Day 56 Feb 25 သွေး (လောဟိတံ) နှင့် အသက် (Blood & Life: The River of Vitality)

Day 56 Feb 25 သွေး (လောဟိတံ) နှင့် အသက် (Blood & Life: The River of Vitality)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၅) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅) ရက်။

"ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့အပြားသို့ စီးဆင်း၍ အသက်ရှင်သန်မှုကို ဖြစ်စေတတ်သော၊ ချိတ်ရည်ကဲ့သို့ နီသော အဆင်းရှိသော 'လောဟိတံ' မည်သည့် သွေး၏ သဘောမှန်ကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသော၊ သွေး၌ မှီ၍ ဖြစ်သော ရာဂ၊ ဒေါသတို့ကို ပယ်သတ်ကာ၊ အရိယာတို့၏ ဖြူစင်သော သွေး (အရိယဇာတိ) ဖြင့် သံသရာကို အဆုံးသတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် မိမိတို့၏ သွေးကြောထဲ၌ စီးဆင်းနေသော အသက်ဓာတ်ကို ဆင်ခြင်ရင်း၊ သူတစ်ပါးအသက်ကို ကယ်တင်နိုင်သော ကုသိုလ်ထူးများကို ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ခန္ဓာကိုယ် ခွဲစိတ်ခန်းထဲမှာ ၂၀ ခုမြောက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်တဲ့ "သွေး" (လောဟိတံ) အကြောင်းကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီ။

သူတော်ကောင်းတို့... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစမ်းပါ။

ခန္ဓာကိုယ်မှာ "အသက် ဘယ်မှာရှိလဲ" လို့ မေးရင်၊ အဖြေက "သွေးထဲမှာ ရှိတယ်" လို့ ပြောရင် မမှားပါဘူး။ သွေးကြောတွေထဲမှာ သွေးတွေ လည်ပတ်နေသရွေ့ လူဟာ အသက်ရှင်နေတယ်။ သွေးထွက်လွန်လို့ သွေးကုန်သွားရင်၊ ဒါမှမဟုတ် နှလုံးရပ်လို့ သွေးမစီးတော့ရင် အသက်သေသွားပါတယ်။

ဒါကြောင့် သွေးကို "River of Life" (အသက်မြစ်ကြောင်း) လို့ တင်စားကြတယ်။ မနေ့က "ပြည်" (ပုဗ္ဗော) အကြောင်း ပြောတုန်းက သွေးဖြူဥတွေ သေဆုံးပြီး ဖြစ်လာတဲ့ အညစ်အကြေးလို့ ပြောခဲ့တယ်။ ဒီနေ့တော့ ရှင်သန်နေတဲ့ သွေးဆဲလ်တွေရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံနဲ့၊ "ဇီဝိတ" (အသက်) ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ဆွေးနွေးပါမယ်။

ဒီနေ့တော့ ဒီ "သွေး" (လောဟိတံ) ရဲ့ သဘောတရားကို ခေတ်သစ် သွေးရောဂါဗေဒ (Hematology) နဲ့ သွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ် (Circulatory System) တို့နဲ့ ယှဉ်တွဲပြီး၊ ဒီအနီရောင် အရည်ကြည်ကနေ ဝိပဿနာဉာဏ် ဘယ်လို ယူမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ်၊ အကျယ်တဝင့် ဟောကြားသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကဲ... စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာထားပြီး နာယူမှတ်သားကြပါ။

ရှေးဦးစွာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ပါဠိတော်မှာ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ... လောဟိတံ" (ဤခန္ဓာကိုယ်၌ သွေးသည် ရှိ၏) လို့ ဟောထားပါတယ်။

အဋ္ဌကထာ ဆရာတော်များက သွေးကို နှစ်မျိုး ခွဲခြားပြပါတယ်။

၁။ သန္နိစိတ လောဟိတံ (စုဝေးနေသော သွေး): အသည်း၊ နှလုံး၊ ကျောက်ကပ် စသော အင်္ဂါကြီးများအတွင်း၌ ပြည့်လျက် စုဝေးနေသော သွေး။

