နေ့ရက် - မေလ (၁၇) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-137) ဆက်သွယ်ရေးနှင့် စိတ် (Telecommunication & The Divine Ear)
ကိုးကားကျမ်း - ဒီဃနိကာယ်၊ သာမညဖလသုတ် (ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်)
သိပ္ပံနယ်ပယ် - Telecommunication & Signal Processing (ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာနှင့် အချက်ပြလှိုင်းများ)
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဘုရားရှင်၊ တရားတော်၊ သံဃာတော်တည်းဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းလွင့်ပျောက်၍ ကောင်းကျိုးလိုအင်ဆန္ဒများ တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ပြည့်စုံကြပါစေကုန်သတည်း။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ မေလ (၁၇) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ကမ္ဘာ့ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နေ့" (World Telecommunication Day) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ ဖုန်းတွေ၊ အင်တာနက်တွေနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဖက်ခြမ်းက လူနဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင် ပြောနေရသလို ဆက်သွယ်နိုင်ကြပြီ။ ဒါဟာ လူသားတွေရဲ့ အံ့မခန်း တိုးတက်မှုပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ မေးစရာရှိတာက... နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာသလောက် လူတွေရဲ့ စိတ်ချင်း ဆက်သွယ်မှု (Heart-to-Heart Connection) တွေကော ကောင်းမွန်လာရဲ့လား။ ဒါမှမဟုတ် "နီးလျက်နဲ့ ဝေး" ဖြစ်နေကြသလား။ ဒီနေ့မှာ ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာနဲ့ ဘုရားဟော "ဒိဗ္ဗသောတ" (နတ်ကြားသောနား) အကြောင်းကို ယှဉ်တွဲပြီး ဆွေးနွေးကြမယ်။
တရားမဟောခင်မှာ... ဆက်သွယ်ရေးဆိုတာ "အသံ" (Sound) နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အတွက်၊ နားရဲ့ ကြားနိုင်စွမ်းနဲ့ စိတ်ရဲ့ ငြိမ်သက်မှုကို ညှိယူဖို့ "သောတပသာဒ" (နားအကြည်) ကို အခြေခံပြီး သမထ ထူထောင်ကြစို့။
အားလုံးပဲ ခါးလေးမတ်မတ်ထား၊ မျက်လုံးလေး မှိတ်ထားပါ။ ပတ်ဝန်းကျင်က ကြားနေရတဲ့ အသံတွေကို နားစွင့်လိုက်ပါ။ ငှက်အော်သံ၊ လေတိုက်သံ၊ ကားသံ စသည်ဖြင့်ပေါ့။ အဲဒီအသံတွေကို "ဘာအသံလဲ" လို့ လိုက်မခွဲခြားပါနဲ့။ "အသံ... အသံ" လို့ပဲ မှတ်ပါ။ အသံလှိုင်းလေးတွေ နားစည်ကို လာရိုက်ခတ်တဲ့ သဘောလေးကိုပဲ ငြိမ်ငြိမ်လေး စောင့်ကြည့်နေပါ။ (၁) မိနစ်ခန့် နားစွင့်ပြီး ငြိမ်သက်စွာ နေကြပါစို့။
(ခေတ္တ ငြိမ်သက်ခြင်း)
ကိုင်း... စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ပြီး အသံအာရုံပေါ်မှာ တည်သွားပြီဆိုရင်၊ ဒီဆက်သွယ်ရေး သဘောတရားကို ခေတ်သစ် ဆက်သွယ်ရေး အင်ဂျင်နီယာပညာ (Telecommunication Engineering) ရှုထောင့်ကနေ လေ့လာကြည့်ကြမယ်။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... သိပ္ပံပညာမှာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ် (Communication System) တစ်ခု တည်ဆောက်မယ်ဆိုရင် အခြေခံ (၃) ပိုင်း ပါဝင်တယ်။
၁။ Transmitter (ထုတ်လွှင့်သူ): သတင်းအချက်အလက်ကို ပို့ပေးတဲ့သူ။
၂။ Channel (လမ်းကြောင်း): သတင်းစီးဆင်းရာ လမ်းကြောင်း (ကြိုး၊ သို့မဟုတ် လေလှိုင်း)။
