Day: 004 | ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | လွတ်လပ်ရေးနှင့် သာသနာ (Sovereignty) | ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ် | Sovereignty
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
သာသနာနှစ် ၂၅၆၇ ခု၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၅ ခု၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်၊ မင်္ဂလာရှိလှတဲ့ လွတ်လပ်ရေးနေ့ နံနက်ခင်း အချိန်အခါသမယမှာ တရားနာလာကြတဲ့ သူတော်ကောင်းများအားလုံး ပြင်ပလောကရဲ့ လွတ်လပ်ရေးသာမကဘဲ၊ အတွင်းစိတ်သန္တာန်မှာပါ ကိလေသာ အနှောင်အဖွဲ့တွေကနေ လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ၊ လွတ်လပ်ရေးနေ့ကနေစပြီး မိမိဘဝအတွက် ကောင်းသော သမိုင်း ရေးထိုးနိုင်ကြပါစေလို့ ဦးပဉ္ဇင်း ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။ လူသားတိုင်းဟာ လွတ်လပ်မှုကို မြတ်နိုးကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့် စစ်မှန်တဲ့ လွတ်လပ်မှုဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကိုတော့ သေချာ နားလည်သဘောပေါက်ဖို့ အလွန်ပဲ လိုအပ်လှပါတယ်။
ကဲ... တရားစကားတွေ မဟောကြားခင်လေးမှာ စိတ်ကလေးကို ငြိမ်သက်သွားအောင်၊ စစ်မှန်တဲ့ လွတ်လပ်မှုကို အရသာခံနိုင်အောင် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းလေးကို အရင် ပွားများကြည့်ကြရအောင်။ ကိုယ့်ရဲ့ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ပြီး အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို ခဏလောက် ရှုမှတ်ကြည့်ပါမယ်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့်လေးထားပြီး မျက်စိလေးကို မှိတ်ထားလိုက်ပါ။ နှာသီးဖျားမှာ လေလေး တိုးဝင်လာရင် ဝင်မှန်းသိမယ်၊ ပြန်ထွက်သွားရင် ထွက်မှန်းသိမယ်။ ဒီလေလေး ဝင်ထွက်နေတာဟာ ဘယ်သူ့ရဲ့ အနှောင်အဖွဲ့၊ ဘယ်သူ့ရဲ့ အမိန့်ပေးမှုမှ မပါဘဲ သူ့သဘာဝအတိုင်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် စီးဆင်းနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို သတိလေး ကပ်ထားတဲ့အခါ လေလေး ဝင်လာရင် သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်၊ လေလေး ထွက်သွားရင်လည်း သတိလေးနဲ့ ကပ်ပြီး သိနေမယ်。 အတိတ်က အကြောင်းအရာတွေ၊ အနာဂတ်က မျှော်လင့်ချက်တွေဆိုတဲ့ အတွေးအနှောင်အဖွဲ့တွေကနေ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာရှိတဲ့ ဒီလေလေးရဲ့ လွတ်လပ်မှုအပေါ်မှာပဲ စိတ်ကို အနားပေးထားလိုက်ကြပါစို့ နော်။ တခြား ပြင်ပအာရုံတွေ ဝင်လာရင်လည်း မလိုက်သွားဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံဖြစ်တဲ့ လေလေးဆီကိုသာ စိတ်ကို ပြန်ဆွဲယူလာခဲ့ပါ။
ဒီလိုမျိုး စိတ်ကို တစ်နေရာတည်းမှာ စူးစိုက်ထားနိုင်ရင် သမာဓိရလာပြီး၊ အတွေးတွေရဲ့ ကျေးကျွန်ဘဝကနေ ခေတ္တခဏ လွတ်မြောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ကလေး ငြိမ်သက်သွားပြီ၊ အနှောင်အဖွဲ့ ကင်းသွားပြီ ဆိုရင်တော့ တရားတော်ကို အေးအေးဆေးဆေး နာယူမှတ်သားနိုင်ပါပြီ။ ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... လွတ်လပ်ရေးဆိုတဲ့ စကားလုံး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာနဲ့ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပညာရပ်ဝန်းတွေမှာ ဘယ်လို ရှုမြင်ကြသလဲ ဆိုတာကနေ စပြီး ကြည့်ကြရအောင်။
