နေ့ရက် - မေလ (၁၅) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-135) မိသားစု စိတ်ပညာနှင့် သိင်္ဂါလောဝါဒ (Family Psychology & Singalovada)

 

နေ့ရက် - မေလ (၁၅) ရက်၊ ၂၀၂၃ (Day-135) မိသားစု စိတ်ပညာနှင့် သိင်္ဂါလောဝါဒ (Family Psychology & Singalovada)

ကိုးကားကျမ်း - ဒီဃနိကာယ်၊ ပါထိကဝဂ်၊ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် (အရပ်ခြောက်မျက်နှာ)

သိပ္ပံနယ်ပယ် - Family Systems Theory (မိသားစု စနစ်သီအိုရီ)

---

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ဘုရားရှင်၊ တရားတော်၊ သံဃာတော်တည်းဟူသော ရတနာမြတ်သုံးပါးနှင့်တကွ မိဘဆရာသမားတို့အား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျှော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ဤသို့ ရှိခိုးပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကံ စေတနာတို့ကြောင့် ဘေးရန်ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းလွင့်ပျောက်၍ ကောင်းကျိုးလိုအင်ဆန္ဒများ တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ပြည့်စုံကြပါစေကုန်သတည်း။

ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ၊ ဒီနေ့ဟာ မေလ (၁၅) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက သတ်မှတ်ထားတဲ့ "အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိသားစုများနေ့" (International Day of Families) ဖြစ်ပါတယ်။ "အိမ်ထောင်မပြုရသေးသူက ဘုရားတစ်ဆူ၊ အိမ်ထောင်ပြုပြီးသူက ဘုရားနှစ်ဆူ" ဆိုတဲ့ စကားလိုပဲ၊ မိသားစုဘဝဆိုတာ ပျော်စရာကောင်းသလို၊ တာဝန်ကြီးလေးပြီး ရှုပ်ထွေးနက်နဲတဲ့ အရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုတစ်ခုမှာ ပြဿနာဖြစ်ရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကိုပါ ရိုက်ခတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့မှာ မိသားစုရေးရာ ပြဿနာတွေကို ခေတ်သစ် "မိသားစု ကုထုံး" (Family Therapy) နဲ့ ဘုရားဟော "သိင်္ဂါလောဝါဒ" ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြေရှင်းနည်းတွေကို ဆွေးနွေးကြမယ်။

တရားမဟောခင်မှာ... မိသားစုအတွင်းမှာ အလိုအပ်ဆုံးက ဘာလဲဆိုရင် "ခွင့်လွှတ်ခြင်း" နဲ့ "သည်းခံခြင်း" ပါပဲ။ ဒါကြောင့် စိတ်နှလုံး နူးညံ့ပျော့ပျောင်းလာအောင် "မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း" (Metta Meditation) ကိုပဲ မိသားစုပုံစံနဲ့ ပွားများကြရအောင်။

အားလုံးပဲ ခါးလေးမတ်မတ်ထား၊ မျက်လုံးလေး မှိတ်ထားပါ။ ကိုယ့်မျက်စိထဲမှာ ကိုယ့်မိသားစုဝင်တွေ (အဖေ၊ အမေ၊ အိမ်ထောင်ဖက်၊ သားသမီး၊ ညီအစ်ကို မောင်နှမ) အားလုံးကို တစ်စုတစ်ဝေးတည်း ဝိုင်းထိုင်နေတယ်လို့ မြင်ယောင်လိုက်ပါ။ သူတို့မျက်နှာလေးတွေက ပြုံးရွှင်နေတယ်လို့ ပုံဖော်ပါ။ "ငါ့ရဲ့ မိသားစုဝင်များအားလုံး... ရန်လိုခြင်း ကင်းကြပါစေ... စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ကင်းကြပါစေ... အချင်းချင်း ချစ်ခင်ကြင်နာနိုင်ကြပါစေ" လို့ စိတ်ထဲကနေ ရွတ်ဆိုရင်း၊ ကိုယ့်နှလုံးသားထဲက မေတ္တာအလင်းရောင်နဲ့ သူတို့အားလုံးကို လွှမ်းခြုံလိုက်ပါ။ (၁) မိနစ်ခန့် ငြိမ်သက်စွာ ပွားများကြပါစို့။

