Day 26 Jan 26 စောင့်ရှောက်သူ၏ စိတ်ထား (Gopaka) - (The Mindset of a Guardian: Stewardship Management)

 

Day 26 Jan 26 စောင့်ရှောက်သူ၏ စိတ်ထား (Gopaka) - (The Mindset of a Guardian: Stewardship Management)

"နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ" (၃) ကြိမ်။

"အနန္တော အနန္တ ငါးပါးကို အာရုံပြု၍ ညီညာဖြဖြ ကန်တော့ကြပါစို့။"

"နမော ဗုဒ္ဓဿ၊ နမော ဓမ္မဿ၊ နမော သံဃဿ၊ နမော မာတာပိတုဿ၊ နမော အာစရိယဿ"။

သာသနာတော်နှစ် - ၂၅၆၆ ခုနှစ်၊

ကောဇာသက္ကရာဇ် - ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်၊

ခရစ်နှစ် - ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၆) ရက်။

"သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ၊ အားထားရာ၊ လဲလျောင်းရာဖြစ်တော်မူသော၊ သာသနာတော်ကြီးကို ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းအား ပုံအပ်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ 'ဓမ္မ' တည်းဟူသော တရားတော်ကိုသာ ဆရာအဖြစ်၊ ဦးဆောင်သူအဖြစ် ထားရှိခဲ့တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်အနန္တကို ဦးထိပ်ထားလျက်... ယနေ့ တရားနာယူကြမည့် သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့သည် 'ငါပိုင်သည်' ဟူသော အတ္တစိတ်ကို စွန့်လွှတ်၍ 'ငါစောင့်ရှောက်ရမည်' ဟူသော ဂေါပကစိတ်ထားဖြင့် သာသနာနှင့် ဘဝကို တန်ဖိုးရှိအောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြပါစေသတည်း။"

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့ကို ရောက်ရှိလို့ လာပါပြီ။ ဦးဇင်းတို့ မနေ့က ရုပ်ဝတ္ထုအပေါ် တွယ်တာတဲ့ တဏှာအကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲဒီရုပ်ဝတ္ထုတွေကို ပိုင်ဆိုင်သူ (Owner) အနေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ (Steward/Guardian) အနေနဲ့ ဘယ်လို စိတ်ထားရမလဲ ဆိုတာကို ဆွေးနွေးကြရအောင်။ ဒါကို ပါဠိလို "ဂေါပက" လို့ ခေါ်ပြီး၊ ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာမှာ "Stewardship Management" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီး မကြာခင်မှာ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာန ပုဏ္ဏားကြီးက အရှင်အာနန္ဒာကို မေးဖူးပါတယ်။ "အရှင်အာနန္ဒာ... ဘုရားမရှိတော့တဲ့နောက် သံဃာတွေကို ဘယ်သူက ဦးဆောင်သလဲ၊ ဘယ်သူ့ကို ကိုးကွယ်ကြသလဲ" တဲ့။ အဲဒီအခါ အရှင်အာနန္ဒာက ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ် မှာ ဒီလို ပြန်ဖြေခဲ့ပါတယ်။

"န ခေါ မယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အပ္ပဋိသရဏာ၊ သပ္ပဋိသရဏာ မယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဓမ္မပဋိသရဏာ။"

ဒီပါဠိတော်ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကတော့...

"ဗြာဟ္မဏ" - ပုဏ္ဏား၊

"မယံ" - ငါတို့သည်၊ "အပ္ပဋိသရဏာ" - ကိုးကွယ်ရာမဲ့၊ ဆရာမဲ့၊ ဦးဆောင်သူမဲ့ ဖြစ်ကုန်သည်၊ "န ခေါ" - မဟုတ်ကုန်။

"မယံ" - ငါတို့သည်၊ "သပ္ပဋိသရဏာ" - ကိုးကွယ်ရာ ရှိကုန်၏။

"ဓမ္မပဋိသရဏာ" - တရားတော်လျှင် ကိုးကွယ်ရာ (မှီခိုရာ/ဦးဆောင်သူ) ရှိကုန်၏။

ဆိုလိုတာက ဘုရားရှင်ဟာ သာသနာကို ဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမှ "ပိုင်ရှင်" အဖြစ် လွှဲမပေးခဲ့ပါဘူး။ "မင်းတို့အားလုံးဟာ ပိုင်ရှင်တွေ မဟုတ်ကြဘူး၊ ဓမ္မကို စောင့်ရှောက်ရမယ့် ဂေါပက (Guardians) တွေသာ ဖြစ်ကြတယ်" ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပေးခဲ့တာပါ။

ဒီအချက်ကို ခေတ်သစ် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ Stewardship Theory (ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ သီအိုရီ) နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် အလွန် တန်ဖိုးရှိပါတယ်။ စီးပွားရေးလောကမှာ "Agency Theory" နဲ့ "Stewardship Theory" ဆိုပြီး နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။