ဒီနေ့ခေတ် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ (Political Science) ပညာရပ်မှာ အရေးအကြီးဆုံး အယူအဆ တစ်ခုကတော့ 'Sovereignty' လို့ခေါ်တဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်စိုးမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပညာရပ်အရ အချုပ်အခြာအာဏာ ဆိုတာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ မိမိရဲ့ နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ပြင်ပ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်တွေရဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု၊ အမိန့်ပေး စေခိုင်းမှု ကင်းရှင်းစွာနဲ့ ဥပဒေပြုခွင့်၊ အုပ်ချုပ်ခွင့်၊ တရားစီရင်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိတာကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အလံတစ်ခု ရှိရုံနဲ့၊ နိုင်ငံတော် သီချင်းတစ်ပုဒ် ရှိရုံနဲ့ လွတ်လပ်ရေး အပြည့်အဝ ရပြီလို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ တကယ်တမ်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ နေရာမှာ ပြင်ပကနေ လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နေရင် အဲဒီနိုင်ငံဟာ အချုပ်အခြာအာဏာ မပိုင်ပါဘူး။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ တရားဝင် လွတ်လပ်ရေး ရထားတယ်လို့ ကြေညာထားပေမယ့်၊ သူ့ရဲ့ စီးပွားရေးက တခြားနိုင်ငံကြီး တစ်ခုရဲ့ အကြွေးတွေအောက်မှာ ပြားပြားဝပ်နေမယ်၊ သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေး ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို တခြားနိုင်ငံက ကြိုးဆွဲနေမယ် ဆိုရင်၊ အဲဒီနိုင်ငံဟာ တကယ့် လွတ်လပ်တဲ့ နိုင်ငံ (Sovereign State) မဟုတ်တော့ပါဘူး။ မျက်မြင်အားဖြင့်တော့ လွတ်လပ်သူတွေလို ထင်ရပေမယ့်၊ မမြင်ရတဲ့ ကြိုးတွေနဲ့ ချည်နှောင်ခံထားရတဲ့ ရုပ်သေးရုပ်တွေ သက်သက်သာ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ အင်မတန် သတိထားရမယ့် Neo-colonialism လို့ခေါ်တဲ့ ခေတ်သစ် နယ်ချဲ့စနစ်ရဲ့ သဘောတရားပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဒကာကြီးတစ်ယောက်က မေးစရာ ရှိတာက 'အရှင်ဘုရား၊ ဒါဆို နိုင်ငံရေးအရ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်စိုးရင်ရော တကယ့်ကို လွတ်လပ်ပြီလား' လို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံရေးအရ လွတ်လပ်ပေမယ့်၊ အဲဒီနိုင်ငံထဲမှာ နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံသားတွေဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အကြွေးတွေရဲ့ ကျေးကျွန်၊ မူးယစ်ဆေးဝါးရဲ့ ကျေးကျွန်၊ ဒေါသတရားတွေရဲ့ ကျေးကျွန်၊ လောဘတရားတွေရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်ရော အဲဒီလူမျိုးကို လွတ်လပ်တဲ့ လူမျိုးလို့ ခေါ်နိုင်ပါ့မလား။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်တွေကို ကာကွယ်ထားနိုင်ပေမယ့်၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ဆိုတဲ့ နယ်နိမိတ်ကို ကိလေသာတွေက ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ထားရင် အဲဒီလူဟာ တကယ့် လွတ်လပ်သူ မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။ အချုပ်အခြာအာဏာ ဆိုတာ အပြင်ဘက်မှာ တည်ဆောက်ရုံနဲ့ မပြီးဘူး၊ အတွင်း စိတ်သန္တာန်မှာပါ ခိုင်ခိုင်မာမာ တည်ဆောက်နိုင်မှသာ အနှစ်သာရ ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကဲ... ဆက်လက်ပြီးတော့ ဘုရားရှင်ရဲ့ ပါဠိတော်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ကြရအောင်။ ဘုရားရှင်က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဘယ်လို ကာကွယ်ရမယ် ဆိုတာကို ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာဝဂ်၊ အပရိဟာနိယဓမ္မ (စာမျက်နှာ-၁) မှာ ဝဇ္ဇီမင်းတွေကို အတိအကျ ဟောကြားတော်မူခဲ့တာ ရှိပါတယ်။ 'အပရိဟာနိယ' ဆိုတဲ့ ပါဠိစကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က 'မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း၊ မပျက်စီးကြောင်း တရား' လို့ အနက်ရပါတယ်။ တိုင်းပြည်တစ်ခုရဲ့ လွတ်လပ်ရေးနဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာ မဆုတ်ယုတ်အောင် ထိန်းသိမ်းရမယ့် တရား (၇) ပါးကို ဟောကြားခဲ့တာပါ။
ဘုရားရှင်က "မင်းတို့ ဝဇ္ဇီမင်းတွေဟာ မကြာခဏ အစည်းအဝေး လုပ်ကြသလား၊ ညီညီညွတ်ညွတ် အစည်းအဝေး ထိုင်ပြီး၊ ညီညီညွတ်ညွတ် အစည်းအဝေးကနေ ထကြသလား၊ ရှေးမင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့ ဆွဲကိုင်ခဲ့တဲ့ ဥပဒေတွေကို မဖျက်ဆီးဘဲ လိုက်နာကြသလား၊ လူကြီးသူမတွေကို ရိုသေကြသလား၊ အမျိုးသမီးတွေကို အနိုင်အထက် မကျင့်ဘဲ စောင့်ရှောက်ကြသလား၊ နိုင်ငံအတွင်းက နတ်ကွန်းစေတီတွေကို ပူဇော်ကြသလား၊ ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တွေကို စောင့်ရှောက်ကြသလား" လို့ မေးတော်မူပါတယ်။ ဒီအချက် (၇) ချက်နဲ့ ပြည့်စုံနေသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ဝဇ္ဇီနိုင်ငံတော်ကြီးကို ဘယ်ရန်သူကမှ ဝင်ရောက် စွက်ဖက် သိမ်းပိုက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ အာမခံတော်မူခဲ့ပါတယ်။
ဒီပါဠိတော်လာ အပရိဟာနိယဓမ္မကို ခေတ်သစ် Sovereignty ပညာရပ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် အလွန်ပဲ ဆီလျော်ပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြင်ပရန်သူက ဖျက်ဆီးတာထက်၊ အတွင်းမှာ ညီညွတ်မှု မရှိတာ၊ ဥပဒေကို မလေးစားတာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ပြားတာတွေကသာ အဓိက ဖျက်ဆီးပစ်တာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ဘုရားရှင်က နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးကဲ့သို့ ထိုးထွင်း သိမြင်တော်မူပါတယ်။
ဒါကို မျက်စိထဲ မြင်အောင် ထပ်ပြောရရင်... အပြင်ဘက် တိုင်းပြည်မှာ အပရိဟာနိယ တရားတွေ လိုအပ်သလို၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ 'ခန္ဓာ' ဆိုတဲ့ တိုင်းပြည်ကြီးမှာလည်း အပရိဟာနိယ တရားတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ဆိုတဲ့ ကိုယ်တွင်း ဥပဒေတွေကို မလေးစားဘဲ ဖောက်ဖျက်မယ်၊ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို ညီညီညွတ်ညွတ် မထိန်းချုပ်နိုင်ဘူး ဆိုရင်၊ အဲဒီ ခန္ဓာတိုင်းပြည်ကြီးကို 'လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ' ဆိုတဲ့ ပြင်ပရန်သူတွေက အလွယ်တကူပဲ ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါမှာ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ ကိလေသာရဲ့ ကျေးကျွန်၊ သံသရာရဲ့ ကျေးကျွန်တွေ အဖြစ်နဲ့ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးသွားရတော့တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခု ဒီစကားရပ်ကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ရှုမှတ်မလဲဆိုတာ ဆက်ကြည့်ရအောင်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဒွါရ ၆ ပါး ဆိုတဲ့ တံခါးပေါက် ၆ ပေါက် ရှိပါတယ်။ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဆိုတဲ့ ဒီတံခါးပေါက်တွေဟာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရမယ့် နယ်စပ်ဂိတ်တွေနဲ့ တူပါတယ်။ အပြင်ကနေ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံ ဆိုတဲ့ အာရုံ ၆ ပါးက အမြဲတမ်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်နေပါတယ်။
ဥပမာ- မျက်စိ (စက္ခုဒွါရ) ဆိုတဲ့ နယ်စပ်ဂိတ်ကို လှပတဲ့ အဆင်း (ရူပါရုံ) တစ်ခုက လာရောက် တိုက်ခိုက်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ အဲဒီအချိန်မှာ 'စက္ခုဝိညာဉ်' လို့ခေါ်တဲ့ မြင်သိစိတ် ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။ မဟာသရဏဂုံတော်ကြီးမှာ "သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ" လို့ ဟောထားတဲ့အတိုင်း၊ ဒီဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ သိစိတ်ကလေးဟာ အာရုံရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံလိုက်ရပါပြီ။ မျက်စိရယ်၊ အဆင်းရယ်၊ မြင်သိစိတ်ရယ် ဒီသုံးပါး ဆုံမိတာကို 'ဖဿ' လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖဿဖြစ်လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် "ဒါလေးကို လိုချင်လိုက်တာ" ဆိုတဲ့ သာယာမှု (သုခဝေဒနာ) တွေ ချက်ချင်း ပေါ်လာပါတယ်။
ဒီဖြစ်စဉ်ကို အသေးစိတ် ခန္ဓာဖွဲ့ကြည့်ကြစို့။ အဆင်းနဲ့ မျက်စိအကြည်ရုပ်က ရုပ်တရားဖြစ်လို့ 'ရူပက္ခန္ဓာ' ပါ။ မြင်သိစိတ်ကလေးက 'ဝိညာဏက္ခန္ဓာ'၊ ခံစားမှုက 'ဝေဒနာက္ခန္ဓာ'၊ "ဒါဟာ အဖိုးတန်တယ်၊ လှတယ်" လို့ မှတ်သားလိုက်တာက 'သညာက္ခန္ဓာ'၊ "ဒါကို ရအောင်ယူမယ်" လို့ တိုက်တွန်းစီရင်တာက 'သင်္ခါရက္ခန္ဓာ' ဖြစ်ပါတယ်။ ကြည့်စမ်း... စက္ကန့်ပိုင်းလေး အတွင်းမှာပဲ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ စိတ် (ဝိညာဏ်) ဟာ အာရုံရဲ့ ကျေးကျွန် လုံးလုံးလျားလျား ဖြစ်သွားပါပြီ။ အချုပ်အခြာအာဏာ ကျဆုံးသွားပါပြီ။ အာရုံက ခိုင်းတဲ့အတိုင်း လောဘနဲ့ ပြေးလွှား ရှာဖွေရတဲ့ ဒုက္ခထဲကို ရောက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို ပိုင်းခြားသိဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အဝိဇ္ဇာဆိုတဲ့ အမှန်ကို မသိမှုကြောင့်၊ "ဒါဟာ ငါ့ကို ချမ်းသာပေးမယ့် အရာ" လို့ ထင်ပြီး သင်္ခါရတွေ ပြုလုပ်တယ်။ အဲဒီကနေတစ်ဆင့် ဝိညာဏ်ဟာ အာရုံနောက်ကို ကောက်ကောက်ပါအောင် လိုက်သွားတော့တာပါပဲ။ နိုင်ငံလွတ်လပ်သော်လည်း စိတ်မလွတ်လပ်ရင် ဒုက္ခ ဆိုတာ ဒါကို ပြောတာပါ။ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ် မပိုင်တော့ဘဲ၊ အပြင်က အာရုံတွေကသာ ကိုယ့်စိတ်ကို ကြိုးဆွဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုင်း... သေချာ စဉ်းစားကြည့်ကြစို့။ ဒီလို ကျေးကျွန်ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်မှာ ဒိဋ္ဌိသုံးမျိုးကို ဘယ်လိုဖြုတ်မလဲ။ မျက်လှည့်ပြသူရဲ့ ဥပမာကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်လှည့်ဆရာက ကြိုးကို မြွေဖြစ်အောင် လုပ်ပြတဲ့အခါ အမှန်ကို မသိသူက တကယ့် မြွေကြီးလို့ ထင်ပြီး ကြောက်လန့်ပါတယ်။ အဲဒီလိုပဲ ပုထုဇဉ်တွေဟာ မြင်လိုက်တဲ့ အာရုံပေါ်မှာ "ငါ မြင်တယ်၊ ငါ လိုချင်တယ်၊ ဒါ ငါ့အတွက်ပဲ" လို့ ထင်နေတာဟာ "သက္ကာယဒိဋ္ဌိ" အစစ်ပါပဲ။ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေး ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို အကောင်အထည် "ငါ" လို့ ဆုပ်ကိုင်ထားတာပါ။
အဲဒီ "ငါ လိုချင်တဲ့ အရာကြီး" က အမြဲတမ်း တည်တံ့နေမယ်လို့ ထင်တာက "သဿတဒိဋ္ဌိ" ပါ။ ပြီးတော့ ဒီအာရုံလေး မရရင် ငါတော့ သေရပါတော့မယ် ဆိုပြီး အပြတ်ယူတာက "ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ" ပါ။ တကယ်တမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ရှုမှတ်ကြည့်လိုက်ရင် မျက်လှည့်ဆရာရဲ့ လှည့်စားမှုကို သိသွားသလိုပါပဲ။ "မြင်တယ် ဆိုတာ စက္ခုပသာဒရုပ်နဲ့ ရူပါရုံ တိုက်လို့ စက္ခုဝိညာဏ် ပေါ်လာတာ သက်သက်ပဲ။ ငါ မြင်တာ မဟုတ်ဘူး၊ ဓာတ်တွေ အလုပ်လုပ်နေတာပါလား" လို့ ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သိမြင်ရပါမယ်။
ဒါဆိုရင် လက်တွေ့မှာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အချုပ်အခြာအာဏာကို ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ။ ဥပမာ- လမ်းသွားရင်း လှပတဲ့ ပစ္စည်းတစ်ခုကို မြင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။ "ဒီပစ္စည်းလေး သိပ်လှတာပဲ၊ ငါ ဝယ်မှ ဖြစ်မယ်" လို့ လုံးဝ မမှတ်ပါနဲ့။ အဲဒီလို မှတ်ရင် လောဘရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်သွားပါပြီ။ "အဆင်းဆိုတဲ့ ရူပဓာတ်လေး မျက်စိမှာ လာထိတယ်... မြင်သိစိတ် ပေါ်တယ်... သတိနဲ့ သိတယ်" လို့ပဲ မှတ်ပါ။
အဲဒီ မြင်သိစိတ်ကလေးဟာ အကြောင်းကြောင့် ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပျက်သွားတဲ့ ဓမ္မသဘောလေးပါ။ သတိလေးနဲ့ စောင့်ကြည့်နေရင် အဲဒီစိတ်ကလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်ရပါမယ်။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မြင်တော့ "ခိုင်တယ်" ထင်တဲ့ သဿတဒိဋ္ဌိ ပြုတ်ပါတယ်။ ပျက်သွားပေမယ့် နောက်ထပ် စိတ်အသစ် အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်တာကို မြင်တဲ့အတွက် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိလည်း ပြုတ်ပါတယ်။ ရုပ်နဲ့နာမ်ပဲ ရှိတယ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မပါဘူးလို့ သိတဲ့အတွက် "ငါ" ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိလည်း အလိုလို ကွာကျသွားပါတယ်။ ဒါဟာ ကိုယ့်စိတ်ရဲ့ လွတ်လပ်ရေးကို ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီသဘောတရားကို လက်တွေ့ဘဝမှာ ဘယ်လို အသုံးချမလဲဆိုတာကို ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုက ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြောပြချင်ပါတယ်။ အချိန်ကတော့ ပြတိုက်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရုံးခန်းထဲမှာ တင်းမာတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ တစ်ခု ကျင်းပနေတဲ့ နေ့လည်ခင်းတစ်ခုပါ။ အဲဒီနေ့မှာ ပြည်ပက အလွန် ချမ်းသာတဲ့ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ တစ်ခုက ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဆီကို ရောက်လာပါတယ်။ သူတို့က ပြတိုက်မှာရှိတဲ့ ရှေးဟောင်း စွယ်တော်မြတ်တွေ၊ ဓာတ်တော်တွေကို ပြသဖို့အတွက် (Case-2404) ဒေါ်လာ သန်းချီပြီး ထောက်ပံ့မယ်လို့ ကမ်းလှမ်းလာပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီအဖွဲ့က စည်းကမ်းချက် တစ်ခု တောင်းဆိုပါတယ်။ "ကျွန်တော်တို့က ငွေကြေး ထောက်ပံ့မယ်၊ ဒါပေမယ့် ဒီဓာတ်တော်တွေကို ပြသတဲ့ နေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ ကုမ္ပဏီရဲ့ နာမည်ကို အကြီးကြီး တပ်ရမယ်။ ပြီးတော့ သမိုင်းကြောင်း ရှင်းလင်းချက်တွေကိုလည်း ကျွန်တော်တို့ လိုချင်တဲ့ ပုံစံမျိုး၊ နိုင်ငံရေးအရ အကျိုးအမြတ် ရှိမယ့် ပုံစံမျိုး ပြင်ရေးပေးရမယ်" လို့ ရာဇသံ ပေးလာပါတယ်။ ခန်းမထဲမှာ ရှိနေတဲ့ တချို့ ဝန်ထမ်းတွေက ငွေမက်ပြီး "လက်ခံလိုက်ရအောင် ဆရာကြီးရယ်၊ ပြတိုက်အတွက် အများကြီး အထောက်အကူ ဖြစ်မှာပါ" လို့ တီးတိုး ပြောကြတယ်။
အဲဒီအချိန်မှာ ပြတိုက်မှူးကြီး ဦးစံလင်းဟာ တည်ငြိမ်တဲ့ အမူအရာနဲ့ ဧည့်သည်တွေကို ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ စားပွဲပေါ်မှာရှိတဲ့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒစာအုပ်ကို လှန်လိုက်တယ်။ "လူကြီးမင်းတို့ရဲ့ ကမ်းလှမ်းမှုကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တို့ ပြတိုက်မှာ ပြတိုက်ရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာနဲ့ လွတ်လပ်စွာ ပြသခွင့်ဆိုင်ရာ မူဝါဒ (Policy 2) ဆိုတာ ရှိပါတယ်။ ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ်ဆိုတာ ငွေကြေးနဲ့ ဝယ်လို့ရတဲ့ ကုန်ပစ္စည်း မဟုတ်ပါဘူး" လို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောလိုက်ပါတယ်။
ဆက်ပြီး ဦးစံလင်းက "အပိုဒ် ၂.၁ (Art 2.1: Preserving interpretive independence) အရ၊ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘယ်လို ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုမျိုးကိုမဆို လက်ခံနိုင်ပေမယ့်၊ သမိုင်းကြောင်း အမှန်တရားကို တွန့်လိမ်ကောက်ကွေးအောင် လုပ်ခွင့် မပေးနိုင်ပါဘူး။ Template T241 အရ၊ အလှူရှင်ရဲ့ နာမည်ကို မှတ်တမ်းတင်ပေးမယ်၊ ဒါပေမယ့် ပြသမှု အနုပညာနဲ့ ဓမ္မအနှစ်သာရကိုတော့ ကျွန်တော်တို့ ပြတိုက်ကသာ လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲပါမယ်။ ငွေရဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ယုံကြည်ချက်ကို ကျွန်ခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး" လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ပါတယ်။
