဲ ဝင်ပြီး မော်လီကျူးချင်း လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ပေးလိုက်တာ။ အဲဒီ "Bond" (နှောင်ကြိုး) က ခိုင်လေလေ၊ ခွာရ ခက်လေလေပဲ။

သိပ္ပံပညာမှာ "Adhesion" (မတူတာချင်း ကပ်တာ) နဲ့ "Cohesion" (တူတာချင်း ကပ်တာ) ဆိုပြီး ရှိတယ်။

ရေစက်ကလေးတွေ စုနေတာ Cohesion။ ရေက ဖန်ခွက်မှာ ကပ်နေတာ Adhesion။

အခု ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်က အာရုံတွေပေါ်မှာ သွားပြီး ကပ်ငြိနေတာကတော့ "Adhesion" သဘောပါပဲ။ ခွာလို့မရအောင် ကပ်နေတတ်တယ်။

ကိုင်း... သိပ္ပံဘက်ကနေ ရှင်းပြပြီးပြီ ဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မဒေသနာတော်ဘက်ကို လှည့်ကြည့်ကြစို့။

ဘုရားရှင်က ဒီသဘောတရားကို "ဥပါဒါန်" (Upadana) လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။ "ဥပ" (အလွန်) + "အာဒါန" (ယူခြင်း၊ ဆုပ်ကိုင်ခြင်း)။ မြန်မာလိုတော့ "စွဲလမ်းခြင်း" ပေါ့။

ပါဠိတော်ကို ဦးပဉ္ဇင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါမယ်။ နာယူကြပါဦး။

"တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ။"

မြန်မာလို အနက်ဖွင့်ရရင် -

"လိုချင်တပ်မက်မှု တဏှာကြောင့် (ထိုအာရုံကို မလွှတ်တမ်း ဆုပ်ကိုင်ထားသော) စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုဥပါဒါန်ကြောင့် ဘဝ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။"

ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေက "တဏှာ" နဲ့ "ဥပါဒါန်" ကွာခြားပုံကို ဥပမာ ပေးကြတယ်။

  • သူခိုးက ပစ္စည်းကို လှမ်းယူလိုက်တာက "တဏှာ"။ (Extending hand).

  • ပစ္စည်းကို မိပြီးရင် ရဲလာလို့တောင် မလွှတ်ဘဲ ရင်ခွင်ထဲ အတင်းပိုက်ထားတာက "ဥပါဒါန်"။ (Firm Grasping).
    နောက်ဥပမာတစ်ခုက... မျောက်ကို ဖမ်းတဲ့ ထောင်ချောက်။
    အိုးကျဉ်းကျဉ်းလေးထဲမှာ ပဲလှော် ထည့်ထားတယ်။ မျောက်က လက်နှိုက်ပြီး ပဲလှော်ကို ဆုပ်လိုက်တယ်။ (ဒါ တဏှာ)။
    လက်သီးဆုပ်လိုက်တော့ လက်က အိုးဝမှာ တစ်နေရော။ ပြန်ထုတ်လို့ မရတော့ဘူး။ ပဲလှော်ကို လွှတ်လိုက်ရင် ထွက်လို့ ရပါလျက်နဲ့၊ မျောက်က "မလွှတ်နိုင်ဘူး" ဆိုပြီး ဆုပ်ထားတယ်။ (ဒါ ဥပါဒါန်)။
    နောက်ဆုံးတော့ လူဖမ်းတာ ခံလိုက်ရတယ်။
    ဦးပဉ္ဇင်းတို့လည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ရာထူး၊ ဂုဏ်၊ ငွေကြေး၊ မိသားစု ဆိုတဲ့ ပဲလှော်တွေကို "ဥပါဒါန်" (Adhesion) နဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားမိလို့ သံသရာအိုးထဲကနေ ထွက်မရဘဲ ဒုက္ခရောက်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ ဒီ "စွဲကပ်နေမှု" ကို ဘယ်လို ခွာမလဲ။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "အာရုံ" ကို ခွာဖို့ မကြိုးစားနဲ့။ "ကပ်နေတဲ့ စိတ်" (Sticky Mind) ကို ကြည့်။

ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ...