၂။ သံသရဏ လောဟိတံ (လှည့်လည်နေသော သွေး): သွေးကြောများမှတဆင့် ကိုယ်ခန္ဓာအနှံ့ လှည့်လည်စီးဆင်းနေသော သွေး။

ဝဏ္ဏ (Color): ချိတ်ရည်ကဲ့သို့ နီသော အဆင်းရှိသည်။

ကိစ္စ (Function): ဇီဝိတဣန္ဒြေ (Life Faculty) ကို စောင့်ရှောက်သည်။ ဆိုလိုတာက ရုပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင်၊ လတ်ဆတ်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးထားတာ သွေးပါပဲ။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒ (Biology) နဲ့ သွေးပညာ (Hematology) ဘက်ကနေ ကြည့်လိုက်ရင် သွေးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "Transportation System" (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်) ကြီး ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ (အပေါ်က ပုံမှာ ကြည့်ပါ)။

သိပ္ပံနည်းကျ သွေးရဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်း (၄) မျိုးကို ကြည့်ရအောင်။

၁။ Red Blood Cells (သွေးနီဥများ): သူတို့က အောက်ဆီဂျင် (Oxygen) ကို အဆုတ်ကနေ တစ်ကိုယ်လုံးကို သယ်ပေးတယ်။ သူတို့မှာ Hemoglobin ပါလို့ အနီရောင် ဖြစ်နေတာပါ။

၂။ White Blood Cells (သွေးဖြူဥများ): ရောဂါပိုးတွေကို တိုက်ခိုက်တဲ့ စစ်သားတွေပါ။

၃။ Platelets (သွေးဥမွှားများ): သွေးထွက်ရင် သွေးတိတ်အောင် လုပ်ပေးတဲ့ ပြုပြင်ရေးသမားတွေပါ။

၄။ Plasma (ပလာစမာ): သွေးဆဲလ်တွေ စီးဆင်းဖို့အတွက် ရေ၊ ပရိုတင်းနဲ့ အာဟာရတွေ ပါဝင်တဲ့ အရည်ကြည်ပါ။

လူတစ်ယောက်မှာ သွေး ၅ လီတာလောက် ရှိပြီး၊ နှလုံးက တစ်မိနစ်ကို အကြိမ် ၇၀ လောက် ညှစ်ထုတ်ပေးနေလို့သာ ဦးဇင်းတို့ အသက်ရှင်နေတာပါ။

[လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုပွားနည်း - Practical Meditation Guide]

ကိုင်း... ဒီ သိပ္ပံဗဟုသုတတွေ၊ ဓမ္မအသိတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး ဦးဇင်းတို့ ယောဂီတွေအနေနဲ့ ဒီ "သွေး" (လောဟိတံ) ကို ဘယ်လို လက်တွေ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုမှတ်ကြမလဲ။ နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် ရှုမှတ်နိုင်ပါတယ်။

နည်းလမ်း (၁) - သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ရှုမှတ်ခြင်း (Feeling the Pulse):

၁။ တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်ပါ။ လက်ကောက်ဝတ်က သွေးခုန်နှုန်း (Pulse) ကို စမ်းသပ်ပါ။

၂။ "ဒုတ်... ဒုတ်... ဒုတ်..." ဆိုတဲ့ ခုန်နေတဲ့ အရှိန်တိုင်းမှာ "သွေးတွေ စီးဆင်းနေပါလား၊ အသက်ရှင်နေပါလား" လို့ သတိပြုပါ။

၃။ "ဒီသွေးစီးဆင်းမှု ရပ်သွားတာနဲ့ ငါသေပြီ။ ငါ့အသက်ဆိုတာ ဒီအရည်ကြည်လေးအပေါ်မှာ မှီခိုနေရပါလား" လို့ မရဏဿတိ (သေခြင်းတရား) ကို ပွားများပါ။

နည်းလမ်း (၂) - ရွံရှာဖွယ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (Reflecting on Foulness):

၁။ သွေးဆိုတာ ကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတုန်းက အသက်ဆက်ပေးပေမယ့်၊ အပြင်ထွက်လာရင် (ဥပမာ - ထိခိုက်ရှနာဖြစ်ရင်) ညှီစော်နံပြီး ကြောက်စရာ ကောင်းပါတယ်။

