Day: 290 | Date: October 17, 2023 | နေ (Sun) ၏ စွမ်းအင် | သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ သူရိယသုတ် | Solar Physics
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၇) ရက်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ မိုးကုန်လို့ ဆောင်းဦးပေါက်စ၊ နေရောင်ခြည်က ကြည်လင်တောက်ပစ ပြုလာတဲ့ အချိန်အခါပါပဲ။ နေမင်းကြီးဟာ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးအတွက် အသက်သခင် ကျေးဇူးရှင် ဖြစ်သလို၊ ဓမ္မရှုထောင့်က ကြည့်ရင်လည်း "အနိစ္စ" သဘောကို အထင်ရှားဆုံး ပြသနေတဲ့ သက်သေကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ မနက်ခင်းမှာ "နေမင်း၏ စွမ်းအင်" အကြောင်းကို ခေတ်သစ် "နေရောင်ခြည် ရူပဗေဒ" (Solar Physics) နဲ့ ဓမ္မသဘော ပေါင်းစပ်ပြီး ဆင်ခြင်ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီနေ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အစုစုကြောင့် သူတော်ကောင်းများ အားလုံး နေမင်းကြီးကဲ့သို့ လင်းလက်တောက်ပသော ဘဝများကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး၊ ပညာရောင်ခြည်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာအမှောင်ကို ခွင်းနိုင်ကြပါစေ လို့ ဦးစွာပထမ မေတ္တာပို့သလိုက်ပါတယ်။
တရားမဟောခင်မှာ စိတ်ကို စွမ်းအင်တွေ ပြည့်သွားအောင် "တေဇော ကသိုဏ်း" (Fire Kasina) လို့ခေါ်တဲ့ မီးဓာတ်ကို အာရုံပြုတဲ့ သမထလေး နည်းနည်း လုပ်ကြည့်ရအောင်။ သူတော်ကောင်းတို့... မနက်ခင်း နေလုံးနီနီကြီးကို မျက်စိထဲ မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ (နေကို တိုက်ရိုက် မကြည့်ရဘူးနော်၊ မျက်စိပျက်မယ်။ စိတ်ထဲကပဲ ပုံဖော်ပါ)။ နေမင်းကြီးဆီက အပူဓာတ်၊ အလင်းဓာတ်တွေ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲ စီးဝင်လာတယ်လို့ အာရုံပြုပါ။ "တေဇော... တေဇော... မီးဓာတ်... မီးဓာတ်" လို့ စိတ်ထဲက မှတ်ပါ။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို နွေးထွေးပြီး အားအင်တွေ ပြည့်လာသလို မခံစားရဘူးလား... ခံစားရတယ်နော်။ အဲဒီ စိတ်နဲ့ တရားဆက်နာကြစို့။
ကိုင်း... "နေ" (Sun) အကြောင်း ပြောတဲ့အခါ ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ခေတ်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တွေ့ရှိထားတဲ့ အချက်တွေကနဲ့ ရှင်းပြချင်တယ်။ ရှေးတုန်းက လူတွေက နေမင်းကြီးကို "ဘုရား" တစ်ဆူလို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ထာဝရ တည်မြဲမယ်လို့ ထင်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ (Physics) အရ ပြောရရင်... နေ ဆိုတာ ဧရာမ "နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို" (Nuclear Fusion Reactor) ကြီး တစ်ခုပါပဲ။ သူတော်ကောင်းတို့... ဖယောင်းတိုင်လေး