နေ့ရက် - ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-194)- နာမ်ရုပ်နှင့် ရူပဗေဒ (Mind-Matter & Biophysics)
ကိုးကားကျမ်း - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်)။
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Biophysics & Psychosomatic Medicine (ဇီဝရူပဗေဒနှင့် စိတ်-ရုပ် ဆက်နွယ်မှု ဆေးပညာ)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ ဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။
ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခအပေါင်းမှ ကင်းဝေးပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီနေ့ သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁၁) ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ မင်္ဂလာရှိသော နံနက်ခင်းအချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေ့ မင်္ဂလာရှိတဲ့ နံနက်ခင်းအချိန်အခါမှာ သူတော်ကောင်းများအားလုံး... ရုပ်နှင့်နာမ်တို့၏ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်ပုံကို နားလည်သဘောပေါက်ကြပြီး၊ ကျန်းမာသော ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကြည်လင်သော စိတ်နှလုံးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
လူတွေက "ငါ့လက်၊ ငါ့ခြေ၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်" လို့ ပြောကြတယ်။ တကယ်တော့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ? စိတ်က "ထမယ်" လို့ တွေးလိုက်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက ဘာလို့ ထသွားသလဲ? ဒါကို စဉ်းစားဖူးကြလား။ ဒီနေ့ ဦးပဉ္ဇင်း ဟောကြားမယ့် တရားခေါင်းစဉ်ကတော့ "နာမ်ရုပ်နှင့် ရူပဗေဒ" (Mind-Matter & Biophysics) ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာမှာတော့ ဒါကို "Biophysics" (ဇီဝရူပဗေဒ) လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။ သက်ရှိတွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ရူပဗေဒ သဘောတရားတွေနဲ့ ရှင်းပြတဲ့ ပညာရပ်ပေါ့။
ကဲ... တရားမဟောခင်မှာ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ စိတ်နဲ့ ရုပ် ဆက်စပ်ပုံကို လက်တွေ့ သိမြင်နိုင်အောင် ကသိုဏ်းနည်းလေးနဲ့ အာရုံပြုကြရအောင်။ ရုပ်တရားတွေရဲ့ အခြေခံဖြစ်တဲ့ "ဓာတ်ကြီးလေးပါး" ကို ဆင်ခြင်တဲ့ "ဓာတုဝဝတ္ထာန" (Element Analysis) နည်းလေးကို သုံးကြည့်မယ်။
ကိုင်း... အားလုံးပဲ ခါးလေးတွေ ဆန့်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ ထိုင်လိုက်ကြပါ။ မျက်စိကို မှိတ်ထားပါ။
မိမိရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ကိုယ်လုံးကို ခြုံပြီး ကြည့်လိုက်ပါ။
"မာတဲ့သဘော... ရှိတယ်" (ပထဝီ)။
"ယိုစီးတဲ့သဘော... ရှိတယ်" (အာပေါ)။
"နွေးတဲ့သဘော... ရှိတယ်" (တေဇော)။
"ထောက်ကန်လှုပ်ရှားတဲ့သဘော... ရှိတယ်" (ဝါယော)။
ဒီသဘောတရား (၄) ခု ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အစုအဝေးကြီးပါလားလို့ ဆင်ခြင်ပါ။ "ငါ မဟုတ်ဘူး... ဓာတ်တွေပဲ" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်သားရင်း တစ်မိနစ်လောက် ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။
(တစ်မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး တည်ငြိမ်သွားပြီဆိုရင် ဒီ "နာမ်-ရုပ်" ဆက်စပ်ပုံကို ခေတ်သစ်သိပ္ပံ (Biophysics) ရှုထောင့်ကနေ အရင်ဆုံး ရှင်းပြချင်ပါတယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာရှင်တွေက လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို "Bio-machine" (ဇီဝစက်ယန္တရား) ကြီးလို့ တင်စားကြတယ်။
ဥပမာ - သူတော်ကောင်းတို့ လက်ကို မြှောက်ချင်တယ် ဆိုပါစို့။ ဘာဖြစ်သွားသလဲ?