ဥပမာ - ကိုယ် အရမ်းကြိုက်တဲ့ ပစ္စည်းလေး ကွဲသွားတယ် ဆိုပါစို့။

စိတ်ထဲမှာ "နှမြောလိုက်တာ၊ မကွဲသင့်ပါဘူး" ဆိုပြီး စိတ်က အဲဒီ ပစ္စည်းကွဲလေးပေါ်မှာပဲ "ကပ်" နေတယ်။ (Adhesion)။

အဲဒီ "ကပ်နေတဲ့ သဘော" ကို သတိထားကြည့်။

"စွဲတယ်... စွဲတယ်... ကပ်တယ်... ကပ်တယ်"။

ကော်နဲ့ ကပ်ထားသလိုပဲ။ စိတ်က တခြားကို မသွားနိုင်ဘူး။

အဲဒီအချိန်မှာ "ဒါဟာ ရုပ်ဝတ္ထုပဲ... ပျက်စီးတတ်တဲ့ သဘောပဲ" လို့ ပညာနဲ့ ခွာချလိုက်။ (Peeling off).

ခွာလိုက်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ "စူး" ခနဲ နာကျင်ရတာ (Withdrawal symptom) ရှိမယ်။ ဒါပေမယ့် ခွာပြီးသွားရင် လွတ်လပ်သွားတဲ့ အရသာကို ခံစားရလိမ့်မယ်။

အဲဒါကို "ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ" (စွဲလမ်းခြင်း အစုအဝေး) ကို ဖြိုခွင်းခြင်း လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကတော့ ပြတိုက်မှတ်တမ်း Case-2500 မှာ ရှိပြီး၊ Template T214 (Role Relinquishment & Handover Protocol) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။

ဇာတ်ကောင်ကတော့ "အဘိုးဦးသာဓု" တဲ့။ ဦးသာဓုက ပြတိုက်စဖွင့်ကတည်းက ရှိခဲ့တဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူကြီး။ သူက ပြတိုက်ရဲ့ "သော့ကိုင်" (Key Holder) တာဝန်ကို ယူထားတာ နှစ်ပေါင်း (၂၀) ရှိပြီ။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ဦးသာဓုက အသက် (၈၀) ကျော်ပြီ။ မျက်စိမကောင်း၊ နားမကောင်း ဖြစ်လာပြီ။ လက်တွေ တုန်လာလို့ သော့ဖွင့်ရင် ကြာတယ်။

ဒါပေမယ့် သူက သော့ကို ဘယ်သူ့ကိုမှ မပေးချင်ဘူး။ "ဒီသော့က ငါ့အသက်၊ ငါမရှိရင် ပြတိုက်ကြီး ဒုက္ခရောက်မယ်" ဆိုပြီး "ဥပါဒါန်" ကြီးနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတယ်။ (Strong Adhesion).

ဝန်ထမ်းအသစ်လေးတွေက ကူညီချင်လို့ သော့တောင်းရင်လည်း "မင်းတို့က မသေချာဘူး" ဆိုပြီး ရန်လုပ်တယ်။

တကယ်တမ်းကျတော့... သူ့ရဲ့ စွဲလမ်းမှုကြောင့် မနက်ပိုင်း ပြတိုက်ဖွင့်တာတွေ နောက်ကျကုန်တယ်။ ဧည့်သည်တွေ စောင့်ရတယ်။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ပင်ပန်းတယ်။ ဥပါဒါန်က သူ့ကိုရော၊ အများသူငါကိုပါ ဒုက္ခပေးနေပြီ။

ဒီအခြေအနေကို ဖြေရှင်းဖို့ ဆရာတော်က Template T214 (Transition & Handover Form) ကို ထုတ်ပေးလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လစီ ၂၊ အပိုဒ် ၂.၄ (Succession Planning) ကို အသုံးပြုတယ်။

ဆရာတော်က ဦးသာဓုကို ခေါ်ပြီး မေတ္တာရပ်ခံတယ်။

"အဘ ဦးသာဓု... အဘရဲ့ စေတနာကို လေးစားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဘ အခု ဆုပ်ကိုင်ထားတာက 'တာဝန်' မဟုတ်တော့ဘူး။ 'အတ္တ' ဖြစ်နေပြီ။ မျောက်လက်ထဲက ပဲလှော်လို ဖြစ်နေပြီ။ လွှတ်လိုက်မှ အဘလည်း နားရမယ်၊ ပြတိုက်လည်း အဆင်ပြေမယ်။"

ဆရာတော်က T214 အရ "ဂုဏ်ပြုလွှဲပြောင်းပွဲ" (Ceremonial Handover) လုပ်ပေးတယ်။

၁။ Recognition: ဦးသာဓုကို "နာယကကြီး" အဖြစ် ရာထူးတိုးပေးလိုက်တယ်။ (နေရာသစ် ပေးခြင်း)။

၂။ Ritual: သော့တွဲကို ဘုရားရှေ့မှာ ဝန်ထမ်းသစ်လက်ထဲ ကိုယ်တိုင် ထည့်ပေးခိုင်းတယ်။ (Detachment Ritual).