ဒီအခါမှာ ပြည်ပအဖွဲ့က လူတွေလည်း ဦးစံလင်းရဲ့ တည်ကြည်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ကို လေးစားသွားပြီး၊ စည်းကမ်းချက်တွေကို ပြင်ဆင်ကာ ကူညီဖို့ သဘောတူသွားပါတော့တယ်။ ကြည့်စမ်း သူတော်ကောင်းတို့ရေ... နိုင်ငံရေးမှာ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်သလိုပဲ၊ ပြတိုက်မှူးကြီးဟာ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်လိုက်တာပါ။ ငွေကြေးဆိုတဲ့ လောဘနောက်ကို မလိုက်ဘဲ၊ စိတ်ကို လွတ်လပ်စွာ ထားရှိနိုင်ခြင်းဟာ တကယ့် အပရိဟာနိယ တရားနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ အပြုအမူပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေးဆိုတာ အပြင်မှာ ကြေညာရုံနဲ့ မရဘူး၊ အတွင်းစိတ်က ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ရဲရင့်မှသာ ရနိုင်တယ်ဆိုတာ ဒီဇာတ်လမ်းလေးက သက်သေပြနေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... အခုဟောခဲ့တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေး ကြည့်ကြစို့။ လောကမှာ အာရုံတွေရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်ရတာ၊ သူတစ်ပါးရဲ့ ဩဇာခံ၊ ငွေကြေးရဲ့ ဩဇာခံ ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်မှု ဆုံးရှုံးရတဲ့ ခန္ဓာငါးပါးရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေဟာ အမှန်တကယ်တော့ ဆင်းရဲပူလောင်ရတဲ့ ဒုက္ခသစ္စာကြီး ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါကို သေချာ ပိုင်းခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။
ဒီရုပ်နာမ် အာရုံတွေပေါ်မှာ "ငါ လိုချင်တယ်၊ ငါ့အတွက် ရမှ ဖြစ်မယ်" ဆိုပြီး အတ္တနဲ့ တပ်မက်စွဲလမ်းနေတာ၊ အဝိဇ္ဇာနဲ့ တဏှာကြောင့် စိတ်ရဲ့ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးရတာဟာ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတဲ့ သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တဏှာအစွဲတွေ၊ ဩဇာခံချင်တဲ့ စိတ်တွေ လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခြေအနေ၊ ကိလေသာ အနှောင်အဖွဲ့တွေကနေ အကြွင်းမဲ့ လွတ်လပ်သွားတဲ့ အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟာ နိရောဓသစ္စာ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို လွတ်လပ်ရေး အစစ်အမှန်ကို ရရှိဖို့အတွက်၊ အကြောင်းအကျိုး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ပြီး၊ အာရုံနဲ့ ဒွါရ တိုက်ခိုက်တိုင်း တဏှာကို မဝင်ခွင့်မပေးဘဲ၊ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်လို့ သတိပဋ္ဌာန်နဲ့ အစဉ်မပြတ် ရှုမှတ်နေတဲ့ ကျင့်စဉ်ဟာ မဂ္ဂသစ္စာ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးနေတာပဲ ဖြစ်ပါတယ် ဆိုတာ အလွန်ပဲ ပေါ်လွင်နေပါတယ်။ ဟုတ်လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ။
ဒီနေ့ ဟောခဲ့တဲ့ ဓမ္မအလျှောက် အားလုံးပဲ မိမိတို့ သန္တာန်မှာ ကိန်းဝပ်နေတဲ့ ကိလေသာ အနှောင်အဖွဲ့ဟူသမျှကို ဖြတ်တောက်နိုင်ကြပါစေ၊ နိုင်ငံလွတ်လပ်သကဲ့သို့ စိတ်သန္တာန်လည်း လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်းကြပါစေ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တို့၏ ကျေးကျွန်ဘဝမှ အမြန်ဆုံး လွတ်မြောက်ပြီး သာသနာတော်အတွက်၊ တိုင်းပြည်အတွက် ကောင်းသော သမိုင်း ရေးထိုးနိုင်ကြပါစေ၊ ကိုယ်ကျန်းမာ၊ စိတ်ချမ်းသာကြပြီး တကယ့် စစ်မှန်သော လွတ်လပ်ရေးဖြစ်သည့် ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ အမြန်ဆုံး မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