၁။ Intention: ဦးနှောက်ထဲမှာ "လက်မြှောက်မယ်" ဆိုတဲ့ အသိစိတ် (Electrical Impulse) စဖြစ်တယ်။
၂။ Transmission: အဲဒီ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းလေးက အာရုံကြော (Nerve) တွေအတိုင်း လက်မောင်းကြွက်သားဆီကို ပြေးသွားတယ်။
၃။ Action: ကြွက်သားတွေဆီ ရောက်တဲ့အခါ ဓာတုဗေဒ အပြောင်းအလဲ (Chemical Reaction) ဖြစ်ပြီး၊ ကြွက်သားတွေ ကျုံ့သွားတယ်။ အဲဒီအခါ အရိုးကို ဆွဲတင်လိုက်သလို ဖြစ်ပြီး လက်မြှောက်သွားတယ်။
ဒါဟာ "စွမ်းအင် အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း" (Energy Transduction) ပါပဲ။ "စိတ်စွမ်းအင်" (Mental/Neural Energy) ကနေ "စက်မှုစွမ်းအင်" (Mechanical Energy) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတာ။
Biophysics ပညာရှင်တွေက ပြောတယ်... "Matter needs Energy to move" (ရုပ်ဝတ္ထု ရွေ့ဖို့ စွမ်းအင်လိုတယ်) တဲ့။ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး (ရုပ်) က ကားတစ်စီးနဲ့ တူတယ်။ အင်ဂျင်မနှိုးရင်၊ ဆီမထည့်ရင် မသွားဘူး။ အဲဒီ အင်ဂျင်ကို နှိုးပေးတာ၊ မောင်းနှင်ပေးတာက "စိတ်" (Mind) ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်ပါပဲ။
ကိုင်း... သိပ္ပံဘက်ကနေ ရှင်းပြပြီးပြီ ဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဓမ္မဒေသနာတော်ဘက်ကို လှည့်ကြည့်ကြစို့။
ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ ဒီသဘောတရားကို "နာမရူပ" (Mind and Matter) လို့ ဟောတော်မူပါတယ်။
ပါဠိတော်ကို ဦးပဉ္ဇင်း ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါမယ်။ နာယူကြပါဦး။
"နာမဉ္စ ရူပဉ္စ ပဋိစ္စ ဖဿော၊ ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ။"
မြန်မာလို အနက်ဖွင့်ရရင် -
"နာမ်တရားနှင့် ရုပ်တရားကို အစွဲပြု၍ တွေ့ထိမှု 'ဖဿ' ဖြစ်၏။ ဤအကြောင်းတရား ရှိသောကြောင့် ဤအကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။"
ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေက "နာမ်" နဲ့ "ရုပ်" ကို "လူချာ နှင့် လူကန်း" ဥပမာနဲ့ ရှင်းပြလေ့ရှိတယ်။
နာမ် (Mind): မျက်စိမြင်တယ်၊ လမ်းသိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ခြေထောက်မရှိလို့ မသွားနိုင်ဘူး။ (လူချာ နဲ့ တူတယ်)။
ရုပ် (Matter): သွားနိုင်တယ်၊ ခွန်အားရှိတယ်၊ ဒါပေမယ့် မျက်စိမမြင်ဘူး၊ ဘယ်သွားရမှန်း မသိဘူး။ (လူကန်း နဲ့ တူတယ်)။
ဒါကြောင့် လူချာ (နာမ်) က လူကန်း (ရုပ်) ရဲ့ ပခုံးပေါ် တက်စီးလိုက်တယ်။ လူချာက "ဟိုဘက်ကွေ့၊ ဒီဘက်ကွေ့" လို့ ညွှန်ကြား (Intention) ပေးလိုက်တော့မှ လူကန်းက လမ်းလျှောက်လို့ ရသွားတယ်။
အဲဒီလိုပါပဲ... ဦးပဉ္ဇင်းတို့ "သွားတယ်၊ လာတယ်၊ စားတယ်" ဆိုတာ... "သွားချင်တဲ့စိတ်" (နာမ်) က တွန်းပို့လိုက်လို့ "ခန္ဓာကိုယ်ကြီး" (ရုပ်) က ရွေ့လျားသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ "ငါ" သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ နာမ်နဲ့ ရုပ် ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်မှု (Interaction) မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... အခု သူတော်ကောင်းတို့ စောင့်မျှော်နေတဲ့ ဝိပဿနာ ရှုကွက် အပိုင်းကို ရောက်ပါပြီ။ ဒီ "နာမ်ရုပ်" သဘောတရားကို ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်မလဲ။
ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါ "အရုပ်" (Shape/Form) ကို မကြည့်ဘဲ၊ "သဘော" (Nature/Process) ကို ကြည့်ရမယ်။
ဝိပဿနာ ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ...
