Day: 018 | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | စေတီတော်တည်ဆောက်ပုံ (Engineering) | ဓာတုဝံသ၊ ထူပါရုံ | Engineering
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာကြပါစေ။ ကံတရားရဲ့ အကျိုးပေးတွေနဲ့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာရဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်မှုတွေ ပေါင်းစပ်ပြီး ဘဝအတွက် အကျိုးရှိလှတဲ့ ဓမ္မအသိတွေ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေ၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်တွေကို အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်အားထုတ်နိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လောကကြီးမှာ အဆောက်အအုံတစ်ခု ခိုင်ခံ့ဖို့ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာ လိုအပ်သလို၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝနဲ့ သာသနာတော် တည်တံ့ဖို့အတွက်လည်း စနစ်ကျတဲ့ ဓမ္မအင်ဂျင်နီယာ အတတ်ပညာတွေ လိုအပ်လှပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ ခိုင်မာတဲ့ အုတ်မြစ်တစ်ခု ချနိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ သဘာဝရဲ့ အင်ဂျင်နီယာစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သလို၊ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုတဲ့ စက်ရုံကြီး လည်ပတ်နေဖို့အတွက် အခြေခံအကျဆုံး လောင်စာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကလေးက အပြင်ဘက်က အသံတွေ၊ အတွေးတွေဆီကို လွင့်ပျံသွားဖို့ ကြံရွယ်လိုက်တိုင်း၊ "သြော်... အပြင်ကို ထွက်ချင်နေပြန်ပြီ" လို့ သတိပြုမိပါစေ။ အဲဒီအတွေးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီး၊ ဝင်လေထွက်လေလေးရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေမှုကို ညင်သာစွာ စောင့်ကြည့်ပေးပါ။ ဦးဇင်းတို့ဟာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးရဲ့ အရှင်သခင် မဟုတ်ပါဘူး၊ ဒီဝင်လေထွက်လေလေး အလုပ်လုပ်နေတာကို အနီးကပ် လေ့လာနေတဲ့ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ယောက်လို သဘောထားပြီး နှလုံးသွင်းကြည့်ကြစို့ နော်။
ဒီနေရာမှာ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်ဖို့ဆိုတာ အဆောက်အအုံတစ်ခုရဲ့ ဖောင်ဒေးရှင်းကို အခိုင်အမာ ချနေတာနဲ့ တူပါတယ်။ အောက်ခြေက အုတ်မြစ်မခိုင်ဘဲနဲ့ အပေါ်က စေတီကို ဘယ်လောက်ပဲ လှအောင် တည်တည်၊ အချိန်မရွေး ပြိုကျသွားနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ သတိဆိုတဲ့ အုတ်မြစ်ကို နှာသီးဖျားမှာ အခိုင်အမာ မချနိုင်သေးသရွေ့တော့ သမာဓိဆိုတဲ့ အဆောက်အအုံကြီး တည်ဆောက်လို့ ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် အခု ဒီဝင်လေထွက်လေလေးပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် ထားကြည့်လိုက်ကြပါစို့။
ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို ဝင်လေထွက်လေ အာရုံ တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် ခိုင်မာတဲ့ သမာဓိ ရလာပါပြီ။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ အရာရာကို ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ အတ္တတွေ၊ မဖြစ်နိုင်တာကို လိုချင်တဲ့ လောဘတွေ ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်သွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လောကမှာ အဆောက်အအုံတွေ၊ စေတီပုထိုးတွေကို တည်ဆောက်တဲ့ အတတ်ပညာ (Engineering) ကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ နည်းပညာရပ်ဝန်းတွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ်မှာ 'Structural Engineering' လို့ခေါ်တဲ့ အဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေး အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဟာ အင်မတန်မှ တိကျသေချာလှပါတယ်။ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ယောက်ဟာ မိုးမျှော်တိုက်ကြီး တစ်လုံး ဒါမှမဟုတ် စေတီတော်ကြီး တစ်ဆူကို တည်ဆောက်တော့မယ် ဆိုရင်၊ အပေါ်ယံ အလှအပကို အရင် မစဉ်းစားပါဘူး။ သူ အဓိက စဉ်းစားတာက 'Structural Integrity' လို့ခေါ်တဲ့ အဆောက်အအုံရဲ့ ခိုင်ခံ့မှုနဲ့ တည်ငြိမ်မှုပါပဲ။ မြေကြီးရဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Soil Bearing Capacity) ကို အရင်ဆုံး တွက်ချက်ရပါတယ်။ အဲဒီ မြေကြီးပေါ်မှာ ဘယ်လောက် အလေးချိန် ထမ်းပိုးနိုင်မလဲ၊ ငလျင်ဒဏ်၊ လေဒဏ်တွေကို ဘယ်လို ခံနိုင်မလဲ ဆိုတာကို သင်္ချာနည်းကျကျ တွက်ချက်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်မှာ "Load-bearing path" ဆိုတဲ့ အယူအဆ ရှိပါတယ်။ အဆောက်အအုံ တစ်ခုရဲ့ အပေါ်ဆုံးက အလေးချိန်ဟာ အောက်ခြေက အုတ်မြစ်ဆီကို ဘယ်လို စနစ်တကျ စီးဆင်းသွားသလဲ ဆိုတာကို လေ့လာတာပါ။ အကယ်၍ ကြားထဲက တိုင်တစ်ခု ဒါမှမဟုတ် ယက်မတစ်ခုက အားနည်းနေမယ်ဆိုရင် အဲဒီ အလေးချိန်ဟာ အုတ်မြစ်ဆီကို မရောက်တော့ဘဲ အဆောက်အအုံကြီးကို အက်ကွဲ ပျက်စီးစေပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် အစိတ်အပိုင်းတိုင်းဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု အချိုးကျကျ ဆက်စပ်နေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
'အရှင်ဘုရား၊ အဲဒီလောက် တွက်ချက်ထားတဲ့ အဆောက်အအုံကြီးတွေက ထာဝရ ခိုင်မြဲပါသလား' တဲ့။ အလွန်ကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပါ။ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်အရ ဘယ်အဆောက်အအုံမှ ထာဝရ မခိုင်မြဲပါဘူး။ သံမဏိတွေက သံချေးတက်မယ်၊ ကွန်ကရစ်တွေက ဆွေးမြေ့မယ်။ ဒါကို 'Material Fatigue' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အင်ဂျင်နီယာတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အဲဒီ အဆောက်အအုံကြီး တည်ရှိနေသရွေ့ ကာလပတ်လုံးမှာ လူသားတွေအတွက် အန္တရာယ်ကင်းကင်းနဲ့ အကျိုးပြုနိုင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အုတ်မြစ်ခိုင်မှသာ အဆောက်အအုံ တည်နိုင်မှာပါ။
ဒါကို စက်ရုံ လုပ်ငန်းစဉ် (Method #53) နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ပိုမြင်သာပါတယ်။ စက်ရုံတစ်ခုမှာ ကုန်ချောပစ္စည်းတစ်ခု ထွက်လာဖို့အတွက် အဆင့်ဆင့်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းစဉ် (Assembly Line) တွေ ရှိပါတယ်။ အစပိုင်းက ကုန်ကြမ်းတွေရဲ့ အရည်အသွေး မကောင်းရင်၊ ဒါမှမဟုတ် စက်ယန္တရားကြီးတွေက တိကျမှု မရှိရင် ထွက်လာတဲ့ ကုန်ချောဟာ အသုံးမဝင်တဲ့ အမှိုက် ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ စေတီတော် တစ်ဆူ တည်ဆောက်ရာမှာလည်း အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက် ဆိုတဲ့ ကုန်ကြမ်းတွေကစပြီး ပန်းရန်၊ လက်သမား အတတ်ပညာတွေအဆုံး အဆင့်တိုင်းမှာ စေတနာနဲ့ ပညာ ပါဝင်နေဖို့ လိုအပ်လှပါတယ်။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော်မှာ ရှေးမင်းကောင်းမင်းမြတ်တွေ စေတီပုထိုး တည်ထားခဲ့ပုံကို ပီဋကတ်တော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဓာတုဝံသ ကျမ်းကြီးရဲ့ ထူပါရုံ အခန်း (စာမျက်နှာ-၁) မှာ၊ ရှေးခေတ် မင်းကြီးတွေဟာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ဓာတ်တော်တွေကို ကိန်းဝပ် ပူဇော်ဖို့အတွက် စေတီတော်တွေ တည်ထားပုံကို အင်ဂျင်နီယာ ရှုထောင့်ကနေ အံ့သြဖွယ်ရာ မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။ ဘုရင်ကြီးတွေဟာ စေတီတော်ကြီးကို တည်တဲ့အခါ "မြေကြီးအောက် ဘယ်နှစ်တောင်အထိ တူးရမယ်၊ အုတ်ခဲတွေကို ဘယ်လို ဖုတ်ရမယ်၊ အင်္ဂတေကို ဘယ်လို ဖော်စပ်ရမယ်" ဆိုတာကို အသေးစိတ် လမ်းညွှန်ခဲ့ကြတာပါ။