၃။ Receiver (လက်ခံသူ): သတင်းကို ဖမ်းယူတဲ့သူ။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးဆုံး ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ "Noise" (ဆူညံသံ/အနှောင့်အယှက်) ပါပဲ။ လမ်းကြောင်းမှာ လေတိုက်တာ၊ မိုးရွာတာ၊ အခြားလိုင်းတွေ ရှုပ်ယှက်ခတ်နေတာတွေ ရှိရင် သတင်းက ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ဖြစ်သွားတယ်။ မူရင်းအဓိပ္ပာယ် ပျောက်သွားတယ်။
အင်ဂျင်နီယာတွေက "Signal-to-Noise Ratio" (သတင်းနှင့် ဆူညံသံ အချိုး) ကို ကောင်းအောင် ကြိုးစားကြတယ်။ Signal (အချက်ပြ) များပြီး Noise (အနှောင့်အယှက်) နည်းမှ စကားသံ ပြတ်သားမယ်။
လူတွေရဲ့ စိတ်မှာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ် (Receiver) မှာ "လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ" ဆိုတဲ့ Noise တွေ များနေရင်၊ သူတစ်ပါး ပြောတဲ့ စကားကို အမှန်အတိုင်း မကြားရတော့ဘူး။ အထင်လွဲမယ်၊ ရန်ဖြစ်မယ်။ စိတ်ကြည်လင်မှသာ (Clear Signal) ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... ပါဠိတော်နဲ့ ညှိကြည့်ရအောင်။ ဘုရားရှင်လက်ထက်က တယ်လီဖုန်း မရှိပေမယ့်၊ တယ်လီဖုန်းထက် ဆန်းကြယ်တဲ့ "ဒိဗ္ဗသောတ အဘိညာဉ်" (Divine Ear) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။
သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ပြည့်စုံအောင် ကျင့်ကြံထားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ ရဟန္တာတွေဟာ အဝေးကြီးက အသံကိုလည်း ကြားနိုင်တယ်၊ နတ်တွေရဲ့ အသံကိုလည်း ကြားနိုင်တယ်။ ဖုန်းလိုင်း မလိုဘူး၊ ဂြိုဟ်တု မလိုဘူး။ ဘာလိုသလဲဆိုတော့ "စိတ်စွမ်းအင်" (Mental Frequency) လိုပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင်က သာမန်လူတွေရဲ့ ဆက်သွယ်ရေးမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ အပြစ် (၄) မျိုးကို "ဝစီဒုစရိုက်" အနေနဲ့ သတိပေးထားတယ်။
၁။ မုသာဝါဒ - မဟုတ်တာကို လွှင့်ခြင်း (Fake News)။
၂။ ပိသုဏဝါစာ - ကုန်းတိုက်ခြင်း (Hate Speech)။
၃။ ဖရုသဝါစာ - ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောခြင်း (Cyber Bullying)။
၄။ သမ္ဖပ္ပလာပ - အကျိုးမဲ့ စကားပြောခြင်း (Spamming)။
ဒီလေးချက်ဟာ ဆက်သွယ်ရေးလောကရဲ့ "Noise" တွေပါပဲ။ ဒီအရာတွေ များနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဖုန်းတွေ ဘယ်လောက်ကောင်းကောင်း၊ လူတွေကြားမှာ ငြိမ်းချမ်းမှု မရနိုင်ပါဘူး။
ကိုင်း... ဒီဆက်သွယ်ရေး သဘောတရားကို ဝိပဿနာ ရှုကွက် ထဲကို ဝင်ကြည့်ကြစို့။
ဖုန်းပြောနေတဲ့အခါ၊ သို့မဟုတ် တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ကို စကားလာပြောတဲ့အခါ ဘယ်လို တရားမှတ်မလဲ။
ဥပမာ - ဒကာကြီးတစ်ယောက် ဖုန်းပြောနေတယ်။ တဖက်လူက အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ အော်ပြောနေလို့ စိတ်တိုနေတယ် ဆိုပါစို့။
သောတဒွါရ (ကြားစိတ်) ရှုကွက်
၁။ အာရုံ (Object): ဖုန်းထဲက ထွက်လာတဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ)။
၂။ ဒွါရ (Door): နား (သောတ)။
၃။ ဖဿ (Contact): အသံ၊ နား၊ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) သုံးပါး ပေါင်းဆုံမှု။
၄။ ဝေဒနာ (Feeling): နားငြီးခြင်း၊ မကျေနပ်ခြင်း (ဒေါမနဿ)။
ရှုကွက် (အရူခံ) က ဘာလဲ?