၃။ Role Shift: "အဘက သော့ဖွင့်စရာ မလိုတော့ဘူး။ ဝန်ထမ်းတွေ မှန်မမှန် ထိုင်ကြည့်ပေးပါ" လို့ တာဝန်ပြောင်းပေးလိုက်တယ်။

အစကတော့ ဦးသာဓု လက်တွေ တုန်နေတယ်။ သော့ကို မလွှတ်ချင်ဘူး။ (Adhesion Force က များနေတုန်း)။

ဒါပေမယ့် ဆရာတော်က "လွှတ်လိုက်ပါ အဘ... လွတ်လပ်သွားပါလိမ့်မယ်" လို့ တရားပြလိုက်တော့မှ... သူ သော့ကို လွှဲပေးလိုက်တယ်။

သော့လည်း လွှဲပြီးရော... ဦးသာဓု မျက်နှာကြီး ကြည်လင်သွားတယ်။ ပခုံးပေါ်က ဝန်ထုပ်ကြီး ကျသွားသလိုပဲ။ "အေးဗျာ... ငါလည်း နားရတော့မယ်" ဆိုပြီး စိတ်ချမ်းသာသွားတယ်။

ဥပါဒါန်ကို ခွာချလိုက်တော့မှ တကယ့် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရသွားတာပါ။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ယူရမလဲ။

၁။ တစ်ခုခုကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ (ဥပါဒါန်) ဟာ ကိုယ့်ကို လုံခြုံစေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပင်ပန်းစေတာပါ။

၂။ ရာထူး၊ တာဝန်၊ ပစ္စည်း ဥစ္စာဆိုတာ အချိန်တန်ရင် လက်လွှတ်ရမယ့် အရာတွေပါ။ အချိန်မတိုင်ခင် ဉာဏ်နဲ့ စွန့်လွှတ်နိုင်တာ (Voluntary Detachment) ဟာ အမြတ်ဆုံးပါပဲ။

၃။ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ ဦးသာဓု သော့ကို လွှဲပေးလိုက်သလိုမျိုး... ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ့ဟာ" လို့ မဆုပ်ကိုင်ဘဲ သဘာဝတရားလက်ထဲ ပြန်အပ်လိုက်ခြင်း (Surrender) ဖြစ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။

  • ဦးသာဓု သော့ကို စွဲလမ်းပြီး ပင်ပန်းနေရတာ၊ စိတ်ပူနေရတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။

  • "ငါ့နေရာ၊ ငါ့တာဝန်" ဆိုပြီး မလွှတ်ချင်တဲ့ စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) ဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။

  • သော့ကို လွှဲပေးပြီး စိတ်ပေါ့ပါးသွားတာ၊ ငြိမ်းချမ်းသွားတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။

  • အဲဒီလို လွတ်မြောက်အောင် ကျင့်သုံးခဲ့တဲ့ T214 နည်းလမ်း၊ ဆရာတော်ရဲ့ ဩဝါဒ (သမ္မာသင်္ကပ္ပ) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ယနေ့ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်နေ့မှာ... မိမိတို့ လက်ရှိ ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေ၊ ရာထူးနေရာတွေ၊ ခံယူချက်တွေကို "ဥပါဒါန်" (ကော်) နဲ့ ကပ်မထားဘဲ၊ "ပညာ" (ရေ) လို ကပ်ငြိခြင်း ကင်းစွာ သုံးစွဲနိုင်ကြပါစေ။ နောက်ဆုံးအချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကိုပါ မငြိမတွယ် စွန့်လွှတ်ပြီး၊ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းသော နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်မြတ်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။

"စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်များ ကင်းရှင်းကြပါစေ..."

"နှောင်ကြိုးများမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ..."

"အစွဲအလမ်း ကင်းသော စိတ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ..."

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်

ORCID: 0009-0000-0697-4760