ဒီပါဠိတော်လာ စကားလုံးတွေကို တစ်လုံးချင်းစီ အနက်ဖွင့်ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ 'ထူပ' (စေတီ) ဆိုတာက လူနတ်ဗြဟ္မာတို့ရဲ့ ပူဇော်ရာ ဖြစ်သလို၊ 'အာရုံ' ဆိုတာက စိတ်ကို ကြည်လင်စေတတ်တဲ့ ဌာန ဖြစ်ပါတယ်။ စေတီတော် တည်ဆောက်ပုံ နည်းပညာကို ဘုရားရှင်က 'ဉာဏ်ပညာ' (Wisdom/Engineering) လို့ ရှုမြင်တော်မူပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ခိုင်ခံ့တဲ့ စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်လာဖို့အတွက် အချိုးအစား (Symmetry)၊ အလေးချိန် ထိန်းညှိမှု (Balance) နဲ့ ခံနိုင်ရည်အား (Durability) တွေဟာ ဉာဏ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး တည်ဆောက်ရလို့ပါပဲ။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... စေတီတော်ရဲ့ အောက်ခြေ ဖောင်ဒေးရှင်းဟာ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ 'သီလ' နဲ့ တူပါတယ်။ သီလဆိုတာ ဘဝရဲ့ အခြေခံ အုတ်မြစ်ပါ။ သီလမခိုင်တဲ့သူဟာ ဘယ်လောက်ပဲ တရားထိုင်ထိုင်၊ သူ့ရဲ့ သမာဓိဟာ လှုပ်ခါနေတဲ့ စေတီလိုပါပဲ၊ အချိန်မရွေး ပြိုကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် 'အုတ်မြစ်ခိုင်မှ စေတီတည်သလို၊ သီလခိုင်မှ သမာဓိတည်' တယ်လို့ ဆိုရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သီလရှိမှသာ စိတ်ဟာ အေးချမ်းတည်ငြိမ်ပြီး၊ အဲဒီအပေါ်မှာမှ ဝိပဿနာဉာဏ်ဆိုတဲ့ စေတီအထွတ်ကို တင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု မိမိတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ယန္တရားကြီး လည်ပတ်ပုံကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရအောင်။ စေတီတစ်ဆူမှာ အစိတ်အပိုင်းတွေ ပေါင်းစပ်ထားသလို၊ ဦးဇင်းတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမှာလည်း အာယတန (၁၂) ပါး၊ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက် ရှိပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ အတွင်း အာယတန ၆ ပါး (ဒွါရ) နဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အပြင် အာယတန ၆ ပါး (အာရုံ) တို့ဟာ အမြဲတမ်း တိုက်ခိုက်နေကြပါတယ်။
ဥပမာ - စေတီတော်ကြီး တစ်ဆူကို မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ကနေ လှမ်းမြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ ဒီမြင်ကွင်းဟာ သာမန် ဖြစ်စဉ်လေး မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ် (စက္ခုပသာဒရုပ်) လေးဟာ အပြင်က စေတီရဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) ကို ဖမ်းယူလိုက်တာပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်ကို သေချာ အချိန်ယူပြီး ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီ အကြည်ရုပ်လေးဟာ သူ့ဟာသူ အလိုလို ရှိနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အတိတ်ကံက ဖန်တီးပေးထားတဲ့ ရုပ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အာရုံဆိုတာကလည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့ ဓာတ်သဘော သက်သက်ပါပဲ။
အဲဒီလို မျက်စိနဲ့ အဆင်း တိုက်ခိုက်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပဲ 'စက္ခုဝိညာဏဓာတ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ်လေးဟာ ချက်ချင်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ မြင်သိစိတ်လေးဟာ မျက်စိထဲမှာ အောင်းနေတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ အပြင်က အာရုံထဲမှာ ပါလာတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းနှစ်ခု ဆုံမိလို့ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဓာတ်တရားလေး သက်သက်ပါ။ ဒီဖြစ်စဉ်လေးကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီတရား သုံးပါး ဆုံမိသွားတာကို တွေ့ရပါမယ်။ အဲဒီလို ဆုံမိတာကို အဘိဓမ္မာမှာ 'ဖဿ' (Contact) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ တွေ့ထိမှုလေး ဖြစ်သွားတာပါ။
ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ဆက်တည်းမှာပဲ ဘာပေါ်လာသလဲ ဆိုတော့ "ဟယ်... သိပ်လှတဲ့ စေတီတော်ကြီးပါလား" ဆိုတဲ့ သာယာတဲ့ ခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' လေး ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် စေတီကို မကြည်ညိုတတ်တဲ့သူ ဆိုရင်တော့ "ဒီစေတီက ဘာများ ထူးလို့လဲ" ဆိုတဲ့ မသာယာတဲ့ 'ဒေါမနဿ ဝေဒနာ' လည်း ပေါ်နိုင်ပါတယ်။ ပုဒ်ရေ ၁၇၄ မှာ လာရှိတဲ့အတိုင်း 'ဒေါမနဿ' (စိတ်ဆင်းရဲခြင်း) ဆိုတာ အဲဒီလို အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ အသိဉာဏ် မပါဘဲ တုံ့ပြန်ရာကနေ စတင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝေဒနာ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ "ဒါဟာ ငါတို့ လူမျိုးရဲ့ သမိုင်းဝင် စေတီတော်ကြီး" လို့ မှတ်သားလိုက်တဲ့ 'သညာ' ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ "ဒါကို ငါ ပိုင်ချင်လိုက်တာ၊ ငါ နာမည်ကြီးအောင် လုပ်ရမယ်" လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တဲ့ 'သင်္ခါရ' တရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာပါတော့တယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်ကို ခန္ဓာငါးပါး အနေနဲ့ အသေးစိတ် ပြန်ဖွဲ့ကြည့်ကြစို့။ စေတီရဲ့ အဆင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ မျက်စိအကြည်ဓာတ်က 'ရူပက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ မြင်သိစိတ်က 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ ဝမ်းသာတဲ့ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ စေတီလို့ မှတ်သားတာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ ရှိခိုးမယ်လို့ စေတနာနဲ့ စီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလောက် ရှင်းလင်းနေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာအစဉ်ကြီး လည်ပတ်သွားတာကို ငါတို့က ဘာကြောင့် "ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ရှိခိုးတယ်၊ ဒါ ငါ့စေတီ" လို့ ထင်နေကြတာလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးတစ်ချောင်းကို မြွေဖြစ်အောင် လှည့်စားပြတဲ့အခါ၊ အမှန်ကို မသိတဲ့သူက တကယ့် မြွေအစစ်ကြီး လို့ ထင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ အလွန် မြန်ဆန်လွန်းတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို အမှန်အတိုင်း မသိတဲ့အခါ "ဒါ ငါပဲ၊ ငါ ကုသိုလ်ရနေတာပဲ" လို့ အကောင်အထည် 'ငါ' အနေနဲ့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။
အဲဒီ "ငါ့ရဲ့ ကုသိုလ်၊ ငါ့ရဲ့ စေတီ" ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း မှန်ကန်တယ်၊ ဒီအဆောက်အအုံကြီးက ထာဝရ တည်တံ့နေတော့မှာပဲ လို့ ထင်နေတာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ ဒီစေတီလေး ပျက်စီးသွားရင် အရာအားလုံး ပြီးဆုံးသွားပြီ၊ သေရင် ဘာမှ မရှိတော့ဘူး လို့ အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။ တကယ်တော့ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားမယ့် ဓမ္မသဘောတွေ ချည်းပါပဲ။ စေတီတော်ကြီး ပြိုကျသွားနိုင်သလို၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာလည်း တစ်နေ့မှာ ပြိုကျ ပျက်စီးသွားမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ချက်ချင်း သိသွားသလိုပါပဲ။ "သြော်... မြင်တယ် ဆိုတာ ရူပက္ခန္ဓာနဲ့ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ကြည်ညိုတဲ့ စိတ်ဆိုတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ သက်သက်ပဲ။ ငါ မဟုတ်ဘူး။ ငါ့စေတီ မဟုတ်ဘူး။ ဓာတ်သဘောတွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်လိုက်တာနဲ့ "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ စေတီတွေကို ဖူးတဲ့အခါ၊ အဆောက်အအုံတွေကို မြင်တဲ့အခါ ဘယ်လိုမှတ်ရမလဲ။ "ငါ ဖူးနေတယ်၊ သိပ်လှတာပဲ" လို့ ပညတ်အာရုံနောက်ကို လိုက်ပြီး မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝင်သွားပါပြီ။ "မြင်သိစိတ်လေး ပေါ်လာတယ်... သတိနဲ့ သိတယ်၊ ဝမ်းမြောက်တဲ့ သုခ ဝေဒနာလေး ပေါ်လာတယ်... သိတယ်" လို့ပဲ ပရမတ်ကို ဦးစားပေး မှတ်ပါ။
အဲဒီ မြင်သိစိတ်၊ ဝေဒနာ စိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပဲ အသစ်အသစ် အစားထိုးကာ ပျက်စီးသွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်လေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို အထင်အရှား မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်၊ မြဲတယ်" လို့ ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်ရင် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိ အားလုံး ကွာကျပြီး၊ ခိုင်မာတဲ့ ဓမ္မအဆောက်အအုံကြီးကို ကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်နိုင်သွားမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ဇန်နဝါရီလရဲ့ နေသာတဲ့ မနက်ခင်း တစ်ခုပါ။ ပြတိုက်ရဲ့ ထိန်းသိမ်းရေး ဌာနမှာ အင်ဂျင်နီယာ လူငယ်လေး မောင်ဘ ဟာ အလွန် စိတ်ညစ်နေပါတယ်။ ပြဿနာကတော့ (Case-2418) ပြတိုက်မှာရှိတဲ့ အလွန် အလေးချိန်စီးတဲ့ ရှေးဟောင်း စေတီပုံတူ ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူကို ဒုတိယထပ်ကို ဘယ်လို သယ်ယူရမလဲ ဆိုတာပါပဲ။
မောင်ဘဟာ တွက်ချက်မှုတွေ လုပ်နေရင်းနဲ့ စိတ်ဆိုး ဒေါသထွက်နေပါတယ်။ "ဆရာကြီး... ကြည့်စမ်းပါ။ ဒီကျောက်ဆင်းတုက အရမ်း လေးလွန်းတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သုံးနေတဲ့ စက်တွေက ဒီလောက် အလေးချိန်ကို မထမ်းနိုင်ဘူး။ အကယ်၍ ကြိုးပြတ်ကျသွားရင် ဒါကြီး ပျက်စီးသွားမှာပဲ။ ကျွန်တော်တော့ အရမ်း စိတ်ပူတယ်၊ ဘာလုပ်ရမှန်း မသိတော့ဘူး" လို့ ဒေါသတကြီးနဲ့ ညည်းတွားနေပါတယ်။ သူ့ရဲ့ စိတ်ထဲမှာ 'ဒေါမနဿ' ဝေဒနာတွေ အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းနေပြီး၊ အလုပ်ကို ပညာနဲ့ မကြည့်နိုင်တော့ဘဲ အတ္တနဲ့ ကြည့်နေမိပါတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်း ရောက်လာပါတယ်။ ဦးစံလင်းဟာ မောင်ဘရဲ့ ပူလောင်နေတဲ့ မျက်နှာကို ကြည့်ပြီး၊ အေးချမ်းတည်ငြိမ်တဲ့ အမူအရာနဲ့ စားပွဲမှာ ဝင်ထိုင်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ "မောင်ဘ... ခဏလေး စိတ်ကို လျှော့ပါ။ မင်းက အခု ပစ္စည်း ပျက်စီးမှာကိုပဲ ဒေါသနဲ့ ကြည့်နေတော့ ပညာက ကွယ်နေတာပေါ့။ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုတာ အင်အားသုံးတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဉာဏ်ကို သုံးရတာ။ အုတ်မြစ်ခိုင်မှ စေတီတည်သလို၊ မင်းရဲ့ စိတ်အခြေခံ သီလ၊ သမာဓိတွေ ခိုင်မှပဲ ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်မယ့် ပညာက ထွက်လာမှာပေါ့" လို့ ဓမ္မသဘောလေးနဲ့ စတင် ဆုံးမပါတယ်။
ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက ပြတိုက်ရဲ့ အကြီးစား ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် တည်ဆောက်မှု မူဝါဒ (Policy 27) ကို ထုတ်ပြလိုက်ပါတယ်။ "မောင်ဘ... အပိုဒ် ၂၇.၆ (Art 27.6: Scientific risk assessment and structural stability) အရ၊ ငါတို့ဟာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အလုပ်ကို စိတ်လိုက်မာန်ပါ မလုပ်ရဘူး။ ကဲ... Template T112 (Load-Bearing Assessment Template) ကို ယူခဲ့။ ဒီအလေးချိန်ကို ခွဲဝေနိုင်မယ့် လောက်စာတုံး စနစ် (Pulley System) တွေကို စနစ်တကျ ပြန်တွက်ချက်ရအောင်။ စက်ရုံ လုပ်ငန်းစဉ်တွေလိုပဲ၊ တစ်ခုချင်းစီကို အဆင့်ဆင့် ခွဲထုတ်လိုက်ရင် ဘာမှ မခက်ခဲတော့ဘူး" လို့ လမ်းညွှန်လိုက်ပါတယ်။
ဒီအခါမှာ မောင်ဘလည်း သူ့ရဲ့ ဒေါသနဲ့ အတ္တတွေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ ပညာနဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြန်လည် တွက်ချက်လိုက်ပါတယ်။ "သြော်... ဆရာကြီး ပြောတာ သိပ်မှန်တာပဲ။ ကျွန်တော်က ဒေါသထွက်နေတော့ အလေးချိန် ခွဲဝေရမယ့် နည်းလမ်းကို မမြင်ခဲ့ဘူး။ အခုတော့ နည်းလမ်းကို တွေ့ပါပြီ" လို့ ဝန်ခံလိုက်ပါတော့တယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးကို ဘာအန္တရာယ်မှ မရှိဘဲ အောင်မြင်စွာ သယ်ယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒေါသကို ရှေ့တန်းမတင်ဘဲ၊ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်နဲ့ ဓမ္မကို ပေါင်းစပ် နားလည်လိုက်တဲ့ အခါမှာ ဘယ်လောက် အေးချမ်းပြီး အောင်မြင်သွားသလဲ ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ စေတီတော် တည်သလိုပဲ၊ ဦးဇင်းတို့ရဲ့ ဘဝကိုလည်း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ အုတ်မြစ်တွေနဲ့ အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်သွားကြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ စေတီတော်တွေ တည်ဆောက်ရတာ၊ အဆောက်အအုံတွေ ထိန်းသိမ်းရတာ၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း ပူလောင်စွာ လည်ပတ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ အစဉ်အဆက်ဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်တဲ့၊ ဆင်းရဲတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ၊ အလုပ်တွေပေါ်မှာ "ငါ လုပ်နိုင်ရမယ်၊ ဒါ ငါ့ပစ္စည်းပဲ" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတဲ့ တဏှာ နဲ့ ဥပါဒါန်၊ ဒေါသ တွေဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ "ငါ" ဆိုတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲတွေ၊ ပူလောင်တဲ့ ဒေါသတွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ အသိဉာဏ်နဲ့ ငြိမ်းအေးသွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ငြိမ်းချမ်းရာကို ရောက်ရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်လို့ ဒေါသတွေ၊ ဒေါမနဿတွေ ပေါ်လာတိုင်း ဥပါဒါန်သို့ မကူးစေဘဲ "ငါ မဟုတ်ဘူး၊ အင်ဂျင်နီယာ မဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ဓာတ်သဘော သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်" လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ အုတ်မြစ်ခိုင်မှ စေတီတည်သလို၊ သီလခိုင်မှ သမာဓိတည်သည်ဟူသော အသိဖြင့် သီလတရားများကို လုံခြုံအောင် စောင့်ထိန်းနိုင်ကြပါစေ၊ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော ဒေါသနှင့် ဒေါမနဿများကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် ပယ်ခွာနိုင်ကြပါစေ၊ စေတီတော် တည်ဆောက်ပုံ နည်းပညာကဲ့သို့ မိမိတို့၏ ဘဝကိုလည်း ဓမ္မအင်ဂျင်နီယာ အတတ်ပညာများဖြင့် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ကာ ကောင်းမှုကုသိုလ်များကို အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်နိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး၊ ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