တစ်တိုင် မီးထွန်းထားတာကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ ဖယောင်းတိုင်က အလင်းရောင် ပေးဖို့အတွက် သူ့ကိုယ်သူ လောင်ကျွမ်းခံရတယ် မဟုတ်လား။ ဖယောင်းသား (Fuel) ကုန်ရင် မီးငြိမ်းသွားမှာပဲ။ နေမင်းကြီးလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ နေမင်းကြီးရဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင် (Hydrogen) ဓာတ်ငွေ့တွေ လောင်ကျွမ်းပြီး ဟီလီယမ် (Helium) အဖြစ် ပြောင်းလဲနေတာ။ တစ်စက္ကန့်ကို တန်ချိန် သန်းပေါင်းများစွာ လောင်ကျွမ်းနေတာ။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေရဲ့ တွက်ချက်မှုအရ နေမင်းကြီးမှာ လောင်စာ ထက်ဝက်လောက် ကုန်သွားပါပြီ။ နောက်ထပ် နှစ်သန်းပေါင်း (၅၀၀၀) လောက်ကြာရင် နေမင်းကြီးလည်း လောင်စာကုန်ပြီး "Red Giant" (ကြယ်နီကြီး) အဖြစ် ပြောင်း၊ ပြီးရင် ပေါက်ကွဲပျက်စီးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တွေ့လား သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကျွန်ုပ်တို့ အားကိုးနေတဲ့၊ အင်မတန် ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ နေမင်းကြီးတောင်မှ "လောင်စာကုန်ရင် ပျက်စီးမယ့်" သဘာဝတရား (Impermanence) ကနေ မလွတ်ကင်းနိုင်ပါဘူး။ ဖယောင်းတိုင်နဲ့ နေမင်းကြီးဟာ အရွယ်အစားသာ ကွာခြားတာပါ၊ သဘောတရား (Nature) ကတော့ အတူတူပါပဲ။ "လောင်ကျွမ်းခြင်း" (Burning) နဲ့ "ကုန်ဆုံးခြင်း" (Decay) ပါပဲ။
ဒီအချက်ကို သိလိုက်ရင်... "နေမင်းကြီးတောင် တစ်နေ့ ပျက်စီးရဦးမှာ၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်လေးက ဘာခိုင်မြဲစရာ ရှိမှာလဲ" ဆိုတဲ့ အသိဉာဏ် ဝင်လာပါလိမ့်မယ်။
ဒီနေရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရဲ့ သံယုတ္တနိကာယ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂ၊ သူရိယသုတ် (စာမျက်နှာ-၅၁) မှာ ဟောထားတဲ့ တရားတော်နဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုတ်တော်မှာ "ရာဟု" အသုရိန္ဒြာက နေမင်းသားကို ဖမ်းစား (နေကြတ်) တဲ့ အကြောင်း ပါတယ်။ နေမင်းသားက ကြောက်လန့်ပြီး မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြောင်း သစ္စာဆိုတဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က ရာဟုကို အမိန့်ပေးပြီး လွှတ်ခိုင်းခဲ့တယ်။
ဒီဇာတ်လမ်းက ဒဏ္ဍာရီဆန်ပေမဲ့၊ ဓမ္မသဘောကတော့ နက်နဲပါတယ်။
နေမင်း (Sun) ဆိုတာ "ပညာ" (Wisdom) နဲ့ "အလင်းရောင်" (Light) ရဲ့ သင်္ကေတ။
ရာဟု (Eclipse) ဆိုတာ "အဝိဇ္ဇာ" (Ignorance) နဲ့ "အမိုက်မှောင်" (Darkness) ရဲ့ သင်္ကေတ။
ဘုရားရှင်က "အလင်းရောင်ကို အမှောင်က ဖုံးလို့ မရစေနဲ့" လို့ ဆိုလိုရင်း ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့လောကမှာလည်း ကိုယ့်ရဲ့ ပညာဉာဏ် (နေမင်း) ကို လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ (ရာဟု) တွေက ခဏခဏ လာဖုံးတတ်တယ်။ နေကြတ်သလိုပေါ့။ အဲဒီအခါ ဘုရားရှင်ရဲ့ တရားတော်ကို အာရုံပြုပြီး အမှောင်ခွင်းရမယ်လို့ မှတ်သားရပါမယ်။