(ခေတ္တ ငြိမ်သက်ခြင်း)

ကိုင်း... စိတ်ထဲမှာ မိသားစုအပေါ် မေတ္တာစိတ်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီဆိုရင်၊ ဒီမိသားစု ဆက်ဆံရေး သဘောသဘာဝကို ခေတ်သစ် စိတ်ပညာ (Family Systems Theory) က ဘယ်လို ရှင်းပြထားသလဲ ဆိုတာ လေ့လာကြည့်ကြမယ်။

သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ခေတ်သစ် စိတ်ပညာမှာ Family Systems Theory (မိသားစု စနစ်သီအိုရီ) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ဒီသီအိုရီက ဘာပြောသလဲဆိုတော့... မိသားစုဆိုတာ လူတစ်ယောက်ချင်းစီ သီးခြားနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ စက်ယန္တရားကြီး တစ်ခုလို "အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေတဲ့ စနစ်" (Interconnected System) တစ်ခု ဖြစ်တယ် တဲ့။

ဥပမာ - မျက်နှာကြက်မှာ ချိတ်ထားတဲ့ မိုဘိုင်းရုပ် (Mobile) လေးတွေကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ကြိုးလေးတွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး မျှနေတယ်။ အဲဒီအထဲက အရုပ်လေး တစ်ရုပ်ကို လက်နဲ့ တို့လိုက်ရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ ကျန်တဲ့ အရုပ်တွေအားလုံး လိုက်လှုပ်သွားတယ် မဟုတ်လား။

အဲဒီလိုပါပဲ... အဖေက ရုံးမှာ စိတ်ညစ်လာပြီး အိမ်ပြန်ရောက်တော့ မျက်နှာမကောင်းဘူး။ အဲဒါကို မြင်တဲ့ အမေက "ငါ့အပေါ် မကောင်းဘူး" ဆိုပြီး စိတ်ကောက်တယ်။ အမေ စိတ်ကောက်တော့ ထမင်းဝိုင်းမှာ စကားမပြောဘူး။ အဲဒါကို မြင်တဲ့ သားသမီးတွေက ကြောက်ပြီး အခန်းထဲ ဝင်အောင်းကြတယ်။

ကြည့်စမ်း... အဖေ တစ်ယောက်တည်းရဲ့ ပြဿနာက တစ်အိမ်လုံးရဲ့ "လေထု" (Atmosphere) ကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်တယ်။ ဒါကို သိပ္ပံလို "Homeostasis" (မျှခြေပျက်ယွင်းခြင်း) လို့ ခေါ်တယ်။ မိသားစု ကုထုံးပညာရှင်တွေက ပြောတယ်... "ပြဿနာက လူတစ်ယောက်တည်းမှာ ရှိတာ မဟုတ်ဘူး၊ လူတွေကြားက 'ဆက်ဆံရေး လမ်းကြောင်း' (Pattern of Interaction) မှာ ရှိတာ" တဲ့။ ဒါကြောင့် ကုသရင် တစ်ယောက်တည်း ကုလို့ မရဘူး၊ တစ်မိသားစုလုံးရဲ့ ဆက်ဆံပုံကို ပြင်မှ ရမယ်။

ကိုင်း... ပါဠိတော်နဲ့ ညှိကြည့်ရအောင်။ ဘုရားရှင်က လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကတည်းက "မိသားစု ကုထုံး" အကောင်းဆုံး ကျမ်းတစ်စောင်ကို ဟောထားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်" ပါပဲ။

ဒီသုတ်တော်မှာ ဘုရားရှင်က လူ့ဘောင်လောက ဆက်ဆံရေးကို "အရပ်ခြောက်မျက်နှာ" (The Six Directions) နဲ့ တင်စားထားတယ်။

အထူးသဖြင့် မိဘနဲ့ သားသမီး ဆက်ဆံရေးကို "ပုရတ္ထိမ အရပ်" (အရှေ့အရပ်) လို့ ဟောတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ အရှေ့အရပ် လို့ ခေါ်သလဲ။ နေမင်းကြီးက အရှေ့က ထွက်မှ လောကကြီး လင်းသလို၊ မိဘတွေက သားသမီးတွေကို စောင့်ရှောက်မှ သားသမီးဘဝ လင်းလက်နိုင်လို့ပါပဲ။