လမ်းလျှောက်နေတယ် ဆိုပါစို့။
"ကြွတယ်... လှမ်းတယ်... ချတယ်" လို့ မှတ်နေတယ်။
အဲဒီမှာ သေချာ သတိထားကြည့်။
ခြေထောက်ကြီး မကြွခင်မှာ "ကြွချင်တဲ့စိတ်" လေး အရင်ပေါ်တယ်။
"ကြွချင်စိတ် (နာမ်) -> ကြွတဲ့အမူအရာ (ရုပ်)"။
"လှမ်းချင်စိတ် (နာမ်) -> လှမ်းတဲ့အမူအရာ (ရုပ်)"။
အဲဒီ "အကြောင်း (စိတ်) နဲ့ အကျိုး (ရုပ်)" ဆက်စပ်နေပုံကို ထင်ထင်ရှားရှား မြင်အောင် ကြည့်ပါ။
"ဩော်... စိတ်က ခိုင်းလို့ ရုပ်က လုပ်နေရတာပါလား။ သူတို့နှစ်ခုက တခြားစီပါလား" လို့ သိမြင်လာရင် "နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" (ရုပ်နာမ်ကို ပိုင်းခြားသိသောဉာဏ်) ရလာပါလိမ့်မယ်။
ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ထင်ရှားသွားအောင် Hswagata ပြတိုက်ကြီးမှာ တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းကတော့ ပြတိုက်မှတ်တမ်း Case-2494 မှာ ရှိပြီး၊ Template T150 (Preservation & Environmental Control Standard) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။
ဇာတ်ကောင်ကတော့ "ဒေါ်သီတာ" တဲ့။ ဒေါ်သီတာက ပြတိုက်ရဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ထိန်းသိမ်းရေး (Conservation) ဌာနမှူး။
ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... ပြတိုက်ရဲ့ အထူးခန်းမဆောင်မှာ ထားရှိတဲ့ "ရှေးဟောင်း ပိုးပုဝါတော်" (Ancient Silk Robe) တစ်ခုဟာ အရောင်တွေ မှိန်ပြီး၊ အစတွေ ဆွေးမြေ့လာတာ တွေ့ရတယ်။
ဒေါ်သီတာက "ရုပ်" (Material) ကိုပဲ အာရုံစိုက်တယ်။ သူက ပိုးသားကို ဆေးတွေ လိုက်သုတ်တယ်၊ မှန်ဘောင်တွေ လဲတယ်။ ဒါပေမယ့် ပျက်စီးတာက မရပ်ဘူး။
တကယ်တမ်း ဖြစ်နေတာက "Biophysics" ပြဿနာ။
အခန်းထဲမှာရှိတဲ့ "အပူချိန်" (Temperature - Physics) နဲ့ "စိုထိုင်းဆ" (Humidity) က မမှန်ကန်ဘူး။ အဲဒီ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေက ပိုးသားထဲမှာရှိတဲ့ ဓာတ်သဘာဝ (Chemical Bonds) တွေကို ပြိုကွဲစေတာ။
တစ်နေ့တော့ ဆရာတော် ရောက်လာပြီး မေးတယ်။ "ဒေါ်သီတာ... ဘာတွေ ဖြစ်နေတာလဲ။"
"ဆရာတော်... ဒီပုဝါတော်က ပြုပြင်လို့ မရတော့ဘူး။ သူ့အလိုလို ဆွေးနေတာ" လို့ ဒေါ်သီတာက လျှောက်တယ်။
ဆရာတော်က "ဒေါ်သီတာ... ရုပ်ဆိုတာ သူ့အလိုလို မပြောင်းလဲဘူး။ အကြောင်းတရား တစ်ခုခု ရှိလို့ ပြောင်းတာ။ နာမ် (စိတ်) ကြောင့် ရုပ်ပြောင်းသလို၊ ဥတု (Temperature) ကြောင့်လည်း ရုပ်ပြောင်းတတ်တယ်" လို့ ရှင်းပြတယ်။
ဆရာတော်က Template T150 (Environmental Biophysics Control) ကို ထုတ်ပေးတယ်။ ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ ပေါ်လစီ ၉၊ အပိုဒ် ၉.၂ (Physical Care of Relics) ကို ကိုင်ပြီး ညွှန်ကြားတယ်။
၁။ Analysis: ပုဝါတော်ကို မထိနဲ့တော့။ အခန်းရဲ့ အပူချိန်နဲ့ စိုထိုင်းဆကို တိုင်းတာ။ (ရုပ်အခြေအနေကို စစ်ဆေးခြင်း)။
၂။ Adjustment: အဲဒီ ပုဝါတော် (Organic Material) နဲ့ ကိုက်ညီမယ့် Biophysics အခြေအနေကို ဖန်တီးပေး။ အပူချိန် ၂၀ ဒီဂရီ၊ စိုထိုင်းဆ ၅၀% ထား။
၃။ Monitoring: နေ့စဉ် မှတ်တမ်းတင်။
ဒေါ်သီတာက ဆရာတော် ပြောတဲ့အတိုင်း လေအေးပေးစက် (Air Con) နဲ့ စိုထိုင်းဆထိန်းစက် (Dehumidifier) ကို ချိန်ညှိလိုက်တယ်။