• Agency Theory (ကိုယ်စားလှယ်ဝါဒ) မှာ လူတွေဟာ "အတ္တ" (Self-interest) နဲ့ အလုပ်လုပ်ကြတယ်။ သူဌေးမကြည့်ရင် ခိုးမယ်၊ ကိုယ့်အကျိုးအမြတ်ကို ကြည့်မယ်။

• Stewardship Theory (စောင့်ရှောက်သူဝါဒ) မှာတော့ လူတွေဟာ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို ကိုယ့်ရည်မှန်းချက်လို သဘောထားပြီး၊ "ငါမပိုင်ပေမယ့်၊ ငါ့တာဝန်ပဲ" ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ သစ္စာရှိရှိ (Fiduciary Duty) ဆောင်ရွက်ကြပါတယ်။
  ဥပမာ - ပြတိုက်မှူး တစ်ယောက်ဟာ ဓာတ်တော်တွေကို မပိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ပိုင်ရှင်ထက် ပိုပြီး ဂရုစိုက်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူဟာ "Steward" (ထိန်းသိမ်းသူ) ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားလို့ပါပဲ။ ပိုင်ရှင် (Owner) က "ငါ့သဘော" လို့ လုပ်ချင်လုပ်မယ်၊ ဒါပေမယ့် စောင့်ရှောက်သူ (Steward) ကတော့ "စည်းကမ်းအတိုင်း" (According to Law/Dhamma) ပဲ လုပ်ရပါတယ်။ ဗုဒ္ဓသာသနာမှာ ရဟန်းတွေ၊ လူဒါယကာတွေ အားလုံးဟာ သာသနာပိုင်ရှင်တွေ မဟုတ်ပါဘူး၊ သာသနာစောင့် (Sasana-Gopaka) တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။

Caption: ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်ဖြင့် ချုပ်ကိုင်ခြင်း (Ownership) နှင့် တာဝန်ယူစိတ်ဖြင့် မမောပိုက်ဘဲ စောင့်ရှောက်ခြင်း (Stewardship) ကွာခြားချက်

ဒီသဘောတရားကို စာအုပ်ထဲမှာသာ မထားဘဲ၊ ဦးဇင်းတို့ သွာဂတပြတိုက်မှာ လက်တွေ့ ကြုံခဲ့ရတဲ့ Case Study တစ်ခုနဲ့ ချိတ်ဆက်ကြည့်ရအောင်။

Case-2326 လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ ဖြစ်ရပ်ပါ။ ပြတိုက် ကော်မတီဝင် လူကြီးတစ်ယောက် ရှိပါတယ်။ သူက စေတနာ အရမ်းကောင်းပေမယ့် "Ownership Bias" (ပိုင်ရှင်စိတ်) လွန်ကဲနေပါတယ်။ သူက "ငါ ဒီလောက် လုပ်ပေးထားတာ၊ ငါ့သဘောပဲ ဖြစ်ရမယ်" ဆိုပြီး ဝန်ထမ်းတွေကို အမိန့်ပေးတာ၊ ဓာတ်တော်တွေကို သူ့သဘောနဲ့သူ နေရာရွှေ့တာ၊ သူ့မိတ်ဆွေတွေကို အချိန်မရွေး ဝင်ခွင့်ပေးတာတွေ လုပ်ပါတယ်။ သူ့စိတ်ထဲမှာ "ပြတိုက်ဟာ ငါ့အိမ်" လို့ ထင်နေတာပါ။

ဒါပေမယ့် ပြတိုက်ဆိုတာ အများပိုင် (Public Trust) ဖြစ်ပြီး၊ သာသနာပိုင် ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ အိမ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ Policy 3 (Governance & Roles), Article 3.4 (Stewardship Conduct) အရ ဝင်ရောက် ထိန်းကျောင်းရပါတယ်။ ဦးဇင်းက Template T180 (Code of Stewardship Commitment) ကို ထုတ်ပြီး ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှာ ရှင်းပြရပါတယ်။

"ဒကာကြီးတို့... ဦးဇင်းတို့ အားလုံးဟာ ဒီဓာတ်တော်တွေရဲ့ ပိုင်ရှင် (Owners) မဟုတ်ကြပါဘူး။ ဘုရားရှင်ရဲ့ အမွေကို ခေတ္တ ထိန်းသိမ်းခွင့် ရထားတဲ့ အစောင့် (Custodians) တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုင်ရှင်ဆိုရင် ကြိုက်သလို ရောင်းချခွင့်၊ ဖျက်ဆီးခွင့် ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် စောင့်ရှောက်သူမှာတော့ 'ပြုစုပျိုးထောင်ခွင့်' (Care) နဲ့ 'ကာကွယ်ခွင့်' (Protect) ပဲ ရှိပါတယ်" လို့ Stewardship Concept ကို ရှင်းပြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် "Fiduciary Duty" (ယုံကြည်အပ်နှံခံရမှု တာဝန်) ဆိုတဲ့ ဥပဒေသဘောတရားကိုပါ ပြောပြပါတယ်။ အများက ယုံကြည်လို့ အပ်နှံထားတဲ့ ပစ္စည်းကို ကိုယ်ကျိုးအတွက် မသုံးရဘူး၊ ကိုယ့်စိတ်တိုင်းကျ မလုပ်ရဘူး၊ မူဝါဒ (Dhamma/Policy) အတိုင်းသာ လုပ်ရမယ်ဆိုတာကို နားလည်စေပါတယ်။