ဒီနေရာမှာ ဘုရားရှင်က "တာဝန်" (Duties) (၅) ချက်စီ အပြန်အလှန် ပေးထားတယ်။

မိဘက သားသမီးအပေါ် ပြုရမယ့် ဝတ္တရား (၅) ပါး - မကောင်းမြစ်တား၊ ကောင်းရာညွှန်လတ်၊ အတတ်သင်စေ၊ ပေးဝေနှီးရင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း လို့ ဆိုတယ်။

သားသမီးက မိဘအပေါ် ပြုရမယ့် ဝတ္တရား (၅) ပါး - ကျွေးမွေးမပျက်၊ ဆောင်ရွက်စီမံ၊ မွေခံထိုက်စေ၊ လှူမျှဝေ၍၊ စောင့်လေမျိုးနွယ်။

သေချာ ကြည့်ပါ သူတော်ကောင်းတို့... ဒါဟာ တစ်ဖက်သတ် အမိန့်ပေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။ "Reciprocity" (အပြန်အလှန် တာဝန်ယူမှု) ပါ။ မိဘက တာဝန်ကျေမှ သားသမီးက ကျေးဇူးသိမယ်။ သားသမီးက လိမ်မာမှ မိဘက စိတ်ချမ်းသာမယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ပြောတဲ့ "System Theory" နဲ့ တစ်ထပ်တည်း မကျနေဘူးလား။ စက်ဝန်းတစ်ခု လည်ပတ်ဖို့ဆိုတာ ဂီယာနှစ်ခုလုံး သွားညီမှ ရတာကိုး။ ဘုရားရှင်က "လူဝတ်ကြောင်တို့၏ ဝိနည်း" (Gihi Vinaya) အဖြစ် ဒီသုတ်ကို ဟောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီမိသားစု သံယောဇဉ်နဲ့ ပဋိပက္ခတွေကို ဝိပဿနာ ရှုကွက် ထဲကို ဝင်ကြည့်ကြစို့။ မိသားစုထဲမှာ စကားများ ရန်ဖြစ်နေရင်၊ သို့မဟုတ် စိတ်ညစ်နေရင် ဘယ်လို တရားမှတ်မလဲ။

ဥပမာ - ဒကာကြီးက အိမ်ပြန်ရောက်တော့ ဇနီးသည်က ပွစိပွစိ ပြောနေတယ် ဆိုပါစို့။ (Nagging Spouse Scenario).

သောတဒွါရ နှင့် စိတ္တာနုပဿနာ ရှုကွက်

၁။ အာရုံ (Object): ဇနီးသည်ရဲ့ အသံ (သဒ္ဒါရုံ)။

၂။ ဒွါရ (Door): နား (သောတ)။

၃။ ဖဿ (Contact): အသံနှင့် နား ထိတွေ့မှု။

၄။ သညာ (Perception): "ဒါ ငါ့မိန်းမ အသံ၊ သူ ငါ့ကို အပြစ်ပြောနေပြန်ပြီ" ဆိုတဲ့ အတိတ်မှတ်ဉာဏ်။

၅။ သင်္ခါရ (Reaction): "နားငြီးလိုက်တာ" ဆိုတဲ့ ဒေါသ။

ဒီနေရာမှာ သာမန်အချိန်ဆိုရင် "ပြန်ပြောမယ်" (Reactivity) ဆိုပြီး ရန်ဖြစ်ကြရော။ ဒါက သံသရာ လည်တာ။

ရှုကွက် (အရူခံ) က ဘာလဲ?

"မိန်းမ" မဟုတ်ဘူး။ "အပြစ်ပြောခြင်း" မဟုတ်ဘူး။

"အသံလှိုင်း" (Sound Wave/ Rupa) နဲ့ "ကြားသိစိတ်" (Hearing Consciousness) သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်။ ရင်ထဲမှာ ဖြစ်လာတဲ့ "မကျေနပ်မှု" က ဒေါသ (Mental Formation) သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်။

ရှုဉာဏ် (အရူဉာဏ်) နဲ့ ဘယ်လို မှတ်မလဲ?