"တဖက်လူ" မဟုတ်ဘူး။ "ဆူညံသံ" မဟုတ်ဘူး။
"ကြားသည်" (Hearing Process) ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်။
ရှုဉာဏ် (အရူဉာဏ်) နဲ့ ဘယ်လို မှတ်မလဲ?
အသံကြားလိုက်ရင် "ကြားတယ်... ကြားတယ်"။
အဓိပ္ပာယ် မကောက်ခင် အသံလှိုင်း သက်သက်ကိုပဲ သိအောင် ကြိုးစားပါ။
"သူ အော်နေတယ်" လို့ တွေးလိုက်ရင် ဒေါသ ဖြစ်မယ်။ "အသံကျယ်နေတယ်" လို့ပဲ ဓာတ်သဘော (Sound Energy) အနေနဲ့ မြင်အောင် ကြည့်ပါ။
ရင်ထဲမှာ မကျေနပ်စိတ် ဖြစ်လာရင်... "ဒေါသ ဖြစ်နေတယ်... သိတယ်"။
"ဪ... သူ့ဖုန်းက Transmitter, ငါ့နားက Receiver, ကြားထဲက လေလှိုင်းတွေ တိုက်မိရုံပါလား။ 'ငါ' ကို တိုက်ခိုက်တာ မဟုတ်ပါလား" လို့ နှလုံးသွင်းလိုက်ပါ။
အဲဒီလို ရှုမှတ်လိုက်တာနဲ့ "Noise" တွေ ပျောက်ပြီး၊ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းစွာနဲ့ ပြန်လည် တုံ့ပြန်ပြောဆိုနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါမှသာ "သမ္မာဝါစာ" (Right Speech) ဖြစ်မှာပါ။
ကိုင်း... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို Case-2437 ဖြစ်ရပ်မှန်လေးနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြမယ်။ (မှီငြမ်း - Template T228: Stakeholder & Role Map).
Hswagata ပြတိုက်မှာ တခါက "ဆက်သွယ်ရေး ချို့ယွင်းမှု" (Communication Breakdown) ကြောင့် ပြဿနာကြီးတစ်ခု တက်ခဲ့ဖူးတယ်။
ဖြစ်ပုံက ဒီလို... အလှူရှင်တစ်ယောက်က "မနက်ဖြန် ဆွမ်းကပ်ချင်တယ်" လို့ ရုံးခန်းကို ဖုန်းဆက်တယ်။ ဖုန်းကိုင်တဲ့ အငယ်တန်း ဝန်ထမ်းလေးက "တင်ပါ့" လို့ ပြောပြီး၊ မန်နေဂျာကို ပြန်ပြောဖို့ မေ့သွားတယ်။ (Signal Lost).