၂။ "ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဒီလို ညှီစော်နံတဲ့ သွေးတွေ ၅ လီတာလောက် အမြဲဆောင်ထားရပါလား" လို့ အသုဘ သဘောကို ဆင်ခြင်ပါ။

၃။ တွယ်တာစရာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမဟုတ်၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေးသာ ဖြစ်ကြောင်း အနတ္တ ဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ။

ဒီ သွေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး၊ ဦးဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ မကြာသေးမီက ကြုံလိုက်ရတဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု (Case-2356) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ သွေးလှူဒါန်းပွဲ ရက်တုန်းကပေါ့။ လူငယ်လေးတစ်ယောက် ပြတိုက်ကို ရောက်လာတယ်။ သူက သွေးလှူဖို့ စာရင်းပေးထားပေမယ့်၊ မျက်နှာက ညှိုးငယ်နေတယ်။

သူက ဦးဇင်းကို လျှောက်ပါတယ်...

"ဦးဇင်းဘုရား... တပည့်တော် သွေးလှူချင်ပေမယ့် စိတ်မသန့်လို့ပါ။ တပည့်တော်က အရင်တုန်းက အရက်သောက်၊ ဆေးလိပ်သောက်ခဲ့ဖူးတယ်။ အခုတော့ ဖြတ်ထားတာ ၆ လ လောက် ရှိပါပြီ။ ဒါပေမယ့် တပည့်တော်ရဲ့ သွေးက 'မသန့်' ဘူး၊ 'အကုသိုလ်သွေး' ဖြစ်နေမလားလို့ စိုးရိမ်မိတယ်။ ဒီသွေးကို လူနာသွင်းလိုက်ရင် လူနာပါ အကုသိုလ် ဖြစ်သွားမလား ဘုရား။ ဦးဇင်းတို့ဆီမှာ သွေးသန့်စေတဲ့ ဓာတ်တော်ရေ ရှိရင် သောက်ချင်ပါတယ်" တဲ့။

သူ့ရဲ့ စေတနာက ကောင်းပေမယ့်၊ Biological Purity (ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းမှု) နဲ့ Karmic Purity (ကံတရားဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းမှု) ကို ရောထွေးနေပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းက Policy 7 (Health & Bio-Safety), Article 7.5 (Donation Ethics) အရ သူ့ကို ရှင်းပြရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T159 (True Purification) ကို သုံးပြီး မေတ္တာနဲ့ ဆွေးနွေးပါတယ်။

ဦးဇင်း - "ဒကာလေး... သွေးလှူချင်တဲ့ စေတနာကို သာဓုခေါ်ပါတယ်။ သိပ္ပံနည်းကျ ပြောရရင် ဒကာလေးရဲ့ သွေးထဲမှာ အရက်၊ ဆေးလိပ် အဆိပ်အတောက်တွေ မရှိတော့ပါဘူး။ အသည်းနဲ့ ကျောက်ကပ်က ၆ လ အတွင်းမှာ အကုန် သန့်စင်ပေးလိုက်ပါပြီ။ ဆရာဝန်တွေကလည်း စစ်ဆေးပြီးမှ လက်ခံမှာမို့ ကျန်းမာရေးအတွက် စိတ်မပူပါနဲ့။"

လူငယ် - "ဒါဆို အကုသိုလ်ကံကရော သွေးထဲမှာ ပါသွားနိုင်လား ဘုရား။"

ဦးဇင်း - "မပါနိုင်ပါဘူး။ 'ကံ' ဆိုတာ 'နာမ်' (Mind) တရားပါ။ သွေးဆိုတာ 'ရုပ်' (Matter) တရားပါ။ ဒကာလေးရဲ့ အရင်က မကောင်းမှုတွေက သွေးထဲမှာ ပျော်ဝင်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ အခုလက်ရှိ ဒကာလေးမှာ ရှိနေတဲ့ 'စေတနာ' (Helping Mind) ကသာ အဓိကပါ။ သွေးလှူတာဟာ ပါရမီ ၁၀ ပါးထဲက 'ဒါနပါရမီ' ဖြစ်သလို၊ ကိုယ့်အသက်သွေးကို ပေးလှူတာမို့ အလွန်မွန်မြတ်ပါတယ်။"