အသံကြားလိုက်တဲ့ ခဏမှာ... "ကြားတယ်... ကြားတယ်"။ (အဓိပ္ပာယ် မကောက်နဲ့ဦး)။

ရင်ထဲမှာ ဒေါသထွက်လာရင်... "ဒေါသ ဖြစ်နေတယ်... သိတယ်"။ "ပူလောင်နေတယ်... သိတယ်"။

ပြီးတော့ ဆင်ခြင်လိုက်ပါ... "သူ ပြောနေတာက ဝါယောဓာတ် (လေ) ကြောင့် အသံထွက်တာ။ ငါ့နားက သောတပသာဒ ကြောင့် ကြားတာ။ 'ငါ' မရှိဘူး။ 'သူ' မရှိဘူး။ ဓာတ်ချင်း တိုက်မိတာပါလား" လို့ ရှုမြင်လိုက်ပါ။

အဲဒီလို "ပရမတ်" (Ultimate Reality) ကို မြင်လိုက်ရင်၊ "ပညတ်" (Conventional Reality) ဖြစ်တဲ့ "မိန်းမ/ယောင်္ကျား" ဆိုတဲ့ အစွဲတွေ လျော့ပါးသွားပြီး၊ ခွင့်လွှတ်နိုင်တဲ့ စိတ်၊ သည်းခံနိုင်တဲ့ စိတ်တွေ အလိုလို ပေါ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါကို "ခန္ဓာငါးပါးကို ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခွာခြင်း" (Detachment) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကိုင်း... ဒီသဘောတရားတွေကို လက်တွေ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာကို Case-2435 ဖြစ်ရပ်မှန်လေးနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြမယ်။ (မှီငြမ်း - Template T224: Family Group Incident / Mediation Log).

Hswagata ပြတိုက်ကို တစ်နေ့က မိသားစုကြီး တစ်စု ရောက်လာတယ်။ အဖေ၊ အမေ၊ သားသမီးတွေ အပြင် အဘိုးအဘွားတွေပါ ပါတယ်။ ကြည့်ရတာ တစ်ခုခုကို အကြီးအကျယ် ငြင်းခုံလာကြပုံပဲ။

ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့... သူတို့အိမ်မှာ ရှေးဟောင်း ဓာတ်တော်ကြုတ် တစ်ခု ရှိတယ်။ အဖေက ဒါကို ပြတိုက်မှာ လှူချင်တယ်။ သားကြီးကကျတော့ "ဒါ အဖိုးတန်တယ်၊ ရောင်းစားရင် ပိုက်ဆံရမယ်" ဆိုပြီး လှူခွင့်မပေးဘူး။ အမေက ကြားထဲက ဗျာများနေတယ်။ ပြတိုက် ရောက်တာနဲ့ ဧည့်ခန်းမဆောင်မှာ အသံကုန် အော်ဟစ် ရန်ဖြစ်ကြတော့တာပဲ။

တခြား ဧည့်သည်တွေလည်း လန့်ကုန်တယ်။ ဒါ Template T224 (Family Disturbance Incident) အရ ဖြေရှင်းရမယ့် ကိစ္စ ဖြစ်လာတယ်။

ဒီနေရာမှာ ဘုန်းကြီးက Policy 5, Article 5.4 (Promoting Harmony in Sacred Space) အရ ကြားဝင် ဖြေရှင်းပေးရတယ်။ လုံခြုံရေး ဝန်ထမ်းတွေလို မောင်းထုတ်လို့ မရဘူး။ သူတို့က အလှူရှင် ဖြစ်လာနိုင်ခြေ ရှိသလို၊ ဒုက္ခရောက်နေသူတွေလည်း ဖြစ်နေတယ်။

ဘုန်းကြီးက သူတို့ကို သီးသန့် အခန်းတစ်ခု ခေါ်သွားတယ်။ ရေအေး တိုက်တယ်။ ပြီးတော့ "သိင်္ဂါလောဝါဒ" နည်းနဲ့ "Family Therapy" လုပ်ပေးတယ်။

ဘုန်းကြီးက သားကြီးကို မေးတယ်။ "ဒကာလေး... မင်း မိဘကို လုပ်ကျွေးချင်တာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိဘပိုင်တဲ့ ပစ္စည်းကို မိဘ သဘောမတူဘဲ ယူတာဟာ 'အဒိန္နာဒါန' (ခိုးမှု) မြောက်သလို၊ မိဘစိတ်ဆင်းရဲအောင် လုပ်တာက 'အနန္တရိယကံ' နီးပါး ကြီးလေးတယ်" လို့ ဓမ္မနဲ့ ဟောတယ်။

ပြီးတော့ အဖေကိုလည်း ပြောတယ်... "ဒကာကြီး... သားသမီး ဆိုတာလည်း ကိုယ့်အပေါ် မှီခိုနေတာ။ သူတို့မှာ စီးပွားရေး အခက်အခဲ ရှိနေရင် မိဘက 'ပေးဝေနှီးရင်း' ဆိုတဲ့ ဝတ္တရားအတိုင်း ကူညီသင့်တယ်" လို့ နှစ်ဖက်လုံးကို မျှတအောင် ဟောတယ်။

နောက်ဆုံးတော့ အဖြေထွက်လာတယ်။ ဓာတ်တော်ကို ပြတိုက်မှာ လှူမယ်။ ဒါပေမဲ့ အဖေက သားကြီးရဲ့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းအတွက် အရင်းအနှီး ထုတ်ပေးမယ်။ နှစ်ဖက်လုံး ကျေနပ်သွားကြတယ်။

အဲဒီတော့မှ ဘုန်းကြီးက သူတို့ မိသားစုလုံးကို ဘုရားကျောင်းဆောင် ရှေ့ခေါ်သွားပြီး "ညီညွတ်ရေး မေတ္တာစာ" ရွတ်ဖတ်စေတယ်။ "သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ" - ညီညွတ်သူတို့၏ ကျင့်စဉ်သည် ချမ်းသာကို ဆောင်၏ တဲ့။

ကြည့်စမ်း... မိသားစု ပြဿနာဆိုတာ တစ်ဖက်တည်း ကြည့်လို့ မရဘူး။ စနစ်တစ်ခုလုံး (System) ကို ပြုပြင်ပေးမှ ငြိမ်းချမ်းမှု ရနိုင်တယ်ဆိုတာ ပေါ်မလာဘူးလား... ပေါ်လာပါတယ်နော်။

ကိုင်း... နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး တရားသိမ်းကြစို့။

• မိသားစုအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲခြင်း၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နားမလည်ခြင်း၊ ပူပန်ရခြင်းတို့သည် "ဒုက္ခသစ္စာ"။

• "ငါ့လင်၊ ငါ့သား၊ ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်" ဆိုပြီး အပြန်အလှန် ချုပ်ကိုင်လိုသော တဏှာနှင့် မာနသည် "သမုဒယသစ္စာ"။

• အာဃာတတွေ ကင်းစင်ပြီး၊ မေတ္တာဖြင့် ယှဉ်သော ငြိမ်းချမ်းရေး၊ သံသရာဝဋ်မှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်သည် "နိရောဓသစ္စာ"။

• သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်လာ ဝတ္တရားများကို ကျေပွန်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ မိသားစုဝင်များကို ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ရှုမြင်သော မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်သည် "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။

သူတော်ကောင်းတို့ အားလုံးလည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိသားစုများနေ့မှာ မိမိတို့၏ မိသားစုများကို "သိင်္ဂါလောဝါဒ" အတိုင်း မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ ဝတ္တရားတို့ဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်ကြပြီး၊ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော ချမ်းသာကို ရရှိနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ မှာကြားလိုတာကတော့... ဓမ္မမိတ်ဆွေများအနေဖြင့် မိသားစုရေးရာ ဓမ္မအဆုံးအမများ၊ အိမ်တွင်းရေး ပြဿနာ ဖြေရှင်းနည်းများကို ပိုမိုလေ့လာလိုပါက ဦးဇင်းတို့၏ Facebook Page ဖြစ်သော https://www.facebook.com/siridantamahapalakadailydhammatalk/ တွင် ဝင်ရောက် ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်လို့ ဖိတ်ခေါ်အပ်ပါတယ်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မိသားစုများအားလုံး စိတ်ဝမ်းကွဲပြားခြင်း ကင်းရှင်းပြီး၊ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့သော အိမ်ဂေဟာများကို တည်ဆောက်နိုင်ကြပါစေ။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။

သာဓု... သာဓု... သာဓု။

---

ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက

The Office Of Siridantamahapalaka

The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.

Date: May 15, 2023 (International Day of Families)

ORCID: 0009-0000-0697-4760

Website: www.siridantamahapalaka.com

Sao Dhammasami @ ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.