နောက်နေ့မနက် အလှူရှင်တွေ ဆွမ်းချိုင့်တွေနဲ့ ရောက်လာတော့ ပြတိုက်က ဘာမှ မပြင်ဆင်ရသေးဘူး။ နေရာမရှိ၊ ရေနွေးမရှိ ဖြစ်ကုန်ရော။ အလှူရှင်က စိတ်ဆိုး၊ မန်နေဂျာက ဝန်ထမ်းကို ဆူ၊ ဝန်ထမ်းက ငို၊ ရုံးခန်းတစ်ခုလုံး ပွက်လောရိုက်သွားတယ်။
ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဘုန်းကြီးက Template T228 (Stakeholder & Contact Register) နဲ့ Policy 25, Article 25.2 (Internal Communication Protocol) ကို ကိုင်ပြီး စနစ်ချရတယ်။
ဘုန်းကြီးက ဝန်ထမ်းလေးကို မဆူပါဘူး။ စနစ် (System) ကို ပြင်တယ်။
"ငါတို့မှာ Transmitter (အလှူရှင်) ကောင်းပေမယ့်၊ Receiver (ဝန်ထမ်း) နဲ့ Channel (မှတ်တမ်းစနစ်) မကောင်းရင် ဒီလိုပဲ ဖြစ်မှာ" လို့ သုံးသပ်တယ်။
ဒါကြောင့် "Log Book" (ဖုန်းလက်ခံ မှတ်တမ်း) ထားရှိစေတယ်။ ဖုန်းလာရင် ချက်ချင်း ရေးမှတ်ရမယ်။ ပြီးရင် သက်ဆိုင်ရာ ဌာနကို "Intercom" (ရုံးတွင်းဖုန်း) နဲ့ ချက်ချင်း လှမ်းပြောရမယ်။
ပြီးတော့ "Active Listening" (သေချာနားထောင်ခြင်း) သင်တန်း ပေးတယ်။ "ကြားရုံနဲ့ မပြီးဘူး၊ နားလည်အောင် မေးရမယ်၊ မှတ်ရမယ်၊ ပြန်ပြောရမယ် (Feedback Loop)" ဆိုတဲ့ မူဝါဒ ချမှတ်လိုက်တယ်။
နောက်ပိုင်းတော့ သတင်းအချက်အလက်တွေ တိကျလာပြီး၊ ပြတိုက်ရဲ့ လုပ်ငန်းတွေ ချောမွေ့လာတယ်။
ကြည့်စမ်း... နည်းပညာ ရှိရုံနဲ့ မရဘူး။ "သတိ" (Mindfulness) ရှိမှ ဆက်သွယ်ရေး အောင်မြင်တယ် ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား... ပေါ်လာပါတယ်နော်။
ကိုင်း... နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး တရားသိမ်းကြစို့။
တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် နားမလည်ခြင်း၊ စကားများ ရန်ဖြစ်ရခြင်း၊ သတင်းမှားများကြောင့် ပူပန်ရခြင်းသည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။
ကိုယ့်စကားသာ အမှန်၊ သူများစကား အမှားဟု စွဲလမ်းသော မာနနှင့်၊ အတင်းအဖျင်း ပြောလိုသော တဏှာသည် "သမုဒယသစ္စာ"။
ဆက်သွယ်စရာ မလိုတော့ဘဲ စိတ်ချင်း သိမြင်နိုင်သော၊ စကားလုံးများ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"။
သတိဖြင့် နားထောင်ခြင်း၊ မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုခြင်း (သမ္မာဝါစာ)၊ မေတ္တာဖြင့် ဆက်သွယ်ခြင်းတည်းဟူသော မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း ကမ္ဘာ့ဆက်သွယ်ရေးနေ့မှာ နည်းပညာကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးချရင်း၊ မိမိတို့၏ စိတ်အစဉ်ကို "ဒိဗ္ဗသောတ" ကဲ့သို့ ကြည်လင်ပြတ်သားအောင် ကျင့်ကြံကာ၊ သစ္စာတရားကို ကြားသိမြင်နိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ မှာကြားလိုတာကတော့... ဓမ္မမိတ်ဆွေများအနေဖြင့် မှန်ကန်သော ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများ (Right Speech)၊ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ဆက်သွယ်ရေး စီမံခန့်ခွဲမှုများကို ပိုမိုလေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။
ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများအားလုံး နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းများ ကင်းဝေးပြီး၊ နှလုံးသားချင်း နီးစပ်နိုင်ကြပါစေ။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
သာဓု... သာဓု... သာဓု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
Date: May 17, 2023 (World Telecommunication Day)
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