ရလဒ်က အံ့ဩစရာပဲ။ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ် ကြာတဲ့အခါ... ပိုးပုဝါတော်ရဲ့ ဆွေးမြေ့မှု ရပ်တန့်သွားတယ်။ အရောင်တွေလည်း နည်းနည်း ပြန်စိုလာသလို ဖြစ်လာတယ်။
"ရုပ်ဝတ္ထု (Rupa)" ကို "ပတ်ဝန်းကျင် အကြောင်းတရား" (Condition) တွေက ဘယ်လို ပြုပြင်စီရင်သလဲ ဆိုတာ ဒေါ်သီတာ မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့လိုက်ရတယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ ဒီဇာတ်လမ်းလေးကနေ ဘာသင်ခန်းစာ ယူရမလဲ။
၁။ ရုပ်တရားတွေ (ခန္ဓာကိုယ်၊ ပစ္စည်းဝတ္ထု) ဟာ သူ့အလိုလို ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ အကြောင်းတရား (စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ) တွေကြောင့် ဖြစ်ပျက် ပြောင်းလဲနေတာ။
၂။ ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်ရင် "ရုပ်" (Result) ကိုပဲ မကြည့်ဘဲ၊ "အကြောင်း" (Cause/Biophysics) ကို ရှာဖွေ ပြုပြင်ရမယ်။
၃။ ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ အဲဒီ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး (Cause & Effect) ဆက်စပ်ပုံကို သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်လို စူးစမ်းလေ့လာတာ ဖြစ်တယ်။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြစို့။
ပုဝါတော် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးတာ၊ ခန္ဓာကိုယ် အိုမင်းပျက်စီးတာဟာ "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါ။
အကြောင်းတရား (အပူ၊ အအေး၊ စိတ်) တွေကို နားမလည်ဘဲ မှားယွင်းစွာ စီမံမိတာ၊ တွယ်တာမိတာဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါ။
အကြောင်းမှန်ကို သိပြီး ပြုပြင်လိုက်လို့ ပျက်စီးမှု ရပ်တန့်သွားတာ (သို့မဟုတ်) ဉာဏ်ဖြင့် လက်ခံနိုင်လို့ စိတ်အေးသွားတာဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါ။
အဲဒီလို သိမြင်နားလည်တဲ့ ဉာဏ်ပညာ (T150, Samma Ditthi) ဟာ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
ဒါကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ယနေ့ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်နေ့မှာ... မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးတို့၏ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်ပုံကို "Biophysics" သဘောတရားနှင့်အညီ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်နိုင်ကြပါစေ။ ရုပ်ကို နာမ်က ခိုင်းစေနေပုံ၊ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်နေပုံတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ ရုပ်နာမ်တို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။
"ရုပ်နှင့်နာမ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေ..."
"အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပုံကို နားလည်နိုင်ကြပါစေ..."
"ခန္ဓာစက်ယန္တရားကြီးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ကြပါစေ..."
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
နေ့စွဲ - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်
ORCID: 0009-0000-0697-4760