ဦးဇင်းက ဆက်ပြီး အားပေးပါတယ်။

"ဓာတ်တော်ရေ သောက်စရာ မလိုပါဘူး။ ဒကာလေးရဲ့ 'ဖြူစင်တဲ့ စေတနာ' က သွေးကို သန့်စင်စေပါတယ်။ သွေးလှူလိုက်တဲ့အချိန်မှာ 'ငါ့သွေးကြောင့် သူတစ်ပါး အသက်ရှင်ပါစေ' လို့ မေတ္တာပို့ပါ။ အဲဒီ ကုသိုလ်သွေးက လူနာကို အကျိုးပြုမှာပါ" လို့ ဟောပြလိုက်ပါတယ်။

လူငယ်လေး မျက်နှာ ဝင်းပသွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော် သွေးက ညစ်ညမ်းနေတယ်လို့ ထင်နေတာ။ စေတနာက အဓိက ဆိုတာ သဘောပေါက်ပါပြီ" ဆိုပြီး၊ ဝမ်းသာအားရ သွေးလှူဒါန်းသွားပါတယ်။ သူ့သွေးဟာ လူနာတစ်ယောက်ရဲ့ အသက် (Life) ကို ဆက်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို ပြန်ချုပ်ကြည့်ရအောင်။

"သွေး" (လောဟိတံ) ဆိုတာ အသက်ရဲ့ အခြေခံပါ။ သွေးမရှိရင် အသက်မရှိနိုင်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် သွေးဆိုတာ ငါပိုင်တဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အချိန်တန်ရင် ခြောက်ခန်းသွားမယ့်၊ ပုပ်သိုးသွားမယ့် အရည်ပါပဲ။

ဒါကြောင့် ကိုယ့်သွေးကို တပ်မက်မနေဘဲ၊ ရှိနေတုန်းအချိန်လေးမှာ သူတစ်ပါးအကျိုးအတွက် (သွေးလှူတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ လုပ်အားပေးတာပဲ ဖြစ်ဖြစ်) အသုံးချလိုက်တာဟာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။

ဒီနေ့ တရားနာပြီးရင် အိမ်ပြန်ရောက်တဲ့အခါ ဒီအချက်လေးတွေကို လက်တွေ့ လိုက်နာကြည့်ကြပါစို့။

ပထမအချက်အနေနဲ့ "သွေးကို စစ်ဆေးပါ"။ သွေးဆိုတာ ကျန်းမာရေးရဲ့ ပြယုဂ်ပါ။ ပုံမှန် သွေးစစ်ပါ၊ ကျန်းမာရေး ဂရုစိုက်ပါ။ (Regular Check-up).

ဒုတိယအချက်အနေနဲ့ "သွေးခုန်တိုင်း သတိရပါ"။ နှလုံးခုန်သံ၊ သွေးတိုးသံ ကြားတိုင်း "ငါ အသက်ရှင်နေသေးပါလား၊ ကုသိုလ်လုပ်ဖို့ အချိန်ရသေးပါလား" လို့ သတိသံဝေဂ ယူပါ။

တတိယအချက်ကတော့ "သွေးလှူပါ"။ ကျန်းမာရေး ကောင်းသူဖြစ်ပါက သွေးလှူဒါန်းပါ။ "ငါ့သွေးသည် သူတစ်ပါး၏ အသက် ဖြစ်ပါစေ" ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုပါ။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခြင်းပါပဲ။

မိမိ၏ လက်ကောက်ဝတ်ကို စမ်းသပ်ကြည့်တိုင်း... စီးဆင်းနေသော သွေးများကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ကာ၊ ရုပ်သွေးကို ဓမ္မသွေးအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ ပါရမီဖြည့်ကျင့်နိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြပါစေ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'သွေး (လောဟိတံ) နှင့် အသက်' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် သွေး၏ တန်ဖိုးနှင့် မမြဲသော သဘောကို နားလည်ကာ၊ ရှင်သန်နေသော ခဏတာ၌ သူတစ်ပါးအကျိုးကို သယ်ပိုး၍ နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Feb 25, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

[Facebook Group Invitation]: ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/