အလုပ်ပေး ရှုကွက်:
၁။ Source Tracing (အရင်းအမြစ် ရှာဖွေ): ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို စမ်းကြည့်ပါ။ နွေးနေတယ်နော်။ အဲဒီ အပူချိန် (၃၇ ဒီဂရီ) ဟာ ဘယ်က ရသလဲ။ စားလိုက်တဲ့ ထမင်း (အပင်) က ရတာ။ အပင်က ဘယ်က ရသလဲ။ နေရောင်ခြည်က ရတာ။
ဒါကြောင့်... "ငါ့အပူ" မဟုတ်ဘူး။ "နေမင်းကြီးဆီက ခဏငှားထားတဲ့ စွမ်းအင်" (Borrowed Energy) မျှသာ ဖြစ်တယ်။
၂။ Visualize Decay (ပျက်စီးခြင်းကို ရှု): နေမင်းကြီး လောင်စာကုန်ရင် ငြိမ်းသွားသလို၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက "ကမ္မဇတေဇော" (ကံကြောင့်ဖြစ်သော မီး) ကုန်သွားရင် ငါလည်း အေးစက်တောင့်တင်းပြီး သေရမှာပါလား။
၃။ No Self (အတ္တ ပယ်): "နေ" မှာလည်း အတ္တ မရှိ၊ "ငါ" မှာလည်း အတ္တ မရှိ။ လောင်စာ (Fuel) နဲ့ မီး (Fire) တို့ရဲ့ ဖြစ်စဉ်မျှသာ ဖြစ်တယ်။
ကိုင်း... "နေမင်းကြီးရဲ့ စွမ်းအင်" ဆိုတာ ပြင်ပလောကအတွက် အရေးကြီးပေမဲ့၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲက "ပညာရောင်ခြည်" က ပိုပြီး အားကိုးရတယ် ဆိုတာကို ထိထိမိမိ နားလည်သွားအောင် ဦးပဉ္ဇင်းတို့ ပြတိုက်မှာ တကယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းလေး တစ်ပုဒ် (Case-2590) ကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းက "ပြင်ပအလင်းရောင်" (External Light) နဲ့ "အတွင်းအလင်းရောင်" (Inner Light) ကွာခြားချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြနေတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နွေရာသီတုန်းကပေါ့... ပြတိုက်မှာ လျှပ်စစ်မီး ခဏခဏ ပြတ်တောက်မှု ဖြစ်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ "ဦးနေလင်း" ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် သူဌေးကြီး တစ်ယောက် ရောက်လာတယ်။ နာမည်နဲ့လိုက်အောင် သူက "နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်" (Solar Energy) ကို အရမ်း ယုံကြည်သူလေ။ သူက ပြတိုက်မှူးကို ဘာပြောလဲဆိုတော့ "ဆရာတို့... မီးပြတ်တာ စိတ်မပူနဲ့။ ကျုပ်က ခေတ်အမီဆုံး ဆိုလာပြား (Solar Panels) တွေ၊ ဘက်ထရီတွေ အများကြီး လှူမယ်။ ကျုပ်စနစ်က နေမင်းကြီး ရှိနေသရွေ့ မီးဘယ်တော့မှ မပျက်စေရဘူး" ဆိုပြီး အာမခံချက် အပြည့်နဲ့ လှူဒါန်းတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းတို့လည်း သာဓုခေါ်ပြီး လက်ခံလိုက်တာပေါ့။ သူက တကယ့်ကို အကြီးစား စနစ်ကြီး တပ်ဆင်ပေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက မိုးတွင်းရောက်တော့ စတာပဲ။ အဲဒီနှစ်က မိုးအရမ်းများပြီး တိမ်တွေအုပ်၊ နေမထွက်တာ တစ်ပတ်လောက် ဖြစ်သွားတယ်။ ဦးနေလင်းရဲ့ ဆိုလာစနစ်က ဘက်ထရီတွေ အားကုန်ပြီး ပြတိုက်ကြီး တစ်ခုလုံး မှောင်အတိ ကျသွားပါလေရော။
အဲဒီသတင်းကြားတော့ ဦးနေလင်းက ဒေါသတကြီး ရောက်လာတယ်။ "ကျုပ်စနစ်က ကောင်းပါတယ်၊ ခင်ဗျားတို့ ဝန်ထမ်းတွေ သုံးမတတ်လို့ နေမှာပါ" ဆိုပြီး ဝန်ထမ်းတွေကို ဆူပူတယ်။ ပြီးတော့ တိမ်တွေအုပ်နေတဲ့ ကောင်းကင်ကြီးကို လက်ညှိုးထိုးပြီး "ဒီနေမင်းကြီးကလည်း လိုတဲ့အချိန်ကျ မထွက်ဘူး" ဆိုပြီး သဘာဝတရားကိုပါ အပြစ်တင်တော့တာပဲ။
ဒီအခြေအနေမှာ ဦးပဉ္ဇင်းက သူ့ကို တရားဓမ္မနဲ့ ထိန်းကျောင်းပေးဖို့ ဝင်ပါရတယ်။ ပြတိုက်ရဲ့ Template T115 (Renewable Energy Maintenance Log) ကို ထုတ်ပြလိုက်တယ်။ "ဒကာကြီး... စက်တွေ မပျက်ပါဘူး။ သဘာဝတရားက ပြောင်းလဲသွားတာပါ။ ဒကာကြီး ကြည့်စမ်း... ဘက်ထရီ အား (Zero) ပြနေပြီ" လို့ ရှင်းပြတယ်။
ပြီးတော့ ပြတိုက်ရဲ့ မူဝါဒ အမှတ် ၂၈၊ အပိုဒ်ခွဲ ၂၈.၂ (Pol 28, Art 28.2) ကို ကိုးကားပြီး ပြောပြရတယ်။ အဲဒီ မူဝါဒမှာ "Reliance on Inner Stability over External Power" (ပြင်ပစွမ်းအင်ထက် အတွင်းစိတ် တည်ငြိမ်မှုကို အားကိုးခြင်း) ဆိုတဲ့ အချက်ပါတယ်။
ဦးပဉ္ဇင်းက ဦးနေလင်းကို ဖယောင်းတိုင်လေး တစ်တိုင် ထွန်းပြီး အမှောင်ထဲမှာ တရားချတယ်။
"ဒကာကြီး... ဒကာကြီးက 'နေမင်း' ကို အားကိုးလွန်းတော့ နေကွယ်တာနဲ့ ဒကာကြီးစိတ်ပါ မှောင်သွားရော။ ကြည့်စမ်း... အခု ဒကာကြီး ဒေါသထွက်နေတာ၊ ပူလောင်နေတာဟာ အမှောင်ဖုံးနေတာပဲ မဟုတ်လား။
လောကမှာ အပြင်က နေမင်းကြီးက ညရောက်ရင် ဝင်သွားတယ်။ တိမ်ဖုံးရင် ပျောက်သွားတယ်။ မမြဲဘူး။ ဒါပေမဲ့ မြတ်စွာဘုရား ဟောခဲ့တဲ့ 'ပညာ' ဆိုတဲ့ နေမင်းကြီးကတော့ ဘယ်တော့မှ မဝင်ဘူး ဒကာကြီး။
ဒကာကြီး အနေနဲ့ ဆိုလာမီး လင်းတာ မလင်းတာကို အဓိက မထားဘဲ၊ 'ဪ... သဘာဝတရားဆိုတာ ဒီလိုပါလား၊ နေရှိရင် လင်းမယ်၊ နေမရှိရင် မှောင်မယ်' လို့ လက်ခံနိုင်တဲ့ ဉာဏ်မီး (Wisdom Light) ကို ကိုယ့်ရင်ထဲမှာ ထွန်းထားမှ စိတ်ချမ်းသာမှာ" လို့ ပြောလိုက်တယ်။
ဦးနေလင်းက ဖယောင်းတိုင်မီးလေးကို ကြည့်ပြီး ငြိမ်သွားတယ်။ "မှန်ပါ့ဘုရား... တပည့်တော်က အပြင်မီး လင်းဖို့ပဲ ကြိုးစားနေတာ၊ အတွင်းမီး ငြိမ်းနေတာကို သတိမထားမိပါဘူး။ နေမင်းကြီးတောင် သူ့သဘောသူ ဆောင်တာ၊ တပည့်တော်က သွားပြီး အမိန့်ပေးချင်နေမိတာကိုး" ဆိုပြီး နောင်တရသွားတယ်။ နောက်ပိုင်းတော့ သူက မီးလာလာ မလာလာ စိတ်မပူတော့ဘူး။ "မီးလာရင် စာဖတ်မယ်၊ မီးပျက်ရင် တရားထိုင်မယ်" ဆိုပြီး စိတ်ကို ပြင်လိုက်တယ်။ အဲဒီတော့မှ သူဟာ တကယ့် "နေလင်း" (အတွင်းစိတ် လင်းလက်သူ) ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။
ကိုင်း... သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ဒီနေ့ ဟောကြားခဲ့တဲ့ "နေ (Sun) ၏ စွမ်းအင်" တရားတော်ကို သစ္စာလေးပါးနဲ့ ချိတ်ဆက်ပြီး နိဂုံးချုပ် ကြည့်ကြရအောင်။