အဲဒီတော့မှ ကော်မတီလူကြီးလည်း သဘောပေါက်ပြီး "မှန်ပါဘုရား၊ တပည့်တော်က စေတနာလွန်ပြီး အာဏာရှင် ဖြစ်မိသွားတယ်" ဆိုပြီး T180 ပဋိညာဉ်ကို လက်မှတ်ထိုးကာ စည်းကမ်းနဲ့အညီ ပြန်လည် ဆောင်ရွက်ပါတော့တယ်။

ဒီနေရာမှာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို ပြန်ကြည့်ကြရအောင်။

လူတွေ ဘာလို့ စိတ်ဆင်းရဲကြသလဲ။ "Steward" လုပ်ရမယ့်နေရာမှာ "Owner" သွားလုပ်မိလို့ပါပဲ။

၁။ မိဘနှင့် သားသမီး - မိဘဆိုတာ သားသမီးရဲ့ "ပိုင်ရှင်" မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ လူဖြစ်လာအောင် ပြုစုပျိုးထောင်ပေးရတဲ့ "ဥယျာဉ်မှူး" (Steward) တွေပါ။ သားသမီးကို ပိုင်တယ်လို့ ထင်ရင် သူတို့ ကိုယ့်စကားနားမထောင်တဲ့အခါ ဒေါသဖြစ်မယ်။ စောင့်ရှောက်သူလို့ သဘောထားရင်တော့ သူတို့ လမ်းမှန်ရောက်အောင် လမ်းပြရုံနဲ့ ကျေနပ်နိုင်ပါတယ်။

၂။ ခန္ဓာကိုယ် - ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကို "ငါ့ဟာ" လို့ ထင်နေကြတယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တွေက ခေတ္တ ငှားရမ်းထားတဲ့ "အိမ်" တစ်လုံးပါပဲ။ ဦးဇင်းတို့က ဒီအိမ်မပျက်စီးအောင် စောင့်ရှောက်ရတဲ့ "အိမ်စောင့်" (Gopaka) တွေပါ။ အိမ်စောင့်က အိမ်ကို မပိုင်ပါဘူး။ အိမ်ရှင် (သဘာဝတရား) က ပြန်သိမ်းမယ့်အချိန်ကျရင် ကြည်ကြည်ဖြူဖြူ ပြန်ပေးလိုက်ရမှာပါ။

ဒါကြောင့် ဒီနေ့ကစပြီး...

စိတ်ထားလေး ပြောင်းကြည့်ပါ။ "ငါပိုင်တယ်" (I own this) ဆိုတဲ့ စိတ်အစား "ငါတာဝန်ယူတယ်" (I steward this) ဆိုတဲ့ စိတ်ကို မွေးမြူပါ။

• ငွေကြေးကို ပိုင်ဆိုင်သူ မလုပ်ပါနဲ့၊ ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် စီမံခန့်ခွဲသူ လုပ်ပါ။

• ရာထူးအာဏာကို ပိုင်စိုးသူ မလုပ်ပါနဲ့၊ အများအကျိုး ဆောင်ရွက်သူ လုပ်ပါ။

• သာသနာကို ငါ့ဟာလို့ မစွဲပါနဲ့၊ ငါထမ်းရွက်ရမယ့် တာဝန်လို့ နှလုံးသွင်းပါ။
  အဲဒီလို "ဂေါပကစိတ်ထား" ရှိသူတွေဟာ ဘယ်တော့မှ အတ္တမာန မကြီးဘူး၊ ဘယ်တော့မှ အာဏာမပြဘူး၊ အမြဲတမ်း နှိမ့်ချပြီး အများအကျိုးကိုပဲ သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ ဘုရားရှင် လိုလားတဲ့ စစ်မှန်တဲ့ သာသနာပြု စိတ်ဓာတ်ပါပဲ။

ယနေ့ ဟောကြားအပ်သော 'စောင့်ရှောက်သူ၏ စိတ်ထား (Gopaka)' တရားတော်ကို နာယူကြရသော သင်သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့သည် ပိုင်ဆိုင်လိုသော တဏှာ၊ စိုးမိုးလိုသော မာနတို့ကို ပယ်စွန့်၍၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်နှင့် မိမိတို့၏ ဘဝကို တာဝန်သိသော၊ သစ္စာရှိသော စောင့်ရှောက်သူများအဖြစ် ကောင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

"ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု" (၃) ကြိမ်။

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

နေ့စွဲ - Jan 26, 2023

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.

ဤကဲ့သို့သော သိပ္ပံနှင့် ဓမ္မ ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို နေ့စဉ် လေ့လာဆွေးနွေးနိုင်ရန် ဦးဇင်းတို့၏ "Hswagata Dhamma & Science Community" Facebook Group သို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါသည်။ https://www.facebook.com/share/g/1AefhUBU85/