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ:
နေပူရင် ပူလွန်းလို့ ဒုက္ခ၊ နေမထွက်ရင် အေးလွန်းလို့ ဒုက္ခ။ အလင်းနဲ့ အမှောင်၊ အပူနဲ့ အအေး ဆိုတဲ့ ဒွန်တွဲနေတဲ့ လောကဓံ တရားတွေ အားလုံးဟာ မမြဲတဲ့အတွက် "ဒုက္ခသစ္စာ" ပါပဲ။
၂။ သမုဒယသစ္စာ:
အဲဒီ မမြဲတဲ့ အပူအအေး၊ အလင်းအမှောင်တွေ အပေါ်မှာ "ငါ့အကြိုက် ဖြစ်ရမယ်" လို့ စွဲလမ်းတဲ့ တဏှာ (Tanha) နဲ့ ပြောင်းလဲမှုကို လက်မခံချင်တဲ့ ဒေါသ (Dosa) တို့ကြောင့် ဖြစ်ရတာမို့ ဒါဟာ "သမုဒယသစ္စာ" ပါပဲ။
၃။ နိရောဓသစ္စာ:
အကယ်၍... "နေမင်းကြီးသည်ပင်လျှင် တစ်နေ့ ပျက်စီးရမည်" ဟု သိမြင်ပြီး၊ ပြင်ပ အလင်းရောင်ကို အားမကိုးဘဲ၊ မိမိကိုယ်ကိုသာ ကိုးကွယ်ရာ (Atta Dipa) အဖြစ် ထားရှိကာ ငြိမ်းအေးသွားရင် ဒါဟာ "နိရောဓသစ္စာ" ပါပဲ။
၄။ မဂ္ဂသစ္စာ:
အဲဒီလို ငြိမ်းအေးဖို့အတွက်...
သမ္မာဒိဋ္ဌိ: ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်ကို နေထွက် နေဝင်ကဲ့သို့ ရှုမြင်ခြင်း။
သမ္မာသတိ: ပူခြင်း၊ အေးခြင်း ဓာတ်သဘောတို့ကို သတိဖြင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း။
ဒီ မဂ္ဂင်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှသာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ "မဂ္ဂသစ္စာ" ပါပဲ။
သူတော်ကောင်းတို့ရေ... ကောင်းကင်က နေမင်းကြီးဟာ နေ့ဘက်မှာပဲ လင်းနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတော်ကောင်းတို့ ရင်ထဲက "ဓမ္မနေမင်း" ကတော့ နေ့ညမရွေး၊ ဘဝသံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လမ်းပြပေးနိုင်ပါတယ်။
ယနေ့မှစ၍ သူတော်ကောင်းများ အားလုံး... ပြင်ပ အမှောင်ထုကို မကြောက်ရွံ့ဘဲ၊ အတွင်း ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့် မိမိဘဝကို ထွန်းလင်းနိုင်ကြပါစေ။ လောင်စာကုန်၍ ငြိမ်းရသော မီးမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိလေသာကုန်၍ ငြိမ်းအေးသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေ လို့ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သလိုက်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု။
ဘိက္ခု ဣန္ဒသောမ သိရိဒန္တမဟာပါလက
The Office Of Siridantamahapalaka
The Hswagata Buddha Tooth Relics Preservation Private Museum.
နေ့စွဲ - ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃
ORCID: 0009-0000-0697-4760
Website: www.siridantamahapalaka.com
Sao Dhammasami @ Bhikkhu Indasoma Siridantamahapalaka is Specially trained in Buddhist archaeology and historical tracking of tooth relics through stūpa research registries; integrates archaeological charts, travel accounts, and museum records to support preservation for study and veneration.
